Document · PDF

Afd. motie 216.23

RAAD 10 mei 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de verdeling van de 1800 woningen voor het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen in 2023 VN2023-0102959.192 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juli 2023 Volkshuisvesting Zita Pels, Rutger Groot Wassink Directie Wonen (bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl) Afhandeling motie 216 van het lid Boomsma (CDA) inzake het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen in 2023

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 10 mei 2023 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 18 ‘Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de verdeling van de 1800 woningen voor het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen in 2023’ motie 216.23 van raadslid Boomsma van het CDA aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: ‘De raad inzicht te bieden in de ontwikkeling van kwetsbare groepen t/m 2030 met daarbij verschillende mogelijke scenario’s, en aan te geven wat gemeente, Rijk en Metropoolregio voor de verschillende groepen kunnen doen om het tekort te verminderen’

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie:

Ontwikkeling van Huisvesting Kwetsbare Groepen 2021-2030 Op 11 oktober 2021 verscheen de prognose van It’s Public over de ontwikkeling van de woonvraag van kwetsbare groepen in Amsterdam tussen 2021-2030. Deze rapportage gaf weer hoe de groei van kwetsbare groepen zich in een hoog, midden en laag scenario zou ontwikkelen. Hierbij is gekeken naar de drie kwetsbare groepen die op dit moment worden gehuisvest in het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen en waarvoor op jaarbasis 1.800 woningen beschikbaar zijn. Het gaat hierbij om de volgende drie groepen: - Statushouders - Wonen zonder begeleiding: groep bestaande uit mensen zelfstandig kunnen wonen en direct een huurcontract op eigen naam zullen krijgen. - Wonen met begeleiding: groep bestaande uit mensen (die bijvoorbeeld uitstromen uit de Maatschappelijke Opvang Beschermd Wonen (MOBW)) bij wie het contract eerst op naam van de zorginstelling wordt gezet (intermediaire verhuurconstructie).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 2 van 7

Het rapport van It’s Public laat in de ontwikkeling van de vraag de volgende drie scenario’s zien: Hoog Midden Laag Statushouders (exclusief 1.030 890 510 ruggensteun) Wonen met begeleiding 880 780 680 Wonen zonder begeleiding 1.360 960 590 Totale vraag 2021-2030 33.800 28.600 20.700 Totaal tekort in 2030 (bij 15.400 10.200 2.300 1800 woningen voor HKG op jaarbasis) Het hoge scenario gaat uit van de grootste groei van het aantal kwetsbaren die urgentie moeten krijgen en het lage scenario gaat uit van de minste groei. De prognose laat zien hoe ontzettend groot en urgent de opgave voor de gemeente Amsterdam de komende jaren zal zijn waar het gaat om de huisvesting van kwetsbare groepen: in alle scenario’s is er in 2030 sprake van een tekort aan woningen.

Afwijkingen voorspelling It’s public Ruim anderhalf jaar nadat de rapportage van It’s Public is uitgebracht, blijkt al dat de prognose afwijkt van de cijfers die we op dit moment zien. Het rapport hield destijds geen rekening met de oorlog in Oekraïne en de nasleep van de coronacrisis. Beide factoren van overmacht zorgen voor een forse toestroom van statushouders en dak- en thuislozen. In de tekst die volgt wordt per groep omschreven hoe de huidige cijfers afwijken van de rapportage van ‘It’s Public.’ Omdat nu al blijkt dat de ontwikkeling van kwetsbare groepen onvoorspelbaar en veranderlijk is, heeft het college besloten dat er elke twee jaar naar het voorbeeld van de rapportage van It’s Public een nieuwe prognose zal worden gemaakt. Door de prognose van de ontwikkeling van kwetsbare groepen elke twee jaar te actualiseren, kan het college beter inspelen op eventuele veranderingen. Wonen zonder begeleiding Voor de groep ‘Wonen zonder begeleiding’ zien we dat de daadwerkelijke vraag een stuk lager is dan de rapportage van It’s Public voorspelde in een gemiddeld scenario. De rapportage ging uit van 960 toegekende urgenties in een gemiddeld scenario, waar er in 2022 slechts 306 urgenties werden toegekend. Deze afname van het aantal verstrekte urgenties wordt vooral veroorzaakt doordat minder Amsterdammers urgentie aanvragen.

In 2022 ontvingen wij in totaal slechts 753 urgentieaanvragen, waar dat er in 2021 nog 1118 waren. We weten niet precies hoe dit komt, maar het kan zijn dat het begin van de coronacrisis in 2020 heeft geleid tot meer aanvragen die sindsdien weer wat zijn afgenomen. In 2021 werden er 680 aanvragen afgewezen, ongeveer 61% van het geheel. In 2022 lag het aantal afwijzingen met 449 ook op ongeveer 60% van het geheel aan aanvragen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 3 van 7

Wonen met begeleiding De totale vraag voor de groep ‘Wonen met begeleiding’ was in 2022 beraamd op 1.700. Dit is hoger dan vraag van 780 uit het middenscenario die het rapport van It’s Public voorspelde. Het aantal wachtenden uit 2021 is bovenop de vraag over 2022 geteld. Voor het jaar 2022 zijn er 849 woningen voor deze groep toebedeeld en 776 daadwerkelijk geleverd. Het aantal maanden dat iemand uit deze groep moest wachten om gekoppeld te worden aan een woning is toegenomen, maar het aantal mensen dat toegang krijgt tot deze maatwerkvoorziening Zorg met Verblijf (Housing First) neemt juist af. De GGD doet momenteel onderzoek naar de reden van een toename van de wachttijd enerzijds en een afname van de aanmeldingen anderzijds. Voor 2023 wordt er voor deze groep 748 woningen gereserveerd. Dit is minder dan in 2022 omdat er nu rekening gehouden is met minder aanmeldingen MOBW en met een forste toename van de huisvestingsopgave statushouders. We rekenen cumulatief: dus bovenop de achterstand van 2022 is er nu een vraag ontstaan van ca. 1.450. Dit aantal komt meer in de buurt van de voorspelde 1.390 bij een hoog scenario. Statushouders Asielzoekers worden statushouders (of vergunninghouders) zodra ze een verblijfsvergunning krijgen. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) koppelt de statushouders aan gemeenten.

De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar hoeveel vergunninghouders gemeenten moeten huisvesten. Dit aantal wordt vastgesteld in een landelijk wettelijke taakstelling voor huisvesting vergunninghouders. De vraag vanuit statushouders is in 2023 in grote mate toegenomen. Amsterdam had in 2023 een taakstelling van ruim 2.400 te huisvesten statushouders. Vanuit het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen zijn in 2023 889 woningen beschikbaar gesteld voor statushouders. Gezien de huidige woningschaarste en het aantal woningen vanuit PHKG lukt het Amsterdam niet om statushouders in voldoende huisvesting te voorzien.

Mogelijkheden terugdringen tekort Omdat de gemeenteraad in zijn motie vraagt naar de inspanningen die het college kan verrichten om per kwetsbare groep het tekort te verminderen, heeft het college daar in deze raadsbrief de nadruk op gelegd. Naast de inzet op oplossingen voor de subgroepen die in deze raadsbrief worden behandeld, zet het college onder andere ook in op het realiseren van nieuwe (flex)woningen, het bevorderen van doorstroming en het zoeken naar onconventionele oplossingen voor het woonprobleem in Amsterdam. Om de doorstroming binnen de sociale huursector te verbeteren, heeft het college in de AAV verschillende maatregelen voorgesteld. Zo is het college voornemens om in de nieuwbouw gebiedsgericht te bouwen voor ouderen en gezinnen, om ouderen ondersteuning te bieden bij hun verhuizing en om meer geclusterde woonvormen voor ouderen te realiseren. Ook onderzoekt het college hoe woningruil bevorderd kan worden en is ze voornemens om voor grote gezinnen en rolstoelwoningen te werken met voorwaardelijke huurcontracten zodat ook zij kunnen doorstromen naar een meer passende woning. Deze maatregelen ter bevordering van de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 4 van 7

doorstroming moeten ertoe leiden dat er ook voor elke woningzoekende Amsterdammer, waaronder de kwetsbare groepen, meer woningen beschikbaar komen.

Schaalniveau gemeente In het geval van de groep ‘Wonen zonder begeleiding’ is het op dit moment voor de gemeente Amsterdam nog relatief makkelijk om de groep te verkleinen. Dit kan door de voorwaarden voor het aanvragen van urgentie strenger te maken. In het verleden is het aantal urgenten bijvoorbeeld teruggedrongen door de bindingseis met Amsterdam van twee jaar op te hogen naar vier jaar. Dit betekent dat een aanvrager in principe alleen nog urgentie kan krijgen als deze vier jaar is ingeschreven in Amsterdam. Het probleem met het stellen van dergelijke eisen, is dat de problematiek waar een aanvrager mee te maken heeft niet verdwijnt. Aanvragers hebben nog steeds een woonprobleem, maar komen daarvoor niet meer in aanmerking voor urgentie. Tegelijkertijd kan het alternatief (de criteria voor urgentie versoepelen) betekenen dat er zo veel mensen urgentie krijgen dat de wachttijd oploopt en iemand pas na een aantal jaar in aanmerking komt voor een woning in Amsterdam. In de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) stelt het college voor om de voorwaarden voor urgentie te herzien. Hierbij is het streven niet om het aantal sociaal medisch urgenten te verminderen, maar om te kijken hoe de regelgeving zo kan worden aangepast dat de Amsterdammers die het meest dringend een woning nodig hebben deze ook krijgen.

Het is de vraag hoeveel ruimte gemeentes nog zullen hebben om de criteria voor urgentie aan te passen als er in de Huisvestingswet verplichte urgentiecategorieën worden opgenomen. Op dit moment werkt BZK de definities van de urgente groepen uit. Het zou kunnen dat er straks op minder punten ruimte is om af te wijken. Voor de groep ‘wonen met begeleiding’ is het op gemeentelijk niveau moeilijk om te sturen op de aantallen. Er ligt een hoge ambitie om de ondersteuning aan kwetsbare mensen die wachten op opvang te intensiveren. Mensen met een zorgvraag die wachten op een plek in de MOBW bieden we al wachtlijstbegeleiding. Het betreft zo’n 400 mensen. Iemand wordt dan direct via de resourcemethodiek ondersteund, om zo de eerste stappen te zetten naar herstel en doorstroom te bevorderen. Bij resourcemethodiek wordt er gebruik gemaakt van wachtlijstbegeleiding die gericht is op het vinden van eerdere woonoplossingen, bijvoorbeeld in het eigen netwerk. Deze aanpak werd gefinancierd uit tijdelijke Rijksmiddelen en kunnen we met de intensivering aanpak Dakloosheid verlengen tot 2027. Doel is het intensiever maken van de begeleiding, eerder werken aan herstel en als het kan voorkomen dat mensen nog moeten instromen omdat ze op een andere manier, bijvoorbeeld door een woonplek in hun netwerk al voldoende hersteld zijn.

Omdat gemeentes een landelijke taakstelling krijgen opgelegd voor de huisvesting van statushouders, is er voor deze groep binnen de gemeente geen sturing mogelijk.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 5 van 7

Schaalniveau Regio De samenwerking op regionaal niveau is gelimiteerd voor de groep ‘wonen zonder begeleiding.’ Op dit moment komen mensen alleen in aanmerking voor een sociaal medische urgentie in Amsterdam als ze vier jaar inwoner zijn van de stad. Het komt af en toe voor dat iemand buiten Amsterdam wil wonen of dat Amsterdam een urgentie overneemt van een andere gemeente. Door samen te werken in de regio, kunnen we zorgen voor een betere spreiding van kwetsbare groepen. Het is echter niet in alle gevallen wenselijk om mensen in een kwetsbare positie die al jarenlang in Amsterdam wonen gedwongen in een andere gemeente te plaatsen. Er is meer samenwerking op regionaal niveau als het gaat om de groep ‘Wonen met begeleiding.’ Vanwege de landelijke toegang tot de WMO is elke centrumgemeente als Amsterdam verplicht om onderzoek te doen naar het perspectief van mensen die niet zelfredzaam zijn op een goed herstel. Sinds een aantal jaren werkt de centrale toegang van Amsterdam met bindingsfunctionarissen die dit onderzoek bij twijfel over binding met Amsterdam zeer uitgebreid doen. Als blijkt dat er geen perspectief in Amsterdam ligt, worden deze mensen teruggeleid naar de gemeente waar dit perspectief op herstel ligt. In 2022 zijn 48 mensen teruggeleid.

Als er na het bindingsonderzoek toch mensen van buiten de zorgregio worden toegelaten (vanwege sociaal netwerk en/of zorgkader) dan zullen zij logischerwijs ook uitstromen in Amsterdam omdat het onderzoek dit immers heeft aangetoond. Alle centrumgemeenten in Nederland werken op deze manier en om die reden zien we geen extra ruimte om hiervan af te wijken. Op vrijwillige basis kan er wel gekeken worden of mensen vanuit de Amsterdamse MOBW willen uitstromen naar een gemeente elders in de regio. Dit zal altijd in overleg moeten gaan met de ontvangende gemeente. Cliënten van de MOBW die dakloos zijn geraakt in een regiogemeenten uit AmsterdamAmstelland zullen ook weer uitstromen in een sociale huurwoning van die desbetreffende gemeente van oorsprong. Het aantal woningen voor statushouders is onvoldoende om alle aan Amsterdam gekoppelde statushouders te huisvesten. Dit betekent dat de huidige achterstand op de taakstelling oploopt. Als Amsterdam de wettelijke taakstelling niet haalt, stijgt de gemeente op de interventieladder. Dit is een toezichtinstrument dat bestaat uit zes stappen. Bij een hoge achterstand op de taakstelling, vindt indeplaatsstelling plaats door de Provincie Noord-Holland. Dit betekent dat de provincie het huisvesten van de statushouders overneemt en op kosten van de gemeente uitvoert.

Het proces van indeplaatsstelling maakt deel uit van het interbestuurlijk toezicht op de landelijke taakstelling waaraan iedere gemeente moet voldoen. Om een indeplaatsstelling te voorkomen, wil het college de opgave regionaal aanpakken door middel van gesprekken met de Provincie en het Rijk. Opvang, integratie en huisvesting zijn integraal met elkaar verbonden. Om die reden wordt in diverse gesprekken ingezet op het vergroten van het aantal opvangplekken in Amsterdam en meer inzet op het huisvesting van statushouders in de metropool regio Amsterdam.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 6 van 7

Per 16 januari 2023 de nieuwe woonruimteverdeling van start gegaan in stadsregio Amsterdam. De reden dat we met dit systeem werken, is omdat we willen dat sociale huurwoningen terecht komen bij degenen die ze het hardst nodig hebben. Dit kan door zoekpunten op te bouwen, extra punten bovenop de inschrijfduur. Deze punten worden afgebouwd bij inactief zoekgedrag. Daarnaast kunnen situatiepunten voor een viertal situaties worden aangevraagd en kunnen jongeren in Zaanstad en Amsterdam gebruik maken van startpunten. Zo komen een woningzoekenden die dringend een woning nodig hebben sneller in aanmerking voor een sociale huurwoning. Schaalniveau Rijk Op nationaal niveau lobbyt de gemeente Amsterdam in het kader van het Programma een Thuis voor Iedereen samen met de andere G4-gemeentes voor een verplichte urgentieregeling die wordt opgenomen in de Huisvestingswet. Deze wijziging van de Huisvestingswet maakt deel uit van het grotere pakket van wijzigingen in het kader van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Op dit moment hebben niet alle gemeentes in Nederland een Huisvestingsverordening met urgentieregeling. In het huidige voorstel worden hiermee zowel de medisch urgenten, die vallen onder de groep ‘wonen zonder begeleiding’ als een aantal groepen die vallen onder de groep ‘wonen met begeleiding’ landelijk verplicht gesteld.

Ook wordt gemeentes naar verwachting de verplichting opgelegd om 30% van de sociale voorraad te reserveren voor kwetsbare groepen. De verwachting is dat het verplicht stellen van bepaalde urgente categorieën uiteindelijk zal leiden tot een meer evenwichtige verdeling van kwetsbare groepen over Nederland. Daarnaast lobbyen we ook voor een verplichting dat elke gemeente voor 30% sociale huur in de voorraad realiseert. Ook hiervan is de verwachting dat het zal leiden tot een evenwichtigere verdeling. Om meer sociale huurwoningen te kunnen realiseren, zou de gemeente Amsterdam meer geld van het Rijk willen ontvangen om zo aan de vraag tegemoet te komen. Daarnaast realiseert de gemeente Amsterdam in samenwerking met het Rijk flexwoningen waarvan circa 33% van de woningen voor statushouders zijn. De ambitie is om de komende jaren 2500 en 3000 flexwoningen te realiseren die 10 tot 15 jaar gebruikt kunnen worden. De start van de bouw van de eerste flexwoningen vindt naar verwachting in 2023 plaats. De eerste verhuur van deze woningen telt niet mee voor de woningen vanuit het PHKG, dus daarom zijn deze woningen ‘extra’ voor de doelgroep statushouders. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat Amsterdam het woonprobleem niet alleen kan oplossen, ook samenwerking met Rijk en provincie is hiervoor nodig.

Kijkend naar de resultaten van de lobby naar het Rijk, is het een positieve ontwikkeling dat er steeds meer wordt ingezet op een evenredige verdeling van sociale huur en kwetsbare groepen over Nederland. Tegelijkertijd zien we ook een negatiever effect: door bepaalde categorieën urgenten verplicht te stellen, heeft Amsterdam als gemeente straks waarschijnlijk minder ruimte om te bepalen wie er met voorrang moet worden gehuisvest.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 7 van 7

Het college betreurt het dat ook de meest kwetsbaren in een stad als Amsterdam te lang op een woning moeten wachten. Het college maakt zich zorgen om de oplopende wachttijden en doet wat ze kan om in samenwerking met maatschappelijke partners en corporaties te zorgen dat er voor kwetsbare Amsterdammers zo snel mogelijk een passende oplossing kan worden gevonden. Dit is ook een belangrijk aandachtspunt in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting en de woonzorgvisie. Hoewel het college op alle vlakken probeert bij te sturen, is het allemaal niet genoeg om de enorme opgave het hoofd te kunnen bieden. De verwachting is daarom helaas dat de wachttijden voor kwetsbare groepen in Amsterdam nog verder zullen oplopen.

Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang (MO/BW, ongedocumenteerden en vluchtelingen)

Bijlagen 1. Rapportage It’s Public ‘Huisvesting Kwetsbare Groepen.’ 2. Raadsbrief 20 januari 2023 ‘Verdeling woningen Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2023’

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

HUISVESTING KWETSBARE GROEPEN Gemeente Amsterdam 11 oktober 2021

Achtergrond en doel document Eind 2020 heeft het bestuur gevraagd om een integrale aanpak voor de huisvesting van kwetsbare groepen. Aanleiding voor deze vraag is een tekort aan sociale huurwoningen voor kwetsbare groepen in 2020 en 2021. Dit document biedt inzichten ter invulling van deze integrale aanpak door: ▪ De historische ontwikkeling in de vraag naar huisvesting per kwetsbare doelgroep en het ontstane tekort in beeld te brengen; ▪ Scenario’s van de te verwachten vraag naar huisvesting per kwetsbare doelgroep tot 2030 te schetsen; ▪ De ontwikkeling van het aanbod van sociale huurwoningen in kaart te brengen. Dit document geeft prognoses van de ontwikkeling van de vraag en gaat niet in op sturingsmogelijkheden en beleid. Er worden dus ook geen oplossingen geformuleerd. Buiten de scope van deze analyses: er wordt niet gekeken naar alle groepen die als ‘kwetsbaar’ kunnen worden beschouwd, bijvoorbeeld studenten en economisch daklozen.

Bron:

Agenda 1. Samenvatting belangrijkste uitkomsten 2. Ontwikkeling van de vraag 3. Ontwikkeling van het aanbod

Bijlage: Kerncijfers

In een gemiddeld scenario komen we ca. 10.200 woningen tekort voor kwetsbare groepen in 2030 Vraag, aanbod en tekort bij middenscenario (vraagontwikkeling midden, aanbod 1.800 p.j.), cumulatief, 2021-2030 Zie bijlage voor scenario’s hoog en laag

28.600 26.000

Vraag

23.300 -10.200 20.600 17.900

-5.800

6.800 3.800 -1.900 1.900 2021

-4.900

18.400 14.800

13.000

In de periode 2021 t/m 2030 zijn er 28.600 nieuwe huishoudens met een woonbehoefte. Er is een aanbod voorzien van 18.400 woningen. Hierdoor onstaat een oplopend tekort tot 10.200 woningen in 2030

11.200 9.400

-3.800 7.600

-2.900

5.800 3.800

2022

2023

2024

2025

2026

Aanbod

16.600

-6.600

12.500

9.600

-8.500 -7.600

15.200

Tekort

-9.400

2027

2028

2029

Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu; interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

2030 4

Omvang tekort is afhankelijk van ontwikkeling instroom en aanbod Vraag, aanbod en tekort bij verschillende scenario’s, cumulatief, 2021-2030 Ontwikkeling instroom Gebruikte scenario’s ▪ Hoog - Instroom van alle doelgroepen zet stijgende lijn voort ▪ Midden - Instroom van alle doegroepen blijft rond gemiddelde van afgelopen jaren ▪ Laag - Instroom alle doelgroepen neemt af tot minimumniveau afgelopen jaren

Ontwikkeling aanbod

33.800

Gebruikte scenario’s ▪ Afspraak met corporaties blijft 1.800 woningen p.j. ▪ Afspraak met corporaties wordt 1.950 woningen p.j. ▪ Beide scenario’s houden rekening met 360 tijdelijke woningen in 2021-2023

28.600

Zie voor details pagina 21 t/m 22

Totale vraag 2021-2030

Hoog

Zie voor details pagina 10 t/m 19

Totaal voorzien tekort

Hoge toename instroom

Midden toename instroom

Lage toename instroom

15.400 14.100

Midden 20.700

Laag

Toegelicht op volgende slide

Totaal aanbod 2021-2030

1.950 p.j.

19.700 18.400

10.200 8.900

1.800 p.j.

2.300 900 Aanbod 1800 p.j.

2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

Aanbod 1950 p.j.

Aanbod 1800 p.j.

Aanbod 1950 p.j.

Aanbod 1800 p.j.

Aanbod 1950 p.j.

2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu; interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

De vraag komt vanuit drie kwetsbare groepen… Vraag1, aanbod en tekort bij middencenario (vraagontwikkeling midden, aanbod 1.800 p.j.), cumulatief, 2021-2030 Statushouders Jaarlijkse taakstelling vanuit het Rijk

8.900 instroom 2021-2030 Vraag

(890 per jaar)

Uitstroom MO/BW (e.a.) naar wonen met begeleiding

Personen met SMU (e.a.) naar wonen zonder begeleiding

1.500 instroom 2021-2030

8.800 instroom 2021-2030

9.400 instroom 2021-2030

(150 per jaar)

(880 per jaar)

Statushouders met verlopen tijdelijk contract

Vraag

(940 per jaar)

18.400

Aanbod

woningen voorzien voor periode 2021-2030: volgens huidige afspraken leveren corporaties 18.000 woningen voor kwetsbare groepen (1.800 per jaar), daarbovenop komen nog 360 tijdelijke woningen (1.840 per jaar)

Daarmee komen we Tekort

10.200 corporatiewoningen tekort tot/met 2030 voor kwetsbare groepen (ca. 1.0o0 per jaar).

1. Vraag is inclusief achterstand opgelopen in 2016-2021 Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu;, interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

…ieder met een eigen dynamiek… Toelichting kwetsbare doelgroepen Statushouders

Uitstroom MO/BW (e.a.) naar wonen met begeleiding

Personen met SMU (e.a.) naar wonen zonder begeleiding

Jaarlijkse taakstelling vanuit het Rijk

Statushouders met verlopen tijdelijk contract

Doelgroep ▪ Betreft asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen.

Doelgroep ▪ Omvat statushouders die door gemeente zijn gehuisvest met een tijdelijk contract van vijf jaar en die bij afloop van contract geen woonruimte kunnen vinden. Deze statushouders hebben recht op een vervolgwoning via de ‘ruggensteunregeling’.

Doelgroep

▪ Personen die uit MO/BW uitstromen.

▪ Mensen die vanwege een sociale of medische urgentie (ernstig medische problemen, bedreiging, dreigende dakloosheid) een woning nodig hebben.

Omvang is afhankelijk van: ▪ Aantal statushouders dat de gemeente met tijdelijke contracten heeft gehuisvest. ▪ Aantal statushouders in tijdelijke projecten dat wel zelfstandig woonruimte vindt.

Omvang is afhankelijk van: ▪ Effectiviteit aanpak van oorzaken van o.a. dakloosheid. ▪ Aanbod van zorg en opvang in de regio. ▪ De kenmerken van de samenstelling van deze diverse doelgroep.

▪ Kleinere doelgroepen met aanspraak op wonen zonder begeleiding zijn gezinnen in crisisopvang, slachtoffers huiselijk geweld of mensenhandel, etc. Omvang is afhankelijk van: ▪ De stringentie of ruimte die we als stad geven voor urgentieverklaringen (dat leidt echter niet tot minder mensen die vanwege sociaal-medische redenen een woning nodig hebben).

Gevolgen tekort ▪ Vastlopen van de keten en grote druk op de voorzieningen aan de ‘voorkant’, (nachtopvang en passantenpension). ▪ Oplopende, vermijdbare, zorgkosten (o.a. 600 mensen die niet uitstromen, € 24 mln op jaarbasis; daarbovenop oplopende kosten voor mensen die niet kunnen instromen in MO/BW ).

Gevolgen tekort ▪ Als mensen met urgentie niet op tijd woning toegewezen krijgen, kunnen SMU’s via de rechter alsnog voorrang op andere groepen claimen. ▪ Situatie van personen met urgentie kan verslechteren met als risico dat hun zorgvraag toeneemt, wat leidt tot hogere maatschappelijke kosten.

Omvang is afhankelijk van: ▪ Het Rijk stelt elk halfjaar een taakstelling vast voor elke gemeente obv het aantal inwoners. ▪ Het eigen beleid t.a.v. huisvesting statushouders. Gevolgen tekort ▪ De provincie kan – met gemeentelijke middelen – alles doen wat zij nodig acht om statushouders alsnog te huisvesten. ▪ Asielketen raakt verstopt omdat statushouders langer in AZCs verblijven.

Voetnoot

Gevolgen tekort ▪ Deze statushouders worden dakloos als zij geen woning toegewezen krijgen.

▪ Kleinere doelgroepen met aanspraak op begeleid wonen zijn: Wlz-cliënten, personen in Laatste-Kans- en NieuweKansbeleid of Treiteraanpak.

… en verschillende gevolgen bij het oplopen van het tekort Toelichting gevolgen van woningtekort voor kwetsbare groepen Gevolgen woningtekort

Een tekort aan woningen voor

Statushouders

Een tekort aan woningen voor

Uitstroom MO/BW

Een tekort aan woningen voor

Personen met sociale of medische urgentie

Bron:

Onvoldoende woningen voor statushouders

Asielzoekerscentrum heeft te weinig uitstroom. Plekken blijven bezet door statushouders.

Onvoldoende plekken in AZC’s

Noodopvang heeft te weinig uitstroom. Hierdoor blijven asielzoekers langer dan gewenst in noodverblijven en moeten extra noodverblijven worden geopend.

Onvoldoende woningen voor MO/BW

Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen hebben te weinig uitstroom. Plekken blijven bezet door personen die eigenlijk kunnen doorstromen.Let op: dit leidt tot stijgende kosten voor gemeente. Plek in MO/BW kost 62K, in corporatiewoning met begeleiding 18K.

Wachtlijst voor MO/BW wordt langer

Personen kunnen niet instromen in MO/BW. Kwetsbaren blijven noodgedwongen dakloos of moeten zelfstandig wonen zonder hulp, met als risico dat hun problematiek verergert.

Onvoldoende woningen voor SMU

Personen met sociale of medische urgentie moeten een eigen woonplossing vinden, met als risico dat hun situatie verslechtert en soms met dakloosheid tot gevolg. Hierdoor stijgen de zorgkosten.

Agenda 1. Samenvatting belangrijkste uitkomsten 2. Ontwikkeling van de vraag 3. Ontwikkeling van het aanbod

Bijlage: Kerncijfers

Inhoudseopgave deel 2

Historische ontwikkeling Zoom-ins tijdelijke huisvesting

Statushouders

Scenario’s mogelijke ontwikkeling Historische ontwikkeling Scenario’s mogelijke ontwikkeling

Uitstroom MO/BW

Historische ontwikkeling Scenario’s mogelijke ontwikkeling

Personen met SMU

Statushouders Historische ontwikkeling

Rekenvoorbeeld 2017 1.420 totale opgave: 750 hhs instroom + 670 achterstand uit 2016 1.060 totale aanbod: 536 corporatie + 521 tijdelijke huisvesting 370 totale tekort

Aantal huishoudens (= woningen)1 Instroom – taakstelling vanuit Rijk # huishoudens

Plaatsingen in corporatiewoningen # huishoudens

Opgebouwde achterstand voorgaande jaren # huishoudens (cumulatief), stand op einde jaar

Instroom piekt in (2015 en) 2016 door de instroom van asielzoekers en nareizigers uit Syrië. In de jaren daarna vlakt het iets af totdat het weer omhoog klimt in 2021.

Aantal plaatsingen in corporatiewoningen loopt iets terug. Ondertussen worden er wel meer statushouders in tijdelijke nieuwbouw geplaatst (zie grafiek rechts).

Door achterstand van jaren vóór 2015 en vluchtelingencrisis 2015/2016 loopt gemeente een achterstand op. Deze wordt weggewerkt in tot 0 in 2021. Vanwege hogere taakstelling in 2021 (900 huishoudens) en 2022, is de verwachting echter dat de achterstand weer gaat oplopen. Let op: alleen aantal personen zijn precies bekend, aantal huishoudens is een inschatting.

Let op: alleen aantal personen zijn precies bekend, aantal huishoudens is een inschatting.

845 536

444

483

455 Nog niet bekend

2016

1.320

750

900

840 560

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2018

2019

2020

2021

Tijdelijke plaatsingen # huishoudens Sinds 2016 zijn ruim 2.000 jonge statushouders onder tijdelijke contracten van 5 jaar gehuisvest in projecten of in losse woningen. Als het na 5 jaar niet lukt om op eigen initiatief een woonplek te vinden, mogen statushouders via de ruggensteunregeling een nieuwe woonplek aanvragen. 425

600

2017

521

272

492 219

674

110

2016

2017

2018

2019

2020

2021

425

946

1.218

1.710

1.929

1.615

Tijdelijke plaatsingen cumulatief

490 370 80

2016

2017

2018

2019

2020

2021

1. Let op, instroom en achterstand van het aantal huishoudens zijn inschattingen. Er waren alleen gegevens voor aantal personen dat jaarlijks instroomt beschikbaar. Om deze om te rekenen naar huishoudens zijn er aannames gemaakt. Bron: Voortgangrapportages PHKG 2016-2020; data aangeleverd door Anna Koolstra en Eline v. Veen ; CBS bevolkingsprognoses; Memo 'Schattingen aantal woningen nodig voor statushouders 2021-2024: Taakstelling en ruggensteunregeling’ (27 juli 2021)11

Huisvesting in woningen met tijdelijke contracten biedt alleen voor korte termijn een oplossing Statushouders in tijdelijke contracten en statushouders die gebruikmaken van ruggensteun, cumulatief, 2016-2028

Verwachting is dat 85% van de statushouders in tijdelijke huisvesting bij afloop van contract een nieuwe woning aanvraagt via de ruggensteunregeling.

Statushouders gehuisvest met tijdelijke contracten1 Statushouders die (naar verwachting) gebruikmaken van ruggensteun 1.929 1.710

1.615

1.545 1.418 1.243

1.218

1.290

1.237 1.121

1.115

946 801

630 493

425

410 300

2016

2017

2018

2019

2020

2021

150 0

2022

2023

1. Deze grafiek gaat uit van contractduur van 5 jaar. Dit is ook meestal het geval, in sommige gevallen wordt het echter met één of twee jaar verlengd. Bron: ''Projectenlijst nieuwe huisvestingslocaties voor statushouders’; Memo 27 juli 2021

2024

2025

2026

2027

2028

De tijdelijke projecten huisvesten jonge statushouders samen met Nederlandse studenten en starters Voorbeelden tijdelijke huisvestingsprojecten

Klik op de afbeelding om naar website te gaan

1 Startblok Elzenhagen (270 statushouders) 270 statushouders en 270 NL jongeren

1 2

Voormalig sportpark, gerealiseerd door De Key en Eigen Haard

3 Spark Village (120 statushouders) Toelichting tijdelijke huisvesting Sinds de vluchtelingencrisis heeft de gemeente gemengde wooncomplexen voor studenten, jongeren en statushouders gerealiseerd: ▪ Deze wooncomplexen zetten in op het creëren van onderlinge gemeenschap zodat statushouders NL’se leeftijdsgenoten leren kennen. ▪ Deze projecten waren opgezet onder de aannames dat: 1) de piek in vluchtelingen eenmalig was; 2) het merendeel van de jonge statushouders na 5 jaar zelfstandig een woonruimte zou vinden. ▪ Deze aannames komen echter niet uit: 1) Het is waarschijnlijker dat er elke paar jaar een piek aan asielzoekers ontstaat bij nieuwe conflicten; 2) het merendeel (85%) kan geen eigen woning vinden.

Bron: websites woningcorporaties

120 statushouders en 120 NL jongeren

240 tijdelijke woonunits bij science park, ontwikkeld door Rochdael

2 De woondiversiteit (46 statushouders) 46 statushouders en 70 NL jongeren Voormalige pand Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, gerealiseerd door Villex

4 Startblok Riekerhaven (280 statushouders) 280 statushouders en 280 NL jongeren

Voormalig sportcomplex, gerealiseerd door De Key.

Statushouders Scenario’s mogelijke ontwikkeling Scenario’s instroom statushouders, aantal huishoudens

1.890

Hoog ▪ Scenario ‘hoog’ gaat uit van piek in 2022-2023, vergelijkbaar met de piek bij de

vluchtelingencrisis in 2015–2016. Hierna blijft instroom consistent hoog, met een taakstelling van gem. 1.030 huishoudens p.j.

Hoog

Midden ▪ Scenario ‘midden’ gaat uit van gemiddelde van de afgelopen jaren, met een Pieken worden gecreëerd door uitstroom tijdelijke woningbouwprojecten

1.240

taakstelling van gem. 890 huishoudens p.j.

Laag ▪ Scenario ‘laag’ gaat uit van minimum dat afgelopen jaren heeft plaatsgevonden, met een taakstelling van gem. 510 huishoudens p.j.

950

970 810

Midden

700

▪ Ruggensteunregeleing: Daarnaast wordt er in alle scenario’s ingecalculeerd dat +/85% van de statushouders die sinds 2016 zijn geplaatst in tijdelijke woningen, aanspraak zullen maak op ruggensteun. Dit zijn totaal 1.540 statushouders. ▪ Let wel: omrekening van aantal personen naar huishoudens is gebaseerd op een gemiddelde bezettingsgraad van 1,4 (gemiddelde over afgelopen jaren). In werkelijkheid kan dit sterk fluctueren.

550 480 530

Laag

Ontwikkeling vraag

2016

Voorspelling vraag

2021

2025

2030

Bron: Voortgangrapportages PHKG 2016-2020; data aangeleverd door Anna Koolstra ; CBS bevolkingsprognoses; Memo 'Schattingen aantal woningen nodig voor statushouders 2021-2024: Taakstelling en ruggensteunregeling’ (27 juli 2021)

MO/BW Historische ontwikkeling Aantal huishoudens (= woningen) Aanwas aantal huishoudens

Plaatsingen in corporatiewoningen aantal huishoudens

Wachtlijst, einde jaar aantal huishoudens (cumulatief)

Er zijn jaarlijks gemiddeld 700 mensen die uit MO/BW willen uitstromen en die op de wachtlijst worden geplaatst voor corporatiewoningen. Daarnaast zijn er (naar schatting) +/-80 personen uit overige doelgroepen die aanspraak maken op sociale huurwoning.

De grootste groep kwetsbaren die gebruik maakt van woningen met begeleiding zijn personen die uitstromen uit MO/BW. Daarnaast zijn er nog enkele, kleinere, kwetsbare doelgroepen die aanspraak maken op deze woningen (waaronder overlastgevende multiprobleemgezinnen, uitstroom uit Jeugdzorg met verblijf)

Eind 2020 is de wachtlijst voor individueel begeleid wonen en omslagwoningen opgelopen tot 908 personen. Daarnaast is er waarschijnlijk ook een achterstand overige groepen die een woning nodig hebben. Deze cijfers zijn een inschatting en is niet voor ieerdere jaren bekend. Let op: er is echter ook een wachtlijst om op de wachtlijst te komen. De werkelijke vraag naar begeleid wonen is dus nog veel hoger.

MO/BW

Overige

1.069

925 80

962 835

780

602

517

80 845 Niet bekend

Niet bekend

2016

2017

356

755

700

646

522 337

2018

2019

2020

2021

2016

Bron: PHKG 2016-2020; data wachtlijsten ontvangen van Team Data OJZD

2017

552

916

2018

495

2019

107

751

656

646

1.015

1.011

908

625 Nog niet bekend

Nog niet bekend

2020

2021

2016

2017

2018

2019

2020

2021

MO/BW Scenario’s mogelijke ontwikkeling Scenario’s instroom statushouders, aantal huishoudens

925

Hoog

880 835 780

Midden

780

Hoog ▪ Scenario ‘hoog’ neemt als leidraad 100 boven de gemiddelde vraag voor MOBW de afgelopen jaren: 800 huishoudens p.j.

Midden ▪ Scenario ‘midden’ neemt als leidraad de gemiddelde vraag voor MOBW de afgelopen jaren : 700 huishoudens p.j.

Laag ▪ Scenario ‘laag’ neemt als leidraad 100 onder de gemiddelde vraag voor MOBW de Laag

680 602

Ontwikkeling vraag 2016

afgelopen jaren: 600 huishoudens p.j. ▪ Overige groepen: er nog een aantal kleinere groepen dat aanspraak maakt op woningen met begeleiding (bijv. multiprobleemgezinnen). Bij deze groep is gerekend in alle scenario’s met de gemiddelde vraag afgelopen jaren: 80 huishoudens p.j.

Voorspelling vraag 2021

2025

2030

Bron: PHKG 2016-2020; data wachtlijsten ontvangen van Team Data OJZD; CBS bevolkingsprognoses

Personen met sociale of medische urgentie Historische ontwikkeling Aantal huishoudens (= woningen) Instroom – Aantal urgenties verleend # huishoudens

Plaatsingen in corporatiewoningen # huishoudens

Achterstand van voorgaande jaren, einde jaar # huishoudens (cumulatief)

Het aantal personen met een sociale- of medische urgentie is toegenomen omdat GGD tijdens de pandemie vaker uit preventief oogpunt een positief advies heeft afgegeven. Daarnaast zijn afgelopen jaren criteria vaak eerst versoepeld en dan weer aangescherpt: ▪ In 2018 is de weigeringsgrond ‘geen urgent huisvestingsprobleem’ verruimd. ▪ De urgentiegrond ‘problematisch inwonen met schoolgaande kinderen’ is in 2018 ingesteld maar in 2020 weer ingetrokken. ▪ De bindingseis van urgentie is verhoogd van 2 naar 4 jaar in april 2020 698

De grootste groep kwetsbaren die gebruik maakt van woningen zonder begeleiding zijn personen met sociale of medische urgentie. Daarnaast zijn er nog andere, kleinere groepen die aanspraak maken op een corporatiewoning. Ca. 50% van de woningen die naar overige doelgroepen gaan, gaat naar rolstoelurgenten. Deze vallen echter vanaf 2021 buiten de telling van 1.800 corporatiewoningen.

Elk jaar worden er minder huishoudens in woningen geplaatst dan er urgentieverklaringen zijn. Hierdoor loopt de achterstand op tot een kleine 400.

SMU Overige

622

602

558

529

674 133 453

145 323

381

329

365 100

325 47

265

278

2016

2017

296 531

541

225

413

2016

2017

2018

2019

2020

20211

2018

2019

2020

Nog niet bekend

2021

2016

109 Nog niet bekend

2017

1. Verleend t/m 27 sept. 2021 Bron: PHKG 2016-2020, Memo 'Aanscherping Nadere Regel Urgenties en uitkomst expert-meetings’ (20 juli 2021); data ontvangen van Martin Louwe

2018

2019

2020

2021

Personen met sociale of medische urgentie Scenario’s mogelijke ontwikkeling Scenario’s instroom statushouders, aantal huishoudens

1.360

Hoog

960

Midden 831

674 693

590

558

Laag

Hoog ▪ Scenario ‘hoog’ gaat ervan uit dat indicaties hoog blijven vanwege de stijging

afgelopen jaren. In 2022-2024 blijft het aantal indicaties stijgen in lijn met historische ontwikkeling. Daarna stijgt de vraag alleen evenredig aan de bevolkingsgroei. Gemiddeld in 2021-2030 worden er 1.200 indicaties per jaar afgegeven. Midden ▪ Scenario ‘midden’ gaat ervan dat indicaties nog één jaar stijgen. Daarna stijgt vraag alleen nog evenredig met bevolkingsgroei. Gemiddeld in 2021-2030 worden er 880 indicaties per jaar gegeven. Laag ▪ Scenario ‘laag’ gaat ervanuit dat de aanscherping van de criteria voor urgenties die dit najaar gaat plaatsvinden effect heeft2, alleen minder dan de 400 die men verwacht. Gemiddeld in 2021-2030 worden er 520 indicaties per jaar afgegeven. ▪ Overige groepen: er nog een aantal kleinere groepen dat aanspraak maakt op woningen met begeleiding. Bij deze groep is gerekend in alle scenario’s met het gemiddelde aantal plaatsingen de afgelopen jaren: 45 huishoudens p.j. (deze stijgen ook mee met de bevolkingsgroei) - Dit is exclusief de rolstoelurgenten (+/ 60 p.j.): deze worden niet meer meegeteld voor de 1.800 corporatiewoningen vanaf 2021.

423 376

Ontwikkeling vraag1 2016

Voorspelling vraag 2021

2025

2030

1. Betreft aantal urgentieverklaringen + aantal woningen verleend voor overige groepen (van deze groepen was de vraag niet bekend);volgende aanvragen krijgen geen urgentie meer bij aanscherping criteria A) huishoudens die naar Amsterdam zij verhuisd of een gezin zijn gestart zonde rte beschikken over eigen woning met vast huurcontract, B) huishoudens met tijdelijke huurcontracten die hun woning moeten verlaten (er gaat wel nieuwe systeem van woonruimteverdeling met puntneselsel in wat het makkelijker maakt voor tijdelijke huurcontracten om extra punten krijgen) 18 Bron: PHKG 2016-2020, Memo 20 juli 2021; bevolkingsprognose CBS

Samenvatting scenario’s ontwikkeling vraag Samenvatting totale instroom 2021-2030 per scenario, per doelgroep # huishoudens Hoog

Midden

Laag

Instroom alle doelgroepen zet stijgende lijn voort

Instroom alle doegroepen blijft rond gemiddelde van afgelopen jaren

Instroom alle doelgroepen neemt af tot minimumniveau afgelopen jaren

Statushouders (incl. ruggensteunregeling)

11.900

10.500

6.600

Uitstroom MO/BW

9.700

8.800

7.900

Personen met sociale of medische indicatie

12.300

9.400

6.100

Totaal

33.800

28.600

20.700

(gem. 3.380 p.j.)

(gem. 2.860 p.j.)

(gem. 2.070 p.j.)

Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu;, interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

Agenda 1. Samenvatting belangrijkste uitkomsten 2. Ontwikkeling van de vraag 3. Ontwikkeling van het aanbod

Bijlage: Kerncijfers

Woningaanbod Historische ontwikkeling Corporatiewoningen die jaarlijks vrijkomen Jaarlijkes vrijkomende corporatiewoningen # woningen

Aantal woningen naar kwetsbaren # woningen Vanaf 2016 zijn er jaarlijks 1.600 à 1.800 vrijkomende woningen naar corporatiewoningen gegaan. Sinds kort is besloten om daar een vast jaarlijks aantal van 1.800 corporatiewoningen (ongeacht de mutatiegraad) voor kwetsbare doelgroepen vrij te maken. Deze afspraak is vastgelegd in de Samenwerkingsafspraken met de corporaties en huurderskoepels.

7.513 6.636

7.516

6.931

7.485

7.615

In de prognose wordt rekening gehouden met twee scenario’s: 1). De afspraak van 1.800 corporatiewoningen per jaar voor kwetsbare groepen blijft staan; 2). De afspraak wordt opgehoogd naar 1.950 corporatiewoningen per jaar voor kwetsbare groepen.

1.566

1.823

1.648

1.622

1.785

2016

2017

2018

2019

2020

Nog geen afspraken 2015

2016

2017

2018

Bron: AFWC jaarbericht 2021, p. 14

2019

2020

2015

Agenda 1. Samenvatting belangrijkste uitkomsten 2. Ontwikkeling van de vraag 3. Ontwikkeling van het aanbod

Bijlage: Kerncijfers

In een hoog scenario komen we ca. 15.400 woningen tekort voor kwetsbare groepen in 2030 Vraag, aanbod en tekort bij hoog scenario (vraagontwikkeling hoog, aanbod 1.800 p.j.), cumulatief, 2021-2030 33.800 Vraag

30.600

Vraag

27.500 -15.400 Tekort

24.200 -14.000

20.900 -12.600 17.700 14.500

3.800 -1.900 1.900 2021

18.400

-9.700

16.600

-5.300

14.800 13.000

-6.900 7.400

-11.200

-8.300

11.100

In de periode 2021 t/m 2030 zijn er 33.800 nieuwe huishoudens met een woonbehoefte. Er is een aanbod voorzien van 18.400. Hierdoor onstaat een oplopend tekort tot 15.400 woningen in 2030

11.200 9.400

7.600

-3.600

5.800 3.800 2022

2023

2024

2025

Aanbod

2026

2027

2028

2029

Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu;, interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

2030 23

In een laag scenario komen we ca. 900 woningen tekort voor kwetsbare groepen in 2030 Vraag, aanbod en tekort bij laag scenario (vraagontwikkeling laag, aanbod 1.950 p.j.), cumulatief, 2021-2030 20.700 18.900 -1.100 17.800

17.200 15.300 13.500 11.700 9.900 7.900 5.900 3.800

-1.800

-1.700 10.000

-1.300 15.900

-1.500 12.000

Aanbod

8.100

In de periode 2021 t/m 2030 zijn er 20.700 nieuwe huishoudens met een woonbehoefte. Er is een aanbod voorzien van 19.800. Hierdoor onstaat een oplopend tekort tot 900 woningen in 2030

-1.800 6.100

-1.900 4.000

2022

2023

2024

Tekort

-1.400 13.900

-1.900 1.900

2021

-900 19.800 Vraag

2025

2026

2027

2028

2029

Bron: analyse op basis van CBS prognoses bevolkingsontwikkeling, vraagontwikkeling kwetsbare groepen in Amsterdam 2016-nu;, interne inschattingen; zie voor meer detail analyses H2 en H3

2030 24

Overzicht verdeling van corporatiewoningen per doelgroep Verdeling van woningen per doelgroep, 2016 - 2020 Doelgroep Statushouders Statushouders in corporatiewoningen Statushouders in tijdelijke huisvesting Wonen met begeleiding Omslag MO/BW Volwassenen Omslag MO/BW Gezinnen Omslag Slachtoffers Huiselijk Geweld (Overlastgevende) Multiprobleemgezinnen Uitstroom MO Volwassenen Omslag Jonge Moeders Omslag Jongvolwassenen Housing First Overige2 Wonen zonder begeleiding Sociaal Medisch Urgenten Rolstoelurgenten Gezinnen in crisisopvang Slachtoffers Huiselijk Geweld Mantelzorg Slachtoffers mensenhandel / Uittredende sekswerkers Totaal exclusief tijdelijke projecten Totaal inclusief tijdelijke projecten

2016

20181

2017 1.270 845 425 356 0 0 0 9 294

1.057 536 521 962 441 0 25 12 391

27 16 8 2 365 265 50 12 38 0 0 1.566 1.991

42 17 20 14 325 278 42 4 0 1 0 1.823 2.344

2019 716 444 272 646

558 413

1.648 1.920

2020 975 483 492 517 289 98 6 12 12

674 452 219 656 417 165 4 0 1

30 60 1 9 622 531 30 36 24 0 1 1.622 2.114

11 27 0 31 674 541 74 35 21 1 2 1.785 2.004

1. Voor 2018 waren cijfers in verdre detail niet beschikbaar; 2. Laatste Kans, Treiteraanpak, Het Verbond van 100, Nieuwe Kans, Experimenteerruimte/DBT, Wlz-permanent, OVV, medisch opvangproject ongedocumenteerden Bron: Jaarreportages PHKG 2016 – 2020; 'Projectenlijst nieuwe huisvestingslocaties voor statushouders’; data aangeleverd door Eline v. Veen

Statushouders - kerncijfers Historische ontwikkeling 2018

Prognose benodigd aantal woningen

2019

20211

2016

2017

2020

2022

2.989

2.044

1.631

1.085

791

1.284

Taakstelling vanuit het Rijk

1.983

1.112

1.049

580

702

1.211

Achterstand– stand 1 jan.

1.006

932

582

505

Gehuisveste statushouders

2.057

1.462

1.126

Achterstand – stand 31 dec.

932

582

1.944

Taakstelling vanuit het Rijk Achterstand – stand 1 jan.

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

1.050 – 2.400 610 – 2.000

940 – 2.180 610 – 1.870

930 – 1.550 620 – 1.240

930 – 1.560 620 – 1.250

980 – 1.300 630 – 1.250

760 – 1.390 630 – 1.260

770 – 1.400 640 – 1.270

640 1.280 640 1.280

640 – 1.280 640 – 1.280

438

308

314

122

128

999

767

505

1.428

1.209

1.050

693

970

1.323

753

839

558

614

900

890 1.890 450 – 1.450

760 – 1.700 460 1.390

770 – 1.230 460 – 920

580 – 1.050 460 930

520 – 980 470 – 930

600 – 1.060 470 – 940

600 – 1.070 470 – 940

470 – 950 470 – 950

480 – 950 480 – 950

621

674

370

493

440

310

120

130

1.270

1.057

716

975

674

Tijdelijke bouw

425

521

272

492

219

Corporatiewoningen

845

536

444

483

455

Opgave, personen

Ruggensteunregeling

Opgave, huishoudens2

Ruggensteunregeling Aantal woningen

1. 2021 is ook een inschatting o.b.v. cijfers die al wel bekend zijn, bij totaal benodigd aantal woningen wordt in 2021 het cumulatief tekort opgenomen; 2.Let op: betreft een inschatting obv berekening bezettingsgraad Bron: Voortgangrapportages PHKG 2016-2020; data aangeleverd door Anna Koolstra ; CBS bevolkingsprognoses; Memo 'Schattingen aantal woningen nodig voor statushouders 2021-2024: Taakstelling en ruggensteunregeling’ (27 juli 2021)

MO/BW - kerncijfers Historische ontwikkeling 2016 Jaarlijkse opgave

2017

2018

Prognose benodigd aantal woningen

2019

20211

2020

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

1.477

1.586

1.671

1.795 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880

925

835

602

780 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880 680 - 880

MO/BW

845

755

522

700 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800 600 - 800

overige doelgroepen

Achterstand, begin jaar

552

751

1.069

1.015

MO/BW wachtlijst begin jaar

552

751

1.011

988

Achterstand overige groepen

107

552

751

1.069

1.015

356

962

646

517

656

Woningen met begeleiding MO/BW

337

916

495

625

Woningen met begeleiding overige

Jaarlijkse instroom

Wachtlijst MO/BW en overige, einde jaar Aantal corporatiewoningen

1. 2021 is ook een inschatting o.b.v. cijfers die al wel bekend zijn, bij totaal benodigd aantal woningen wordt in 2021 het cumulatief tekort opgenomen Bron: PHKG 2016-2020, Memo 'Aanscherping Nadere Regel Urgenties en uitkomst expert-meetings’ (20 juli 2021); data ontvangen van Martin Louwe

Sociale-/ of medische indicatie - kerncijfers Historische ontwikkeling 2016

2017

2018

Prognose benodigd aantal woningen

2019

20211

2020

Jaarlijkse opgave Verstrekte urgentieverklaringen

2022

2023

1.011 540- 890 323

329

529

602

698

515 500 – 850

Achterstand, begin jaar

109

225

296

453

Opgave overig doelgroepen

Achterstand, einde jaar

109

225

296

453

Aantal woningen

365

325

558

622

674

SMU

265

278

413

531

542

Andere groepen

100

145

133

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

550 1.070 510 – 1.030

560 1.290 510 1.240

560 1.300 520 1.260

570 1.320 520 1.270

5701.330 530 1.280

580 1.340 530 1.290

580 1.350 540 1.300

590 1.360 540 1.320

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 januari 2023 Wonen, Zorg, Jeugd, Vluchtelingen Zita Pels, Rutger Groot Wassink, Shula Rijxman Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl

Onderwerp

Verdeling woningen Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen 2023

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de verdeling van de jaarlijks beschikbare 1800 sociale huurwoningen voor het Programma Huisvesting Kwetsbare Groepen (PHKG). Beschikbare woningen In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 tussen de Amsterdamse woningcorporaties, de huurderskoepels en de gemeente is afgesproken dat corporaties jaarlijks 1800 sociale huurwoningen toewijzen aan kwetsbare doelgroepen. Indien er voldoende mutaties zijn, kunnen we dit aantal woningen nog verhogen naar 1950. Deze woningen worden verdeeld onder de groepen ‘wonen met begeleiding’ (voornamelijk mensen die uitstromen uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen), ‘wonen zonder begeleiding’ (voor onder andere sociaal medisch urgenten en uitstromers uit Blijf-instellingen) en statushouders. Daarnaast komen er ook nieuwe woningen in tijdelijke nieuwbouwprojecten beschikbaar waarvan de helft van de woningen beschikbaar is voor statushouders. In 2023 betreft dit 60 woningen voor statushouders. Benodigde woningen Het gat tussen de beschikbare woningen en de woningen die nodig zijn voor het huisvesten van kwetsbare groepen is ook in 2023 helaas weer gegroeid. Volgens de prognose zouden er in dit jaar maar liefst 3779 woningen nodig zijn, terwijl er slechts 1800 beschikbaar zijn. Dit is een groei te opzichte van 2022, toen waren er 3605 woningen nodig.

De benodigde woningen per doelgroep zijn als volgt opgebouwd: - De vraag voor de groep ‘wonen zonder begeleiding’ (met name sociaal medisch urgenten) is gebaseerd op het aantal urgenties dat aan deze groep is toegekend in 2022. Omdat de criteria in 2023 alleen technisch worden gewijzigd, is de verwachting dat de vraag gelijk zal blijven. De nieuwe vraag in 2023 wordt geschat op 376, daarnaast is de verwachting dat er een achterstand is van 230 woningen. De totale vraag voor deze groep is daarmee 606 woningen. - De vraag voor de groep ‘wonen met begeleiding’ is opgebouwd uit een wachtlijst van 750 personen en een geschatte nieuwe vraag van 700 mensen. Hiermee komt de totale vraag op 1450. - De vraag voor de groep statushouders is in totaal 1723 woningen. Dit is opgebouwd uit 500 woningen voor de ruggensteunregeling, een opgelopen achterstand van 488

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2023 Pagina 2 van 4

woningen en de nieuwe wettelijke taakstelling te huisvesten statushouders 2023 waarvoor 1300 woningen nodig zijn. Het uitstel op de taakstelling, zoals afgesproken met het Rijk in het kader van de afspraak over de opvang van asielzoekers, van 565 woningen voor de groep statushouders is hierbij meegenomen. Zonder dat uitstel zouden er in totaal 2288 woningen nodig zijn voor deze groep. Dit alles maakt dat het College tot onderstaande verdeling komt. Doelgroepen

Verdeling 2022

Nieuwe vraag 2023

Totale Vraag 2023

Verdeling 2023

409

Wachtlijst / achterstand eind 2022 230

Wonen zonder begeleiding Wonen met begeleiding Statushouders

376

606

289

849

750

700

1450

690

692

488

1235

1723

821

TOTAAL

1950

1468

2311

3779

1800

De verdeling is net als in 2021 en 2022 gebaseerd op de verhoudingen tussen de doelgroepen. De groep statushouders zal in 2023 naar verwachting de grootste groei doormaken, terwijl de geschatte vraag van de groepen ‘wonen met begeleiding’ en ‘wonen zonder begeleiding’ lager is dan in 2022. Daarom gaan er in vergelijking met vorig jaar meer woningen naar statushouders en minder naar de andere groepen. De groep ‘wonen zonder begeleiding’ krijgt in vergelijking met 2021 en 2022 een relatief laag aantal woningen. De wachtlijst zal naar verwachting licht groeien tot rond de 300 personen. Dit betekent een wachttijd van circa 1 jaar. Met de ingang van de nieuwe woonruimteverdeling verandert de toewijzing van woningen voor mensen met een sociaal medische urgentie. Urgenten die tot 16 januari 2023 nog voorrang kregen in WoningNet en zelf naar een geschikte woning mochten zoeken, krijgen straks een eenmalig aanbod van een corporatie dat ze niet mogen weigeren. Voor de groep ‘wonen met begeleiding’ daalt het aantal beschikbare woningen ten opzichte van de afspraak van 2022. De wachtlijst voor maatwerkvoorziening MOBW is sinds 2021 afgenomen, dit geldt vooral voor de Volwassenen en BW-keten. Tegelijkertijd blijft de druk op de opvang onverminderd groot en zijn alle opvangplekken bezet. De precieze oorzaak van de afname van de wachtlijst is nog onbekend.

Corona en beleidswijzigingen (openstelling Wet Langdurige Zorg) en introductie van buurtteams kunnen hieraan hebben bijgedragen, net als het feit dat in 2021 het afgesproken aantal woningen geleverd is aan deze groepen. De groei van het aantal statushouders wordt vooral veroorzaakt door de verdubbeling van de taakstelling voor deze groep. Ook de komende jaren verwachten wij op basis van berichten vanuit het Rijk een aanzienlijk hogere taakstelling. Ook eventuele permanente huisvesting voor Oekraïners kan dit aantal de komende jaren nog beïnvloeden. Van alle gemeentes in Nederland heeft Amsterdam de hoogste taakstelling. Amsterdam heeft met het Rijk afspraken gemaakt over

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2023 Pagina 3 van 4

de opvang en huisvesting van asielzoekers en statushouders. Een onderdeel van afspraken is de toezegging dat de gemeente Amsterdam uitstel krijgt voor een deel van de taakstelling. Het uitstel betreft 870 statushouders (ofwel 565 woningen). De exacte voorwaarden hiervoor worden momenteel uitgewerkt, maar verwachting is dat het uitstel tot eind 2026 zal gelden. Gegeven de schaarste aan woningen hebben wij ervoor gekozen dit uitstel in 2023 volledig te benutten en hebben we de 565 woningen afgetrokken van de totale woningvraag voor statushouders in 2023. Hoewel het uitstel op deze taakstelling voor 2023 wat meer lucht geeft, zal het opschuiven van de taakstelling statushouders leiden tot een grote achterstand en een piek in 2025 en of 2026. De gemeente Amsterdam gaat de komende tijd met het Rijk en de provincie in gesprek over de hoogte van de taakstelling van komende jaren. Tot slot De laatste jaren stijgt het aantal woningen dat nodig is om alle kwetsbare groepen te huisvesten gestaag. Helaas is het aantal benodigde woningen ook dit jaar weer tot recordhoogte gestegen. De verwachte vraag is ruim twee keer zo hoog als het aanbod, en dat terwijl het uitstel op de taakstelling van statushouders is meegenomen in de verdeling. De aantallen kwetsbaren die komend jaar gehuisvest moeten worden, zijn een te grote opgave voor de stad.

Het rapport van It’s Public liet al zien dat we toe lijken te gaan naar een tekort van meer dan 10.000 woningen voor kwetsbare groepen in 2030 in een gemiddeld scenario.1 Het is erg pijnlijk dat de meest kwetsbaren in Nederland geraakt worden door de grote crisis op de woningmarkt. De opgave van dit jaar baart het college dan ook grote zorgen. De druk op de Amsterdamse woningmarkt is niet alleen hoog voor kwetsbare doelgroepen. Ook regulier woningzoekenden komen nog maar moeilijk aan een woning. De gemiddelde wachttijd op een sociale huurwoning stijgt al jaren en was in 2021 gemiddeld 10 jaar. Ook het aantal mensen dat in 2021 reageerde op het aanbod in WoningNet steeg in 2021 tot 87.000 (meer dan 8500 mensen dan het jaar daarvoor).2 Met de woningcorporaties en de Amsterdamse huurderskoepels is afgesproken dat de helft van het vrijkomende aanbod naar regulier woningzoekenden moet gaan. Er komen jaarlijks ongeveer 7000 sociale huurwoningen vrij. Van al deze vrijkomende woningen gaan er maar erg weinig naar echt reguliere woningzoekenden die geen gebruik maken van voorrangsregelingen, labels of urgenties. In heel 2021 werden er op WoningNet slechts 23 woningen geadverteerd die én zonder voorrangsregelingen én niet aan urgenten zijn aangeboden. Regulier woningzoekenden zonder voorrangspositie maken hierdoor steeds minder kans.

Het is voor Amsterdam onmogelijk om de problemen op de woningmarkt alleen op te lossen. Meer dan ooit is duidelijk dat de steun van regio en Rijk hierbij onmisbaar zijn. Amsterdam is een van de steden binnen Nederland waar de meeste kwetsbaren terecht komen. Alleen door te zorgen voor een betere verdeling van kwetsbare groepen, kan de pijn iets worden verlicht. Daarom lobbyen wij landelijk en regionaal voor landelijke en integrale oplossingen.

1 2

Bron: Rapport It’s Public – Huisvesting Kwetsbare Groepen. Bron: Jaarbericht Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties 2022.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 januari 2023 Pagina 4 van 4

Ook komend jaar blijft het college alles op alles zetten om het woningtekort voor kwetsbaren zo veel mogelijk terug te dringen. In de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting adresseren we dit vraagstuk ook en we komen er in dat kader in het voorjaar van 2023 graag bij u op terug. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Volkshuisvesting

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang (MO/BW, ongedocumenteerden en vluchtelingen)

Shula Rijxman Wethouder Zorg en maatschappelijke ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13076077/1