Afd. motie 202.22

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 maart 2023 Inclusie en Antidiscriminatiebeleid Touria Meliani OJZD bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Afdoening motie Mannenemancipatie van het lid Veldhuyzen, Blom, Schreuders, Kiliç, La Rose en Bakker

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 17-02-2022 heeft uw raad bij de behandeling van de voortgangsbrief en beleidsmonitor Diversiteit 2022 motie 202 (bijlage 1) van raadsleden Veldhuyzen (Bij1), Blom (GroenLinks), Schreuders (DSA), Kiliç (DENK), La Rose (PvdA) en Bakker (PvdD) aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1. [Zich] Uit te spreken dat het stadsbestuur in Amsterdam een voortrekkersrol wil spelen op het gebied van mannenemancipatie, juist ook in het kader van preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag, (seksueel) geweld en criminaliteit; 2. Externe expertise van bijvoorbeeld organisaties zoals Atria, Centrum Seksueel Geweld, Emancipator, Rutgers en Slachtofferhulp Nederland in te zetten om te toetsen of de reeds ingezette interventies en de voorgenomen interventies de juiste zijn om dit om het vraagstuk van seksueel grensoverschrijdend gedrag te adresseren; 3. De verhouding tussen mannen en vrouwen en de inzet op de emancipatie van mannen als thema mee te nemen in de ontwikkeling van bestaande en nieuwe interventies die bijdragen aan sociale veiligheid vanuit de verbeteraanpak Personele Zorg en de Bestuursopdracht Inclusie en Diversiteit; 4.

Ook bij zo veel mogelijk deelnemingen, subsidiënten, bedrijven waar de gemeente inkoopt, samenwerkingspartners en onderwijsinstellingen dit onderwerp en het belang om hier iets mee te doen onder de aandacht te brengen en te stimuleren om soortgelijke stappen te nemen; 5. Hierover te rapporteren naar de raad. Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: 1. [Zich] Uit te spreken dat het stadsbestuur in Amsterdam een voortrekkersrol wil spelen op het gebied van mannenemancipatie, juist ook in het kader van preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag, (seksueel) geweld en criminaliteit; Seksueel grensoverschrijdend gedrag is sinds het bekend worden van de misstanden bij o.a. de Voice vaak het ijkpunt waaraan het belang van de rol die mannen spelen in het gendergelijkheidsvraagstuk wordt opgehangen. De emancipatie van mannen is echter niet alleen

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief 7 maart 2023

Pagina 2 van 6

in het licht van seksueel grensoverschrijdend gedrag, (seksueel) geweld en criminaliteit relevant. Mannenemancipatie speelt ook een belangrijke rol bij het tegengaan van alledaagse ongelijkheid, een eerlijkere verdeling van zorg en arbeid tussen mannen en vrouwen en het vergroten van keuzevrijheid en financiële onafhankelijkheid van vrouwen.1 Dat stelt Jens van Tricht, directeur van Emancipator2 en expert op het gebied van mannenemancipatie, in zijn boek Waarom Feminisme goed is voor mannen. Onder mannenemancipatie verstaat het college enerzijds de emancipatie (‘ontwikkeling’) van de man zelf, maar vooral de rol die hij moet nemen in het bereiken van meer gendergelijkheid. Of zoals Emancipator het beschrijft op zijn website: ‘Mannenemancipatie is met een andere blik kijken naar de rol van mannen en mannelijkheid, en bekijken hoe zij kunnen bijdragen aan én profiteren van meer gendergelijkheid. Traditionele mannelijkheidsnormen veroorzaken problemen voor mannen zelf, voor anderen en de wereld.

Allerlei persoonlijke en maatschappelijke problemen zijn te herleiden tot strikte ideeën over wat het betekent om een man te zijn, van de verdeling van arbeid en zorg, vaderschap, opvoeding en relaties, tot seksualiteit, geweld, diversiteit en lichamelijke en geestelijke gezondheid.’3 Het college omarmt deze motie en zal zich inspannen om het thema mannenemancipatie op de agenda te zetten en hierin een voortrekkersrol te nemen. Dat zal onder andere terugkomen in het nieuwe beleidskader Inclusie en Antidiscriminatie 2023-2026 dat begin 2023 op hoofdlijnen aan uw raad zal worden gepresenteerd. In bijlage 2 vindt u daarnaast een overzicht van interventies en activiteiten die de gemeente Amsterdam de afgelopen jaren reeds heeft ontplooid rondom mannenemancipatie en het tegen gaan van grensoverschrijdend gedrag. Het meest recente voorbeeld daarvan is de campagne “Stop seksuele intimidatie” die in de week van Internationale Vrouwendag 8 maart 2023 in de stad te zien was. Deze campagne is geïnspireerd door verschillende aansprekende campagnes uit andere wereldsteden en van de Europese Raad, zoals de Britse campagne #IsThisOK die mannen en jongens aanspreekt op hun verantwoordelijkheid. 2.

Externe expertise van bijvoorbeeld organisaties zoals Atria, Centrum Seksueel Geweld, Emancipator, Rutgers en Slachtofferhulp Nederland in te zetten om te toetsen of de reeds ingezette interventies en de voorgenomen interventies de juiste zijn om dit om het vraagstuk van seksueel grensoverschrijdend gedrag te adresseren; Op dit moment wordt gewerkt aan het nieuwe beleidskader Inclusie en Antidiscriminatie 20232026. Om tot een gedragen plan dat aansluit bij de behoefte en vraagstukken van de stad te komen, voert de wethouder Inclusie en Antidiscriminatie vele gesprekken met experts in de stad. Ook met experts op het gebied van vrouwen- en mannenemancipatie. Zij denken mee over hoe het beleid op het gebied van gendergelijkheid er de komende jaren uit zal zien. Ook wordt samen

1

Jens van Tricht, Waarom feminisme goed is voor mannen Amsterdam (2018) 48-49, 88-89 en 125. Emancipator is een organisatie die zich in zet voor gendergelijkheid door zich te richten op de bijdrage van mannen aan de emancipatie van vrouwen en lhbtiq+-personen en op de bevrijding van mannen uit traditionele mannelijkheden. 3 https://www.emancipator.nl/mannenemancipatie/ 2

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief 7 maart 2023

Pagina 3 van 6

met OIS onderzocht hoe de inspanningen die in het beleidskader worden opgenomen het beste gemonitord kunnen worden. Zoals al geschetst in het overzicht in de bijlage is mannenemancipatie echter niet een opgave waar alleen vanuit de portefeuille Inclusie en Antidiscriminatie aan gewerkt wordt. De interventies die in dit overzicht worden geschetst worden getoetst en geëvalueerd binnen de context van het programma of de aanpak waar zij bij horen, door partijen die daar het meest geschikt voor zijn bevonden. Het college acht het daarom niet noodzakelijk om daar nog aanvullende toetsing op te organiseren. 3. De verhouding tussen mannen en vrouwen en de inzet op de emancipatie van mannen als thema mee te nemen in de ontwikkeling van bestaande en nieuwe interventies die bijdragen aan sociale veiligheid vanuit de verbeteraanpak Personele Zorg en de Bestuursopdracht Inclusie en Diversiteit; Het college zet reeds in op het versterken van de personele zorg binnen de gemeentelijke organisatie. Personele zorg rondom sociale veiligheid gaat over wat door de werkgever gedaan kan worden om een veilige en prettige werkomgeving voor medewerkers te creëren. De verbeteraanpak Personele Zorg startte in het eerste kwartaal van 2022. Ook vanuit de al langer lopende bestuursopdracht Inclusie en Diversiteit (2020-2023) is er (geïntensiveerde) aandacht voor een sociaal veilig werkklimaat.

Het thema mannenemancipatie wordt toegevoegd en gekoppeld aan cursussen en beleidsmatige ontwikkelingen die gaan over onderwerpen zoals ongewenst gedrag, macht(smisbruik), privilege, inclusief leiderschap, antidiscriminatie en sociale veiligheid. Omdat mannenemancipatie een uitbreiding is op bestaande thema’s, wordt deskundig advies ingewonnen over hoe we dit goed kunnen vormgeven, bij zowel interne als externe experts. Over inclusie en diversiteit binnen de gemeentelijke organisatie wordt elke twee jaar gerapporteerd aan de raad. De raad is op 9 november 2022 geïnformeerd over de voortgang. Er vindt vanuit de bestuursopdracht inclusie en diversiteit geen aparte monitoring plaats over het thema mannenemancipatie. Er vinden wel onderzoeken plaats naar onderdelen van de opgave waar mannenemancipatie een onderdeel van is, bijvoorbeeld naar de ervaringen met discriminatie binnen de organisatie en sociale veiligheid. De uitkomsten van de onderzoeken nemen we mee in het te vormen beleid. 4.

Ook bij zo veel mogelijk deelnemingen, subsidiënten, bedrijven waar de gemeente inkoopt, samenwerkingspartners en onderwijsinstellingen dit onderwerp en het belang om hier iets mee te doen onder de aandacht te brengen en te stimuleren om soortgelijke stappen te nemen; Het college zal het onderwerp mannenemancipatie, gendergelijkheid en grensoverschrijdend gedrag als volgt onder de aandacht brengen en stimuleren: Deelnemingen Het college waardeert de oproep om ten aanzien van deelnemingen een voortrekkersrol te spelen op het gebied van mannenemancipatie om grensoverschrijdend gedrag, geweld en criminaliteit te voorkomen. Het deelnemingenbeleid is onlangs vastgesteld en gedeeld met uw raad. Het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief 7 maart 2023

Pagina 4 van 6

beleidskader Verbonden Partijen van de gemeente zal voor de komende jaren gelden en wordt geactualiseerd als er fundamentele wijzigingen zijn in de gemeentelijke opvattingen van de aandeelhoudersrol. De gemeente verbindt een aantal voorwaarden aan het sturen vanuit een aandeelhoudersrol op maatschappelijk verantwoord ondernemen, waaronder het stimuleren van mannenemancipatie wordt geschaard. In het beleidskader Verbonden Partijen worden geen specifieke maatschappelijke verantwoord ondernemen-thema’s uitgelicht, dus ook niet mannenemancipatie. Het thema mannenemancipatie wordt ook niet gemonitord in het jaarverslag deelnemingen. Wel wordt uitgebreid in bredere zin verantwoord over diversiteit en inclusie, waar gendergelijkheid een onderdeel van is. Subsidiënten Vanuit de gemeente wordt bij subsidies niet generiek gemonitord op het thema mannenemancipatie. Een reden hiervoor is dat voorwaarden die door de gemeente kunnen worden voorgeschreven een directe relatie dienen te hebben met de te subsidiëren activiteit. Wel beschikken veel uitvoerders binnen het sociaal domein over protocollen en klachtenprocedures. Ook wordt hiervoor in verschillende subsidieregelingen specifiek aandacht gevraagd.

In de subsidieregeling Sociale Basis is de aanvullende verplichting opgenomen tot het hanteren van gedragsregels met betrekking tot het voorkomen van en omgaan met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarnaast zijn gesubsidieerde organisaties gelet op de Arbowet voor werknemers verplicht om een beleid te voeren dat erop gericht is seksuele intimidatie, in de Arbowet opgenomen als psychosociale arbeidsbelasting, te voorkomen of te beperken. Het college begrijpt de wens van de raad om dit onderwerp bij de gesubsidieerde instellingen onder de aandacht te brengen en zal dit, via bestuurlijke en ambtelijke gesprekken, bespreken met de gesubsidieerde organisaties. Inkoop ‘Inkopen met invloed’ laat zien hoe de gemeente Amsterdam kan bijdragen aan stedelijke opgaven. Het uitgangspunt is: in elke aanbesteding krijgt het maatschappelijke effect een prominente plek. Daarmee is het toevoegen van maatschappelijke waarde geen bijzaak meer, maar een doel bij elke inkoop. De gemeente wil, waar dat proportioneel tot de opdracht is, via de inkoop opdrachtgevers en ondernemers leveranciers stimuleren om bij te dragen aan een inclusieve en diverse organisatie. Binnen dit brede thema inclusie en diversiteit valt ook mannenemancipatie. Een update van ‘Inkopen met invloed’ wordt in het eerste kwartaal van 2023 gepubliceerd.

Samenwerkingspartners Het college ziet dat binnen het bedrijfsleven diverse initiatieven zijn en veel aandacht is voor mannenemancipatie en gendervraagstukken. Adviesbureaus zien een toegenomen vraag naar opleidingen voor vertrouwenspersonen, trainingen over omgangsvormen en expertise over het voorkomen van grensoverschrijdend gedrag.4 Diverse organisaties besteden er ook aandacht aan. Zo organiseerde het netwerk Divers en Inclusief5 - een netwerk van de Sociaal Economische Raad 4

https://www.ad.nl/werk/bedrijfsleven-in-de-stress-na-schandalen-bij-the-voice-enajax~a5a01cdf/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F 5 https://020diverseninclusief.nl/diversiteiteninclusie/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief 7 maart 2023

Pagina 5 van 6

dat mede mogelijk is gemaakt door de gemeente Amsterdam - eind 2021 een webinar over ongewenst gedrag, hoe je het herkent en hoe je als organisatie of collega meer bewust wordt van de effecten ervan. Binnen het programma Amsterdam Impact, het impact ondernemerschapsprogramma van de gemeente Amsterdam is extra aandacht voor diversiteit in het programma Boost je Buurt, een programma om ondernemerschap op buurtniveau te versterken.6 Ook is diversiteit en emancipatie een van de thema’s in het programma Building Better Business7 en de City Modules die de gemeente hierin aanbiedt. Waar mogelijk brengt Amsterdam Impact hier goede voorbeelden van bedrijven extra over het voetlicht om anderen te inspireren. Ook informeert Amsterdam Impact de deelnemende bedrijven over bestaand instrumentarium dat de onderneming in staat stelt meer impact te maken op thema’s als emancipatie, diversiteit en inclusie, zowel intern als buiten de onderneming. Het huidige beleidskader loopt tot eind 2022. Het nieuwe beleidskader voor 2023 is in voorbereiding. Binnen het huidige en het nieuwe beleid wordt er gemonitord en geëvalueerd, maar niet op het specifieke thema mannenemancipatie. Onderwijsinstellingen Het is onacceptabel dat Amsterdamse jongeren zich onveilig voelen in de stad waar zij opgroeien vanwege hun gender.

Daarom investeert de gemeente Amsterdam in een divers aanbod van educatie- en voorlichtingstrajecten dat bijdraagt aan gelijkwaardigheid, tolerantie, en acceptatie en informatie over relaties en seksualiteit en stimuleert zij de scholen om hier aan deel te nemen. Ook nationaal beleid ondersteunt deze doelstelling. Per 1 augustus 2021 is de Wet verduidelijking van de burgerschapsopdracht aan scholen in het funderend onderwijs in werking is getreden. Deze wet heeft nog sterker verankerd dat alle scholen verplicht zijn een schoolcultuur en een omgeving te creëren waarin leerlingen en personeel zich veilig en geaccepteerd weten. Het college heeft vanuit het beleid Amsterdammerschap in het Onderwijs (2019) het programma Gezonde School geïntensiveerd. Vanuit dit programma worden scholen (primair onderwijs, voortgezet onderwijs en mbo-instellingen) ondersteund op het thema relaties en seksualiteit. Via de Gezonde School aanpak kunnen scholen diverse lesprogramma’s inzetten en advies krijgen over het creëren van een veilige schoolomgeving, zodat iedereen zichzelf kan zijn ongeacht gender en seksuele oriëntatie. Voor het nieuwe schooljaar (2023-2024) zal een nieuw meerjarenplan Gezonde School opgesteld worden, met daarin oog voor de aansluiting van het aanbod op de verschillende doelgroepen in de stad en een genderspecifieke benadering op het thema relaties en seksualiteit.

Daarnaast pleegt het college extra inzet en investeringen om scholen te ondersteunen bij schoolveiligheidsproblematiek, waaronder ook seksueel geweld en seksuele intimidatie.

6 7

www.amsterdam.nl/boostjebuurt https://www.iamsterdam.com/en/business/amsterdam-impact/building-better-business

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief 7 maart 2023

Pagina 6 van 6

5. Hierover te rapporteren aan de raad Zoals hierboven beschreven beslaat de inzet die het college pleegt rondom mannenemancipatie, gendergelijkheid en het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag veel verschillende beleidsdomeinen. Over de voortgang van deze verschillende interventies wordt vanuit al deze beleidsdomeinen separaat gerapporteerd. Het college beschouwt deze motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder Inclusie en Antidiscriminatiebeleid Bijlagen 1. Motie 202 Veldhuyzen Mannenemancipatie 2. Overzicht acties gemeente Amsterdam op het thema Mannenemancipatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl