Afd. motie 374.22

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 januari 2024 Ruimtelijke Ordening, Monumenten en Erfgoed Wethouder Van Dantzig, wethouder Scholtes Ruimte & Duurzaamheid (bestuurszaken.rd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Afdoening motie 374 van de leden Boomsma (CDA) en Alberts (SP)

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 8 juni jl. heeft uw raad bij de behandeling van het agendapunt Actualiteit inzake onderkeldering en verzakking van een pand aan de Van Eeghenstraat, motie 374 van de raadsleden Boomsma (CDA) en Alberts (SP) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: ‘Het principe te omarmen dat als een historisch pand in beschermd stadsgezicht te maken krijgt met ernstige verzakking of andere bouwkundige of technische problemen: o Sloop van een pand of een deel daarvan alleen toe is gestaan als er geen enkele andere bouwkundige oplossing is; o Als toch sprake moet zijn van sloop/nieuwbouw, het nieuwe pand in principe zoveel mogelijk in oude staat moet worden herbouwd, met zoveel mogelijk hergebruik van de oude materialen.’ Hieronder wordt toegelicht hoe het college (deels) uitvoering geeft aan de motie. Deel 1 van de motie: slopen als er geen andere bouwkundige oplossing is In de basisregelset van het voorontwerp wijzigingsplan Omgevingsplan, waarover participatie is gevoerd en advies gevraagd aan de stadsdelen, is voor gevels en dakvormen in beschermde stadsen dorpsgezichten een sloopvergunningsstelsel opgenomen.

Daarin is - naast de huidige regel dat sloop alleen is toegestaan in combinatie met een goedgekeurd bouwplan - tevens geregeld dat de cultuurhistorische waarde een onderdeel is van de afweging tussen sloop of herstel. Het ontwerp wijzigingsplan zal ter inzage worden gelegd ná inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024. Vaststelling door de gemeenteraad is voorzien in het derde kwartaal van 2024. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan het eerste deel van de motie. Overigens zal de basisregelset ná de vaststelling dan nog gebiedsgewijs worden uitgerold over de hele stad. Op dit moment is de regelgeving ten aanzien van slopen in beschermde stads- en dorpsgezichten nog als volgt georganiseerd. De Wabo regelt dat in rijksbeschermde gezichten niet gesloopt mag worden zonder dat er een goedgekeurd nieuwbouwplan is. Voor gemeentelijke beschermde gezichten is dit vastgelegd in de Erfgoedverordening. In het bestemmingsplan kunnen (aanvullende) weigeringsgronden zijn opgenomen voor sloop. Dat is in diverse bestemmingsplannen ook al gebeurd, overigens op verschillende wijze en meestal voor orde 1 en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 2 van 3

orde 2-panden. Soms ook voor (bepaalde) orde 3-panden. De sloopvergunning kan dan bijvoorbeeld alleen worden verleend, indien uit cultuurhistorisch onderzoek blijkt dat de architectonische en cultuurhistorische waarden zodanig laag zijn (bijv. door onherstelbare aantasting van een pand), dat behoud van het bouwwerk niet te rechtvaardigen is. Dit is op pandniveau en per bestemmingsplan verschillend geregeld. Naar aanleiding van de aangenomen motie 1317 van het lid Boomsma (CDA) wordt momenteel ook gewerkt aan een paraplubestemmingsplan voor de gehele stad waarin voor de (nu nog niet beschermde) huidige orde-1 en 2 panden die niet beschermd zijn een sloopvergunningstelsel zal worden opgenomen, met daarin ook een koppeling in de voorwaarden met de architectonische en cultuurhistorische waarden van het betreffende pand. Ook dit paraplubestemmingsplan geeft (deels) invulling aan deel 1 van motie 374. Eerder bent u geïnformeerd dat dit paraplubestemmingsplan voor de zomer ter inzage zal worden gelegd. Dat moment is verschoven naar het voorjaar van 2024. Dit omdat het opstellen van de verbeelding bij dit plan erg tijdrovend bleek. Omdat er vanaf volgend jaar geen ontwerpbestemmingsplannen meer worden voorgelegd wordt nu bekeken in welke vorm de regels zullen worden voorgelegd en vastgesteld.

Deel 2 van de motie: herbouw in oude staat, met hergebruik van oude materialen Deel 2 van de motie ziet op herbouw in oude staat, met zoveel mogelijk hergebruik van de oude materialen. Dit deel van de motie is zodanig ingrijpend en bevat zo veel haken en ogen op het gebied van bouwregelgeving, dat het college geen ruimte ziet dit uit te voeren. Het college zet door middel van de onder 1 aangekondigde maatregelen volledig in op het voorkomen van (onnodige) sloop in de cultuurhistorisch waardevolle gebieden van de stad. Het aantal gevallen van herbouw wordt daarmee tot een minimum beperkt. Uitvoering geven aan de motie zou in eerste instantie een op dit punt ingrijpende herziening van het welstandsbeleid vragen, zoals dat is vastgelegd in de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam (2016). Daarin zijn specifieke criteria opgenomen waarin richting wordt gegeven aan de voorwaarden waaronder nieuwbouw kan plaatsvinden. Overigens hebben wij het begrip ‘historische panden’ uit de motie zo opgevat dat hiermee orde 1, 2 en 3-panden worden bedoeld. Hiervoor zijn de voorwaarden te vinden in de welstandsnota binnen de ruimtelijke systemen Binnenstad, Historische Kernen, Linten en Fragmenten’, ‘De 19de-eeuwse ring’, Gordel ’20-’40 en Tuindorpen. Elk ruimtelijk systeem heeft daarbij eigen criteria die sturen op kwaliteit en op inpassing van nieuwbouw in de bestaande omgeving.

De criteria die horen bij ruimtelijk systeem 19de-eeuwse Ring zijn in eerste instantie gericht op behoud en herstel, waarbij samenhang tussen bebouwing en openbare ruimte van groot belang is. Maar de voor dit systeem vastgestelde criteria sturen niet specifiek aan op herbouw of historiserende nieuwbouw. Wèl geldt dat er aandacht moet worden geschonken aan alle ontwerpniveaus, wat voor ingrijpende vernieuwing onder meer inhoudt dat gezocht moet worden ‘naar een vormentaal passend bij de belendingen of karakteristieke panden in de directe omgeving’. De formulering in de motie “in oude staat” gaat een stuk verder en is nu dus geen eis vanuit het huidige welstandsbeleid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 9 januari 2024 Pagina 3 van 3

De formulering “met zoveel mogelijk oude materialen” wordt ook niet geëist vanuit de welstandscriteria voor dit ruimtelijke systeem, die vragen om ingetogen materialen en kleuren in harmonie met belendingen en passend in het straatbeeld, waarbij gevels hoofdzakelijk dienen te worden uitgevoerd in rode of bruine baksteen en hellende daken met keramische pannen, leien of zink. Ook het gebruik van zoveel mogelijk oude materialen wordt vanuit het welstandsbeleid nu dus niet geëist bij herbouw. De formulering van de motie zou in feite een verplichting tot historiserend bouwen betekenen, terwijl er in Amsterdam altijd ruimte is geweest voor innovatie binnen de geldende welstandelijke eisen. Naast dat deel 2 van de motie een op dit punt ingrijpende aanpassing van het welstandsbeleid vraagt, brengt het feitelijk ook – standaard – een (nog ongerichte) verplichting tot circulair bouwen met zich mee, die nu nog niet in regelgeving of beleid is verankerd. Hierbij zijn ook (juridische) grenzen, waarbij bijvoorbeeld moet worden gedacht aan het niet mogen stellen van bovenwettelijke eisen. Daarnaast raakt dit deel van de motie bijvoorbeeld ook regelingen in sommige bestemmingsplannen, waaronder in stadsdeel Centrum, waarbij richtinggevende bepalingen zijn opgenomen rondom sloop- en herbouw.

Verankering van de motie in een aanpassing van de welstandsnota kan maken dat dit zich niet (geheel) verdraagt met de hier bedoelde bestemmingsplannen. Het voorgaande maakt dat deel 2 van de motie niet eenvoudig uitvoerbaar is, tegen (juridische) beperkingen aanloopt en zeer bewerkelijk is, waardoor hiervoor ook relatief veel capaciteit en budget nodig zal zijn. Daarom zien wij hiervoor geen ruimte. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Alexander Scholtes Monumenten en Erfgoed