Afd motie 153 22

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 2 juni 2022 Onderwijs Marjolein Moorman Directie OJZ bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Besluit minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs over aanvraagronde onderwijsvoorzieningen 2021 en afdoening motie 153 (TA 2022-000153) van raadslid Yilmaz (Denk) inzake duidelijkheid vooraf procedure zienswijzen naar aanleiding van de gemeenteraad 17 februari 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, De minister voor Primair en Voorgezet Onderwijs heeft op 30 mei jl. het besluit genomen om drie initiatieven voor nieuwe scholen in gemeente Amsterdam te bekostigen1. Dit betekent dat vanaf schooljaar 2023/2024 er drie nieuwe basisscholen bij zullen komen in Amsterdam. Middels deze brief informeer ik u over de start van deze nieuwe scholen, de wettelijke taak van de gemeente hierin en de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen (MRvNS) die aan de basis ligt van dit besluit. Daarnaast heeft de raad op 17 februari 2022 motie 153 van raadslid Yilmaz (Denk) aangenomen, waarin u het college vraagt om initiatiefnemers in het vervolg vooraf goed te informeren over welke criteria het college hanteert inzake haar zienswijze. In deze brief informeer ik u ook over hoe ik de motie in de praktijk breng, zoals ik tijdens het debat op 17 februari jl. al aan u heb toegezegd. Nieuwe scholen in schooljaar 2023/2024 In de gemeente Amsterdam hebben in totaal zes initiatieven een aanvraag voor bekostiging ingediend bij het Rijk. U bent hierover in de commissie WIO geïnformeerd op 17 november 2021. Van de ingediende aanvragen zijn er drie positief beoordeeld. Deze initiatieven zullen bekostiging ontvangen en in schooljaar 2023/2024 van start gaan. Hieronder vindt u een overzicht van de in Amsterdam ingediende aanvragen met het besluit van de minister.

1

Tweede kamerbrief van 31 mei 2022 ‘Uitkomsten eerste ronde Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen’.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Naam initiatief IKC Cadans (PO) Thula (PO) Dadelpalm (PO)

El Amien (VO) College Fiducie (VO) Lyceum Wereldwijd (VO)

Schoolbestuur Stichting Onderwijs Stichting Geert Groote Scholen Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam Stichting Nederlands Islamitische Scholen SIO Noord Holland Stichting Cosmicus

Datum 2 juni 2022 Pagina 2 van 5

Stadsdeel/stadsgebied Weesp Oost

Besluit minister Positief Positief

Nieuw-West

Positief

Nieuw-West

Negatief

Nieuw-West Noord

Negatief Negatief

Op de DUO website vindt u een overzicht van alle initiatieven die landelijk zijn ingediend met contactgegevens. Hier kunt u terugvinden welk initiatieven een positief besluit tot bekostiging hebben gekregen. Ouders en leerlingen kunnen zich voor het schooljaar 2023/2024 via de reguliere aanmeldprocedure inschrijven voor een van de drie nieuwe basisscholen. Motivering besluit minister De aanvragen voor bekostiging zijn beoordeeld door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) en de Inspectie van het Onderwijs (hierna: Inspectie). Aanvragen moesten om goedgekeurd te kunnen worden voldoende belangstelling aantonen via ouderverklaringen of een marktonderzoek, en een positief advies van de Inspectie krijgen. Dit is vastgelegd in de wet MRvNS. De minister heeft aangegeven de aanvragen enkel te hebben beoordeeld op wettelijke vereisten. De minister heeft in de motivering van het besluit aan de initiatiefnemers laten weten dat de zienswijze van de gemeente Amsterdam niet is meegewogen in het besluit, omdat deze geen onderdeel vormt van het toetsingskader. De zienswijze en de besluiten komen niet overeen. Het baart mij zorgen dat de minister de zienswijze van de gemeente naast zich neer legt.

Daardoor wordt er onvoldoende rekening gehouden met de lokale inpassing van de initiatieven en de gevolgen voor het bestaande aanbod.2 Ik ga hierover in gesprek met de minister in de eerste evaluatieronde van deze nieuwe wet. De Inspectie heeft de aanvragen op basis van de te verwachten onderwijskwaliteit en levensvatbaarheid beoordeeld. De minister heeft in alle gevallen het advies van de Inspectie overgenomen. De Amsterdamse initiatieven die een negatief besluit hebben ontvangen beoordeelt de Inspectie onvoldoende op basis van één of meerdere door hen vastgestelde deugdelijkheidseisen. De initiatiefnemers hebben van de minister een brief ontvangen met een toelichting op het besluit. Een overzicht van de initiatieven en de besluiten vindt u op de DUO website. In de brief aan de Tweede Kamer van 31 mei 2022 stelt de minister dat de meeste aanvragen voor scholen voor voortgezet onderwijs zijn afgewezen op de verwachtte kwaliteit van het burgerschapsonderwijs. Volgend jaar kunnen aanvragers voor hulp en ondersteuning bij het opstellen van hun plannen terecht bij het nieuwe expertisepunt burgerschapsonderwijs, dat per 1 juli aanstaande operationeel zal zijn. 2

Initiatiefnemers hebben een brief met het besluit op hun bekostigingsaanvraag ontvangen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2022 Pagina 3 van 5

Huisvesting De Amsterdamse initiatieven die een positief besluit tot bekostiging hebben ontvangen van het Rijk zullen in principe starten in schooljaar 2023/2024. De gemeente heeft de wettelijke taak om binnen veertien maanden na het besluit van de minister in (tijdelijke) huisvesting te voorzien. Dat is in een verdichtende stad als Amsterdam geen makkelijke opgave. De gemeente gaat op korte termijn met de initiatiefnemers om de tafel en probeert in het gewenste vestigingsgebied huisvesting te vinden. Als dit niet lukt dan kan het zijn dat de school (tijdelijk) in een ander gebied moet starten of kan er onder voorwaarden een jaar uitstel worden aangevraagd bij DUO. Een nieuwe school start altijd in een tijdelijk of bestaand schoolgebouw waar ruimte is. Definitieve huisvesting volgt later en is afhankelijk van verschillende factoren zoals de groei van het aantal leerlingen en beschikbaarheid van schoolgebouwen. Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen De wet MRvNS is sinds 1 november 2020 van kracht voor het stichten van nieuwe basisscholen en scholen in het voorgezet onderwijs. De nieuwe wet is ingevoerd door het Rijk en maakt het mogelijk om een nieuwe school te starten op basis van belangstelling van ouders en leerlingen.

Achterliggend idee is dat er meer ruimte ontstaat om op basis van een onderwijsconcept in plaats van op basis van denominatie (een geloofsrichting of levensbeschouwelijke overtuiging) een school te beginnen. Op deze manier moet de wet zorgen voor meer vernieuwing in het onderwijs en meer keuzevrijheid voor ouders. Initiatieven voor nieuwe scholen die voor 1 november 2021 een definitieve aanvraag voor bekostiging hebben ingediend bij DUO van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op basis van de wet MRvNS hebben nu een besluit op hun bekostigingsaanvraag ontvangen. Dit is het eerste jaar dat het starten van nieuwe onderwijsvoorzieningen op deze manier is geregeld. Meer informatie over wat er met de komst van de nieuwe wet is veranderd bij de oprichting van een nieuwe school vindt u hier. Zorgen In de aanbiedingsbrief aan de minister3 heb ik namens het College laten weten dat ik de doelstellingen van MRvNS onderschrijf om onderwijsvernieuwing te stimuleren en ouders meer keuzevrijheid te bieden. In deze aanbiedingsbrief, maar ook eerder4 heb ik echter ook gewezen op de risico’s die de wet MRvNS met zich meebrengt. Een groot punt van zorg is nog steeds dat nieuwe onderwijsinitiatieven mogelijk onvoldoende in samenhang met het geheel van bestaande scholen zijn/worden beoordeeld.

Dit kan de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs in Amsterdam in gevaar brengen en aanzetten tot concurrentie. In Amsterdam zet de gemeente in op kwalitatief goede scholen met een leerlingenpopulatie die een afspiegeling is van de wijk. In deze grote en dichtbevolkte stad is de kwaliteit van het onderwijs bij uitstek gebaat bij een integrale benadering van het onderwijsaanbod. Het is in deze nieuwe wet onvoldoende geborgd dat de minister nieuwe initiatieven beoordeelt in relatie tot het huidige aanbod in een gebied. De keerzijde daarvan is dat dit mogelijk kan leiden tot meer segregatie en extra druk op het lerarentekort en op de onderwijshuisvesting. 3

Besproken tijdens de raadsvergadering van 17 februari 2022 Via een G4 reactie en via een reactie van het college van Amsterdam aan toenmalig staatssecretaris Dekker op het wetsvoorstel MRvNS in 2016 4

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2022 Pagina 4 van 5

Zienswijzen Het genomen besluit tot bekostiging van drie initiatieven ligt bij het Rijk. Op 27 oktober 2021 heeft het college zienswijzen ingediend bij de minister op alle initiatieven in Amsterdam (en Weesp) die zich voor 1 juli hadden aangemeld. Het is aan de minister om te besluiten om het advies uit deze zienswijzen wel of niet mee te nemen in zijn besluit. De zienswijzen zijn vooraf gedeeld met de initiatiefnemers. Het college heeft besloten tot 1 november 2032 geheimhouding aan de raad op te leggen op de ingediende zienswijzen. Hiermee wil het college voorkomen dat de belangen van initiatiefnemers onevenredig worden benadeeld. Voorkomen moet worden dat het in de zienswijze gegeven advies op een andere wijze wordt gebruikt dan het college voor ogen heeft gehad. In de zienswijze is de gemeente ingegaan op de lokale inpassing van initiatieven in de stad op basis van de volgende criteria5: 1. de inpassingsmogelijkheden in en gevolgen voor het bestaande onderwijsaanbod; 2. de plaatselijke demografische omstandigheden, waaronder mobiliteit en bereikbaarheid in relatie tot bevolkings- en scholendichtheid en voorgenomen woningbouw; 3. de locaties waar het risico op onderwijsachterstandenbeleid en segregatie speelt; 4. de deugdelijkheidseisen.

Nieuwe ronde aanmeldingen Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen Jaarlijks kunnen bestaande en nieuwe besturen een aanvraag voor bekostiging van een nieuwe school indienen bij het Rijk. Van 1 juni tot en met 30 juni 2022 kunnen initiatieven zich wederom pre-registeren via DUO. Initiatiefnemers hebben tot 31 oktober 2022 de tijd hun aanvraag voor bekostiging te onderbouwen. Onderdeel van de onderbouwing is dat een initiatiefnemer voldoende ouderverklaringen vergaart voor 15 oktober 2022. Het college is vervolgens bevoegd om zienswijze in te dienen op deze initiatieven voor 1 november 2022. Het college heeft geen zicht op welke initiatiefnemers aan de voorwaarden voldoen, zoals het behalen van het benodigd aantal ouderverklaringen. Dit is alleen voor DUO en de initiatiefnemers zelf inzichtelijk. Afdoening motie 153 In de vergadering van de gemeenteraad van 16 februari 2022 heeft uw raad motie 153 ‘Het college voortaan vooraf duidelijkheid dient te geven over de verdere procedures inzake zienswijzen’ (TA 2022-000513) van raadslid Yilmaz (Denk) aangenomen waarin het college wordt gevraagd om in het vervolg goed duidelijk te maken aan nieuwe initiatieven welke criteria het college hanteert inzake haar zienswijze.

Zodra nieuwe initiatieven zich hebben aangemeld via DUO zullen zij, net als afgelopen jaar, op korte termijn door de gemeente worden uitgenodigd voor een gesprek over hun plannen. Tijdens dit gesprek ontvangen zij ook informatie over de procedure en de rol van de gemeente. De eerder in deze brief beschreven criteria die het college hanteert voor haar zienswijze worden in het gesprek uitgebreid toegelicht. Het is het vermelden waard dat de uitnodiging voor een gesprek 5

Wet WPO artikel 75 lid 12 en WVO art 67 lid 10 en https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/kst-35050-12.html

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 juni 2022 Pagina 5 van 5

met de gemeente een handreiking is van de gemeente Amsterdam. In de wet MRvNS is de uitnodigingsplicht bij de initiatiefnemer belegd om belanghebbenden, waaronder de gemeente, uit te nodigen voor een gesprek. Het is voor initiatiefnemers zelfs een voorwaarde om voor bekostiging in aanmerking te komen. In de wet staat daarnaast ook toegelicht dat het college bevoegd is om een zienswijze in te dienen. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Tot slot wil ik benadrukken dat ik hoop dat de nieuwe initiatieven een mooie aanvulling zullen vormen op het huidige onderwijsaanbod en dat de gemeente en de besturen van deze initiatieven elkaar zullen versterken in een integrale aanpak van actuele vraagstukken zoals het lerarentekort, segregatie en kansengelijkheid. Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl