Afd. moties 284 285 286.22

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 06-12-2022 RO Wethouder Van Dantzig, wethouder Mbarki Ruimte en Duurzaamheid, Hanneke Ederveen (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl) Afdoening motie 440 dubbelaccent van raadslid IJmker; Afdoening motie 284 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba en Minderhoud; Afdoening motie 285 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba, Minderhoud, Koyuncu, Garmy, Schmit en Krom; Afdoening motie 286 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba, Minderhoud en Koyuncu.

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 8 juli 2021 heeft uw raad motie 440 dubbelaccent van het raadslid IJmker aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om 1.a Te onderzoeken wat de mogelijke gevolgen zijn van deze snelle online boodschappendiensten op de leefbaarheid van winkelgebieden, verkeersveiligheid en openbare ruimte; 1.b Met deze partijen in gesprek te gaan over welke incentives/targets worden gehanteerd in de bedrijfsvoering van deze organisaties en de gevolgen daarvan; 1.c De bevinden hiervan uiterlijk naar de raad te rapporteren in Q3. In de vergadering van de gemeenteraad van 13 juli 2022 heeft uw raad bij de behandeling van het ruimtelijk afwegingskader “Flitsbezorging vanuit Darkstores” de volgende moties aangenomen: 2. Motie 284 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba en Minderhoud. Daarin wordt het college gevraagd om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan of omgevingsplan een maximum te stellen aan het aantal flitsbezorglocaties en diensten in de stad in geheel, per stadsdeel en per gebied; 3. Motie 285 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba, Minderhoud, Koyuncu, Garmy, Schmit en Krom. Daarin wordt het college gevraagd om: a. Bij het opstellen van het ontwerp-paraplubestemmingsplan in gesprek te gaan met alle betrokken partijen, waaronder bewoners en bezorgers; b.

In gesprek met flitsbezorgbedrijven ook aandacht te vragen voor werkomstandigheden van de bezorgers;

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 2 van 7

4. Motie 286 van raadsleden IJmker, Van Renssen, Kabamba, Minderhoud en Koyuncu. Daarin wordt het college gevraagd om: a. Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan de woongebieden, gemengde gebieden en bedrijfsgebieden aan te wijzen op een kaart; b. Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan een regeling op te nemen die ervoor zorgt dat geen vergunning voor afwijken kan worden verleend voor darkstores in woongebieden en zo mogelijk voor nader te duiden delen van gemengde gebieden. Het college geeft als volgt uitvoering aan de moties. 1. Motie 440 dubbelaccent: “Boodschappen in 10 minuten thuis”. 1.a Te onderzoeken wat de mogelijke gevolgen zijn van deze snelle online boodschappendiensten op de leefbaarheid van winkelgebieden, verkeersveiligheid en openbare ruimte. Leefbaarheid van winkelgebieden Flitsbezorging vanuit darkstores heeft verschillende effecten op de leefbaarheid van winkelgebieden. De distributieplekken van flitsbezorgers worden ook wel darkstores genoemd, vanwege de overwegend afgeplakte ramen en de beperkte mogelijkheid om de locaties te betreden. Dit heeft als gevolg dat de aantrekkelijkheid van de leefomgeving achteruit gaat door anonimiteit en vervreemding van het straatbeeld.

Traditionele vormen van bedrijvigheid, waarbij je zelf boodschappen doet en waarbij sociale interactie onderdeel is van de activiteit, maken plaats voor bedrijvigheid die gebaseerd is op de meer anonieme bezorgeconomie. Uit een recent onderzoek van de directie Ruimte & Duurzaamheid van de gemeente Amsterdam “Thuis in de stad” blijkt dat ‘kleine ontmoetingen’ op straat en in de winkel in belangrijke mate bijdragen aan het zich thuis voelen in een buurt en daarmee een positieve uitwerking hebben op de buurtwaardering. Een positieve buurtwaardering heeft vervolgens weer een aantrekkende werking voor bedrijven (en bewoners) om zich in deze buurten te vestigen. Dat komt de leefbaarheid van buurten en winkelgebieden ten goede. Bedrijvigheid die de anonimiteit vergroot, zoals darkstores, hebben dan ook een negatief effect op de leefbaarheid van winkelgebieden. Openbare ruimte Flitsbezorging vanuit darkstores heeft ook impact op de openbare ruimte. Bij een groot aantal darkstores wordt veel openbare ruimte in beslag genomen door onder andere bezorgfietsen en -brommers. Dit leidt tot een vermindering van de beschikbare openbare ruimte en verslechtering van het straatbeeld. De meest genoemde effecten op de openbare ruimte zijn: 

Toename aantal verplaatsingen door: - Het bezorgen zelf, ook in de avond/nacht; - Bevoorrading van de darkstores, ook in de avond/nacht; - Woon/werkverkeer personeelsleden;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief







Datum 6 december 2022 Pagina 3 van 7

(Brom)fietsen in de openbare ruimte: - Geparkeerde (brom)fietsen, die worden gebruikt voor het woon/werkverkeer; - Bezorgfietsen en -brommers, die in de directe omgeving van de darkstore gestald worden; - Bezorgfietsen en -brommers, die de doorgang voor voetgangers blokkeren; - Bezorgfietsen en -brommers, die de fiscale parkeerplaatsen blokkeren; Bevoorrading: - De veelal kleine panden worden relatief vaak bevoorraad, ook in de avond/nacht. Dit geeft (veel) geluidsoverlast; - Niet alle darkstores hebben een laad- en losplaats voor de deur. Laden en lossen vindt dan plaats op de rijbaan, de (fiscale) parkeervakken, het fietspad of het trottoir, waarbij het overige verkeer wordt gehinderd en/of gevaarlijke situaties ontstaan; Geluidsoverlast: - Het bevoorraden van de darkstores levert aanzienlijke geluidsoverlast op bij omwonenden; - (Wachtende) bezorgers veroorzaken veel geluidsoverlast.

Verkeersveiligheid Flitsbezorging heeft impact op de verkeersveiligheid in de stad. De bezorgers verplaatsen zich veelal op elektrische fietsen door de stad. Door de combinatie van vaak jonge bezorgers, een korte bezorgtijd en het grote snelheidsverschil tussen gebruikers op het fietspad kan de verkeersveiligheid in het geding komen. Dichtbij of in de woonomgeving, waar een aantal van de bestaande darkstores gevestigd is, kunnen ook situaties ontstaan, waarbij de bezorgers en voetgangers (denk bijvoorbeeld ook aan spelende kinderen) elkaar kruisen. Dat kan gevaarlijke situaties opleveren. Ook het verkeersgedrag van de flitsbezorgers speelt een rol in de verkeersveiligheid. De meest klachten gaan over: - Overtreding van verkeersregels, zoals het komen aanrijden over de stoep (soms vlak langs voordeuren), - Het tegen de richting in rijden; - Het vergroten van een onveilig gevoel van andere verkeersdeelnemers, door bovenstaande verkeersovertredingen of door het snelle rijden. Het college vindt het belangrijk dat de flitsbezorgorganisaties inzetten op het verbeteren van het verkeersgedrag van hun bezorgers en heeft daar ook op aangedrongen in de gesprekken met de flitsbezorgorganisaties. 1.b Met deze partijen in gesprek te gaan over welke incentives/targets worden gehanteerd in de bedrijfsvoering van deze organisaties en de gevolgen daarvan.

Het college heeft de afgelopen maanden met de flitsbezorgbedrijven gesproken. In deze gesprekken is ook gesproken over de incentives die zij hanteren in de bedrijfsvoering. Het college

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 4 van 7

heeft daarbij aangegeven dat deze incentives geen overlast of verkeersonveiligheid dienen te veroorzaken. 1.c De bevinden hiervan uiterlijk naar de raad te rapporteren in Q3. De ontwikkelingen rondom flitsbezorging vanuit darkstores zijn het afgelopen jaar snel gegaan. Hierdoor heeft het beantwoorden van de motie lang op zich laten wachten. In de tussentijd heeft het college echter niet stilgezeten. Het college heeft, om de negatieve effecten van flitsbezorging vanuit darkstores op de leefomgeving te verminderen, het toezicht geïntensiveerd. Daarnaast heeft het college het ruimtelijk afwegingskader ‘Flitsbezorging vanuit darkstores’ vastgesteld, zodat er een goede afweging gemaakt kan worden op welke locaties flitsbezorging vanuit darkstores ruimtelijk inpasbaar is, zonder de bovengenoemde overlast in de vorm van geluidsoverlast, disproportionele inbeslagname van de openbare ruimte en onaantrekkelijkheid van de leefomgeving van bewoners en bedrijven. 2. Motie 284: “Volumebeleid” Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan of omgevingsplan een maximum te stellen aan het aantal flitsbezorglocaties en diensten in de stad in geheel, per stadsdeel en per gebied; Het college is nagegaan of het instellen van een volumebeleid haalbaar en wenselijk is.

Een volumebeleid zou tot doel hebben grip te krijgen en te houden op het aantal flitsbezorgorganisaties in een bepaald gebied. Juridisch gezien is het mogelijk om een volumebeleid op te nemen in een bestemmingsplan en het ruimtelijk afwegingskader. Echter, het college acht dit op dit moment niet wenselijk. De invoering van een volumebeleid is een zeer ingrijpende maatregel. Maatregelen die de raad neemt, dienen proportioneel en subsidiair te zijn. In dit geval zijn er minder ingrijpende en even effectieve alternatieven die in plaats van een volumebeleid kunnen worden ingesteld, zoals het gebruik van het ruimtelijk afwegingskader. Er kan alleen van het paraplubestemmingsplan worden afgeweken voor de vestiging van een darkstore indien sprake is van een goede ruimtelijke ordening. Voor de beoordeling wordt gebruik gemaakt van het afwegingskader. Ingevolge het afwegingskader dient rekening gehouden te worden met de gevolgen van accumulatie en clustervorming dat in de gemengde (woon)omgeving, maar ook in veel gevallen in een bedrijfsomgeving als onwenselijk wordt gezien. Op die manier wordt ervoor gezorgd dat het totaaleffect van darkstore locaties op de buurten voldoende wordt meegenomen bij de afweging waar wel en waar niet een darkstore toe te staan.

Met het afwegingskader wordt tevens getoetst of een nieuwe vestiging van een darkstore niet ten koste gaat van een aangenaam woon- en leefklimaat in de buurt. Verder is het onwenselijk op een overduidelijk geschikte locatie op basis van een volumebeleid geen (extra) darkstore toe te kunnen staan. Gezien bovenstaande heeft het college ervoor gekozen nu geen volumebeleid te verwerken in het beoogde paraplubestemmingsplan “Darkstores” en in het ruimtelijk afwegingskader “Flitsbezorging vanuit darkstores”. Het college houdt de ontwikkelingen rondom de vestiging van darkstores nauwlettend in de gaten. Het paraplubestemmingsplan kan herzien worden naar

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 5 van 7

aanleiding van ontwikkelingen in de branche of aanhoudende signalen uit de buurten dat de leefbaarheid alsnog onder druk komt te staan. Wanneer dit zich voordoet, zal het college de raad voorstellen opnieuw te onderzoeken of het invoeren van een volumebeleid kan bijdragen aan het tegengaan van deze ongewenste gevolgen van de vestiging van darkstores in de stad. 3. Motie 285: “The Will of the People”: 3.a Bij het opstellen van het ontwerp-paraplubestemmingsplan in gesprek te gaan met alle betrokken partijen, waaronder bewoners en bezorgers; Rondom het onderwerp flitsbezorging zijn veel partijen betrokken. Door de raad is verzocht om met alle belanghebbenden in gesprek te gaan. Gezien de impact van flitsbezorging op de leefomstandigheden van bewoners is er het afgelopen jaar veelvuldig contact geweest met diverse bewoners in de stad, met name rondom de darkstore locaties in de woon- en gemengde buurten in de stad. Deze contacten gingen grotendeels over de overlast die zij ervaren van de flitsbezorgbedrijven. Dit laat zich samenvatten in de volgende punten:      

Overlast van geparkeerde fietsen; Gevaarlijke verkeerssituaties; Overlast bij laden en lossen; Overlast van afval; Geluidsoverlast in de nachtelijke uren; De uitstraling van de ‘darkstores’.

Er is ook een deel van de bewoners van Amsterdam die flitsbezorging ziet als een nuttige dienst. Een bepaalde groep wil graag online bestelde producten zo snel als mogelijk in huis hebben. Bewoners geven aan vooral gebruik te maken van flitsbezorgdiensten, wanneer zij geen tijd hebben gehad om boodschappen te doen of wanneer zij niet in de gelegenheid zijn om naar de supermarkt te gaan door bijv. ziekte of onverwachts bezoek. De informatie die in gesprekken met bewoners is opgehaald, heeft gediend als input voor gesprekken met de flitsbezorgorganisaties en is tevens betrokken bij het opstellen van het beoogde ontwerp- paraplubestemmingsplan en het ruimtelijk afwegingskader. 3.b In gesprek met flitsbezorgbedrijven ook aandacht te vragen voor werkomstandigheden van de bezorgers; De raad heeft het college opgedragen om met alle betrokkenen in gesprek te gaan bij het opstellen van het ontwerp-paraplubestemmingsplan, waaronder de bezorgers, en daarnaast om in gesprekken met de flitsbezorgorganisaties aandacht te vragen voor de werkomstandigheden van de bezorgers. Het college heeft ervoor gekozen geen rechtstreeks contact te zoeken met bezorgers, maar om de vakbond FNV te benaderen om informatie op te halen over de bezorgers van flitsbezorgbedrijven en de omstandigheden waarin zij hun werk doen. De FNV geeft aan veel signalen binnen te krijgen van bezorgers van flitsbezorgbedrijven.

De vakbond heeft daarnaast regelmatig contact met de belangenorganisatie van bezorgers “de Radical Riders”. De belangrijkste signalen die de FNV ontvangt van bezorgers van flitsbezorgbedrijven gaan over gebrekkige fietsen, slechte arbeidsomstandigheden (met name tijdens de hitte), slechte

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 6 van 7

arbeidsvoorwaarden (weinig voorwaarden en zekerheid) en het (financieel) risico dat zij lopen in het geval van een ongeluk. De flitsbezorgbedrijven zijn verplicht om goede werkomstandigheden te bieden. De Arbeidsinspectie heeft, gezien de signalen, aangekondigd het toezicht op deze branche te intensiveren. Daarnaast vallen sinds medio september 2022 bezorgers van online bezorgdiensten onder een CAO. Dat heeft het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) bepaald met als doel de omstandigheden van de bezorgers te verbeteren. In de gesprekken die het college voert met de flitsbezorgbedrijven dringt het college aan op het verbeteren van de werkomstandigheden voor bezorgers. Het college zal dit blijven doen. 4. Motie 286: “Duidelijkheid bewoners en bezorgers” 4.a Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan de woongebieden, gemengde gebieden en bedrijfsgebieden aan te wijzen op een kaart; Het college heeft overwogen of het wenselijk is om vooraf op een kaart aan te geven waar een darkstore gevestigd kan worden en waar niet. De raad heeft aangegeven dit wenselijk te vinden, omdat dit meer duidelijkheid aan bewoners en flitsbezorgorganisaties geeft. Het volledig uitwerken van het gehele grondgebied in een plankaart, op basis van de drie gebiedstypen, brengt echter een aantal praktische en inhoudelijke uitdagingen met zich mee.

Het beoogde ontwerp- paraplubestemmingsplan, zoals het nu is vormgegeven, gaat uit van een totaalverbod voor darkstores om vervolgens via maatwerk ruimte te geven op bepaalde plekken. Met deze werkwijze wordt vooraf geen afweging gemaakt voor het gehele plangebied van Amsterdam, maar wordt er een inhoudelijke afweging gemaakt wanneer er een concreet plan ligt voor de vestiging van een nieuwe flitsbezorglocatie. De stadsdelen kunnen vervolgens het best beoordelen of de vestiging van een darkstore op die specifieke locatie ten koste gaat van een aangenaam vestigings- of woon- en leefklimaat. De zorg van de raad dat er te veel onduidelijkheid ontstaat voor bewoners en bedrijven deelt het college niet. Het college is van mening dat het afwegingskader voldoende inzicht geeft in welke omstandigheden en ruimtelijke context afwijken van het bestemmingsplan wel of niet wenselijk is. De verantwoordelijkheid voor het vinden van geschikte locaties ligt op deze manier bij de flitsbezorgorganisatie. De voorgestelde locaties worden vervolgens beoordeeld aan de hand van het afwegingskader. De stadsdelen werken gezamenlijk met het afwegingskader om ervoor te zorgen dat alle aanvragen op eenzelfde manier beoordeeld worden. Wanneer er voor het gehele grondgebied van Amsterdam voor elke omgeving vooraf een afweging moet worden gemaakt, vraagt dit veel capaciteit op voorhand.

Ook kan dit als gevolg hebben dat er tijdens de ter inzagelegging van het ontwerp-paraplubestemmingsplan zienswijzen op specifieke adressen worden ingediend. Dit kunnen, in theorie, zienswijzen voor alle adressen in Amsterdam zijn, waarbij eigenaren van panden of omwonenden bezwaar hebben tegen de aanduiding die de panden in een gebied krijgen. Deze zienswijzen moeten individueel beantwoord worden. Dit is vanuit praktisch oogpunt niet wenselijk. Bovendien kan de gemengde omgeving in verschillende hoedanigheden voorkomen. Geen enkel gebied is immers exact hetzelfde. Daarom

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 december 2022 Pagina 7 van 7

is maatwerk op lokaal niveau de beste benadering. Gezien bovenstaande overwegingen, kiest het college ervoor om niet vooraf op een kaart aan te geven in welke wijken een vestiging voor flitsbezorging gevestigd kan worden en in welke wijken niet. 4.b Te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om in het paraplubestemmingsplan een regeling op te nemen die ervoor zorgt dat geen vergunning voor afwijken kan worden verleend voor darkstores in woongebieden en zo mogelijk voor nader te duiden delen van gemengde gebieden. Het beoogde ontwerp-paraplubestemmingsplan kent een regeling in de vorm van een algemeen verbod voor een groot gedeelte van het plangebied van Amsterdam, waarvan kan worden afgeweken door middel van een zogenoemde binnenplanse afwijkingsbevoegdheid. Dit kan alleen als er geen sprake is van strijd met een goede ruimtelijke ordening en goed woon- en leefklimaat. In het geval van een aanvraag voor een darkstore in een woonomgeving, zal er naar verwachting altijd sprake zijn van strijd met een goed woon- en leefklimaat. Het college beschouwt de moties hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl