Afd. motie 278.22

Raadsinformatiebrief

Aan: Portefeuille(s)

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 maart 2023 Water

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Bestuurlijke.Zaken.Amsterdam@waternet.nl

Datum

Onderwerp

Afdoening motie 278 van de leden Van Renssen, Nadif, Moeskops, Noordzij, Asruf en Krom inzake Omgevingsprogramma Riolering 2022-2027 (Riolering duurzaam en circulair)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. In de vergadering van de gemeenteraad van 13 juli 2022 heeft uw raad bij de behandeling van het Omgevingsprogramma Riolering 2022–2027 motie 278 van de leden Van Renssen, Nadif, Moeskops, Noordzij, Asruf en Krom inzake Omgevingsprogramma Riolering 2022-2027 (Riolering duurzaam en circulair) aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1. Bij de implementatie van het Omgevingsprogramma Riolering de verschillende verantwoordelijke partijen (waterschappen, Waternet, provincie) te betrekken en te informeren over circulair gebruik van afvalwater; 2. De ambities met betrekking tot het winnen van energie door middel van riothermie en aquathermie te bespreken en af te stemmen met de verantwoordelijke partijen en betrokken waterschappen; 3. Hierbij kennisuitwisselingen te stimuleren om gezamenlijke duurzaamheidsambities te vergroten, en hiervoor uiterlijk Q1 2023 terug te rapporteren aan de raad. Het college geeft als volgt uitvoering aan motie 278-22.

Het college deelt het uitgangspunt van de raad om bij de implementatie van het Omgevingsprogramma Riolering de verschillende verantwoordelijke partijen te betrekken en te informeren over circulair gebruik van afvalwater; de ambities rondom het winnen van energie uit de watercyclus door middel van riothermie en aquathermie met de verantwoordelijke en betrokken partijen te bespreken en af te stemmen; en kennisuitwisseling te stimuleren.

Classificatie: Intern

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 maart 2023 Pagina 2 van 4

Op weg naar een duurzame en circulaire afvalwaterketen Waternet is de gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie van de gemeente Amsterdam en het waterschap Amstel, Gooi & Vecht, en het enige waterbedrijf in Nederland dat zorg draagt voor hele waterkringloop: van het zuiveren van afvalwater, het maken van drinkwater, het verwerken van rioolwater, het op peil houden van de grondwaterstand tot schoonhouden van de grachten. Via Waternet is de gemeente dan ook uitstekend gepositioneerd om samen met het waterschap Amstel, Gooi & Vecht en andere partners in te zetten op een duurzame en circulaire afvalwaterketen. Ad. 1 Circulair gebruik afvalwater Bij de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI) van het waterschap worden alle bruikbare stoffen uit het rioolwater gefilterd en hergebruikt. Bijvoorbeeld fosfaat voor de productie van kunstmest. Het slib wat bij de rioolzuivering overblijft wordt gebruikt voor de productie van biogas waar elektriciteit uit opgewekt wordt. Een deel van het wagenpark van Waternet rijdt op zelfgeproduceerd gas. Circulair en duurzaam gebruik van afvalwater: Nieuwe Sanitatie Nieuwe Sanitatie refereert naar een nieuwe manier om afvalwater in te zamelen en te verwerken. Het vieze water van huishoudens wordt direct bij de bron gescheiden in twee stromen afvalwater: zwart water en grijs water. Zwart water is toiletwater.

Grijs water is water uit de gootsteen, douche, vaatwasser en wasmachine. Uit zowel zwart als grijs water worden grondstoffen en energie teruggewonnen. Om het zwarte water uit de toiletten op te vangen wordt een vacuümriool aangelegd. Dit gebeurt nu alleen in voorkomende gevallen bij nieuwbouw. Het vacuümriool vervoert het zwarte water naar een tank – een vergister – in de wijk. Hier worden schadelijke stoffen uit het water gehaald en biogas gemaakt. Biogas kan bijvoorbeeld worden omgezet naar elektriciteit of worden gebruikt als brandstof voor auto’s. Ook wordt fosfaat gewonnen uit het zwarte water. Fosfaat is een belangrijke meststof voor de voedselproductie en een schaarse grondstof. Het grijze water wordt verzameld via het normale rioolstelsel. Grijs water is met een gemiddelde temperatuur van 25 graden ‘warm’ water. Deze warmte kan worden gebruikt voor het verwarmen en koelen van huizen en appartementen door per huizen- of appartementenblok een warmtewisselaar te koppelen aan warmte- koude opslag. Voorbeeldproject: Nieuwe Sanitatie Buiksloterham De gemeente Amsterdam en het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) willen bijdragen aan de Nederlandse doelstelling voor een volledig circulaire samenleving in 2050 door de gezamenlijke ontwikkeling van een Nieuw Sanitatie concept.

Het onderzoeken van een Nieuw Sanitatie concept in Buiksloterham als pilot is verder opgenomen in het Rioleringsplan 2016-2022 en in het Omgevingsprogramma Riolering 2022-2027. In de pilot Nieuwe Sanitatie Buiksloterham wordt het toiletwater ingezameld via vacuümtoiletten en een vacuümriolering. Bij vacuümtoiletten wordt er 30% minder drinkwater gebruikt dan bij

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Classificatie: Intern

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 maart 2023 Pagina 3 van 4

gewone toiletten. Zoals hierboven al toelicht, door het toiletwater (‘zwart water’) al bij de bron te scheiden van het huishoudelijk afvalwater (‘grijs water’) kunnen er bovendien (meer geconcentreerd) nuttige grondstoffen worden teruggewonnen. Op deze manier draagt de afvalwaterketen via de watercyclus bij aan de transitie naar een circulaire economie. Op dit moment zijn 45 woonboten van Schoonschip aangesloten. Nieuwe Sanitatie is een innovatief concept en het aansluiten van de woonboten heeft diverse aandachtspunten opgeleverd, van het beheersen van de meerkosten van een vacuümtoiletten in de woning tot het in samenwerking met de markt ontwikkelen van een onderhoudsdienst. Uiteindelijk is het de bedoeling zo’n 200 huishoudens in de Buiksloterham aan te sluiten op vacuümriolering. Ad. 2 Energie uit de watercyclus: aqua- en riothermie Via aqua- en riothermie kan energie – in dit geval: lage temperatuur warmte – worden gewonnen uit de watercyclus. Aquathermie betreft het winnen van lage temperatuur warmte uit oppervlaktewater, afvalwater of drinkwater. Het afvalwater wat via het rioolstelsel wordt verwerkt bevat warmte en winnen van deze warmte heet riothermie. Deze warmte kan zowel worden gebruikt voor het verwarmen als het koelen van de gebouwde omgeving. In theorie kan via aquathermie in 60% van de warmtebehoefte van de stad worden voorzien.

Bovendien zijn aqua- en riothermie een duurzame en hernieuwbare zekere warmtebron. De samenwerking met het waterschap Amstel, Gooi & Vecht als mede bronhouder van aquathermie bronnen in de stad wordt daarbij nadrukkelijk gezocht. Via de gezamenlijke ontwikkeling van aqua- en riothermie activiteiten wordt hiermee bijgedragen aan de transitie naar een aardgasvrije stad. Voorbeeldproject: riothermie Buikslotermeer Een van de initiatieven betreft het riothermie project Buikslotermeer. In dit project werken de gemeente en Waternet samen met Firan en Lieven de Key. Hiermee is het project een mooi voorbeeld van hoe de gemeente de samenwerking zoekt met verantwoordelijke en betrokken partners uit de watercyclus. In totaal betreft het zo’n 450 woningequivalenten (weq) – in de praktijk: studentenwoningen en appartement die via riothermie verwarmd worden. Ad.3 Samenwerking en kennisuitwisseling Zoals reeds vermeld in de introductie is de gemeente via watercyclusorganisatie Waternet uitstekend gepositioneerd om samen met waterschap Amstel, Gooi & Vecht en andere partners in te zetten op een duurzame en circulaire afvalwaterketen. De gemeente en het waterschap hebben zich bovendien recent positief uitgesproken over een verdere intensivering van de samenwerking en daarbij onder meer in te zetten op de thema’s: duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulaire economie.

Deze samenwerking beperkt zich niet tot de gemeente en het waterschap, vanuit de watercyclus zal gezamenlijk ook juist de samenwerking met andere partners worden opgezocht en kennis worden uitgewisseld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Classificatie: Intern

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 maart 2023 Pagina 4 van 4

Tot slot Om ook uw raad de gelegenheid te bieden zich te laten informeren heeft Waternet op 15 november 2022 een technische sessie georganiseerd. Enkele leden van uw raad hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. In de bijlagen van deze brief treft u de presentatie van de technische sessie.

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Water

Bijlagen 1. Presentatie technische sessie 15 november 2022 – De duurzame afvalwaterketen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Classificatie: Intern