Afd. motie 739.23

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 december 2024 Inclusie en Antidiscriminatie Touria Meliani Directie Jeugd, Zorg en Diversiteit, bestuurzaken.jzd@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsinformatiebrief meerjarige subsidie aan het meldpunt DRA

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Actuele (inter)nationale ontwikkelingen zoals de oorlog in het Midden-Oosten en de gebeurtenissen rondom de wedstrijd Ajax-Maccabi hebben een sterke weerslag op de stad. De spanningen nemen toe, het politieke debat verhardt en groepen worden tegenover elkaar gezet waardoor we elkaar als tegenstander in plaats van medemens, Amsterdammer en als Nederlander zien. De inclusiviteit staat onder druk en hiermee neemt de kans op discriminatie verder toe. Om Amsterdammers die te maken krijgen met discriminatie op deze momenten bij te kunnen staan en zo goed mogelijk zicht te houden op dergelijke ontwikkelingen in Amsterdam, is het van groot belang dat er een goed functionerende antidiscriminatievoorziening (ADV) is. Een sterkere rol en positie voor DRA Op grond van de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga) zijn gemeenten verplicht hun inwoners toegang te bieden tot een ADV. Voor Amsterdam is dit het meldpunt Discriminatie.nl/Regio Amsterdam1 (DRA). DRA is de onafhankelijke stichting die in opdracht van de gemeente de volgende twee wettelijk voorgeschreven kerntaken uitvoert: - het verlenen van onafhankelijke bijstand en advies bij discriminatieklachten - het registreren van klachten over discriminatie.

Zoals het beleidskader Inclusie en Antidiscriminatiebeleid 2023-20262 beschrijft, wil het college toewerken naar een sterkere rol en positie van DRA. Hiertoe heeft het college het meldpunt gevraagd om aan een plan te werken waarin in het bijzonder aandacht is voor de versterking van de naamsbekendheid, zichtbaarheid, vindbaarheid en de effectieve opvolging van meldingen. Om de hiervoor beschreven wettelijke taken goed uit te kunnen voeren, is het van essentieel belang dat mensen weten dat ze melding kunnen maken van discriminatie en waarvoor ze bij DRA terecht kunnen.

1

Tot voorkort was dit Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam (MDRA). Om de herkenbaarheid en naamsbekendheid van alle meldpunten in het gehele land te versterken is voor één uniforme naam, Discriminatie.nl, gekozen voor alle meldpunten in Nederland. 2

beleidskader_inclusie_en_antidiscriminatie_2023-2026.pdf

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 2 van 7

Mede naar aanleiding van de motie 7393 van de gemeenteraadsleden Bouhassani, Lust, Veldhuyzen, Van der Veen, Khan en Gharmy inzake “MDRA, meer de wijken in” is het meldpunt verzocht te komen met een communicatieplan waarmee wordt ingezet op de naamsbekendheid en de meldingsbereidheid en in dit plan mee te nemen hoe DRA meer de wijken kan ingaan om op die manier meer outreachend te werk te gaan. Daarnaast stelt het college dat voor het tegengaan van discriminatie, naast onafhankelijke bijstand (het bieden van een luisterend oor, eventuele praktische hulp zoals bemiddeling of hulp bij het doen van een aangifte) en het monitoren en zichtbaar maken van discriminatie in de stad, meer nodig is. Om slachtoffers beter te helpen en toekomstige slachtoffers te voorkomen heeft het college DRA gevraagd samenwerkingen aan te gaan met ketenpartners zoals het OM, politie en reclassering en met hen een gerichte aanpak te ontwikkeling om incidenten op te kunnen volgen met strafrechtelijke of civiele procedures. Het college beoogt hiermee zichtbaar te maken dat discrimineren consequenties heeft voor daders, en daarmee de meerwaarde van het maken van een melding en dus de meldingsbereid te vergroten.

Middels deze brief neemt het college uw raad mee in de plannen ter versterking van DRA en informeert het college uw raad over de meerjarensubsidie die het college voor de jaren 2025 tot en met 2027 op basis hiervan aan DRA heeft verleend. Plannen van DRA Bijgevoegd stuurt het college u de plannen ter versterking van het meldpunt. Naast een beschrijving van de huidige inzet van het meldpunt beschrijft het plan dat DRA langs de volgende zes lijnen wil werken aan de versterking van zijn rol en positie: 1. Zichtbaarheid en vindbaarheid vergroten 2. Outreachend werken 3. Actieonderzoeken 4. Voorlichtingen en trainingen 5. Preventie 6. Bedrijfsvoering Hieronder staat op hoofdlijnen beschreven hoe het meldpunt hierop in wil zetten. Daarna gaat het college in op hoe zij het plan beoordeelt en welke onderdelen hieruit worden ondersteund middels subsidie.. Hiermee beschouwt het college de toezeggingen aan de commissie FKD (TA2024001236 , TA 2023-001528 , TA2023-001237 ) inzake het delen van de plannen ter versterking van de rol en positie van het meldpunt met de raad te delen als afgehandeld. Ad 1. Zichtbaarheid en vindbaarheid vergroten Het aantal meldingen dat DRA ontvangt is slechts een klein deel van het daadwerkelijke aantal mensen dat discriminatie ervaart. In 2022 heeft slechts 8% van de mensen die discriminatie heeft ervaren hiervan een melding gedaan.

Dit heeft meerdere oorzaken. Zo denkt de helft van de mensen die discriminatie heeft ervaren, dat het geen zin heeft om te melden. 14% van de mensen 3

Tijdens de raadsvergadering van 20 december 2023 nam de gemeenteraad bij de bespreking van het beleidskader Inclusie en

Antidiscriminatie 2023-2026 de motie van de leden Bouhassani, Lust, Veldhuyzen, Van der Veen, Khan en Gharmy inzake “MDRA meer de wijk inbrengen” aan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 3 van 7

weet daarnaast niet dat het mogelijk is om een melding te maken4. Het is daarom van groot belang dat het meldpunt zijn zichtbaarheid en vindbaarheid vergroot. Hiertoe heeft DRA een communicatieplan opgesteld. Onderdeel van het plan zijn onder andere: bewustwordingscampagnes (zowel offline als online), met een focus op het onderwijs en Amsterdamse jeugd, online advertenties op relevante websites, het verspreiden van informatiemateriaal in meerdere talen, het organiseren van events en aansluiten bij bestaande bijeenkomsten zoals de Internationale Dag tegen Racisme, het ontwikkelen van een nieuwsbrief en het aanbieden van gastlessen op scholen. Naast het communicatieplan beschrijft DRA nog een aantal andere interventies die bijdragen aan de zichtbaarheid en vindbaarheid. Een voorbeeld hiervan is het initiëren of bijwonen van signaleringsoverleggen met organisaties en vertegenwoordigers van Amsterdammers die op basis van gedeelde persoonskenmerken te maken krijgen met discriminatie of uitsluiting. Hierbij valt te denken aan organisaties als Emcemo, het Regenboogloket, Joods Maatschappelijk Werk, Zwart Manifest, etc. Om uitvoering te kunnen geven aan deze plannen geeft DRA aan extra communicatiecapaciteit nodig te hebben. Ad 2.

Outreachend werken Het plan beschrijft dat DRA de zichtbaarheid en vindbaarheid wil vergroten en zoveel mogelijk mensen wil bereiken door meer outreachend te werk te gaan. Hieraan wil DRA invulling geven door in verschillende wijken inloopspreekuren te organiseren en hiervoor aan te sluiten bij bestaande inloopspreekuren van maatschappelijke organisaties om specifieke groepen te bereiken. In stadsgebied Weesp is een dergelijk inloopspreekuur als pilot opgezet. Deze zal worden gecontinueerd. In stadsdeel Zuidoost is ook tijdelijk een inloopspreekuur geweest, die vanwege weinig aanloop is stilgelegd. Op dit moment wordt gekeken naar een passendere locatie in het stadsdeel zodat het inloopspreekuur kan worden hervat. Deze wijkspreekuren wil DRA komende periode in alle stadsdelen laten plaatsvinden. Verder wil het meldpunt in het kader van outreachend werken de samenwerking versterken met organisaties en personen die groepen Amsterdammers vertegenwoordigen die op basis van gedeelde persoonskernmerken vaker te maken krijgen met discriminatie. Ook wil DRA actief contact opnemen met gediscrimineerde inwoners via social media naar aanleiding van actualiteiten en aansluiten bij relevante bijeenkomsten die georganiseerd worden. Hoe DRA hier vorm aan wil geven moet nader uitgewerkt worden. Ad 3. Actieonderzoeken DRA verzamelt data en inzichten over de ervaren discriminatie in Amsterdam.

In de komende jaren wil DRA deze inzichten vertalen in actieonderzoeken zodat de gemeente effectiever beleid daarop kan maken. Mogelijke onderwerpen die DRA noemt zijn onder andere anti-zwart racisme, moslimdiscriminatie, lhbtiq+ discriminatie, discriminatie in de zorg/onderwijs/arbeidsmarkt, en stagediscriminatie. Ad 4. Voorlichtingen en trainingen Aanvullend op de wettelijke taak wil het meldpunt graag inzetten op het geven van voorlichtingen en trainingen over discriminatie en de nadelige gevolgen die dit heeft. Hiermee wil het meldpunt bewustwording over (de effecten van) discriminatie versterken, discriminatie voorkomen en 4

https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/discriminatiemonitor

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 4 van 7

weerbaarheid bij slachtoffers vergroten. Voorlichtingsmomenten zijn een manier om mensen kennis te laten maken met de diensten van het meldpunt. DRA wil de komende periode voorlichting geven in het onderwijs, in de wijken in samenwerking met maatschappelijke organisaties, en aan statushouders en ongedocumenteerden. Ook wil DRA trainingen geven aan Amsterdamse jongeren in het mbo om beter om te leren gaan met en weerbaarder worden tegen discriminatie. Ad 5. Preventie Hoewel preventie geen formeel onderdeel is van de taken van DRA, erkent DRA het belang ervan en onderneemt het acties ter ondersteuning van preventieve maatregelen. Preventie is verweven in vrijwel alles wat er gebeurt binnen het meldpunt. Voorlichtingen over antidiscriminatie, beleidsbeïnvloeding5, publieke bewustwording creëren over de gevolgen van discriminatie zijn hier enkele voorbeelden van. In de toekomst wil DRA haar preventietaken graag verder uitbreiden. Dit wil zij onder andere doen door: het organiseren van expertmeetings met maatschappelijke organisaties en wetenschappers, en te komen tot (nieuwe) inzichten ten aanzien van effectieve preventieve maatregelen. DRA wil haar bestaande contacten en overleggen met ketenpartners, zoals het OM, politie en reclassering verder uitbreiden.

Dit ten behoeve van het ontwikkelen van een gerichte aanpak waarbij aandacht is voor voorlichting, ondersteuning en rapporteren, om effectief opvolging te kunnen geven aan meldingen richting strafrechtelijk en civiele procedures. Ad. 6.Bedrijfsvoering Naast de vijf bovengenoemde lijnen waarbij DRA wil werken aan de versterking van haar rol en positie wil het meldpunt voor zijn bedrijfsvoering inzetten op capaciteits-uitbereiding. Dit moet het meldpunt in staat stellen om alle door hen gestelde ambities te verwezenlijken en om te werken aan verbetering van kennis en kunde van medewerkers om op die manier hoogwaardige kwalitatieve ondersteuning te kunnen blijven leveren. Reflectie op de plannen en toekenning meerjarensubsidie Op basis van de hierboven beschreven plannen heeft DRA een meerjarensubsidieaanvraag ingediend. Het college heeft de plannen van het meldpunt zorgvuldig beoordeeld en heeft met in achtneming van aanvullende voorwaarden die onderdeel zijn van de subsidiebeschikking vertrouwen dat hiermee het meldpunt zijn positie kan versterken. Hiertoe heeft het college op 17 december 2024 besloten om voor de duur van drie jaar (2025-2027), jaarlijks een bedrag van €1.010.975,65 aan DRA te verlenen. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd met de gemeentelijk nominale indexatienorm voor inflatiecorrectie. Dit wordt gedekt uit de begroting Diversiteit.

Deze meerjarige subsidie moet DRA in staat stellen om op een duurzame manier uitvoer aan hun plannen te geven. Met de meerjarensubsidie kan het meldpunt zijn capaciteit uitbreiden ten behoeve van het uitvoeren van het communicatieplan en de beoogde intensivering van de werkzaamheden behorende bij outreachend werken. Dit alles met als doel de zichtbaarheid en vindbaarheid van 5

Dit betreft voorlichting waarbij organisaties worden geadviseerd hoe zij hun beleid kunnen aanpassen zodat discriminatie wordt voorkomen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 5 van 7

het meldpunt te vergroten. De beschreven voorgestelde communicatie-interventies beoordeelt het college als effectieve methodes om bewoners die een groter risico hebben om gediscrimineerd te worden, beter te bereiken. Wel is het college kritisch over de mate van uitwerking van de communicatiestrategie achter de communicatie-interventies en de mate van inzet op het outreachend werken. In de subsidiebeschikking is daarom als voorwaarde gesteld dat de onderdelen uit het communicatieplan meetbaar worden gemaakt, zodat het college deze onderdelen op een effectieve manier kan evalueren. Ten aanzien van het outreachend werken wil het college dat DRA naast het uitbreiden van inloopspreekuren, waarbij het college ook benieuwd is naar de effectiviteit van deze inloopspreekuren, meer acties onderneemt om outreachend te werken. In de subsidiebeschikking is daarom als voorwaarde gesteld dat de effectiviteit van de lopende inloopspreekuren (halfjaarlijks) dient te worden getoetst, zodat de inzet van DRA daarop kan worden aangescherpt. Verder dienen alle acties benoemd in het plan specifiek en meetbaar gemaakt te worden, zodat de voortgang hierop gemonitord kan worden. Op basis van de bovengenoemde beschouwt het college motie 739 van de gemeenteraadsleden Bouhassani, Lust, Veldhuyzen, Van der Veen, Khan en Gharmy inzake “MDRA meer de wijk inbrengen” als afgedaan.

Het college kan zich minder goed vinden in de plannen van DRA om actieonderzoeken uit te voeren. Ondanks dat het college erkent dat DRA veel expertise heeft aangaande meldingscijfers en ervaringen met discriminatie, is het college van mening dat het eigenhandig uitzetten van actieonderzoeken onvoldoende past bij de rol van het meldpunt. Sinds de vorige bestuursperiode is de gemeente zelf begonnen met het uitzetten van actieonderzoeken, zoals de actieonderzoeken naar, antizwart racisme, moslimdiscriminatie, antisemitisme en recent nog het actieonderzoek validisme. Het college blijft graag in gesprek met DRA om te bekijken waar de expertise van DRA hierbij benut kan worden. Het college ziet meerwaarde in het geven van voorlichtingen en trainingen over discriminatie en de nadelige gevolgen hiervan. Gezien de toenemende discriminatie onder jongeren, voornamelijk binnen het onderwijs, kan het college zich daarom vinden in de voorgenomen inzet van DRA bij deze groep. Hierbij is zoals het plan benoemt afstemming met onderwijsinstellingen nodig. Het college wordt graag meegenomen in de voortgang hiervan. In de subsidiebeschikking is daarom als voorwaarde gesteld om de genoemde voorlichtingen en trainingen meetbaar te maken en dit halfjaarlijks te evalueren.

Daarnaast gelooft het college in een gezamenlijke aanpak van preventie en deelt de behoefte om gezamenlijk te komen tot (nieuwe) inzichten ten aanzien van effectieve preventieve maatregelen en hoe hierop met organisaties in het veld kan worden samengewerkt. DRA wil dit bereiken door het organiseren van expertmeetings waar gemeente Amsterdam ook aan zal deelnemen. Het college is kritisch over de omschrijving van het versterken van de ketenaanpak met onder andere het OM en de politie, en het ontwikkelen van een gerichte aanpak om incidenten op te kunnen volgen met strafrechtelijke of civiele procedures. In het plan is namelijk enkel een voornemen opgenomen om de samenwerking met ketenpartners te versterken/uitbreiden. Het college had hierover graag meer gezien. In de subsidiebeschikking is daarom als voorwaarde

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 december 2024 Pagina 6 van 7

gesteld om voor eind 2025 in samenwerking met ketenpartners met een uitgewerkte aanpak te komen. Tot slot kan het college zich niet volledig vinden in de plannen rondom de bedrijfsvoering. DRA benoemt hierin een forse capaciteits-uitbereiding. De onderbouwing die daaraan ten grondslag ligt is voor het college niet specifiek genoeg geformuleerd waardoor niet goed beoordeeld kan worden of de capaciteitsuitbreiding op bepaalde onderdelen noodzakelijk dan wel gewenst is. Het college is van mening dat het meldpunt nog stappen dient te maken in het verbeteren van haar bedrijfsvoering, alvorens een dergelijk forse capaciteitsuitbreiding gemaakt kan worden. Met de huidige subsidieverlening waarbij wel een uitbreiding gemaakt kan worden op communicatie inzet en outreachend werken, en waarbij door middel van aanvullende afspraken, ook wordt ingezet op een meer effectieve en efficiënte inzet van de beschreven interventies, heeft het college er vertrouwen in dat het meldpunt deze stappen kan zetten. Berekening meerjarensubsidie De hierboven beschreven meerjarige subsidie ter uitvoer van hun plannen is opgebouwd uit de reguliere middelen die Amsterdam vanuit het Rijk ontvangt voor de uitvoer van de wettelijke taken (71 ct. per inwoner). Deze worden aanvuld met middelen die vanuit meicirulaire beschikbaar worden gesteld ten behoeve van preventietaken (14 ct. per inwoner).

Dit komt op basis van het meest recente bewonersaantal neer op op €847.890,68. Het college volgt het subsidieverzoek voor structureel twee extra FTE ten behoeve van een communicatie- en een outreachend medewerker. Dit is dan een aanvullend bedrag van €163.084, 97 (€81.542 x 2). Stelselwijziging versterking van de antidiscriminatievoorziening (ADV's) Het college wil uw raad met deze brief ook informeren over de voorgenomen landelijke stelselwijziging van antidiscriminatievoorzieningen (ADV's). De aanleiding voor deze stelselwijziging is onderzoek dat uitwijst dat er landelijk verschillende knelpunten zijn in de uitvoering van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga). Ook blijkt uit onderzoek dat de huidige inrichting, financiering en het takenpakket wringt met de opgave van de lokale ADV's. De stelselwijziging moet ervoor zorgen dat er één landelijke organisatie komt die subsidie ontvangt van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK). In het nieuwe voorgenomen stelsel komt de inrichting en financiering van de landelijke organisatie los te staan van gemeenten. Bezien wordt mede op verzoek van Amsterdam hoe daarbij de lokale inbedding geborgd kan worden. De stelselwijziging beoogt voor zowel de landelijke organisatie als gemeenten preventieve taken in de aanpak van discriminatie vast te leggen in wetgeving.

De ontwikkelingen rondom de stelselwijziging kunnen een grote impact hebben op de toekomstige subsidierelatie tussen gemeenten en ADV's. Vooralsnog zijn enkel de contouren van deze stelselwijziging bekend zoals deze zijn vastgelegd in de brief ‘versterking antidiscriminatievoorziening' van 24 oktober 2023 van de minister aan de Tweede Kamer. Naar aanleiding daarvan heeft de G4 een lobbybrief verstuurd waarin de belangrijkste aandachtspunten waren: - het verkrijgen van duidelijkheid over de beoogde wettelijke preventietaken voor zowel de gemeenten als ADV's;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 17 december 2024 Pagina 7 van 7

Het belang van lokale verankering; het verkrijgen van duidelijkheid over de financiële consequentie van deze stelselwijziging.

Het college en de VNG zijn nauw betrokken bij de voortgang van deze stelselwijziging. De concept hoofdlijnen brief is nog niet aangeboden aan de Tweede Kamer. Hierdoor kan vanuit BZK op dit moment geen duidellijkheid gegeven worden over wanneer de stelselwijziging in gaat. Voor de meerjarige subsidieverlening 2025-2027, heeft de voorgenomen stelselwijziging vooralsnog geen gevolgen.

Tot slot De impact van discriminatie en racisme op onze stad en inwoners mag niet worden onderschat. Het college maakt daarom prioriteit van de bestrijding hiervan, maar kan dat niet alleen. Het meldpunt discriminatie.nl/regio Amsterdam is daarin een belangrijke partner. Het college is daarom blij dat DRA plannen heeft ingediend om haar positie te versterken en kent deze subsidie met vertrouwen toe. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Inclusie en Antidiscriminatie

Bijlagen 1. Meerjaren-uitvoeringsplan 2025-2027 Discriminatie.nl Regio Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl