Afd. motie 710.23

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 25 juni 2024 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie Dirk de Jager Energie voor de Stad, bestuurszaken.uie@amsterdam.nl Afdoening motie 710.23 inzake Versnel verduurzaming; maak ruimte op het net, toezegging TA2023-001491 en toezegging TA2023-000794 over maatschappelijk prioriteren tijdens netcongestie

Geachte leden van de gemeenteraad, Door de toenemende vraag naar (groene) elektriciteit neemt de druk op het stroomnet toe. Het stroomnet in Amsterdam is overbelast en vol. Dit wordt congestie genoemd. Maatschappelijk prioriteren maakt het mogelijk dat projecten met een groot maatschappelijk belang (zoals scholen en veiligheidsdiensten) voorrang kunnen krijgen op elektriciteit. Op donderdag 18 april heeft de Autoriteit Consument en Markt het codewijzigingsbesluit 'Prioriteringsruimte bij transportverzoeken' met bijbehorend prioriteringskader gepubliceerd. Gemeente Amsterdam heeft in 2023 input geleverd voor dit prioriteringskader. Het college is blij dat dit kader er nu ligt. Met deze brief informeer ik u over de gevolgen van dit codebesluit en geef ik een samenvatting van het prioriteringsproces en de belangrijkste conclusies uit een impactanalyse die is gedaan door Gemeente Amsterdam. Hierin is onderzocht welke projecten binnen de gemeente in ontwikkeling zijn en welke volgens het definitieve kader in aanmerking komen voor prioriteit. Met deze raadsinformatiebrief doet het college daarnaast motie 710.23 en toezeggingen TA2023001491 en TA2023-000794 af, die verband houden met dit codewijzigingsbesluit. De motie en toezeggingen worden afgedaan met inzichten uit de impactanalyse.

Maatschappelijk prioriteren Vanaf 1 oktober 2024 zijn de netbeheerders wettelijk verplicht om maatschappelijk prioriteren toe te passen in congestiegebieden (gebieden met code rood). Dit betekent dat projecten die een groot maatschappelijk belang dienen voorrang kunnen krijgen in de wachtrij voor transportverzoeken. Voorwaarde om te kunnen prioriteren is dat er transportcapaciteit beschikbaar komt. Bijvoorbeeld door congestiemanagement, door een bedrijf dat stopt of minder transportcapaciteit nodig heeft,

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juni 2024 Pagina 2 van 5

of doordat een congestieverzachtende partij1 wordt aangesloten. Als er onder congestie vermogen vrijkomt, werkt de netbeheerder de wachtrij af aan de hand van het landelijk vastgestelde prioriteringskader en -proces. Daarom is het zaak om ervoor te zorgen dat alle projecten met kans op prioriteit tijdig hun aanvraag met prioriteringsverzoek indienen bij de netbeheerder. Zonder aanvraag immers geen plek in de wachtrij en zonder prioriteringsverzoek geen kans op prioriteit. Bij de totstandkoming van het codebesluit heeft de Gemeente Amsterdam input geleverd op zowel het proces als het prioriteringskader. De gemeente heeft vanaf nu geen invloed meer op de uitvoering van het maatschappelijk prioriteren. Daarvoor is de netbeheerder aan zet. Prioriteringskader en -proces De publicatie van de ACM bevat een meer uitgebreide omschrijving van de voorwaarden waaronder verschillende ontwikkelingen prioriteit kunnen krijgen. In het codebesluit 'Prioriteringsruimte bij transportverzoeken' wordt in artikel 1, sectie D, het prioriteringskader weergegeven. Hieronder een overzicht van de belangrijkste punten. ▪ De drie categorieën in het definitieve prioriteringskader zijn: 1) Congestie-verzachters, partijen die ervoor zorgen dat er meer ruimte op het net komt waardoor anderen ook het net op kunnen. 2) Veiligheid, waaronder politie en acute gezondheidszorg.

3) Basisbehoeften, zoals drinkwater, woningbouw en onderwijs. ▪ Woningbouw valt in het definitieve kader onder categorie 3. Ook bijbehorende voorzieningen maken onder voorwaarden kans op prioriteit: - Het gaat hier om collectieve voorzieningen die direct zijn gekoppeld aan de woningbouw, zoals liften, centrale verlichting en verwarming van centrale ruimten. - Een woningbouwproject waarbinnen ook andere functies worden gerealiseerd, zoals een plint met daarin een bibliotheek of een aantal winkels, kunnen ook vallen onder de functie woonbehoefte. - Voorwaarde hierbij is dat het gaat om een ondergeschikte en kleinschalige functie ten opzichte van de woonfunctie en dat het woningbouwproject aantoonbaar niet gerealiseerd kan worden zonder koppeling met de andere functie(s). - Het kan dus ook voorkomen dat de commerciële activiteiten die bij een woningbouwproject horen geen prioriteit krijgen. De implicaties hiervan worden samen met de betrokken directies in beeld gebracht. ▪ De categorie ‘Verduurzaming’ is vanwege gebrek aan duidelijke afbakening niet in het definitieve kader opgenomen. Verduurzamingsprojecten komen dus niet in aanmerking voor prioriteit. Amsterdam heeft hier wel voor gepleit, maar we hebben er begrip voor dat

1

Een congestie-verzachter is een partij waarvan de netbeheerder vaststelt dat het toekennen van transportcapaciteit aan deze partij ertoe leidt dat de beschikbare transportcapaciteit toeneemt en niet leidt tot toename van congestie in het net van een andere netbeheerder.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

▪

▪

Datum 25 juni 2024 Pagina 3 van 5

deze optie vanwege de uitvoerbaarheid is afgevallen. De ACM zal in de evaluatie zoeken naar manieren waarop verduurzaming in de toekomst wel inbegrepen kan worden. De netbeheerder is verantwoordelijk voor het prioriteringsproces, maar de bewijslast voor prioriteit ligt bij de aanvrager. Als wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden, kent de netbeheerder prioriteit toe aan de betreffende partij en schuift het transportverzoek naar voren in de wachtrij. Als er vervolgens transportcapaciteit beschikbaar komt, is de nieuwe wachtrij leidend. De ACM zal binnen twee jaar na inwerkingtreding van dit besluit overgaan tot een evaluatie. Op deze manier kan het effect van het prioriteringskader worden beoordeeld en kan worden vastgesteld of aanpassingen aan het kader nodig zijn.

Afdoening motie 710.23 Naar aanleiding van de discussie over ‘Onze stad van morgen’ is op 29 november 2023 door raadsleden Nadif, Garmy, Bakker, Ahmadi, Havelaar, Kabamba, Bobeldijk, Koyuncu, Hofland en Heinhuis motie 710.23 ingediend inzake Versnel verduurzaming; maak ruimte op het net. In deze motie wordt het college gevraagd om: 1) Indien de ACM toestaat dat gemeenten eigen voorkeursbeleid mogen opstellen, een prioritering te maken welke maatschappelijke doelen voorrang behoeven op het elektriciteitsnet; 2) Op de ingangsdatum van het nieuwe codebesluit omtrent transportcapaciteit klaar te staan met gewijzigd voorkeursbeleid van de gemeente Amsterdam; 3) In kaart te brengen welke projecten die binnen deze doelen vallen momenteel op de wachtlijst staan voor een elektriciteitsaansluiting; 4) Deze projecten aan te schrijven als zij versneld voorrang krijgen op het net, zodat zij de benodigde maatregelen kunnen treffen; 5) Ook vanuit de gemeente alle voorbereiding te treffen om de versnelde aansluitingen van de juiste projecten spoedig te faciliteren. De motie wordt hieronder puntsgewijs afgedaan. Ad 1) Indien de ACM toestaat dat gemeenten eigen voorkeursbeleid mogen opstellen, een prioritering te maken welke maatschappelijke doelen voorrang behoeven op het elektriciteitsnet.

Hier was Amsterdam wel een voorstander van, maar om de praktische uitvoerbaarheid van het maatschappelijk prioriteren te borgen laat de ACM in het definitieve codewijzigingsbesluit helaas geen ruimte voor lokaal maatwerk, ofwel een gemeentelijk prioriteringskader. Er wordt daarom geen eigen voorkeursbeleid opgesteld. Ad 2) Op de ingangsdatum van het nieuwe codebesluit omtrent transportcapaciteit klaar te staan met gewijzigd voorkeursbeleid van de gemeente Amsterdam. De ACM staat niet toe dat de gemeente eigen voorkeursbeleid maakt (zie ook Ad 1). De netbeheerder zal het prioriteringskader en het bijbehorende proces aanhouden zoals in het codebesluit staat beschreven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juni 2024 Pagina 4 van 5

Ad 3) In kaart te brengen welke projecten die binnen deze doelen vallen momenteel op de wachtlijst staan voor een elektriciteitsaansluiting. Middels een impactanalyse is in kaart gebracht welke projecten binnen de gemeente in ontwikkeling zijn en welke volgens het definitieve kader in aanmerking komen voor prioriteit. Voor de tijdsduur van congestie is 2032 als uitgangspunt genomen omdat TenneT verwacht de knelpunten in het hoogspanningsnet omstreeks 2032 te verhelpen. Als TenneT in september 2024 congestie (code rood) afkondigt voor de gehele provincie NoordHolland, kunnen projecten binnen het prioriteringskader voorrang krijgen op andere projecten wachtrij. Voorwaarde daarbij is wel dat er überhaupt transportcapaciteit beschikbaar is om te verdelen. Het kan gebeuren dat meerdere projecten met maatschappelijke prioriteit in de wachtrij staan. De netbeheerder werkt de wachtrij dan volgens het vastgestelde proces af. In bijlage 2 bij deze brief zijn de belangrijkste conclusies en aanbevelingen van de impactanalyse gepresenteerd. Ad 4) Deze projecten aan te schrijven als zij versneld voorrang krijgen op het net, zodat zij de benodigde maatregelen kunnen treffen. Ter voorbereiding op dit proces, en zoals verzocht in de motie, zal het college vanaf nu ervoor zorgen dat de projecten met (mogelijk) kans op prioriteit worden aangeschreven zodat zij de nodige stappen kunnen zetten.

De netbeheerder zal uiteindelijk de binnengekomen verzoeken beoordelen en de prioriteit toekennen of niet. Er kan pas geprioriteerd worden als er tijdens congestie toch vermogen beschikbaar komt. Op dit moment is het onduidelijk of dit zal gebeuren. Het is raadzaam om voorbereid te zijn als er vermogen vrijkomt, en te zorgen dat alle projecten die kans maken op prioriteit een aanvraag hebben gedaan en eventuele andere benodigde stappen hebben gezet. Ad 5) Ook vanuit de gemeente alle voorbereiding te treffen om de versnelde aansluitingen van de juiste projecten spoedig te faciliteren. Voor de impactanalyse is contact gezocht met de directies die projecten beheren. Zij zijn geïnformeerd over de impactanalyse en het maatschappelijk prioriteren. Na publicatie van het definitieve prioriteringskader is een informatiesessie georganiseerd voor de betrokken directies. Tijdens deze sessie is, samen met Liander en de ACM, extra uitleg gegeven bij het prioriteringskader en -proces. In een terugkoppeling aan de directies die hebben bijgedragen aan de impactanalyse wordt bovendien een uitgebreid rapport en een opname van de informatiesessie rondgestuurd. Daarnaast worden de directies geïnformeerd of hun projecten kans maken op prioriteit of niet. Daarbij doen wij ook een voorstel voor vervolgacties, passend bij de situatie.

Het programma EVA is vanaf heden beschikbaar voor specifieke vragen over het maatschappelijk prioriteren vanuit de directies. Vragen hierover kunnen worden ingediend bij het daarvoor bestemde congestieloket.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 25 juni 2024 Pagina 5 van 5

Afdoening toezegging TA2023-001491 Op 7 december 2023 heeft wethouder Pels bij de bespreking van Agendapunt 5: Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de vooraankondiging congestie door netbeheerder TenneT, de toezegging gedaan om de raad te informeren zodra het duidelijk is wat de effecten zijn van het nog te nemen codebesluit op de wachtlijsten en waaruit de wachtlijsten bestaan. De netbeheerder mag de huidige wachtrij om privacy-redenen niet openbaar maken. Daarom heeft de gemeente zelf onderzocht welke lopende of toekomstige projecten er zijn met een elektriciteitsvraag. Dit weerspiegelt dus niet de complete wachtrij van de netbeheerder, maar geeft wel een goede indicatie van de gemeentelijke projecten die in ontwikkeling zijn. Vervolgens is een impactanalyse gemaakt op basis van de binnengekomen gegevens. De belangrijkste resultaten van de impactanalyse worden onder Ad 3 samengevat. Van de 1413 projecten die nu in beeld zijn, is van 1408 projecten bekend om welk type voorziening het gaat. Dit varieert van woningbehoefte en gezondheidszorg tot maatschappelijke voorzieningen en bedrijfsruimten. Bepaalde type voorzieningen maken kans om maatschappelijke prioriteit te krijgen. Om prioriteit te krijgen moeten ze wel een aanvraag en prioriteringsverzoek hebben ingediend. De projecten die prioriteit kunnen krijgen zullen hierover worden geïnformeerd.

Afdoening toezegging TA2023-000794 Op 6 juli 2023 heeft wethouder Pels bij de bespreking van Agendapunt 8: Nieuwe maatregelen tegengaan netcongestie ACM, de toezegging gedaan aan de commissie om het codebesluit en de bestuurlijke reactie na de zomer met de commissie te delen. Bijgevoegd vindt u de bestuurlijke reactie die op 4 oktober 2023 namens de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag) en de gemeente Amersfoort met de ACM is gedeeld (bijlage 1). Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Dirk de Jager Wethouder Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Bijlagen 1. Zienswijze op Ontwerpbesluit G4 en Amersfoort 2. Conclusies en aanbevelingen impactanalyse 3. Motie 710.23

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl