Afd moties 204, 645, 744, 757 en 1398 21

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 mei 2022 Volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering Marjolein Moorman WPI, bestuurszakenwpi@amsterdam.nl

Onderwerp

Jaarrapportage Taaloffensief 2021 en afdoening van enkele moties

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Niet iedereen spreekt, begrijpt, leest of schrijft de Nederlandse taal voldoende om verbinding te kunnen maken en in de samenleving mee te kunnen doen. Amsterdam staat voor een grote opgave: 16% van de inwoners is laaggeletterd en daarmee kwetsbaar. In een rechtvaardige stad die recht doet aan ieders talenten, zou iedereen gelijke kansen moeten hebben. Het creëren van deze kansen begint bij de basis: met taal-, reken- en digitale vaardigheden. Het is hoopgevend in het regeerakkoord te lezen dat het Rijk het belang van het bestrijden van laaggeletterdheid onderstreept en gemeenten meer ruimte krijgen voor de aanpak laaggeletterdheid. We hopen dat we de komende jaren van die ambitie ook in Amsterdam profiteren en dat het Rijk en gemeenten samen optrekken in de aanpak laaggeletterdheid. In 2019 heeft uw raad het Taaloffensief 2019-2023 vastgesteld dat in januari 2020 van start is gegaan. Een start die al snel werd gecompliceerd door de coronamaatregelen. Voor u ligt de Jaarrapportage Taaloffensief 2021, het tweede jaar van de pandemie. In dit jaar hebben alle partners van het Taaloffensief zich tot het uiterste ingespannen om, met inachtneming van de coronaregels, zoveel mogelijk mensen te bereiken met een op maat gesneden aanbod.

Met deze rapportage wordt u geïnformeerd over de resultaten van professionele taaltrajecten, de kwaliteit van het aanbod, het informele aanbod, het Amsterdamse Taalakkoord en andere educatieve activiteiten. Om de impact van de taalcursussen Taaloffensief te meten heeft het college Prof. Dr. Maurice de Greef, Unesco Leerstoel Laaggeletterdheid in Brussel, gevraagd opnieuw een onderzoek Sociale Inclusie uit te voeren. Het volledige onderzoek is bijgevoegd als bijlage bij de Jaarrapportage Taaloffensief 2021 (zie bijlage 2). Het onderzoek geeft onder andere aan dat een groot aantal deelnemers een betere taalbeheersing, een betere mate van ouderbetrokkenheid en een betere plek in de samenleving heeft gekregen. Mooie resultaten die laten zien dat de investeringen in volwasseneneducatie waardevol zijn (zie pagina 16 van de Jaarrapportage Taaloffensief).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 mei 2022 Pagina 2 van 7

In de Jaarrapportage Taaloffensief 2021 zijn de aanbevelingen van de methode Duisenberg1 zoveel mogelijk overgenomen en heeft het college opvolging gegeven aan motie 757 van de leden Martens, De Fockert, Boomsma, Kreuger, El Ksaihi, Veldhuyzen en Mbarki (11 november 2021). De door de raadsleden genoemde aanbevelingen zijn waardevol en nemen wij ter harte. De kern van de aanbevelingen betreft de behoefte van de raad aan gedetailleerdere informatie over de vorderingen van deelnemers en de samenwerking in de taalnetwerken. In de rapportage 2021 zijn veel van de aanbevelingen van het Duisenberg onderzoek overgenomen, waaronder: - Verbeterde competenties en taalniveau (eind/ begin) altijd nodig; zowel voor formele als informele cursussen. Om opvolging te geven aan deze informatievraag is voor deze rapportage een extra uitvraag gedaan bij de professionele taalaanbieders van het Taaloffensief. Specifiek met betrekking tot taalniveaus en voortgang op basis van starten eindniveau van deelnemers. In de jaarrapportage 2021 wordt dan ook voortgang in taalniveaus inzichtelijk gemaakt, zowel in het algemeen als per taalvaardigheid. - Neem de gemeenteraad mee in de keuzes die gemaakt worden om in te zetten op bepaalde doelgroepen.

Bij het opstarten van fysiek onderwijs geeft het college prioriteit aan kwetsbaren en lager opgeleiden voor de fysieke cursussen Taal in de Buurt, Taal en Werk, Taal en Financiële zelfredzaamheid en de cursus digitale vaardigheden. - Breng de samenwerking tussen informele en formele netwerken en activiteiten beter in beeld. Deze rapportage geeft meer inzicht in de samenwerking tussen informele en formele netwerken en de activiteiten in de stadsdelen beter zijn in kaart gebracht; - Maak de financiële stroom transparanter. De financiële stroom is in deze rapportage inzichtelijk gemaakt. Daarbij is aangegeven welke middelen voor welke activiteiten worden aangewend (zie hoofdstuk 5). - Verhoog de frequentie van de rapportage. De gemeenteraad wordt elk half jaar geïnformeerd via een halfjaarlijkse rapportage. Om de raad beter te informeren en te rapporteren lopen we tegen enkele aandachtspunten aan. Uw raad heeft een aantal gegevens gevraagd die in het huidig beschikbare registratiesysteem beperkt voorhanden zijn. De gegevens zijn echter, ook wat het college betreft, belangrijk om beter zicht te houden op de realisatie van de beoogde doelen van het professionele aanbod. In de jaarrapportage worden de aanbevelingen en aandachtspunten van de methode Duisenberg uitgebreider behandeld.

Om u nu van de gevraagde informatie te voorzien heeft het college voor deze rapportage een extra uitvraag georganiseerd bij alle betrokken taalpartners. Een nieuw beleidskader en een nieuwe aanbesteding in 2023 bieden de mogelijkheid de uitvraag naar gegevens bij professionele aanbieders en de registratie daarvan bij te stellen. Die kans zal een nieuw college ongetwijfeld ter hand nemen. Hoofdlijnen jaarrapportage Taaloffensief 2021 Belangrijkste resultaten - In 2021 zijn er 5338 deelnemers gestart aan een cursus Taaloffensief. Daaronder bevonden zich 516 ouders die deelnamen aan een cursus Taal en Ouderbetrokkenheid en 353 deelnemers die een cursus digitale vaardigheden hebben gevolgd.

1

De Duisenberg methode is een systematische analyse op doelen en effecten van onderdelen van de begroting.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 mei 2022 Pagina 3 van 7

Ter vergelijking, in 2020 zijn er respectievelijk 4373 deelnemers gestart met een cursus Taaloffensief, waarvan 493 deelnemers aan een cursus Taal en Ouderbetrokkenheid. - Ook in 2021 hebben we de taalaanbieders de ruimte gegeven om te starten met minder deelnemers in een groep, waarbij de reguliere prijs werd gehandhaafd. In 2021 is de basiscursus computer in kleine groepen voortgezet. Hier hebben 243 deelnemers gebruik van gemaakt. - Daarnaast is er een uitgebreidere module digitale vaardigheden en digitale vaardigheden voor ouders op basisscholen ontwikkeld. Hier hebben respectievelijk 57 en 53 deelnemers gebruik van gemaakt. - Van de deelnemers die hun cursus in 2021 hebben afgerond, heeft 28% het basaal taalniveau A2 behaald, en 24% het niveau geletterd (B1/2F). In de jaarrapportage wordt uitgebreider ingegaan op taalniveau en voortgang. - De taalaanbieders hebben de cursisten in moeilijke omstandigheden kwalitatief goed (online, fysiek en hybride) taalonderwijs kunnen bieden. Dit is ook de conclusie van onze kwaliteitsadviseurs die meerdere controles hebben uitgevoerd in 2021 en met veel verschillende cursisten en docenten hebben gesproken.

Nu er geen coronamaatregelen meer zijn, krijgen de volgende zaken extra aandacht: − het fysieke aanbod voor kwetsbare groepen Taal in de Buurt wordt met voorrang opgestart; − het bereik van de NT1-ers wordt verbeterd door aan te sluiten bij activiteiten die de NT1ers al volgen of welke hun interesse hebben zoals computerles (camouflage-aanbod) wordt daarvoor de insteek; − extra aandacht is nodig voor het invullen van praktijkgericht en duaal leren. Voor 2022 staan er veel potentiële deelnemers op de wachtlijst; dit zijn vooral deelnemers die uitsluitend fysieke taallessen willen volgen. De verwachting is dat deze lijst in 2022 wordt weggewerkt. Tegelijkertijd weten we dat de taalaanbieders met een docententekort kampen (dit is een landelijk probleem), wat het wegwerken van de wachtlijsten bemoeilijkt. Met de taalaanbieders zijn afspraken gemaakt over het met voorrang plaatsen van de minder zelfredzame doelgroep. Daarnaast is taalaanbieders de ruimte geboden om docenten in opleiding, onder begeleiding, in te zetten bij de cursussen Taaloffensief. Sociale basis en Informeel aanbod In de stadsdelen zijn veel verschillende informele organisaties actief op het gebied van taal- en digitale vaardigheden. Denk hierbij aan conversatielessen, groepslessen, taalcoaching en taalcafés.

In totaal hebben het afgelopen jaar circa 5002 deelnemers meegedaan aan een informele cursus, waarvan 2114 deelnemers een computercursus volgden. Daarbij hebben de informele organisaties gewerkt met de inzet van circa 2586 vrijwilligers in de stad. In elk stadsdeel zijn er taalnetwerken actief waar zowel informele als professionele organisaties op het gebied van taal- en digitale vaardigheden onderdeel van zijn. Vrijwel alle organisaties geven aan wel veel aandacht te hebben voor individuele leerdoelen en duaal leren. Amsterdams Taalakkoord Het aantal partners van het Amsterdams Taalakkoord is in 2021, met 5 nieuwe partners, uitgegroeid tot 65 organisaties. In 2021 is ingezet op samenwerking met schulden- en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 mei 2022 Pagina 4 van 7

armoederegelingen, de intensivering van de samenwerking, de verzelfstandiging van het netwerk en -vanwege de coronamaatregelen- minder op uitbreiding van het netwerk. Voor de volledigheid is de voortgangsrapportage van het Taalakkoord bijgevoegd bij de Jaarrapportage (zie bijlage 4). Deze voortgangsrapportage bevat tevens een overzicht van alle partners en de activiteiten laaggeletterdheid. Andere educatieve activiteiten Het college zet zich ook in 2021 in voor activiteiten rondom digitale inclusie, de samenwerking met de stadsdelen, de informele taalorganisaties en Leef en Leer! Ook wordt onverminderd ingezet op integraal werken en de Aanpak Armoede Taal en Laaggeletterdheid. Er zijn veel raakvlakken tussen armoedeproblematiek en taalproblematiek. Via de aanpak Armoede, Taal en Laaggeletterdheid bieden we Amsterdammers daarom meer perspectief door bestaande initiatieven rond armoede en taal uit te breiden en met elkaar te verbinden. De aanpak bestaat uit de programma’s Trainingen voor professionals en vrijwilligers op de terreinen van taal, armoede en schuldhulpverlening (317 deelnemers) en de cursus Taal en Financiële Zelfredzaamheid (294 deelnemers). Ook de komende jaren blijven we focussen op integraal werken. Afdoening Moties Het college heeft in 2021 in opvolging van de motie Nt1 Noord (motie 982 d.d.

10 september 2020 van de raadsleden De Fockert (GroenLinks) en El Ksaihi (D66) onderzoek gedaan naar laaggeletterdheid. OIS heeft daarvoor een update gegeven van de cijfers betreffende laaggeletterdheid in alle stadsdelen en onderzoek gedaan naar de doelgroep Nederlandstalige laaggeletterden in Amsterdam met een specificatie voor Amsterdam Noord. Dit onderzoek is met u gedeeld op 13 oktober 2021. Deze motie is daar toen mee afgedaan. Vervolgonderzoek van OIS met eenzelfde specificatie voor de overige stadsdelen is ook afgerond en deel ik graag met u conform afspraak samen met de jaarrapportage Taaloffensief 2021 (zie bijlage 5 en 6). In hoofdstuk 7 van de Jaarrapportage worden naast motie 757 van de leden Martens, De Fockert, Boomsma, Kreuger, El Ksaihi, Veldhuyzen en Mbarki (11 november 2021) inzake het overnemen van de aanbevelingen van de methode Duisenberg, ook onderstaande moties beantwoord: 744 Motie van de leden De Fockert, El Ksaihi, Kreuger en Martens (11 november 2021) inzake bestrijden laaggeletterdheid jonge Amsterdammers In deze motie wordt verzocht om binnen het Taaloffensief doelstellingen te formuleren voor het terugdringen van laaggeletterdheid bij Amsterdammers van 30 jaar of jonger, met specifieke aandacht voor de groep die ondanks acht jaar Nederlandstalig onderwijs laaggeletterd is.

En om een brede integrale aanpak te ontwikkelen voor het tegengaan van laaggeletterdheid onder Amsterdammers van 30 jaar of jonger, en daarbij volwasseneneducatie/aanpak laaggeletterdheid, onderwijs, jeugdwerkloosheid en armoede en schulden te betrekken. Het college geeft invulling aan de motie door in Q3 een gezamenlijke aanpak uit te werken (Onderwijs, Inburgering, Volwasseneneducatie en Werk & opleiding jongeren) dat bestaat uit een tweesporenbeleid: - Preventief, het voorkomen dat jongeren laaggeletterd van school komen, door extra te investeren in taal in vve, po, vo en mbo.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 mei 2022 Pagina 5 van 7

-

Curatief, door passend aanbod voor de jonge laaggeletterden die geen onderwijs meer volgen te organiseren, onder andere door nadrukkelijker aan te sluiten bij de aanpak jeugdwerkloosheid. In de preadvisering is aangegeven dit onderwerp mee te geven aan het nieuwe college. In Q3 ontvangt de raad een uitwerking van deze aanpak. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan. Motie 645 van de raadsleden De Fockert en El Ksaihi (15 september 2021) Taaloffensief 2020onderzoek de effectiviteit van ons taalbeleid (TA2021-001038) In deze motie staat het verzoek om kwalitatief onderzoek te doen naar de effectiviteit van het Taaloffensief voor de deelnemers en de resultaten hiervan bij de Jaarrapportage Taaloffensief 2021 met de raad te delen. En in de rapportage speciale aandacht te hebben voor de effectiviteit van de werving van deelnemers en financiële kosten van de verschillende onderdelen van het Taalbeleid. Het college heeft opvolging gegeven aan de motie met bijgevoegde Jaarrapportage Taaloffensief 2021 waarin de start- en eindniveaus van deelnemers zijn opgenomen. Het onderzoek Sociale Inclusie laat mooie resultaten zien. Het onderzoek geeft aan dat een groot aantal deelnemers een betere plek in de samenleving heeft gekregen, dankzij deelname aan een educatietraject. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan. Motie 204 van de leden Biemond, N.T.

Bakker en IJmker (1 april 2021) inzake integraal beeld en aanpak lage digitale vaardigheden en laaggeletterdheid. Deze motie roept het college op om onderzoek te doen naar de mogelijkheden om laaggeletterdheid en digitale vaardigheden in gezamenlijkheid aan te pakken en beter in kaart te brengen en daar bijvoorbeeld de Digimeter van Stichting Lezen en Schrijven bij te gebruiken. Het college heeft de raad middels een tussentijdse beantwoording (27 oktober 2021) geïnformeerd dat digitale vaardigheden een integraal onderdeel uitmaken van de aanpak laaggeletterdheid in Amsterdam. Het college geeft invulling aan de motie met een integraal voorstel (Volwasseneneducatie, Digitale Stad, Armoede, Werk en Duurzaamheid) voor een versterking van de aanpak voor digitale inclusie. Zonder extra budget betekent de uitwerking van de motie dat uitsluitend aandacht gegeven kan worden aan cursussen digitale vaardigheden voor een beperkte groep. Met extra budget kan het college een grotere doelgroep bedienen met zowel een cursusaanbod als een device. Het college neemt dit ter hand en informeert de Raad in het najaar van 2022 over het plan van aanpak. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan.

Motie 1398 van de raadsleden De Fockert en El Ksaihi (18 december 2020) Verlies taalvrijwilligers niet uit het oog (TA2021-000074) In deze motie verzoeken de indieners het college om in kaart te brengen welke informele taalorganisaties zowel centraal als in verschillende stadsdelen werkzaam zijn. Daarnaast verzoekt de raad de effecten van deze overheveling van de middelen naar de sociale basis in de stadsdelen op deze informele taalorganisaties zorgvuldig te monitoren en hierover binnen de jaarlijkse rapportage Taaloffensief te rapporteren. Het college geeft invulling aan de motie door een overzicht van informele taalorganisaties in Amsterdam als bijlage toe te voegen aan de Jaarrapportage Taaloffensief 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 mei 2022 Pagina 6 van 7

In het overzicht is onderscheid gemaakt tussen organisaties die in meerdere stadsdelen activiteiten uitvoeren en stadsdeelgebonden organisaties. De overheveling van middelen naar de sociale basis hebben niet veel verandering teweeggebracht voor de uitvoering van de activiteiten van de informele organisaties. De coronapandemie heeft een groot effect gehad op o.a. de deelname van vrijwilligers aan de trainingen van Leef en Leer!. De trainingen zijn omgezet in online lessen waarin ze leerden hoe de vrijwilligers digitaal contact met hun deelnemers konden maken. Dit heeft veel kunnen opvangen maar deze aanpak heeft niet kunnen voorkomen dat er toch veel deelnemers en taalvrijwilligers zijn gestopt met hun activiteiten. Met de overheveling van de middelen naar de sociale basis is ook de verantwoordelijkheid hiervoor overgedragen aan de Dagelijkse Besturen van de Stadsdelen. Dat we toch voor een belangrijk deel antwoord op kunnen geven is aan de toegevoegde waarde van de samenwerking met de stadsdelen te danken. Hiermee beschouwt het college de motie als afgedaan. Het college dankt de raadsleden voor hun niet aflatende inzet voor volwasseneneducatie in Amsterdam en beschouwt bovenstaande moties 757, 744, 645, 204 en 1398 als afgedaan. Tot slot Mensen die op het gebied van taal minder zelfredzaam zijn, kunnen moeilijk of niet aansluiten bij de snel digitaliserende samenleving.

De steeds verdergaande digitalisering van de samenleving, maakt hen extra kwetsbaar. De coronacrisis heeft dit de afgelopen jaren meer dan duidelijk gemaakt. Om de uitdagingen rond digitale ongelijkheid zo goed mogelijk aan te pakken, verbinden we (digitale) taalvaardigheden met aanpalende thema’s zoals onderwijs, armoede, werk en duurzaamheid. Amsterdam blijft ook de komende jaren investeren in een divers aanbod voor Amsterdammers die taal-, digitale- en financiële vaardigheden missen. Niet als doel op zich, maar als middel om zelfstandig mee te kunnen doen aan de samenleving en kansen te benutten. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Volwasseneneducatie, laaggeletterdheid en inburgering Bijlagen 1. Jaarrapportage Taaloffensief 2021 2. Onderzoek Sociale Inclusie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

3. 4. 5. 6.

Overzicht informele taalorganisaties Voortgangsrapportage Taalakkoord 2021 OIS rapport Nederlandstalige laaggeletterden in Amsterdam OIS rapport Laaggeletterden in de 22 Amsterdamse gebieden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 10 mei 2022 Pagina 7 van 7