Afd motie 702 21 Bijlage

Geachte Tweede Kamerleden, Namens de driehoeken van Amsterdam en Rotterdam willen wij u nogmaals hartelijk danken voor het gesprek van 7 juni jl. Wij hebben het zeer gewaardeerd dat u de tijd heeft genomen om met ons te spreken over de zeer negatieve gevolgen van de drugseconomie voor onze steden. Nederland geldt helaas als internationaal knooppunt in de cocaïnehandel. De ondermijnende drugseconomie dringt ook dieper door in de haarvaten van onze samenleving. Amsterdam en Rotterdam zijn belangrijke locaties in de internationale drugsketen: •

•

•

•

•

De kilo’s drugs worden aangetroffen in de Rotterdamse haven. In 2021 werd ruim 70.000 kg cocaïne onderschept met een straatwaarde van € 3,5 miljard. Tevens is een recordaantal ‘uithalers’ aangehouden. In 2021 zijn vierhonderd aanhoudingen verricht. Tegelijkertijd kunnen we vaststellen dat de grote stijging in onderschepte cocaïne niet gepaard gaat met enige stijging van de straatprijzen, wat er op duidt dat de winsten voor zware, internationaal opererende criminelen nog altijd zo groot zijn dat zij in beslag genomen kilo’s als bedrijfsrisico kunnen wegstrepen. De ‘kop van de slang’ - de criminele opdrachtgevers voor cocaïnehandel – zit in overgrote mate in Amsterdam. Van de criminele drugsclusters in Nederland, is driekwart overheersend Amsterdams. Bovendien zetelen veel grote netwerken/families in Underground Banking in Amsterdam en omgeving. Deze zware drugscriminelen bedienen zich, in de hele keten van drugshandel in Nederland, van extreem geweld. Dit is zichtbaar in het grote aantal liquidaties, met als tragisch dieptepunt de moorden op de broer van de kroongetuige, advocaat Derk Wiersum en journalist Peter R. De Vries. Ook kennen we vergismoorden en zeer regelmatige beschietingen/explosieven en afpersingen, Deze delicten worden vaak gepleegd door minderjarige en soms zwakbegaafde, gewelddadige daders. Rotterdam vervult een sleutelpositie in de internationale logistiek.

Amsterdam, wordt misbruikt als financieel en zakencentrum. Hierbij wordt hoofdzakelijk gebruik gemaakt van de financiële infrastructuur die Amsterdam sinds lang kent, via bijvoorbeeld trustkantoren en financiële en andere dienstverleners en bijvoorbeeld door internationale underground banking. Dit leidt tot zeer verontrustende vermenging van onder- en bovenwereld. Schattingen lopen uiteen tussen de 15 en 30 miljard die d.m.v. witwassen wordt verdiend met de criminele handel in cocaïne. Tussenpersonen (notariaat, makelaardij, advocatuur) kunnen onder druk komen te staan van crimineel geld. Onze stedelijke economieën worden ontwricht door criminele investeringen in vastgoed, inmenging in de stedelijke cannabissector, in de toerismesector en in de horeca. In Amsterdam en Rotterdam dreigen onze kwetsbaarste, lokale gemeenschappen te worden vergiftigd door crimineel geld. Onderzoek in opdracht van de gemeente in de Wildemanbuurt in Amsterdam Nieuw-West liet zien dat van de pakweg 5000 inwoners er 156 deel uitmaken van een hecht crimineel netwerk dat samen goed is 2995 geregistreerde incidenten (19 per persoon), veelal gelieerd aan drugshandel. Twee derde van de uithalers in de Rotterdamse haven komt uit de stad Rotterdam. Het grootste gedeelte van hen woont in Rotterdam-Zuid.

Met name jongeren met een beperkt economisch en maatschappelijk perspectief vallen voor het snelle drugsgeld.

Hiermee dreigt een parallelle samenleving te ontstaan waardoor al kwetsbare wijken verder verloederen en jongeren ten onder kunnen gaan. De afgelopen jaren zijn er lokaal en regionaal grote stappen gezet in preventie, in opsporing en vervolging van drugshandel en -misdaad. Naast de recordvangsten in kilo’s cocaïne, is Sky gekraakt, een van origine Amsterdams onderzoek. Het Crypto Analyse team in Amsterdam heeft uit die data tientallen verdachten kunnen destilleren die in binnen- en buitenland zijn aangehouden. Ook zijn grote hoeveelheden (automatische) vuurwapens in beslag genomen, is informatie over opdrachtgevers van liquidaties verzameld en zijn miljoenen euro’s aangetroffen. Inmiddels is er sprake van 1 miljard ontsleutelde berichten: het moge duidelijk zijn dat dit capaciteit vereist. Wij vragen u dringend om samen met ons prioriteit te geven aan het terugdringen van de drugseconomie die zich in onze twee steden concentreert. Wij dreigen terecht te komen in een criminele en geweldscultuur die geleidelijk Italiaanse trekken krijgt. Het gaat niet alleen om het uitvechten van conflicten over de beheersing van de drugsmarkt maar we zien ook geweld uit machtsvertoon en met de bedoeling de democratische rechtsstaat de ontwrichten (zoals de drie eerdergenoemde, gruwelijke moorden in Amsterdam laten zien).

Journalisten, advocaten, politici en mensen met een publieke taak moeten beveiligd worden, woningen worden beschoten en aanslagen worden gepleegd. In vervolg op het gesprek van 7 juni geven wij hier nog eens puntsgewijs aan waar wij versterking en verdere samenwerking nodig hebben. 1. Om de cocaïneketen en criminele netwerken effectief te kunnen verstoren is een sterke intelligencepositie onontbeerlijk. Daarvoor dienen de landelijke en regionale partners de krachten verder te bundelen. In dit licht kan het NSOC, zoals de Minister dit beschrijft in haar Kamerbrief van 25 mei jl., behulpzaam zijn. Terecht beschrijft de Minister dat gezamenlijk onderzoek naar ondermijnende criminele structuren nodig is om deze te kunnen verstoren. Wij verzoeken u om het NSOC op te dragen om in samenwerking met lokale driehoeken de intelligence-capaciteit in te zetten om de opsporing en verstoring van de criminele cocaïneketen in onze steden verder te versnellen. 2. In Amsterdam is structurele financiering noodzakelijk om het integrale programma tegen het geld en geweld van de drugseconomie van de driehoek te versterken en te versnellen. Hierbij gaat het o.a.

om de preventieve en strafrechtelijke aanpak van doorgroeiers en jonge aanwas; het ‘stukmaken’ van criminele netwerken in kwetsbare wijken; het opzetten van een Integraal Financieel team gericht bij het RIEC tegen underground banking, verhullende financiële structuren en criminele dienstverleners; uitbreiding van het werkingsgebied Bibob naar ondermijningsgevoelige branches en straten, begeleiding en controle in detentie enz. 3. In Rotterdam is structurele financiering noodzakelijk om de Agenda Haven uit te kunnen voeren. Naast voldoende binnenlandse ingrepen in criminele netwerken is internationale samenwerking met bron- en transitielanden een belangrijke succesfactor. We denken onder andere aan meer liaisons en analisten ter plekke. Een goede informatie-uitwisseling tussen internationale partners is een randvoorwaarde voor een succesvolle aanpak. Ook vragen we aandacht voor de samenwerking op Europees niveau, bijvoorbeeld door een aanpak op rederijen, aanpassing van de wetgeving (bijvoorbeeld de International Ship & Port facility Security Code die maatregelen voorschrijft voor het beveiligen van schepen en

havenvoorzieningen) en samenwerking tussen Europese havensteden. In de Rotterdamse haven werken we graag toe naar 100% controle van binnenkomende vracht in de fruitsector. 4. Voldoende capaciteit in de gehele veiligheidsketen is noodzakelijk om resultaat te boeken. We vragen met nadruk aandacht voor versterking van de wijkgebonden politie en forse versterking en uitbreiding van de recherchecapaciteit. Bij de versterking van de opsporing zijn specialisten op het gebied van datawetenschappen, logistiek en bedrijfsprocessen hard nodig Ook het OM en de rechterlijke macht hebben versterking nodig. Wij zien niet alleen grote tekorten in de basisteams en op het parket van het OM maar ook rechterlijke beslissingen dreigen te vertragen door een tekort aan rechters en ondersteuning en daarmee zittingscapaciteit. Soms dragen rechterlijke beslissingen niet bij aan onze inzet op repressie en bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit, bijvoorbeeld het schorsen van de voorlopige hechtenis in grote cocaïnezaken, het kunnen doorgaan met drugshandel en geweld in detentie of de fors lagere straffen voor uithalers in het havengebied. 5. Voorrang te geven aan noodzakelijke aanpassingen in wetgeving: •

•

•

•

Vaart te maken met antiwitwaswetgeving, waarbij stevig wordt ingezet op implementatie van Europese anti-witwasregeling/de non-convicted based confiscation. Tot nu toe wordt het UBO-register bijvoorbeeld slecht ingevuld en niet gehandhaafd. Een eerder aangekondigde wetswijziging als onderdeel van het ‘plan van aanpak witwassen’ is het verlagen van contante betalingen naar maximaal 3000,- . Dit is een stap in de goede richting maar biedt nog onvoldoende belemmering om luxegoederen af te rekenen en daarmee geld wit te wassen. We pleiten daarom voor een limiet van 1000,-. Aanpassing van artikel 174a van de Gemeentewet zodanig dat ook bij beschietingen of het vinden van drugsgeld voldoende grond is om sluiting van een pand te kunnen bewerkstelligen. Het weghalen van barrières om lokale informatie te delen is essentieel. Het gaat om ondermijningsbeelden, basisinformatie en informatie over netwerken en vastgoed, die uitgewisseld kan worden met andere organisaties (lokaal en landelijk) in cruciale sleutelposities zoals politie, FIOD, belastingdienst, banken, etc. Het wetsvoorstel gegevensdeling samenwerkingsverbanden is een mooi startpunt om dit mogelijk te maken. We zien graag dat onze regio’s gebruikt worden om het nieuwe beleid rond gegevensdeling vorm te geven, wellicht in een experimentvorm. We zien helaas ook dat dit wetsvoorstel nog steeds geen wet in formele zin is.

Het is van belang dat malafide vastgoedinvesteerders geen voet aan de grond krijgen. Verhullende eigendoms- en financieringsstructuren staan ons daarbij in de weg. Er is dringende behoefte aan nieuw instrumentarium, zoals een vastgoed VOG, het verplicht registreren van huurovereenkomsten en het verlagen van de contante huurgrens.

6. Tot slot willen wij benadrukken dat de geschetste problemen vragen om langdurige programma’s van 20-30 jaar met bijbehorende structurele financiering en de mogelijkheid tot schaalvergroting. Dit is onder andere nodig om kwetsbare wijken te versterken en jongere generaties door preventie langdurig een gewenst maatschappelijk perspectief te bieden. De

middelen die hier, vanuit het coalitieakkoord, voor vrijkomen beschouwen wij als een goed begin. We zijn ervan overtuigd dat als we beter in staat zijn de kraan van criminele drugsactiviteiten in Amsterdam en Rotterdam dicht te draaien, dit positieve effecten heeft op het gehele land. We wensen u veel succes met het debat aanstaande woensdag en mocht u vragen hebben naar aanleiding van deze brief dan kunt u contact opnemen met Evelien van Riel (e.van.riel@amsterdam.nl) en/of Catrien Nauta (cs.nauta@rotterdam.nl). Hoogachtend, namens de driehoek Amsterdam,

namens de driehoek Rotterdam,

Femke Halsema Burgemeester Amsterdam

Ahmed Aboutaleb Burgemeester Rotterdam