Afd. motie 499 374 521.22

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 februari 2023 Volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl)

Onderwerp

Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting vrijgegeven voor inspraak

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is per 13 februari 2023 vrijgegeven voor inspraak voor een periode van zes weken. De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) beschrijft de huidige volkshuisvestelijke opgaven en de ambities en plannen van het college voor volkshuisvesting in Amsterdam. Iedereen heeft recht op een veilig, geïsoleerd en betaalbaar dak boven het hoofd. Dat is hoe ik de taak van de overheid opvat zoals vastgesteld in artikel 22 van de Grondwet. Maar dit recht op wonen staat sterk onder druk. Jarenlang heeft het beleid vooral de nadruk gelegd op de woningmarkt en zijn we volkshuisvesting uit het oog verloren. Daardoor wonen veel te veel mensen in onze stad in te dure, niet passende en kwalitatief slechte woningen. Dat trekt een zware wissel op de stad en op veel inwoners van Amsterdam. En daarom moeten we aan de slag om deze wooncrisis te beteugelen. Dat is ook waarom hier geen traditionele visie ligt, maar onze Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV). Ik realiseer me dat we met deze aanpak niet ieders woonwens of behoefte in onze gemeente kunnen vervullen. De mogelijkheden zijn helaas niet onbegrensd. In de aanpak hebben we dan ook keuzes moeten maken.

We richten ons daarbij op de Amsterdammers die ons het meest nodig hebben en diegenen die de stad het meest nodig heeft: mensen in een kwetsbare situatie, mensen met een laag- en middeninkomen en ouderen en gezinnen. Amsterdammers die dakloos zijn of riskeren dakloos te worden, willen we een vaste woonplek bieden, met een eigen huurcontract. Een echt thuis, waar je veilig bent en woonzekerheid hebt. Een huis geeft je de kans op een nieuw begin. Amsterdammers hebben tijdens de bijeenkomsten in de stad en online duidelijk laten weten dat de gemeente meer stappen moet zetten om de toegankelijkheid, betaalbaarheid en verduurzaming van woningen te vergroten. Ik voel die urgentie zelf ook. Met het isolatieoffensief en deze Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting gaan we deze stappen zetten. Aanpak: wat gaan we doen? De AAV grijpt alle beschikbare middelen aan om de wooncrisis het hoofd te bieden. Amsterdam wil een stad zijn waarin elke Amsterdammer in alle delen van de stad kan wonen in betaalbare en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 2 van 5

goede woningen. De AAV omvat doelen en maatregelen die zijn gericht op het realiseren van die missie. Het kost tijd en consistent beleid om het tij te keren. We gaan direct aan de slag maar schetsen ook ons streven voor 2040. De bestaande voorraad De sleutel om deze wooncrisis op te lossen ligt voor een belangrijk deel in de bestaande voorraad. Daarom willen we de verkoop en liberalisatie van sociale huurwoningen van corporaties stoppen en alleen nog in uitzonderlijke situaties toestaan. We maken daar scherpe afspraken over met de corporaties. Daarnaast blijven we illegaal gebruik van woningen en illegale toeristische verhuur aanpakken en intensiveren we de aanpak leegstand. We willen de bestaande woningvoorraad tevens flink verbeteren, onder andere door het isolatieoffensief en een projectgewijze aanpak op woningkwaliteit, zoals het bestrijden van vocht en schimmel, en het vervangen van loden leidingen. Daarnaast moeten woningen betaalbaarder worden. De komende jaren zal de middeldure huurvoorraad groeien door het Rijk aangekondigde regulering van het middensegment. Het reguleren van huur vinden we heel belangrijk en we blijven ons daarom ook inzetten richting het Rijk om nog meer huurwoningen te kunnen reguleren zodat er meer woningen in onze stad betaalbaar worden. Doorstroming Veel Amsterdammers wonen in een woning die niet past bij hun levensfase of zorgvraag.

Gezinnen wonen vaak te klein en veel ouderen kunnen in hun huidige woning geen passende zorg ontvangen. Met een nieuwe gebiedsgerichte werkwijze prioriteren en programmeren we nieuwbouw, met als doel meer doorstroming en meer verhuisbewegingen. Dit doen we door gebiedsgericht te bouwen voor ouderen en gezinnen. Om ouderen te laten doorstromen naar passende woningen realiseren we geclusterde woonvormen, zowel in de nieuwbouw als in de bestaande voorraad. Ook zetten we in op woonzorgcirkels, waarbij we woningen voor ouderen en andere groepen die zorg behoeven rondom voorzieningen reserveren. Daarnaast behouden we zeer schaarse sociale huurwoningen zoals rolstoelwoningen en woningen voor grote gezinnen. Dit doen we door tijdelijke contracten toe te passen en een stop op verkoop van deze corporatiewoningen in te voeren. Kwetsbare bewoners eerst Met de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting focussen we ons op de meest kwetsbare bewoners in onze stad. Om dakloosheid zoveel mogelijk uit te bannen en zodat meer mensen een dak boven hun hoofd hebben, moeten we niet alleen denken in woningen maar ook in woonplekken. Daarom laten we onder andere het individuele huurcontract als voorwaarde voor kamerverhuur los. We zetten in op alternatieven voor zelfstandig wonen in de wijk en we ontwikkelen nieuwe woonvormen voor Amsterdammers in een kwetsbare situatie.

Om dakloosheid te voorkomen zetten we de ‘aanpak dakloosheid’, ‘vroeg eropaf’ en ‘geregelde betaling’ voort. We blijven daarnaast inspelen op actuele ontwikkelingen, zoals de huidige energiearmoede. Amsterdam zet voor huisvesting van kwetsbare mensen in op regionale en landelijke verdeelafspraken over de uitstroom van de opvang naar huisvesting elders in het land. Een landelijke verdeelafspraak over de huisvesting van kwetsbare bewoners zal zorgen voor een betere verdeling van de huisvesting over het hele land en er uiteindelijk voor zorgen dat mensen sneller geholpen worden. Amsterdam zal bij het Rijk blijven aandringen op landelijke kaders.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 3 van 5

Moeilijke keuzes Zoals gezegd zijn onze mogelijkheden niet onbegrensd. Daarom hebben we ook moeilijke keuzes moeten maken: 









Door de verschillende voorrangsregelingen komen steeds minder woningen beschikbaar voor mensen die niet voldoen aan de specifieke voorwaarden maar op basis van hun inkomen wel aangewezen zijn op sociale huur. In heel 2021 werden er op WoningNet slechts 23 woningen geadverteerd die én zonder voorrangsregelingen én niet aan urgenten zijn aangeboden. We kiezen er daarom voor om te stoppen met het invoeren van nieuwe voorrangsregelingen. De bestaande regelingen willen we opnieuw herzien zodra de eerste effecten van de nieuwe woonruimteverdeling duidelijk zijn. We willen de huidige voorrangsregeling voor het onderwijs, de zorg en de politie continueren maar we breiden deze niet verder uit. Dit doen we omdat elke nieuwe beroepsgroep het probleem vergroot voor andere beroepen buiten de regeling. We willen de urgentiecriteria herzien om ze beter passend te maken bij de doelgroep maar de bestaande groep mensen in een kwetsbare situatie breiden we niet verder uit. Vanwege de grote schaarste moeten we ook kiezen waarvoor we ons niet actief in gaan zetten. Dit betekent geen (extra) gemeentelijke inzet - los van de 20% vrije sector woningen nieuwbouw - voor hoge inkomensgroepen, expats met een hoog inkomen en internationale studenten. Met de AAV wordt voor de komende jaren ook een groot aantal nieuwe maatregelen voorgesteld.

Of deze allen gerealiseerd kunnen worden zal afhangen van de beschikbare financiële middelen. Bij de voorziene raadsbehandeling van de AAV in juli 2023 wordt inzichtelijk gemaakt wat de implicaties voor het plan zijn op basis van de uitkomst van de voorjaarsbesluitvorming.

Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting: samen met de stad De aanpak van deze wooncrisis vraagt om samenwerking en dialoog. De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is daarom samen met de stad en partners tot stand gekomen. Tijdens het schrijfproces zijn veel partners betrokken, zoals de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), afzonderlijke woningbouwcorporaties, huurdersverenigingen en zorgaanbieders. In het kader van de Woonzorg opgave is er afgestemd met partners in de zorg, het Netwerk Wonen en Zorg van de AFWC, Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen, de Stuurgroep Intentieovereenkomst geclusterd wonen, Platform Opvang Amsterdam (POA), Amsterdam Vitaal en Gezond/Trekkersgroep Coalitie Ouderen, Lerend Netwerk Ouderenhuisvesting en de Wmo-raad. Amsterdammers zijn intensief betrokken tijdens het maken van de aanpak. In het najaar van 2022 is er tijdens achttien fysieke bijeenkomsten1 met ruim 500 mensen live gesproken. Op de website 1

Zeven stadsdeelbijeenkomsten, 1 stadsgebied bijeenkomst, vier bijeenkomsten met focusgroepen die lastig bereikt worden (economisch daklozen, gezinnen, mensen met een urgentieverklaring, migrantenouderen) en zes themabijeenkomsten (duurzaamheid en woningkwaliteit,

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 4 van 5

die speciaal voor de aanpak is gelanceerd, hebben ruim 600 mensen hun reactie achtergelaten. Dankzij al deze betrokken burgers hebben we ruim 1.000 aanbevelingen mogen ontvangen. De aanbevelingen zijn tijdens een bijeenkomst in Pakhuis De Zwijger gepresenteerd en tijdens het schrijfproces meegenomen en afwogen. De verhalen en meest gehoorde aanbevelingen zijn ook terug te vinden in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting. Een volledig overzicht van alle aanbevelingen is terug te vinden in het meedenkverslag van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting. Deze is eerder met u gedeeld op 22 november 2022. Ook is er in de periode september en oktober 2022 gesproken met stadsdeelcommissies, stadsdeelbestuurders en -medewerkers om input op te halen over wat voor hen de belangrijkste onderwerpen zijn als het gaat om volkshuisvesting. Financiën De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is een meerjarig programma met een groot aantal nieuwe maatregelen, maar ook met lopend werk en of maatregelen waarvoor het college eerder al middelen heeft vrijgemaakt. Voor 2023 zijn er voldoende middelen om met de aanpak te starten. Vanaf 2024 zijn aanvullende middelen nodig. Het college maakt in de voorjaarsbesluitvorming de integrale afweging voor het lopende begrotingsjaar en de meerjarige doorwerking.

Bij de voorziene raadsbehandeling van de AAV in juli 2023 wordt inzichtelijk gemaakt wat de implicaties voor het plan zijn op basis van de uitkomst van de voorjaarsbesluitvorming. De raad besluit over de VJN echter alleen over het lopende begrotingsjaar. Bij de behandeling van de begroting 2024, in het najaar van 2023, beslist de gemeenteraad over de meerjarige financiële gevolgen en hiermee wordt de uiteindelijke inzet en het tijdspad voor uitvoering van de AAV helder. Maatschappelijke partners De volkshuisvestelijke opgave in de stad kan de gemeente niet alleen oppakken. We hebben hierbij onze maatschappelijke partners hard nodig. Belangrijke partners zijn de corporaties, die een grote rol spelen voor de gehele sociale huursector, maar ook onze samenwerking met particuliere verhuurders, VvE’s en eigenaar-bewoners, zorginstellingen en kennisinstituten willen we intensiveren. Het Amsterdamse volkshuisvestingsbeleid wordt voor een belangrijk deel bepaald door landelijke wet- en regelgeving. Amsterdam werkt samen met het Rijk, en lobbyt waar nodig om de doelen uit de AAV te kunnen verwezenlijken. Samenwerking met corporaties en huurderskoepels De Amsterdamse woningcorporaties zijn onze belangrijkste partners om de doelen in de AAV te verwezenlijken.

Zij gaan op basis van de inspraakversie van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting rond 1 mei 2023 een bod voor de prestatieafspraken uitbrengen. Met het bod laten zij zien op welke wijze zij in de komende jaren een bijdrage willen leveren aan de realisatie van de doelen in de AAV. Vervolgens gaan de gemeente, de huurderskoepels en de woningcorporaties in gesprek om te komen tot prestatieafspraken, zoals is opgenomen in de jongerenhuisvesting, ouderenhuisvesting, middensegment, huisvesting kwetsbare groepen en samenwoonvormen).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 13 februari 2023 Pagina 5 van 5

Woningwet. De drie partijen stellen gezamenlijk vóór 15 december 2023 de nieuwe Samenwerkingsafspraken voor de periode van 2024-2027 vast. Bij alle doelen hebben wij geformuleerd welke bijdrage wij van corporaties vragen of verwachten. De volledige inzet die wij vragen vindt u in hoofdstuk 7.3 Samenwerking van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting. Met de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting voldoet de gemeente Amsterdam aan haar wettelijke plicht zoals vastgelegd in artikel 42, eerste lid, van de Woningwet, om een actuele Woonvisie te hebben. Doordat de gemeente Amsterdam ervoor heeft gekozen om de Woonzorgvisie te integreren in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting, voldoet Amsterdam ook aan de verplichting om per 1 januari 2024 een Woonzorgvisie te hebben. Afdoening toezeggingen aan de raad Met de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting komt het college ook tegemoet aan een aantal toezeggingen en moties vanuit de raad. Deze zijn terug te vinden in bijlage 2. Het college beschouwt de in de bijlage genoemde toezeggingen en moties hiermee als afgedaan. Planning Met het vrijgeven van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting start de formele inspraakperiode van zes weken met de mogelijkheid voor een ieder om zienswijzen in te dienen. Stadsdeelbesturen hebben zeven weken tijd voor advies vanwege een recesweek.

Inwoners en andere belangstellenden hebben daarbij opnieuw de kans om hun mening te geven. In een Nota van Beantwoording zal gereageerd worden op de binnen gekomen reacties. De Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting zal naar verwachting op 19 juli 2023 worden vastgesteld door de gemeenteraad. Na het vaststellen van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting komen we bij u terug om het gesprek te voeren over de handhavingsinzet.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Bijlagen 1. Voor inspraak vrijgegeven Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting 2. Lijst afdoening toezeggingen en moties

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl