Afd. motie 387 398 378 390.23

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27 november 2023 Publieke gezondheid en preventie Alexander Scholtes GGD Amsterdam, Annemarijn Schaap (anschaap@ggd.amsterdam.nl)

Onderwerp

Afdoening moties 387, 398, 378, 390 en toezegging inzake Thrive Amsterdam Mentaal Gezond

Geachte leden van de gemeenteraad, Zowel tijdens de behandeling van het Plan van Aanpak Thrive Amsterdam Mentaal Gezond 20232026 als tijdens de bespreking van de begroting 2023 heeft uw raad meerdere moties aangenomen over mentale gezondheid. In deze brief informeer ik u graag hoe het college deze moties en toezegging heeft opgepakt. Motie 387 van het raadslid Van der Veen (GroenLinks) inzake depressie en suïcidaliteit onder jonge Amsterdammers In de vergadering van de gemeenteraad van 9 november 2022 heeft uw raad bij de behandeling van de begroting 2023 motie 387 van raadslid Van der Veen (GroenLinks) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. In kaart te brengen wat de staat van de stad is als het gaat over depressie en suïcidaliteit onder jonge Amsterdammers, en daarin in ieder geval mee te nemen: – In hoeverre de bestaande hulp en ondersteuning vraaggericht is en waar met jongeren wordt samengewerkt; – Welke vormen van steun en hulpverlening worden gemist in (de verschillende stadsdelen van) Amsterdam; – Welke best practices en aanbevelingen voor de korte en lange termijn voorgesteld kunnen worden, ook ter voorbereiding op toekomstige lockdowns; 2. de raad het resultaat hiervan voor de behandeling van de Voorjaarsnota voor te leggen.

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: In de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022, die ter kennisname voor de vergadering van de raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoede van 19 april 2023 geagendeerd was, is in kaart gebracht hoe het staat met de psychosociale gezondheid van Amsterdamse jongvolwassenen. Hieruit blijkt dat 6 op de 10 Amsterdamse jongvolwassenen (16-25 jaar) psychische klachten hebben en dat is vaker dan gemiddeld in Nederland (60% versus 53%). Ook zijn Amsterdamse jongvolwassenen (heel) vaak gestrest, meer dan gemiddeld in Nederland (Amsterdam 57%, Nederland 48%). Meer dan een kwart van de jongvolwassen in Amsterdam is

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 2 van 7

ernstig eenzaam (27%); dit verschilt niet van de rest van Nederland. Suïcidegedachten komen net zoveel voor als in de rest van Nederland. Er zijn vele vormen van ondersteuning aan jongeren in Amsterdam. Als een jongere via school of het Ouder- en kindteam (OKT) in beeld komt met (beginnende) mentale problemen gaat de OKTadviseur met deze jongere in gesprek om te onderzoeken welk aanbod het beste bij hen past. De adviseur kan de jongere ook, in overleg met de jongere, doorverwijzen naar specialistisch aanbod. Als de jongere jonger is dan 16 jaar betrekt de OKT-adviseur ook de ouders, vanaf 16 jaar is dat alleen in overleg met de jongere. Daarnaast is er het afgelopen jaar een verkenning uitgevoerd naar de implementatie van een integrale ketenaanpak van suïcide en depressiepreventie bij jongeren. De Amsterdamse aanpak bestaat uit: 1. Lessen over welbevinden via Gezonde school (Je brein je baas/ Happyles), 2. Gatekeeperstrainingen voor docenten en mentoren, 3. Gatekeeperstrainingen voor JGZ professionals, 4. Screenen door JGZ op suïcidaliteit en depressieve symptomen met PROMIS en ASQ (JEJG- instrumenten), 5. Suïcidale leerlingen worden binnen 24 uur door JGZ gezien, 6. STARR trainingen voor jongeren met angst of depressieve symptomen.

De ketenpartners, zoals JGZ, OKT en de scholen voor voortgezet onderwijs en het MBO hebben aangeven hier graag verder aan te bouwen het komende jaar. Voor de nieuwe aanbesteding Aanvullende Preventieve Opgroei- en Opvoedondersteuning is een van de drie thema’s Mentaal Welbevinden vastgesteld als belangrijk thema voor de jongeren in de stad. Hiervoor is Arkin met enkele onderaannemers gecontracteerd voor de komende drie jaar. Zij gaan op basis van een deelanalyse Sterk & Zwak APOO (GGD), signalen van scholen, OKT en andere partners kijken welk aanbod georganiseerd kan worden om de vragen van jongeren te kunnen beantwoorden. We gaan later dit jaar in gesprek met Arkin hoe dit aanbod eruit ziet, aan de hand van het jaarplan rond dit thema. Arkin gaat begin volgend jaar ‘denktanks’ organiseren met ervaringsdeskundigen (cliënten van Arkin en ExpEx), maar ook met jongeren op scholen en buurtcentra om te kijken hoe vanuit hun leefwereld/behoeften het aanbod mentaal welbevinden goed aangeboden kan worden. Voor nu was het te kort dag om dit tijdens de implementatieperiode te doen maar het is al besproken met hen om dit te gaan inzetten voor het aanbod vanaf 2024. Tenslotte is een van de doelstellingen van Thrive Amsterdam Mentaal Gezond de preventie van mentale klachten bij jongeren. Zo bundelde Thrive laagdrempelige hulp voor jongeren in UpTalk.

Eén platform waar de inlooplocaties van @ease, de Whatsapp chat van Mindmasters en de online chat van JouwGGD.nl werden gebundeld. Daarnaast neemt Thrive jaarlijks een actieve rol in rondom de introductieweken voor eerstejaarsstudenten. Ook heeft Thrive een studentambtenaar in dienst, die de afgelopen jaren én de komende periode contactpersoon is voor studentenwelzijn en samenwerkt met onderwijsinstellingen, de gemeente, studentenorganisaties, studenten- en studieverenigingen en studenten zelf. In het door de raad vastgestelde Plan van Aanpak Thrive Amsterdam Mentaal Gezond 2023-2026 staat nader beschreven wat er de afgelopen jaren bereikt is en wat we de komende jaren gaan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 3 van 7

doen (onder andere gebaseerd op de best practices uit de voorgaande jaren). Dit doen we in nauwe samenwerking met onder andere de stadsdelen en het onderwijs. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Motie 398 van de raadsleden Von Gerhardt (VVD), Garmy (Volt), Wehkamp (D66), Krom (PvdD), Van Pijpen (GroenLinks) en Boomsma (CDA) inzake Stemmingsstoornissen expliciet erkennen als een ziekte In de vergadering van de gemeenteraad van 28/29 juni 2023 heeft uw raad bij de behandeling van Vaststellen van het plan van aanpak Thrive Amsterdam mentaal gezond 2023-2026 (VN2023006200) motie 398 van de raadsleden Von Gerhardt (VVD), Garmy (Volt), Wehkamp (D66), Krom (PvdD), Van Pijpen (GroenLinks) en Boomsma (CDA) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. Te blijven erkennen dat stemmingsstoornissen ziekten zijn, om zo de klachten niet te bagatelliseren of een juiste behandeling en erkenning in de weg te staan. 2. In de aanpak Thrive zorgvuldig te zijn met de woordkeuzes en daarom rekening te houden met het onderscheid tussen personen met (lichte) mentale klachten en personen die zijn gediagnosticeerd met een stemmingsstoornis of klachten hebben die kunnen duiden op een stemmingsstoornis; 3. Personen die aanwezig zijn bij bijeenkomsten van Thrive en die klachten hebben die kunnen duiden op een stemmingsstoornis te adviseren over de juiste hulpinstellingen.

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Het college erkent dat stemmingsstoornissen ziekten zijn en bagatelliseert deze zeker niet. Ook zijn we ons terdege bewust van het belang van taal in relatie tot mentale gezondheid. Het programma Thrive Amsterdam mentaal gezond richt zich echter specifiek op Amsterdammers met beginnende, lichte mentale klachten. We willen deze groep stimuleren om in een vroeg stadium laagdrempelige ondersteuning te zoeken, om zo te voorkomen dat klachten zich ontwikkelen tot ernstigere problematiek. Hiermee dragen we bij aan de ‘beweging naar de voorkant’ in het sociaal domein. Ook verwachten we hiermee bij te dragen aan minder lange wachtlijsten in de toekomst. Hierdoor wordt de toegang tot zorg, voor mensen die zwaardere mentale problemen zoals stemmingsstoornissen hebben, verbeterd. De meeste bijeenkomsten die door Thrive worden georganiseerd zijn gericht op professionals. We zien het als één van onze taken om professionals in de wijken te trainen in het signaleren van (beginnende) mentale klachten, hen tools te bieden om daar het gesprek over aan te gaan met jongeren en waar nodig doorverwijzen naar passende ondersteuning. De medewerkers van Thrive zijn geen zorgverleners en kunnen daarom geen diagnose stellen en/ of doorverwijzen naar andere vormen van zorg dan de huisarts maar we werken regelmatig mee aan bijeenkomsten voor bewoners.

Als daar personen aanwezig zijn die klachten hebben, die kunnen duiden op een stemmingsstoornis, zullen we die zeker verwijzen naar het Ouder- en Kindteam (jongeren tot 18 jaar) of de huisarts (volwassenen).

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 4 van 7

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Motie 378 van de raadsleden Wehkamp (D66), van Pijpen (GroenLinks), Von Gerhardt (VVD) en Boomsma (CDA) inzake op maat gemaakte aanpak mentaal welzijn In de vergadering van de gemeenteraad van 28/29 juni 2023 heeft uw raad bij de behandeling van Vaststellen van het plan van aanpak Thrive Amsterdam mentaal gezond 2023-2026 (VN2023006200) motie 378 van de raadsleden Wehkamp (D66), van Pijpen (GroenLinks), Von Gerhardt (VVD) en Boomsma (CDA) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. In de onderzoeken die onder Thrive worden uitgevoerd specifiek te kijken naar: de verschillen in mentale gezondheid tussen verschillende genders; waar dit door veroorzaakt wordt; en hoe je kan zorgen voor programma’s die voor iedereen werken, 2. en de uitkomsten van dit onderzoek te gebruiken in Thrive. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Thrive Amsterdam Mentaal Gezond voert zelf geen onderzoeken uit naar de mentale gezondheid van de Amsterdammers. Wij baseren ons op de vele onderzoeken die worden uitgevoerd door inen externe partners zoals de GGD Amsterdam (Amsterdamse Gezondheidsmonitors voor Volwassenen en Ouderen, Jongvolwassenen en Jeugd, ,en ’Sterk en Zwak in Amsterdam’analyses).

In samenwerking met de afdeling Onderzoek en Statistiek van de Gemeente Amsterdam worden de demografische kenmerken van bewoners waar mogelijk naast de gezondheidsdata gelegd. Daarnaast wordt landelijke data gebruikt van bijvoorbeeld GGD GHOR Nederland en RIVM (Jeugdmonitor), CBS, Rekenkamer, SCP, Movisie, Trimbos-Instituut et cetera. Wetenschappelijke literatuur zoals van The Centre for Urban Mental Health (onderdeel van UvA), wordt continue bijgehouden. In vrijwel al deze onderzoeken worden de resultaten naar gender uitgesplitst. In de nieuwe Gezondheidsmonitor Jeugd 2023, uitgevoerd onder leerlingen in klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs in Amsterdam, wordt mentale (on)gezondheid breder uitgevraagd zodat ook mentale problemen van jongens beter in beeld komen. Meisjes uiten mentale problemen vaak in internaliserend gedrag (bijvoorbeeld depressie- en angstklachten, eenzaamheid en stress, teruggetrokken, paniek- en eetstoornissen) en bij jongens in externaliserend gedrag (zoals woedeaanvallen, agressief gedrag, pesten en delinquent gedrag). In de Gezondheidsmonitor Jeugd 2021 waren de vragen over mentale gezondheid meer gericht op internaliserend gedrag. Door nu ook externaliserend gedrag expliciet uit te vragen kan mogelijk een deel van de verschillen in uitkomsten in het onderzoek naar de mentale gezondheid tussen jongens en meisjes worden verklaard.

De resultaten worden verwacht in juni 2024. Deze kennis kan daarna worden gebruikt bij de doorontwikkeling van preventieve programma’s gericht op het verbeteren van de mentale gezondheid van zowel jongens als meisjes. Thrive zal de uitkomsten van dit onderzoek delen met de collega’s in de stad en binnen het netwerk van aanbieders van activiteiten en interventies. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 5 van 7

Motie 390 van de raadsleden van Pijpen (GroenLinks), Krom (PvdD), Wehkamp (D66), Boomsma (CDA), Von Gerhardt (VVD), Kabamba (Lijst Kabamba) inzake Uitwerking doelstellingen Plan van Aanpak Thrive In de vergadering van de gemeenteraad van 28/29 juni 2023 heeft uw raad bij de behandeling van Vaststellen van het plan van aanpak Thrive Amsterdam mentaal gezond 2023-2026 (VN2023006200) motie 390 van de raadsleden van Pijpen (GroenLinks), Krom (PvdD), Wehkamp (D66), Boomsma (CDA), Von Gerhardt (VVD), Kabamba (Lijst Kabamba) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: • Op korte termijn, doch in ieder geval voor 1 januari 2024 te expliciteren welke doelen in en met het Programma Thrive worden nagestreefd en hoe deze doelstellingen worden gemonitord en jaarlijks aan de Raad worden voorgelegd.

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: Per actielijn zijn subdoelen geformuleerd: Subdoelen actielijn 1: Mentaal gezonde stad - Normaliseren praten over mentale klachten en vergroten van de vaardigheden van Amsterdammers om met elkaar het gesprek aan te gaan - Overwinnen van de handelingsverlegenheid, die er vaak onder professionals is, over mentale gezondheid Subdoelen actielijn 2: Mentaal gezonde buurt - Het versterken van de sociale cohesie door het verbinden van de (sociale) voorzieningen in de wijk, van buurtteams tot sportverenigingen, van formele tot informele zorg, religieuze en levensbeschouwelijke organisaties en bewoners. - Het uitbreiden, bekender en bereikbaarder maken van laagdrempelige activiteiten waar mensen een luisterend oor kunnen vinden zowel binnen formele als informele netwerken. - Professionals en vrijwilligers zijn zich bewust van de belangrijke rol die zij hebben in het normaliseren van mentale worstelingen Subdoelen actielijn 3: Mentaal gezond onderwijs - Professionals, werkzaam in het onderwijs, hebben handvatten om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en veerkracht van leerlingen te bevorderen. - Bewustzijn en handelingsperspectief van scholieren en studenten vergroten. Subdoelen actielijn 4: Mentaal gezond aan het werk - Samenwerken met een netwerk van diverse werkgevers- en belangenorganisaties voor werkenden.

- Mentale gezondheid binnen de werkomgeving is bespreekbaar en er is meer deskundigheid op gebied van preventie. In het plan van aanpak zijn acties beschreven die gekoppeld zijn aan deze doelen. Deze zijn echter niet tot in detail uitgewerkt omdat we deze nader vormgeven in co-creatie met Amsterdammers en organisaties, daarbij ook inspelend op de actualiteit. Hierover wordt u in (jaarlijkse) rapportages van het programma Thrive Amsterdam mentaal gezond geïnformeerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 6 van 7

Daarnaast wordt de mentale gezondheid van de Amsterdammers vierjaarlijks gemonitord via de Amsterdamse Gezondheidsmonitor1. Het meten van de impact van Thrive op deze cijfers, de outcome van het programma, is door de grote reikwijdte niet eenvoudig. De mentale gezondheid van Amsterdammers is de uitkomst van een samenspel van factoren. Om de (mentale) gezondheid van Amsterdammers te verbeteren zetten we dan ook in op een mix van activiteiten op verschillende niveaus, die allen invloed kunnen hebben op een individu en die breder zijn dan de scope van het programma. Denk hierbij bijvoorbeeld aan slaapgedrag, prestatiedruk op school en sociale cohesie in een buurt. Van de interventies mag een positief effect op de mentale gezondheid worden verwacht maar het blijft moeilijk om een direct verband tussen individuele activiteiten en de invloed op de mentale gezondheid vast te stellen. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

1

De resultaten van Amsterdam worden middels statistische toetsen vergeleken met landelijke cijfers en met de andere grote steden (G4). Ook worden de resultaten tussen groepen Amsterdammers vergeleken en worden er trends berekend.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 november 2023 Pagina 7 van 7

Toezegging overzicht budget verdeling Thrive Amsterdam mentaal gezond In de commissie OZA op 21 juni 2023 is, naar aanleiding van de bespreking plan van aanpak Thrive Amsterdam mentaal gezond, de toezegging gedaan om met een overzicht te komen over welke onderdelen het geld dat beschikbaar wordt gesteld voor Thrive verdeeld wordt. Hieronder vindt u een overzicht van de verdeling van deze middelen: Actielijn 1. Mentaal Gezonde STAD Actielijn 2. Mentaal Gezonde BUURT (Nieuw West, Noord en Zuidoost) Actielijn 3. Mentaal Gezonde SCHOOLOMGEVING Actielijn 4. Mentaal Gezonde WERKOMGEVING WEEK van de Mentale Gezondheid SYMPOSIA Communicatie en campagnes AD HOC / ACTUALITEIT TOTAAL

260.000 360.000 80.000 40.000 125.000 100.000 175.000 60.000 1.200.000

Bovenstaande middelen bestaan uit personele- en materiële kosten. Deze worden per actielijn ingezet voor onder andere bijeenkomsten en trainingen (kosten voor zaalhuur, moderators, inhuur sprekers en trainers, catering en dergelijke). Voor de Week van de mentale gezondheid, symposia en communicatie worden deze kosten ook ingezet voor de ontwikkel- en uitvoeringskosten van bijvoorbeeld campagnemateriaal. Het college beschouwt hiermee de toezegging als afgehandeld. Ik hoop u zo voldoende geïnformeerd te hebben.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl