Afd. motie 221.21

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 december 2021 Water Egbert de Vries progammavaren@amsterdam.nl

Onderwerp

Grachtenmonitor 2021 en voortgang uitvoering Nota Varen Deel 2

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgaand ontvangt u de Grachtenmonitor 2021. De Grachtenmonitor verschijnt elk najaar en biedt een overzicht van de stand van zaken op het gebied van de passagiers- en pleziervaart, transport over water en de drukte op de grachten. Deze Grachtenmonitor rapporteert over de periode 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021. Tevens wordt u met deze brief geïnformeerd over de stand van zaken van de uitvoering van de Nota Varen Deel 2. Uitgezonderd zijn de stand van zaken verduurzaming vaartuigen en de Evaluatie van de eerste tranche van de uitgifte van exploitatievergunningen voor passagiersvaart. Daarover bent u separaat geïnformeerd. Grachtenmonitor 2021 In deze Grachtenmonitor wordt geen rapportage meer gegeven van de handhaving op het water. Dit is onderdeel van de algemene handhavingsrapportage van Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR). Hiermee wordt de gemeenteraad integraal geïnformeerd over de handhaving in de stad (zowel op de wal als op het water). Voorts zijn in deze Grachtenmonitor de vaarbewegingen gesplitst in passagiersvaart en pleziervaart. Dit naar aanleiding van de motie 221.21 van 6 april 2021 van de leden Kreuger (JA21) en Kuiper (CU) inzake de Grachtenmonitor 2020 waarin het college is gevraagd om in de volgende Grachtenmonitor overlastmeldingen expliciet uit te splitsen voor passagiersvaart en pleziervaart.

Het splitsen van de overlastmeldingen is ondanks aanpassingen in het meldingssysteem nog niet goed mogelijk, omdat de melder niet bij elke type melding hoeft aan te geven of de melding pleziervaart of passagiersvaart betreft. Coronacrisis Het afgelopen vaarseizoen is net als het vorig vaarseizoen vanwege de coronacrisis bijzonder verlopen en in veel opzichten niet vergelijkbaar met jaren voor Covid-19. In het laatste kwartaal van 2020 golden er beperkingen voor het aantal passagiers voor de passagiersvaart en pleziervaart. Net als in 2020 begon het vaarseizoen 2021 met een volledige lockdown. Zowel passagiersvaart als pleziervaart kwam stil te liggen. De onbemande verhuur mocht vanaf 16 april 2021 haar activiteiten weer hervatten. Pas vanaf begin juni 2021 kon alle passagiersvaart weer op gang komen, met in achtneming van de 1,5 meter maatregel. Deze 1,5 meter maatregel gold ook

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 2 van 5

voor de pleziervaart. Vanaf september 2021 is deze maatregel losgelaten en kan de overige passagiersvaart ook weer varen tot en met eind oktober, de looptijd van deze monitor. Aanpak overlast Somerlust Afgelopen jaren is rond het water voor park Somerlust steeds meer overlast ervaren van pleziervaartuigen. De overlast betrof veelal geluidsoverlast, afmeren aan boeien en ankeren in de vaargeul. Het bevoegd gezag van het water tussen gemeentegrens en Berlagebrug ligt bij de Provincie Noord-Holland. Dit maakte adequate handhaving door THOR nautisch toezicht lastig. Aan het begin van 2021 is middels het ondertekenen van een samenwerkingsconvenant een einde gemaakt aan deze situatie. Er zijn in samenwerking met de provincie tevens een aantal beheersmaatregelen getroffen; er is een ballenlijn geplaatst en een ankerverbod ingesteld. Daarnaast is er op een aantal dagen permanent toezicht aanwezig. De eerste resultaten laten een positief beeld zien. Door de gemeente is een verzoek ingediend bij de provincie Noord-Holland om het nautisch- en vaarwegbeheer tussen de Berlagebrug en de gemeentegrens ter hoogte van de Kalfjeslaan over te nemen van de provincie. De bestuurlijke besluitvorming wordt verwacht in maart 2022.

Non-alcohol convenant De gemeente heeft in maart 2021 overleg gehad met de branche over het aanbieden van zogeheten ‘all you can drink-concepten’ en of een convenant haalbaar en wenselijk is, dit naar aanleiding van motie 975 (2018) van het raadslid Vroege inzake het tegengaan van ‘all you can drink-concepten’ op het water. In de periode dat de passagiersvaart niet kon varen als gevolg van de Covid-19 maatregelen is in overleg met de branche besloten om de gesprekken over een mogelijk convenant weer op te pakken als de passagiersvaart weer volledig vaart. Vanaf de start van het vaarseizoen in april 2022 moeten op alle vaartuigen met een exploitatievergunning waar bedrijfsmatig alcohol wordt geschonken iemand aanwezig zijn met een diploma sociale hygiëne. Er is op 10 november 2021 in de gemeenteraad een motie van de leden Boutkan en Van Dantzig aangenomen1 waarin besloten is om een begunstigingstermijn in te stellen. Er zal niet per direct op gehandhaafd worden. Bewaarhaven De gemeente beschikt in verband met het uitvoeren van wettelijke taken over een zogenaamde ‘bewaarhaven’. Deze is nu gevestigd in de Nieuwe Houthaven, het gebied dat in gebruik is bij het Havenbedrijf. Het Havenbedrijf heeft de natte percelen nodig voor haar commerciële havengebonden activiteiten en heeft het huurcontract per 31/12/21 opgezegd. Momenteel vindt een zoektocht naar een nieuwe locatie plaats.

Daarna volgt bestuurlijke besluitvorming, verplaatsing vereist onder andere wijziging van het bestemmingsplan. Wanneer die besluitvorming is afgerond en opdrachtgeverschap, verhuizing en aanpassing aan de nieuwe

1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10825610/1/739_21_Motie%20Boutkan%20c_s_%20c oulance%20bij%20sancties%20verplichting%20diploma%20Sociale%20Hygi%C3%ABne%20op%20he t%20water

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 3 van 5

locatie hebben plaatsgevonden en beheer en onderhoud zijn geregeld, wordt de bewaarhaven op de nieuwe locatie in gebruik genomen. Pleziervaart Invoering doorvaarvignet In Nota Varen Deel 2 is het doorvaartvignet aangekondigd. Dat is een vignet voor vaartuigen die over het binnenwater varen zonder af te meren. Deze vaartuigen hebben hun thuishaven buiten de gemeentegrens van Amsterdam of hebben een ligplaats binnen een jachthaven in Amsterdam. Het doorvaartvignet wordt ingevoerd per 1 januari 2022. De nieuwe Binnenhavengeldverordening pleziervaart 2022 is besproken in de commissie MLW van 4 november 2021 en vastgesteld in de Raad op 12 november 2021. Invoering milieutarief voor hybride vaartuigen Het groene vignet geldt voor pleziervaartuigen die worden voortbewogen door een elektromotor, door spierkracht of door windkracht. In de Binnenhavengeldverordening 2020 is opgenomen dat het milieutarief met 70 % korting op het jaartarief binnenhavengeld ook geldt voor hybride vaartuigen. Hiervoor kunnen hybride vaartuigen per 2021 een geel vignet aanvragen. Onderzoek naar doelgroepen en gebruik water pleziervaart In opdracht van de gemeente wordt momenteel een verkennend onderzoek gedaan naar waterrecreatie op de binnenwateren in Amsterdam.

Het doel van dit onderzoek is om een beter beeld te krijgen van het recreatieve gebruik van het binnenwater, de verschillende doelgroepen daarbinnen en hoe deze doelgroepen zich verhouden tot de meer professionele gebruikers van het binnenwater. Hierbij is speciale aandacht voor de peddelsporten, een doelgroep die vooralsnog onderbelicht is gebleven, maar die sinds enige tijd een opleving in populariteit geniet. Met de uitkomsten van dit onderzoek wordt duidelijk of aanvullend beleid voor recreatievaart nodig is. Het onderzoek is naar verwachting in het eerste kwartaal van 2022 gereed. Passagiersvaart Voortgang medegebruik/op- en afstappen Om aan te kunnen sluiten bij het nieuwe vergunningenbeleid per 2024 is in overleg met de branche gewerkt aan een opzet om de op- en afstapplekken in de stad flexibeler in te kunnen zetten. Deze opzet is ter kennisname gestuurd aan de commissie MLW van 27 oktober 2021 en geagendeerd voor de commissie MLW van 25 november 2021. Ligplaatsenplan In het ligplaatsenplan worden vraag en aanbod en de verdeling van ligplaatsvergunningen beschreven. Hiervoor is de toekomstbestendigheid van de huidige 378 vergunde ligplaatsen met de stadsdelen beoordeeld. Voor de plekken die niet behouden kunnen blijven zal in samenwerking met de stadsdelen naar alternatieven worden gezocht.

Passagiersvaartuigen zonder ligplaatsvergunning zullen in de toekomst net als nu, een plek moeten zoeken in een jachthaven of buiten het Amsterdamse binnenwater. De contouren van het plan worden voor het einde van 2021 met een afvaardiging van de branche besproken. In januari vindt bestuurlijke afstemming over het ligplaatsenplan plaats. Naar verwachting is het ligplaatsenplan in het eerste kwartaal van 2022 gereed.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 4 van 5

Precario ligplaatsen Het afmeren van passagiersvaartuigen gebeurt in openbaar water, maar voor een groot deel ook in jachthavens. De precariotarieven voor liggeld in openbaar water zijn veel lager ten opzichte van de tarieven voor passagiersvaartuigen in jachthavens. Hierdoor ontstaat er onnodige druk op de vraag naar ligplaatsen in openbaar water en concurreren deze met ligplaatsen in jachthavens. Een van de maatregelen uit Nota Varen Deel 2 is om deze tarieven meer in lijn met elkaar te brengen. Hiervoor is door Deloitte een benchmarkonderzoek gedaan naar tarieven in jachthavens in binnenen buitenland. Een voorstel voor nieuwe precariotarieven zal met het ligplaatsenplan bestuurlijk worden voorgelegd. Middenkom In de nieuwe middenkom aan de centrumzijde van station Amsterdam Centraal worden in totaal 12 op- en afstapplekken van 20 meter gerealiseerd voor passagiersvaart en komen volgens planning 18 ligplaatsen met laadinfra. Deze locaties zijn verdeeld over de zuidzijde en de noordzijde van de middenkom. Aan de zuidzijde komen 4 vingerpieren met 8 op- en afstapplekken in totaal. Aan de noordzijde wordt een lange kade van 100 meter gerealiseerd met 4 op- en afstapplekken. De op- en afstaplocaties komen deels beschikbaar voor de terugkerende reders die hier voor de start van de werkzaamheden al lagen.

De oplevering van de op- en afstapsteigers in de vernieuwde middenkom is voorzien eind 2022. Deze steigers worden eerder opgeleverd dan de laadinfra voor de ligplaatsen. Om inzichtelijk te krijgen of dit gevolgen heeft voor de terugkerende reders, is de gemeente in gesprek met de reders. Zo nodig worden tijdelijke alternatieven in beeld gebracht. Oost- en westkom In de Nota Varen Deel 2 is opgenomen dat de gemeente voornemens is om 12 op- en afstapplekken te creëren in de oost- en westkom. De benodigde werkzaamheden voor deze plekken worden nu in kaart gebracht. Realisatie van definitieve extra plekken in de westkom is mede afhankelijk van het moment dat de tijdelijke fietsflat zal worden verwijderd. Bezoekerscentrum In de Nota Varen Deel 2 kondigde de gemeente aan dat er in de middenkom een bezoekerscentrum zou komen ten behoeve van kaartverkoop en wachtruimte. Dit zou komen in de ruimte onder het wateroppervlak aan de zuidkant van de middenkom, tussen het niveau van de kade en het niveau van de fietsenstalling. De gemeente is inmiddels voornemens het bezoekerscentrum niet zelf te ontwikkelen. De reden hiervoor is dat de gemeente het niet kostendekkend kan realiseren. De reders zijn geïnformeerd over de stand van zaken en kunnen met initiatieven contact opnemen met de directie Gemeentelijk Vastgoed.

Transport over water Uitbreiding laad- en loslocaties Er zijn 32 laad- en loslocaties in de stad, waarvan het merendeel ook andere (gebruiks-)functies heeft, bijvoorbeeld als openbare op- en afstapplek voor de passagiersvaart. Daarnaast zijn er ruim 50 locaties waar momenteel alleen op- en afstappen voor de passagiersvaart mogelijk is. In 2021 is

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 5 van 5

het onderzoek naar het voor transport geschikt maken van deze ruim 50 plekken afgerond. Alle afmeerlocaties zijn beoordeeld op geschiktheid voor laden en lossen om te bepalen welke locaties als eerste en welke in de komende jaren een dubbelbestemming kunnen gaan krijgen. Ook is onderzocht welke aanpassingen nodig zijn om gebruik voor laden en lossen mogelijk te maken (door bijvoorbeeld ruimte te creëren voor pallets of rolcontainers). Er moet worden bekeken wat de staat en belastbaarheid van de kade is. Uit een analyse van het gebruik van de bestaande laad- en loslocaties is echter naar voren gekomen dat van de bestaande 32 afmeerlocaties door de transportsector beperkt gebruik wordt gemaakt, omdat deze plekken onvoldoende aansluiten op de logistieke behoeften. Daarom is een onderzoek gestart om de logistieke stromen en behoeften beter in beeld te brengen, voordat er tot uitbreiding wordt overgegaan. De uitkomsten hiervan worden verwacht in het eerste kwartaal van 2022. Exploitatievergunningen De uitwerking van het vergunningensysteem voor Transport over water heeft in het 2e kwartaal 2021 zijn beslag gekregen met de vaststelling van het Vierde wijzigingsbesluit Regeling op het binnenwater 2020 (Rob). Hierin staan nadere regels beschreven voor het verlenen van een exploitatievergunning voor transport.

Naast welstandseisen en een vignetverplichting, waarmee in de Digitale Gracht vaarbewegingen kunnen worden gemonitord, zijn ook eisen ten aanzien van emissievrij varen benoemd (die met ingang van 1 januari 2025 gaan gelden). Deze aanpassingen in de Regeling op het binnenwater geven duidelijkheid over de eisen waaraan transportvaartuigen moeten voldoen. Er zijn inmiddels 20 aanvragen voor exploitatievergunningen binnen gekomen. Er bestaat nog terughoudendheid bij de markt om in te zetten op transport over water bij reguliere bevoorrading en stadsdistributie. Dit wordt op dit moment onderzocht, waarbij specifiek wordt gekeken naar een pilot voor de bevoorrading van horeca op en rond de Nieuwmarkt en afvoer van hun afval over het water. De uitkomsten hiervan worden verwacht in het eerste kwartaal van 2022. Pilots Voor transport over water is een aantal pilots uitgevoerd. Om de pilots mogelijk te maken zijn nautische beoordelingen gedaan van mogelijke aan- en afvoerroutes over de vaarwegen. De pilots hadden betrekking op het aanleveren van materiaal voor beheer en onderhoud over het water, en vervoer van afval over water. De pilots met transport over water worden allen eind 2022 geëvalueerd bij de evaluatie van het Uitvoeringsplan Transport over Water. In de grachtenmonitor 2021 staat een stand van zaken van de pilots.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl