Afd. motie 757.23

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 september 2024 Inclusie en Antidiscriminatie Wethouder Touria Meliani JZD, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Afdoening motie 757.23 van de leden Van der Veen (GroenLinks), Lust (D66), Bouhassani (PvdA) , Kabamba (Lijst Kabamba), Garmy (Volt), Emmerik (Partij voor de Dieren), Nijssen (VVD) en Ahmadi (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 20 december 2023 heeft uw raad bij de behandeling van het vaststellen van het beleidskader Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid 2023 – 2026 motie 757.23 inzake ‘Handicap Verrijkt: inclusie zonder obstakels’ van leden Van der Veen (GroenLinks), Lust (D66), Bouhassani (PvdA), Kabamba (Lijst Kabamba), Garmy (Volt), Emmerik (Partij voor de Dieren), Nijssen (VVD) en Ahmadi (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. In 2025 en 2026 in te zetten op mensen met een handicap – en daarbij aandacht te hebben voor intersecties waar een extra kwetsbaarheid/specifieke behoefte van uitgaat, zoals de LHBTIQ+-gemeenschap en de bi-culturele gemeenschap; 2. Ter voorbereiding daarop in 2024 met, voor en door de doelgroep een verkenning te starten om in kaart te brengen waar behoefte aan is; 3. Daarbij te focussen op het sociale en menselijke aspect van verbeteringen die nodig zijn; 4. De uitkomsten daarvan eind 2024 voor te leggen aan de raad; Het college onderschrijft het belang en de noodzaak om aandacht te hebben voor Amsterdammers met een beperking of handicap. Én om daarbij specifiek aandacht te hebben voor intersectionaliteit. De motie onderstreept dit gezamenlijke doel. In deze brief leest u op welke manier het college uitvoering geeft aan de motie.

Het college zet zich actief in voor een inclusievere stad waarin iedereen vrij en beschermd is en ruimte heeft om zichzelf te zijn. Het beleid is er voor alle Amsterdammers, en daar waar nodig kiest het college voor extra inzet op groepen die bijzondere aandacht behoeven. Dit gaat expliciet om de groepen die in het coalitieakkoord 2022-2026 zijn benoemd waaronder personen met een (functie)beperking. Discriminatie, marginalisering en stigmatisering van mensen met een lichamelijke, verstandelijke en/of psychische (functie)beperking wordt ook wel validisme genoemd. Naast deze vormen van

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 2 van 5

ervaren discriminatie kan er ook gesproken worden over institutioneel validisme (systemisch validisme), wat stigmatisering en discriminatie van mensen met een (functie)beperking door instituten betekent. Uit de discriminatiecijfers 1 van 2023 blijkt dat 11% van het totaal aantal meldingen binnen Amsterdam de ervaren discriminatie wegens een beperking betrof. Landelijk gezien is discriminatie op grond van een beperking in 2021 en 2022 de tweede meest voorkomende discriminatiegrond op basis waarvan een melding is gedaan bij een antidiscriminatievoorziening2. Voorbeelden hiervan zijn uitgescholden, genegeerd, uitgelachen, onbegrepen of aangestaard worden. In Amsterdam moet iedereen volwaardig mee kunnen doen en is discriminatie onacceptabel. De gemeente Amsterdam zet zich daarom in om de toegankelijkheid van de stad te vergroten en validisme tegen te gaan. Vanuit het Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid richt het college zich expliciet op de ervaren discriminatie van Amsterdammers met een (functie)beperking, in het dagelijks leven en in de omgang met andere Amsterdammers. Het actieonderzoek, waarover u hieronder wordt geïnformeerd, dient als startpunt om de ervaren discriminatie van Amsterdammers met een (functie)beperking in beeld te brengen en te onderzoeken wat werkt bij het tegengaan hiervan.

Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek worden interventies en acties voor 2025 en 2026 in kaart gebracht en uitgezet. Deze motie vormde de aanleiding om binnen het actieonderzoek en de daaruit voortkomende interventies in het bijzonder aandacht te hebben voor intersecties waar een extra kwetsbaarheid of een specifieke behoefte van uit gaat. Hoewel we spreken over groepen en gemeenschappen werken we voor en met individuen. Een mens is dus nooit helemaal in één groep te ‘vangen’ en er is dus altijd sprake van intersectionaliteit. In praktijk betekent dit dat we oog moeten hebben voor intersectionaliteit en ‘cross-disability’; verschillende en gecombineerde persoonskenmerken op basis waarvan mensen zich gediscrimineerd (kunnen) voelen. De persoon kan wegens verschillende en gecombineerde persoonskenmerken dubbele discriminatie en/of racisme ervaren. Hieronder leest u op welke manier hier ruimte aan wordt gegeven binnen de uitvoering van het actieonderzoek validisme. Actieonderzoek Validisme Het uitgangspunt van het Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid is dat dit tot stand komt in samenwerking met de inwoners wie het betreft. Om deze reden is in de periode van 2019 tot en met 2022 reeds een vijftal actieonderzoeken uitgevoerd door en met specifieke groepen uit de stad. In november 2023 is een nieuw actieonderzoek naar validisme van start gegaan.

Het onderzoek wordt uitgevoerd door Centrum voor Cliëntervaringen, in een samenwerking tussen onderzoekers en mensen uit de doelgroep. Uit het actieonderzoek volgen door de betreffende groep gedragen voorstellen en acties die vertaald kunnen worden in het Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid.

1

https://mdra.nl/discriminatiecijfers-discriminatie-nl-regio-amsterdam2023/#:~:text=In%202023%20werden%20er%2095,naar%20maar%20liefst%2091%20meldingen. 2 pdf (overheid.nl)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 3 van 5

Het doel van het actieonderzoek is een breed beeld te vormen van de ervaren discriminatie van mensen met een (functie)beperking. Een actieonderzoek is een onderzoeksmethode waarbij onderzoek wordt gedaan in de praktijk. Er wordt niet alleen informatie opgehaald maar de onderzoeker gaat samen met de respondenten en andere betrokkenen actief aan de slag. Actieonderzoek onderscheidt zich van ‘regulier’ onderzoek doordat er een praktische vraag centraal staat, namelijk: wat is de situatie en wat kunnen we doen om deze te verbeteren? Dit houdt in dat de personen om wie het gaat zelf oplossingen aandragen om de situatie te verbeteren en betrokken worden bij interventies en acties die worden uitgezet in navolging op het actieonderzoek. Onderzoekspopulatie De onderzoekspopulatie van het actieonderzoek is een afspiegeling van de diverse samenleving die Amsterdam kent. Hierbij is rekening gehouden met diversiteit in (functie)beperking, leeftijd, gender, seksuele geaardheid, etnische en culturele achtergrond, woonplaats (stadsdeel), opleidingsniveau, ect. Meer dan de helft van de respondenten heeft meerdere persoonskenmerken waarop zij discriminatie (kunnen) ervaren.

Daarnaast is er, onder andere naar aanleiding van deze motie, actief samenwerking gezocht met belangenorganisaties die zich inzetten voor de belangen van mensen met een (functie)beperking vanuit een intersectioneel uitgangspunt. Voorbeelden hiervan zijn belangenorganisaties die zich inzetten voor bi-culturele gezinnen of personen met een beperking of lhbqiq+’ers met een autisme. Tijdens de dialoogsessies, die onderdeel uitmaakten van het actieonderzoek, is specifiek uitgevraagd op welke manier intersectionaliteit een rol speelt binnen de ervaren discriminatie. Én op welke manier deze verschillende persoonskenmerken een rol spelen in identiteitsvorming en de strijd tegen discriminatie (bij een gedeelte) van de respondenten. Deze bevindingen worden opgenomen in het onderzoeksrapport. Daarnaast is contact gezocht met culturele organisaties die zich richten op het verspreiden van kennis over validisme en intersectionaliteit. In het actieonderzoek is er ook aandacht voor neurodiversiteit. Neurodiverstiteit betekent eenvoudigweg dat er verschillen zijn tussen de breinen van mensen waarbij gebruikt wordt gemaakt van de term om neurodivergente en neurotypische mensen aan te duiden.3 Met als gevolg dat personen hier last of discriminatie door kunnen ervaren omdat de wereld minder op hun breintype is ingericht.

Personen met een neurodivergent brein maken onderdeel uit van de onderzoekspopulatie en hun ervaring wordt meegenomen in het actieonderzoek. Focus op sociale en menselijke aspecten Het doel van het actieonderzoek is de ervaren discriminatie van Amsterdammers met een lichamelijke, verstandelijke en/of psychische (functie)beperking. Het college richt zich in de strijd tegen validisme expliciet op het sociale en menselijke aspect. Dit doen we onder andere doordat er binnen het actieonderzoek aandacht is voor de ervaring van mensen met een beperking in het dagelijkse leven in de omgang met anderen, de situaties en de omgeving waar mensen zich gediscrimineerd voelen, de manier waarop andere persoonskenmerken invloed hebben op de 3

Vanuit het neurodiversiteitsmodel worden autisme, dyslexie, dyscalculie of ADHD/ADD gezien als een manier van informatie verwerken die hoort bij een minder gangbaar brein, ook wel neurodivergente genoemd. Hoogsensitiviteit, hoogbegaafdheid, Tourette-syndroom en diverse psychische aandoeningen vallen ook onder deze term.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 4 van 5

ervaren discriminatie en de manier waarop bewustwording gecreëerd kan worden over de ervaren discriminatie van mensen met een beperking en de effecten hiervan. Het actieonderzoek richt zich niet primair op de toegankelijkheid van Amsterdam (gebouwen, faciliteiten, toegang tot zorg, ect.). Volgende processtappen Het onderzoeksrapport en de bestuurlijke reactie worden in Q4 aan uw raad voorgelegd. Het college maakt op basis van het onderzoek en de uitkomsten een weging van de aanbevelingen en actiepunten voor het tegenaan van validisme en zal verkennen hoe ze kunnen worden opgepakt in het Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid en mogelijk daar waar nodig binnen andere portefeuilles. Tot slot Het college werkt al jaren aan het verbeteren van de toegankelijkheid in Amsterdam door de implementatie van het VN-verdrag inzake handicap, dat in 2016 door Nederland geratificeerd is. Voor de implementatie is in 2020 de Amsterdamse inclusie agenda opgesteld met 10 speerpunten om te werken aan een inclusiever Amsterdam voor mensen met (functie)beperkingen. De speerpunten richten zich onder andere op een toegankelijke stad, inclusief OV, inclusief onderwijs, meer toegankelijke toiletten en het gebruik maken van ervaringsdeskundigheid. Ambities en resultaten op het gebied van toegankelijkheid in Amsterdam worden via voortgangsrapportages met de gemeenteraad gedeeld .

(Zie Wat de gemeente aan toegankelijkheid doet - Gemeente Amsterdam Ook binnen de gemeentelijke organisatie zelf is er aandacht voor de toegankelijkheid en inclusie van medewerkers met een neurodivers brein, zichtbare of niet zichtbare beperking en/of chronische ziekte. Concreet betekent dit uitvoering geven aan de toegankelijkheidsagenda, die zich richt op het verbeteren van de fysieke, digitale en sociale toegankelijkheid en werkomstandigheden. Toegankelijkheid is een rode draad bij het werken aan inclusie: het is onderdeel van alle acties en interventies, bijvoorbeeld op het gebied van leren en ontwikkelen, het werken aan bewustzijn of campagnes en antidiscriminatiebeleid. Door vanuit het Inclusie- en Discriminatiebeleid ook aandacht te besteden aan de ervaren discriminatie van Amsterdammers met een beperking, zetten we weer een belangrijke stap in het creëren van een veiligere en meer inclusieve stad voor onze inwoners. In de hoop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben, beschouwt het college de motie hiermee als afgehandeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum Pagina 5 van 5

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Kunst en Cultuur, Evenementen en Inclusie- en Antidiscriminatiebeleid Bijlagen 1. Motie 757.23 inzake ‘Handicap Verrijkt: inclusie zonder obstakels’ van leden Van der Veen (GroenLinks), Lust (D66), Bouhassani (PvdA) , Kabamba (Lijst Kabamba), Garmy (Volt), Emmerik (Partij voor de Dieren), Nijssen (VVD) en Ahmadi (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl