Afd. motie 580.23

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 11 februari 2025 Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit Melanie van der Horst Directie Verkeer en Openbare Ruimte, Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl Uitvoering Agenda Touringcar 2020-2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeer ik u over drie onderwerpen met betrekking tot de Agenda Touringcar 2020 - 2025: 1) Evaluatie inperking zwaar verkeer binnenstad. Op 1 januari 2024 is het aanvullend verkeersbesluit zone zwaar verkeer voor touringcars ingesteld. Dit heeft tot doel een sterke afname van touringcarverkeer in de zone zwaar verkeer vanwege bescherming van kades en bruggen, overlast/luchtvervuiling en veiligheid; 2) Wijzigingen in het bijbehorende ontheffingenbeleid; 3) Hop-on-hop-off bus. Het college heeft bij vaststelling van de Agenda Touringcar in 2019 aangegeven dat de mogelijkheden worden verkend om de Hop-on-hop-off bus stevig terug te dringen. Deze brief bevat een samenvatting van de Rapportage “Touringcars in de binnenstad, het effect van het verkeersbesluit (2024) in de ‘zone zwaar verkeer’ in en rond het centrum.’’ De evaluatie van het verkeersbesluit is afgerond. Het college heeft op 2 november 2023 besloten om onderzoek te doen naar de gevolgen van het verkeersbesluit en het ontheffingenbeleid. Dit was naar aanleiding van motie 580 van 12 oktober 2023.

Deze brief behandelt de onderwerpen uit de motie: • monitoren hoeveel touringcars er door de Kattenburgerstraat gaan en met die gegevens onderzoeken hoe de Kattenburgerstraat uitgesloten kan worden voor touringcarverkeer; • evaluatie van het ontheffingenstelsel in de zone zwaar verkeer. Geconcludeerd kan worden dat het aanvullend verkeersbesluit zone zwaar verkeer en het ontheffingenstelsel het gewenste effect hebben: een sterke afname van touringcarverkeer in de zone zwaar verkeer. Motie 580 heeft geleid tot twee besluiten. Op basis van de uitkomst van het onderzoek naar de Kattenburgerstraat is besloten de Kattenburgerstraat toegankelijk te houden voor touringcars. Het ontheffingenstelsel is succesvol ingevoerd en de uitvoering is kostenneutraal voor de gemeente. Op basis van de evaluatie van het ontheffingenbeleid heeft het college ingestemd met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11-02 2025 Pagina 2 van 5

het wijzigen van de beleidsregels ‘ontheffing zone zwaar verkeer – autobussen zwaarder dan 7,5 ton Amsterdam', zodat de inhoud van het beleid beter aansluit bij de bedoeling van het beleid. Namelijk: culturele, educatieve en kunstzinnige bestemmingen in de binnenstad toegankelijk houden voor specifieke doelgroepen. De evaluatie behandelt ook de extra touringcarhalte Nassaukade. Begin 2024 besloot het college om een pilot uit te stellen voor een touringcarhalte op de Nassaukade. Het college wilde eerst een onderzoek naar het gebruik van de overige touringcarhaltes langs de S100. De conclusie uit het onderzoek naar de situatie op de Nassaukade is dat de noodzaak tot aanleg van een extra halte aan de Nassaukade ontbreekt.

1) Evaluatie inperking zwaar verkeer binnenstad In het centrum van Amsterdam, binnen de S100, mag geen zwaar verkeer komen. Dat is verkeer van meer dan 7,5 ton (7.500 kilo). We noemen dit gebied de ‘zone zwaar verkeer’. Dit is geregeld in het Verkeersbesluit zwaar verkeer. In aanvulling daarop zijn nu regels gemaakt voor touringcars (van meer dan 7,5 ton) in de zone zwaar verkeer. In deze zone mogen touringcars zonder ontheffing alleen nog gebruik maken van de route Rhijnspoorplein – Weesperstraat – Valkenburgerstraat - Kattenburgerstraat. Dit noemen we de ‘corridor’. De evaluatie is opgesteld naar aanleiding van tellingen en data-analyses. Voor de evaluatie zijn data van touringcars > 7,5 ton over 2024 vergeleken met data van 2023. De laatste cijfers voor de ingang van de agenda touringcar komen uit een rapport van 2019. Hieruit bleek dat in 2018 gemiddeld 625 touringcars per dag het gebied binnen de S100 inreden. Het is niet bekend of het hier enkel gaat om touringcars met een gewicht zwaarder dan 7,5 ton. Wanneer we de cijfers vergelijken met 2024 is de daling 63%.

Invoering verkeersbesluit succesvol De invoering van het verkeersbesluit is een succes. Het aantal touringcars in de zone zwaar verkeer is met 66 procent afgenomen. Doel was terugdringen van touringcars uit het hart van het centrum, zone zwaar verkeer en het concentreren van de vervoersbeweging op hoofdroutes. - Er rijden 18 procent minder touringcars op de corridor. Sinds de invoering van het verkeersbesluit is dit de enige route waar touringcars zonder beperkingen in de binnenstad kunnen rijden. De omvang van deze daling was niet voorspelbaar en is een meevaller. Het is aannemelijk dat de corridor vóór 2024 werd gebruikt als route om de zone zwaar verkeer binnen te rijden. De afname heeft betrekking op Weesperstraat en Valkenburgerstraat. Het aantal passages op de Kattenburgerstraat is beperkt toegenomen (van gemiddeld 31 naar 34 passages per dag).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11-02 2025 Pagina 3 van 5

In de milieuzone, dus binnen de ring A10, is het gemiddeld aantal passages per dag met 21% toegenomen. Meer touringcars die richting het centrum rijden vanaf de A10 en toch een daling in de zone zwaar verkeer, betekent dat het verkeersbesluit voor de zone zwaar verkeer goed gewerkt heeft. De toename van touringcarverkeer binnen de A10 duiden wij als het gevolg van de toename van het toerisme na corona en door de groei van het aantal schoolreizen. De stijging is niet groot t.o.v. de algemene drukte in de stad na corona. De 21% is het verschil 2023 en 2024. Het algehele beeld van touringcarverkeer sinds 2019 is een afname. -

Kattenburgerstraat toegankelijk houden voor touringcars In de Kattenburgerstraat is het aantal touringcarpassages in 2024 toegenomen van gemiddeld 31 passages per dag naar 34 passages per dag. Het is aannemelijk dat dit komt door de opening van halte De Ruijterkade Oost als alternatief voor de opgeheven touringcarhalte Prins Hendrikkade West (locatie Lovers).

Het college heeft besloten de Kattenburgerstraat toegankelijk te houden voor touringcars. De aantallen touringcars kunnen bij ongewenste toename in de toekomst aanleiding geven om dit standpunt te herzien. Hierbij is het volgende afgewogen: een totale afsluiting van de Kattenburgerstraat zal de overlast in de Kattenburgerstraat doen afnemen. Hier staat tegenover dat bij het afsluiten van de Kattenburgerstraat het waarschijnlijk is dat touringcars alternatieve, langere routes zullen nemen, wat leidt tot overlast en milieueffecten elders. Alternatieve routes waar touringcarverkeer zal toenemen zijn Mauritskade, Piet Heinkade, Westerdoksdijk en Van Diemenstraat. Vooral bij de Van Diemenstraat geeft dit een onwenselijke situatie. Hier wordt reeds overlast ervaren door het huidige touringcarverkeer. De Van Diemenstraat is smal en aan twee kanten bebouwd, waardoor canyon-effect optreedt, uitlaatgassen blijven hangen. Er is meer touringcarverkeer op de Van Diemenstraat dan in de Kattenburgerstraat en dit verkeer zal bij afsluiting Kattenburgerstraat nog verder toenemen. De luchtkwaliteit is in deze evaluatie niet gemeten, er is gekeken naar aantallen. Een totale afsluiting van de Kattenburgerstraat betekent dat de halte bij het Scheepvaartmuseum en NEMO niet meer bereikbaar is.

Het college meent dat op basis van het ontheffingenbeleid deze locaties wel bereikbaar moeten blijven voor kwetsbare doelgroepen. Geen noodzaak extra halte aan de Nassaukade Na het uitstellen van de pilot halte Nassaukade is in 2024 nader onderzoek gedaan naar de noodzaak en de locatie van een extra halteerplek. Uit onderzoek door bureau Goudappel naar de meest optimale halteerlocatie aan de Nassaukade, is gebleken dat een halteerlocatie tegenover de Tweede/Derde Helmerstraat mogelijk is. Aan de voorwaarden die gesteld worden aan een halteerplek wordt voldaan. Daarnaast is gesteld dat sprake moet zijn van een noodzaak. Deze noodzaak is onderzocht. De conclusie is dat de noodzaak tot aanleg van een extra halte aan de Nassaukade ontbreekt vanwege: Grote afstand: de afstand tussen Anne Frank Huis en de beoogde haltelocatie is met 1.300 meter groot. Anne Frank Huis geeft aan geen behoefte aan een halte langs de S100 te hebben;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

Datum 11-02 2025 Pagina 4 van 5

Geografische spreiding: de beoogde halte draagt onvoldoende bij aan de gewenste spreiding van haltes over de (westzijde) S100; Noodzaak: het beperkte touringcarverkeer nabij de noordelijker aan Nassaukade gelegen halte laat zien dat de noodzaak beperkt is; Overlast: De verwachting is dat de ervaren overlast op drukke haltes elders langs S100 (Stadhouderskade) met een extra halte op deze plek niet zal afnemen.

Aanbevolen routes binnen de A10 en buiten de S100 Tussen de A10 en S100 is het touringcarverkeer buiten de aanbevolen routes gestegen met 48% (van 36 naar 53 per dag). De toename komt deels door wegwerkzaamheden op aanbevolen routes. Ook de opleving van schoolreisjes per touringcar vanuit dit gebied na de coronapandemie speelt een rol. In de Agenda Touringcar 2020-2025 wordt een verplicht netwerk van routes voorgesteld in het gebied tussen de S100 en de ring A10. Het college ziet deze maatregel op dit moment als niet geschikt. Het is een zware maatregel, die niet nodig is om het doel, terugdringen touringcars binnen ring A10, te behalen. Een verplicht netwerk van routes met een aangepast ontheffingenbeleid voor het toegankelijk houden van scholen en andere culturele of educatieve bestemmingen, kent een stevige uitvoerings- en handhavingslast. Het college geeft de voorkeur aan maatregelen die gericht zijn op het oplossen van specifieke knelpunten in de wijk, zoals overlast door parkeren van touringcars of onveilige situaties op specifieke locaties in de zone, veroorzaakt door touringcars. Hiermee wordt bereikt dat met de inzet van beperkte middelen (incidenteel en structureel) een maximaal resultaat wordt bereikt als het gaat om aanwijsbare overlast te bestrijden.

2) Wijzigingen in het bijbehorende ontheffingenbeleid Het ontheffingenbeleid heeft geleid tot significant minder touringcars in de zone zwaar verkeer terwijl de zone voor specifieke doelgroepen toegankelijk blijft. De uitvoering van het ontheffingenbeleid wordt voor de gemeente kostenneutraal uitgevoerd. Om het ontheffingenbeleid eenvoudiger te maken worden verbeteringen aangebracht. De resultaten geven geen aanleiding tot het wijzigen van het ontheffingenstelsel als geheel. Het college heeft ingestemd met het wijzigen van de beleidsregels ‘ontheffing zone zwaar verkeer – autobussen zwaarder dan 7,5 ton Amsterdam', zodat de inhoud van het beleid beter aansluit bij de bedoeling van het beleid namelijk: culturele, educatieve en kunstzinnige bestemmingen in de binnenstad toegankelijk houden voor specifieke doelgroepen. Er blijken namelijk meerdere situaties waarin touringcars naar de letter van het beleid/de regeling geen recht hebben op een ontheffing, terwijl een toekenning in lijn zou zijn met de bedoeling van het beleid en wel gerechtvaardigd is. Als voorbeeld kan genoemd worden dat naar de letter van de regeling bussen om militaire muziekkorpsen voor dodenherdenking naar de Dam te brengen niet waren toegestaan. De aangepaste regeling voorkomt dit soort ongewenste uitkomsten. Een ander voorbeeld is de bestemmingsontheffing.

Een van de twee voorwaarden voor deze bestemmingsontheffing is dat er sprake moet zijn van bedreiging van de continuïteit van de rechtspersoon. Het is (bijna) nooit met 100% zekerheid aantoonbaar dat door het niet ontvangen van touringcars de continuïteit van een onderneming in gevaar komt. Deze voorwaarde wordt dan ook geschrapt. De andere voorwaarde, het hebben van een eigen parkeervoorziening,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 11-02 2025 Pagina 5 van 5

aangescherpt met ‘de eigen parkeervoorziening is gelegen aan en bereikbaar via de vastgestelde ontheven routes'. De doelen van de Agenda Touringcar blijven met deze wijzigingen in stand. 3) Hop-on-hop-off bus De exploitant van de Hop-on-hop-off bus heeft een nieuwe ontheffing ontvangen van de Vervoerregio voor 2025. Eerder heb ik toegezegd onderzoek te laten uitvoeren naar de mogelijkheden om deze bussen zo veel mogelijk te beperken in de stad. Dit onderzoek is nog niet afgerond, maar ik verwacht de resultaten voor het zomerreces met u te kunnen delen. Ik kan u alvast mededelen dat ten opzichte van 2019 een reductie van HOHO ritten heeft plaatsgevonden van 67% (van 60 naar 20 rondjes per dag).

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl