Afd motie 167 22

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 mei 2022 Deelnemingen en Duurzaamheid Simone Kukenheim en Marieke van Doorninck DMC-Deelnemingen, deelnemingen@amsterdam.nl

Onderwerp

Second opinion RoyalHaskoningDHV inzake AEB biomassa

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad,

Op 9 en 15 februari jl. heeft het College u geïnformeerd over problemen die AEB ervaart met het aantrekken van biomassa die voldoet aan de eisen die AEB zichzelf heeft opgelegd ten tijden van het investeringsbesluit van de Biomassa centrale in 2018. Als gevolg van deze leveringsproblemen heeft AEB besloten biomassa aan te trekken uit Spanje en daarmee af te wijken van de 150 kilometer-grens. Tijdens de raadsvergadering van 16 en 17 februari jl. heeft hier een interpellatiedebat over plaatsgevonden. Op 29 maart heeft het College u gemeld dat Royal HaskoningDHV (RHK) in opdracht van de gemeente werkt aan een rapport – dat een second opinion zou geven op de heroverweging van AEB - en dat de resultaten daarvan eind maart werden verwacht. In deze brief zullen we de uitkomsten van het rapport van RHK samenvatten. Vervolgens zullen de beperkte sturingsmogelijkheden van de gemeente worden toegelicht en zal als laatste gereflecteerd worden op de rol van de gemeente. Als bijlage van deze brief vind u een openbare samenvatting van het rapport van RHK en een vertrouwelijk volledig rapport van RHK. Met deze brief beschouwt het College de motie 167 van de heer Boomsma als afgehandeld. Als laatste is de reactie van AEB op het rapport als bijlage toegevoegd.

Samenvatting Rapport RHK - Marktomstandigheden De biomassamarkt is sinds het najaar 2021 substantieel veranderd en daardoor is het moeilijk is om voldoende binnenlandse biomassa aan te trekken. De komende jaren is een structureel tekort aan binnenlandse biomassa te verwachten. RHK bevestigt daarmee het beeld dat de veranderde en moeilijke marktomstandigheden de reden zijn geweest die AEB heeft bewogen om biomassa aan te trekken van verder dan de afgesproken 150 kilometer. - Uitstoot van vervoer De extra CO2-uitstoot als het gevolg van het aantrekken van biomassa uit het buitenland is relatief beperkt ten opzichte van de milieuwinst die wordt behaald door de biomassacentrale. - Kennis en kunde

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

-

-

-

-

Datum 24 mei 2022 Pagina 2 van 5

RHK is in het rapport kritisch over de kennis en kunde van AEB op het gebied van biomassa. Better Biomass AEB had in haar investeringsvoorstel in 2018 aangegeven dat ze alleen gecertificeerde biomassa zouden aantrekken, waaronder ‘Better Biomass’ of andere vormen van certificatie. Hier blijkt AEB (grotendeels) niet aan te voldoen. AEB heeft in contracten met twee leveranciers vastgelegd dat voor 12 jaar voldoende biomassa vanuit Nederland wordt geleverd. Begin 2022 bleek dat de leveranciers zich niet aan deze contracten hielden en dat AEB dit ook niet kon afdwingen. In deze contracten zijn geen afspraken gemaakt over certificering van de biomassa. De Raad is ervan op de hoogte gesteld dat AEB biomassa buiten de 150 kilometer grens is gaan gebruiken. Echter dat AEB biomassa gebruikt die deels niet Better Biomass gecertificeerd is, is nieuwe informatie. SDE subsidievoorwaarden AEB voldoet aan de SDE voorwaarden zoals die gelden voor AEB. AEB moet voldoen aan de SDE subsidievoorwaarden uit 2016. Meer grip RHK geeft als aanbeveling aan AEB om meer grip te krijgen op het proces van de certificering van de duurzaamheid van de gebruikte biomassa en de manier waarop AEB opereert in de markt. Door AEB geschetste oplossingen voor korte en langere termijn. AEB onderzoekt investeringen in de rookgasreiniging waardoor ze meerdere en ‘lagere kwaliteiten’ biomassa kunnen verstoken.

Dit lijkt RHK een verstandig en kansrijk onderzoek, parallel aan het zoeken van andere soorten biomassa.

In de vergadering van de gemeenteraad van 16 februari 2022 heeft uw raad bij de behandeling van het interpellatiedebat motie 167 van raadslid Boomsma c.s. aangenomen. Het college heeft met het onderzoek van RHK uitvoering gegeven aan deze motie. Als laatste vroeg de motie om in gesprek te gaan met het Rijk en andere belanghebbenden over de wenselijkheid van een heroverweging van de inzet op biomassa en de mogelijkheid om de totale capaciteit te verminderen. De gemeente heeft meerdere brieven gestuurd aan voormalig minister Wiebes (EZK), om zorgen te uiten over de toename van biomassacentrales als gevolg van ruimhartige SDE subsidiering. Inmiddels heeft het Rijk besloten subsidies voor energieproductie op basis van houtige biomassa stop te zetten. Een aanvullend gesprek met het Rijk laten we aan een volgend College. Reactie AEB AEB heeft aangegeven dat het klopt dat de gebruikte biomassa niet altijd gecertificeerd is. AEB maakte gebruik van twee Better Biomass gecertificeerde leveranciers, maar dat betekende niet dat alle biomassa ook was gecertificeerd. Voor de toekomst zal AEB zoveel mogelijk gebruik maken van biomassa uit Nederland en onderzoeken of verdere borging van duurzame biomassa gerealiseerd kan worden.

Echter AEB geeft aan dat het hier gaat om een inspanningsverplichting en kan, gegeven de krapte op de markt van binnenlandse en/ of gecertificeerde biomassa, niet garanderen dat dit altijd zal lukken.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 mei 2022 Pagina 3 van 5

Er zijn meerdere gesprekken gevoerd met de directie van AEB over de uitkomsten van het rapport van RHK, waarbij de gemeente het belang van het juist en tijdig informeren van de aandeelhouder en daarnaast het belang van duurzaamheid heeft benadrukt, met inachtneming van ieders rollen en verantwoordelijkheden. Sturingsmogelijkheden gemeente Het rapport van RHK roept de vraag op wat er door de gemeente gedaan kan worden om nog wel in te zetten op lokale biomassa en op Better Biomass gecertificeerde biomassa. De gemeente heeft beperkte sturingsmogelijkheden wat betreft welke soort biomassa AEB gebruikt en waar het vandaan dient te komen. Hieronder volgt een toelichting van de verschillende rollen van de gemeente en de sturingsmogelijkheden. Als aandeelhouder De aandeelhouder mag zich niet bemoeien met de bedrijfsvoering van een bedrijf. Dat is aan het bestuur. Daarnaast is AEB verkocht aan AVR en de koop wordt definitief na goedkeuring van de ACM. Dat zal naar verwachting in het najaar van 2022 plaatsvinden. AEB handelt nu voor rekening en risico van AVR; de prijs die AVR moet betalen voor AEB staat immers al vast. Beide maken dat de sturingsmogelijkheden als aandeelhouder beperkt zijn. Als klant van AEB De gemeente levert huishoudelijk afval aan AEB.

Verbranding van huishoudelijk afval gebeurt in de afvalcentrales, daarmee heeft huishoudelijk afval geen relatie met de biomassacentrale. De biomassacentrale verbrandt biomassa en wekt daarmee stroom en warmte op. De gemeente is geen directe klant van deze warmte of elektriciteit. Daarom is het niet mogelijk om het huishoudelijk afval contract bij een nieuwe aanbesteding te gebruiken om eisen te stellen aan de biomassacentrale. Aandeelhouder WPW De deelneming WPW, waarvan de gemeente samen met Vattenfall (50-50) aandeelhouder is, is wel klant van de biomassacentrale. De bestaande contracten tussen WPW en AEB over de warmtelevering, die lopen tot 2047, bevatten geen eisen ten aanzien van hoe de warmte wordt opgewekt en daarmee ook niet welk soort biomassa gebruikt mag worden. Het openbreken van de bestaande contracten ligt niet voor de hand. Bovendien geldt ook voor WPW dat de aandeelhouder zich niet met de bedrijfsvoering mag bemoeien. Dat betekent dat de gemeente als aandeelhouder niet kan bepalen welke eisen ze stellen aan de biomassa. De aandeelhouder kan zich wel uitspreken over de strategie van een bedrijf en daarbij het belang van duurzaamheid benadrukken. Het belang van de verduurzaming van de bronnen van WPW zal de gemeente als aandeelhouder naar voren brengen bij WPW.

Indien WPW nieuwe warmtecontracten wil afsluiten waar goedkeuring van de aandeelhouders voor nodig is kan de gemeente de duurzaamheid van de bronnen meewegen in zijn oordeel, naast andere belangrijke zaken als leveringszekerheid. Met WPW en Vattenfall zijn bij de toetreding van de gemeente in WPW ook afspraken over gemaakt over verdere verduurzaming van bronnen. Die zullen richtinggevend zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 mei 2022 Pagina 4 van 5

Portefeuille Duurzaamheid Vanuit de portefeuille Duurzaamheid heeft de gemeente contacten met verscheidene industriële organisaties in de regio. AEB zal na de verkoop dezelfde verhouding tot de gemeente krijgen als deze bedrijven, waarbij AEB één van de twee grootste CO2-uitstoters is van Amsterdam. Een directe relatie met AEB, en op termijn AVR, zal onderhouden worden, waarin we de duurzaamheidsbelangen van de gemeente naar voren brengen. Naast informele sturing zal de gemeente geen bevoegdheden hebben. De samenwerking met AEB, en daarna AVR, blijft structureel van aard. De gemeente zal blijven vragen om de duurzaamheidsplannen van het AEB te concretiseren en aan te scherpen, alhoewel de gemeente geen formele bevoegdheden heeft om dergelijke plannen af te dwingen. Het onderzoek van AEB om verder te investeren in de rookgasreiniging waardoor ze meerdere en ‘lagere kwaliteiten’ biomassa kunnen verstoken noemt RHK verstandig en kansrijk, parallel aan het zoeken van andere soorten biomassa. Het college verwacht dat AEB zich hier voor zal blijven inspannen.

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied ziet erop toe dat het bedrijf zich houdt aan de eisen die in de omgevingsvergunning worden gesteld en ook aan overige milieuregelgeving, zoals het Activiteitenbesluit milieubeheer, het Besluit melden bedrijfsafvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen en bepaalde artikelen uit de Wet milieubeheer zoals verplichtingen rond het melden van ongewone voorvallen. Reflectie De beslissing voor de investering in de biomassacentrale heeft plaatsgevonden voor de crisis van AEB in de zomer van 2019, waarbij AEB de afvalcentrales moest stilleggen in verband met veiligheidsproblemen. Eind 2018 hebben College en Raad ingestemd met de investering van AEB in de biomassacentrale. AEB heeft toen toegezegd dat uitsluitend gewerkt zou worden met betrouwbare toeleveranciers met de juiste certificering, waaronder Better Biomass1. Daarnaast zou alleen Biomassa binnen een straal van 150 km worden gebruikt. In verschillende raadsvragen van u heeft het College dat in de afgelopen jaren ook bevestigd. Het College heeft bij de beoordeling van de investering vertrouwd op de informatie, antwoorden en toezeggingen van AEB. Dat is gebruikelijk, ook bij andere deelnemingen. Uit het rapport van RHK komt naar voren dat de markt voor biomassa de afgelopen maanden sterk is veranderd.

Dat is echter geen excuus voor het gebrek aan certificering, maar biedt wel een verklaring voor waarom het niet is gelukt om uitsluitend binnenlandse biomassa te blijven gebruiken. Achteraf kan worden geconstateerd dat de gemeente onvoldoende en te laat is meegenomen door AEB in

1

Vertrouwelijk investeringsvoorstel AEB, Biomass Plant Amsterdam, Duurzame stadswarmte uit regionaal resthout, AEB2018/16894

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 mei 2022 Pagina 5 van 5

de veranderende marktomstandigheden voor biomassa en AEB niet heeft voldaan aan de zelf gestelde certificeringsdoelstelling om te voldoen aan Better Biomass. Bedrijfsvoering is de verantwoordelijkheid van het bestuur van AEB. Het juist en tijdig informeren van de aandeelhouder is ook een verantwoordelijk van het bestuur van AEB. Dat gezegd hebbende, blijkt dat AEB de toezeggingen niet is nagekomen. Dat hadden we graag anders gezien en we hadden daarop kritischer kunnen zijn. Vervolg De afgelopen periode is met de directie van AEB uitgebreid gesproken over de informatievoorziening rond de biomassacentrale. En de directie onderkent dat deze niet tijdig en voldoende is geweest, waarvoor ook excuses zijn gemaakt door de directie. Het is goed dat AEB dit onderkent en aangeeft in te zetten op verdere borging van gebruik van duurzame biomassa en maatregelen om de emissies verder omlaag te brengen. Tegelijkertijd waren de mogelijkheden voor sturing beperkt en zijn die voor de toekomst nog beperkter met een nieuwe aandeelhouder AVR. Dat neemt niet weg dat de gemeente het gesprek zal blijven voeren over de inzet van verdere verduurzaming en omlaag brengen van emissies bij AEB.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wnd. wethouder Deelnemingen

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlagen 1. Openbare samenvatting rapport RHK 2. GEHEIM rapport RHK 3. Reactie AEB

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl