Afd. motie 159.22

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 december 2022 Portefeuille Zorg, Maatschappelijke ontwikkeling, Publieke gezondheid en Preventie Shula Rijxman bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Tessa de Vos, tessa.de.vos@amsterdam.nl Afdoening motie 159.22 Hulp bij het huishouden voor wie dat nodig heeft blijft de basis van de aanpak wachtlijsten van het lid Van Pijpen (GroenLInks), La Rose (PvdA), Kiliç (DENK), De Grave-Verkerk (VVD) en toezegging TA2022000945 Informatie wachtlijsten bij de hulp bij huishouding van het lid van Pijpen

Geachte leden van de gemeenteraad,

In de vergadering van de gemeenteraad van 17 februari 2022 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 62 motie 159.22 van raadsleden Van Pijpen (GroenLinks), La Rose (PvdA), Kiliç (DENK), De Grave-Verkerk (VVD) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om 1. Scenario 31, zoals opgenomen in de raadsbrief van 14 december 2021, toe te passen bij de wachtlijsten Hulp bij het Huishouden waarbij informatie over het bestaan, en effect van wachtlijsten gecommuniceerd wordt naar aanvragers maar geen moreel beroep wordt gedaan om af te zien van zorg; 2. De ontwikkeling van de wachtlijst, zowel in omvang als in doorlooptijd bij te houden en te analyseren; 3. De lobby richting het Rijk onverminderd voort te zetten; 4. De raad te blijven informeren over de ontwikkeling van de wachtlijsten, waarbij na het eerste half jaar van 2022 opnieuw een afweging wordt gemaakt over mogelijke verdere sturing op de wachtlijsten. In onderstaande beantwoording wordt uitgebreid ingegaan op alle vragen die zijn gesteld om de raad voldoende inzicht te geven in de stand van zaken.

1 Scenario 3: Geen aanvullende maatregelen

“Een derde scenario is om ervoor te kiezen op dit moment geen aanvullende maatregelen te nemen. De huidige wachtlijst is al een belangrijk instrument dat ervoor zorgt dat sommige aanvragers van Hbh afzien van hulp, of zelf toch Hbh weten te organiseren via de particuliere route of hun eigen netwerk. Aanbieders rapporteren dat sommige cliënten op de wachtlijst geen hulp meer behoeven op het moment dat zij aan de beurt zijn, omdat zij alsnog een eigen oplossing hebben gevonden.”

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 2 van 5

Op dit moment is het niet mogelijk om iedereen die het nodig heeft te voorzien van hulp bij het huishouden (Hbh). Hierdoor zijn wachtlijsten zijn ontstaan. Het college zoekt naar mogelijkheden om de hulp zo goed mogelijk terecht te laten komen bij de mensen die deze ondersteuning het hardst nodig hebben. Wachtlijsten Sinds oktober 2020 werkt gemeente Amsterdam met een wachtlijst voor hulp bij het huishouden. Door de beperking van financiële middelen en een personeelstekort is sprake van een instroombeperking. Aanbieders leveren daarom alleen zorg aan al bestaande cliënten, Amsterdammers die urgente hulp nodig hebben en huishoudens die bovenaan de wachtlijst staan. Alle cliënten die zich nieuw melden bij de gemeente en in aanmerking komen voor zorg, maar niet voldoen aan de urgentiecriteria, worden op de wachtlijst gezet. Abonnementstarief Sinds 202o is sprake van een landelijke groei van 8,7% van de Wmo-uitgaven, waarbij het abonnementstarief een belangrijke factor is2. Voor 2019 was het zo geregeld dat de verplichte eigen bijdrage afhankelijk was van de hoogte van het inkomen, het vermogen en het gebruik van voorzieningen. Sinds 2019 geldt als landelijk beleid een vaste maandelijkse bijdrage: het abonnementstarief van maximaal € 19,- per maand3.

Midden- en hoge inkomens maken nu gebruik van de gemeentelijke Hbh-voorziening terwijl zij dat voorheen zelf zouden hebben bekostigd. Maatregelen gemeente Amsterdam Gemeentelijke budgetten zijn niet ingericht op de toegenomen vraag door de aanzuigende werking van het abonnementstarief en het Rijk biedt hiervoor onvoldoende compensatie. Om de wachtlijst te verkleinen heeft het college nagedacht over mogelijkheden om bepaalde cliënten aan te sporen van een aanvraag af te zien. Daarbij werd gedacht aan cliënten die de hulp zelf zouden kunnen betalen en ook in staat zijn om de hulp te regelen. In de raadsvergadering van 16 februari 2022 heeft de raad middels de meegezonden motie kenbaar gemaakt de eigen financiële mogelijkheden van de cliënt volledig buiten beschouwing te willen laten bij de toekenning van Hbh. Afhandeling motie en toezegging Puntsgewijs gaat het college als volgt om met de verzoeken uit de motie en de toezegging: Ad 1. Communicatie over de wachtlijsten Alle Hbh aanbieders en de buurtteams hebben na de raadsvergadering van 16 februari 2022 een brief ontvangen op 3 maart, waarin wordt gevraagd cliënten zo goed mogelijk te informeren over 2

https://vng.nl/nieuws/onderzoek-trend-stijgende-uitgaven-sociaal-domein-zetdoor#:~:text=In%202020%20valt%20de%20stijging,de%20Wmo%2Dproblematiek%20te%20doen. 3

Gemeente mogen tot dit maximum zelf de hoogte van deze bijdrage bepalen, waardoor het bedrag per gemeente kan verschillen. Gemeente Amsterdam heeft er vanaf het begin voor gekozen het abonnementstarief vast te stellen op € 14,10 per maand. In het huidige coalitieakkoord is opgenomen dat per 1-1-2024 deze bijdrage zal worden verhoogd naar € 19 per maand.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 3 van 5

onder andere de te verwachten wachttijd in maanden. De gemeente Amsterdam heeft afspraken gemaakt met de gegunde aanbieders over de wachttijd in maanden. De wachttijd bedraagt ongeveer tien maanden. Dit geeft de aanvrager een richtlijn vanaf wanneer de huishoudelijke hulp kan starten. Op de website van de gemeente Amsterdam staat wat de huidige wachttijd is, hoe de wachtlijst werkt en hoe het verloopt wanneer er sprake is van een urgente situatie4. Tijdens het aanvraagproces kunnen aanvragers gebruik maken van een onafhankelijk advies van een cliëntondersteuner. De cliëntondersteuner denkt mee en gaat eventueel mee met gesprekken, mocht de aanvrager daar behoefte aan hebben. Daarnaast is in de brief verwezen naar het verzoek van de gemeenteraad op 16 februari 2022 om de eigen financiële mogelijkheden van de cliënt buiten beschouwing te laten. Dit houdt in dat partijen die een rol spelen bij de toegang tot Hbh, momenteel niet wordt gevraagd om op welke manier dan ook rekening te houden met het inkomen van aanvragende cliënten. Tijdens het intakegesprek worden cliënten geïnformeerd over de geldende eigen bijdrage: het abonnementstarief. Inmiddels zijn we meer dan een half jaar verder en is er een nieuw coalitieakkoord. Hierin is een andere koers afgesproken. Amsterdam gaat voortaan de aanvraag van Hbh ontmoedigen bij Amsterdammers die middelen hebben om dit zelf te regelen.

In Amsterdams akkoord dat op 1 juni 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld, staat het volgende: …de regeling hulp bij huishouden sneller groeit dan Amsterdam kan dragen waardoor wachtlijsten ontstaan. We tornen niet aan het recht op hulp bij huishouding, maar ontmoedigen het gebruik van de regeling door Amsterdammers die genoeg middelen hebben te vragen dit zelf te organiseren. Om de tekorten tegen te gaan, onderzoeken we hoe de middelen zo goed mogelijk via individuele benadering en wachtlijstdifferentiatie kunnen worden besteed. We zetten onze lobby bij het Rijk voor het opnieuw invoeren van een inkomensafhankelijk tarief voort. Om deze nieuwe koers in de praktijk vorm te geven, is er vanaf 1 januari 2023 materiaal beschikbaar ter ondersteuning van de intake medewerkers om gesprekken te voeren met Amsterdammers die zelf voldoende financiële middelen hebben. Ad 2. De ontwikkeling van de wachtlijst Met gegevens van aanbieders en de gemeente worden wachtlijsten bijgehouden. Alle huidige Hbh aanbieders werken de wachtlijst maandelijks bij. Op deze manier is de omvang van de lijst als totaal, maar ook op stadsdeelniveau inzichtelijk. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van een capaciteitsmatrix. De matrix werkt zo dat aanbieders bij elkaar op stadsdeelniveau, en zelfs op wijkniveau kunnen inzien of er nog capaciteit beschikbaar is bij een betreffende aanbieder.

Zo kunnen zij contact met elkaar opnemen om eventueel cliënten van elkaar in zorg te nemen. Dit kan alleen wanneer de desbetreffende cliënt hiermee op voorhand akkoord gaat. Naast de cijfers die worden aangeleverd door de aanbieders halen we ook cijfers uit onze eigen systemen. Deze leggen we naast de gegevens van de aanbieders om een zo getrouw mogelijk beeld van de wachtlijst te kunnen creëren.

4

https://www.amsterdam.nl/veelgevraagd/?productid=%7B632F03BD-B3AF-4CE4-A02DCA316D721113%7D#case_%7B24AA2161-714A-4D33-A5E1-A924CB8D24FC%7D

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 4 van 5

Ad 3. De lobby Het college heeft de lobby tegen het abonnementstarief onverminderd voortgezet. De in begin april 2022 opgestarte werkgroep, die een voorstel heeft geschreven omtrent een eerlijkere eigen bijdrage voor Hbh per 1-1-2025 is afgerond. Deelnemers aan deze werkgroep zijn onder andere VWS, VNG en diverse gemeenten, waaronder Amsterdam. Inmiddels zijn er een aantal ontwikkelingen geweest op dit vlak die hieronder kort worden toegelicht. Het kabinet voert een aantal aanpassingen door om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning te verbeteren. De invoering van een passende eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp per 1 januari 2025, waarbij meer rekening wordt gehouden met de draagkracht van huishoudens is een van deze aanpassingen. Huishoudens met een inkomen boven 185% van het sociaal minimum zullen vanaf 1 januari 2025 een hogere eigen bijdrage gaan betalen. Daarnaast is in het integraal Zorgakkoord afgesproken dat gemeenten per 2025 €110 miljoen per jaar extra krijgen voor Wmo-voorzieningen. Enerzijds zorgt de nieuwe passende eigen bijdrage voor een minder groot beroep op de huishoudelijke hulp. Anderszijds zorgt het Intergraal zorgakkoord ervoor dat er per 2025 structureel meer geld beschikbaar komt voor Wmovoorzieningen Ad 4.

Informeren van de raad Met de afdoening van de motie Hulp bij het huishouden voor wie dat nodig heeft blijft de basis van de aanpak wachtlijsten en de toezegging Informatie wachtlijsten bij de hulp bij huishouding wordt de gemeenteraad op de hoogte gebracht van de stand van zaken omtrent de wachtlijsten. De wachtlijst telt per eind november 1382 cliënten. In 2023 worden middelen uit de egalisatiereserve Wmo onttrokken om de wachtlijsten sneller in te lopen. Tevens is bij amendement bij de begroting 2023 eenmalig € 500.000 beschikbaar gesteld voor de vermindering van de wachtlijsten. Hieronder volgt een toelichting op de huidige situatie en de al ondernomen stappen. Ook volgt er een blik op de toekomst. Sinds 1 juli 2022 zijn de nieuwe Hbh-contracten in werking getreden. 2.000 Klanten uit Amsterdam en Weesp moeten worden overgedragen aan de acht gegunde partijen. De periode tot en met december 2022 wordt uitgetrokken om een warme overdracht van cliënten te kunnen garanderen. In de loop van het najaar is duidelijk geworden door welke aanbieders deze cliënten worden overgenomen. Als de overdracht van cliënten is afgerond, wordt gecontinueerd met het opnemen van de cliënten op de wachtlijst. We zorgen ervoor dat de langst wachtenden met voorrang in zorg worden genomen Het grootste knelpunt om de wachtlijsten in te lopen ligt op dit moment aan het tekort aan personeel.

Om personeel aan te trekken is met de aanbieders een imago- en wervingscampagne gestart, genaamd Zorg voor Amsterdam. Met de campagne proberen aanbieders en gemeente mensen te enthousiasmeren om te werken als hulp in de huishouding. Het vinden van personeel blijft een aandachtspunt, ook door de krapte op de arbeidsmarkt. De aanbieders hebben gezamenlijk de handen ineengeslagen om mensen aan te trekken. Voor meer informatie, bezoek de website via: https://www.zorgvoor.amsterdam/.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 5 van 5

Het college beschouwt hiermee de motie en de toezegging op verzoek van het lid van Pijpen tijdens de raadscommissie Onderwijs, zorg en armoedebestrijding d.d.12 oktober 2022 over het schriftelijk informeren over de wachtlijsten bij de hulp bij huishouding als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Shula Rijxman Wethouder Zorg, Maatschappelijke ontwikkeling, Publieke gezondheid en Preventie Bijlagen Motie 159.22 Hulp bij het huishouden voor wie dat nodig heeft blijft de basis van de aanpak wachtlijsten van het lid Van Pijpen (GroenLInks), La Rose (PvdA), Kiliç (DENK), De GraveVerkerk (VVD) Motie 183.22 Geef aanvragers huishoudelijke hulp eerlijke voorlichting van het lid Boomsma (CDA)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl