Afd. motie 090.21

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 september 2021 Zorg Simone Kukenheim Onderwijs, Jeugd, Zorg & Diversiteit, Jette Bolle j.bolle@amsterdam.nl Afdoening motie nr 90.21 van de leden El Ksaihi, Vroege en Van Pijpen inzake versterken communicatielijnen en uitingen rondom toegankelijkheid

Geachte leden, In de vergadering van de gemeenteraad van 10 februari 2021 heeft uw raad bij de behandeling van de voortgangsrapportage toegankelijkheid 2020, bij schriftelijke stemming op 15 februari 2021, de motie aangenomen van de leden Vroege, El Ksaihi en Van Pijpen inzake versterken communicatielijnen en uitingen rondom toegankelijkheid waarin het college wordt verzocht:  Het gesprek aan te gaan met maatschappelijke partners zoals Cliëntenbelang om specifiek de inzet en het bereik van onze communicatie rondom toegankelijkheid te bespreken. In de motie wordt geconstateerd dat de gemeente Amsterdam veel doet aan het bewerkstellingen van toegankelijkheid in de stad, daartoe veel met partners en bewoners samenwerkt maar ook dat Amsterdammers met een beperking nog onvoldoende verbetering ervaren in het dagelijkse leven. Er wordt gesproken over een spagaat tussen de beleving van het college en haar partners over de gewenste communicatie over gekozen beleid en effecten. Met deze brief doe ik u graag een voorstel om de motie af te handelen. Achtergrond Toegankelijkheid en het werken aan inclusie van alle Amsterdammers vormen een dossier dat verdeeld is over meerdere bestuurlijke portefeuilles en bestaat uit diverse onderwerpen, projecten en uiteenlopende activiteiten.

Bij deze activiteiten en projecten trekt de gemeente op met een breed scala aan maatschappelijke partners, ervaringsdeskundigen en/of belangenbehartigers. Op het gebied van toegankelijkheid is Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) met haar ca. 70 lidverenigingen, vele vrijwilligers en met ervaringsdeskundigen vanuit de hele stad een belangrijk aanspreekpunt. Hierbij heeft de gemeente aandacht voor de positie en kennis van doven, slechthorenden en blinden en/of slechtzienden, Amsterdammers met fysieke en/of verstandelijke beperkingen, chronische ziekten en/of psychische kwetsbaarheden .

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 2 van 6

Zoals u weet wordt sinds 2016 jaarlijks een voortgangsrapportage toegankelijkheid opgesteld. Hierin wordt een overzicht gegeven van de gemeente brede voortgang op het gebied van toegankelijkheid en van relevante ambities en resultaten. Dit gebeurt mede naar aanleiding van het coalitieakkoord waarin staat dat dit college zich sterk maakt voor een stad die zowel sociaal als fysiek toegankelijk is. Er wordt in Amsterdam continu gewerkt aan het verbeteren van de toegankelijkheid. Amsterdammers hebben vaak heel verschillende persoonlijke behoeftes aan aanpassingen of bepaalde voorzieningen en daarom worden niet alle verbeteringen door iedereen even snel opgemerkt. Daarbij komt dat een aantal verbeteringen in werk zijn gezet die een grote opgave zijn en die gefaseerd worden uitgevoerd, zoals het toegankelijker maken van alle OV-haltes of van gebouwen in eigendom van de gemeente. Hierdoor kan het helaas in sommige gevallen jaren duren voordat aanpassingen op specifieke locaties merkbaar zijn voor de Amsterdammers. Er is regelmatig contact tussen belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen en de betrokken ambtenaren om over concrete onderwerpen, knelpunten en signalen op het gebied van toegankelijkheid te praten.

Ook vindt er regelmatig bestuurlijk overleg plaats tussen Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) en het college, zoals bijvoorbeeld overleggen met de wethouder Verkeer over alle toegankelijkheidsissues in het verkeer. Hierbij is de communicatie over voorzieningen en begrijpelijke en vindbare informatie ook een belangrijk gespreksonderwerp. Naar aanleiding van uw motie is van gedachten gewisseld met de Wmo-Adviesraad en met CBA over hoe de gemeente beter kan communiceren over toegankelijkheid. Het College geeft als volgt uitvoering aan de motie: Er is door de afdeling Zorg begin 2021 in een regulier ambtelijk overleg mondeling advies gevraagd aan de stedelijke Wmo-Adviesraad over de communicatie rond toegankelijkheid. Zij hebben aangeven dat zij het wenselijk vinden dat, net als bij het ophalen van de input voor de Amsterdamse inclusie agenda1, bijeenkomsten in de stadsdelen georganiseerd worden voor de Amsterdammers die eerder betrokken waren bij het opstellen van de inclusie agenda. Hier is vanwege de coronamaatregelen en restricties op bijeenkomsten (nog) geen uitvoering aan gegeven. Voor veel Amsterdammers is een fysieke bijeenkomst namelijk veel geschikter om informatie uit te wisselen, denk bijvoorbeeld aan dove Amsterdammers. Er is tevens mondeling advies gevraagd aan Cliëntenbelang Amsterdam (CBA).

Zij geven aan dat het lastig is om over zo een divers en breed dossier als toegankelijkheid eenvoudig en helder te communiceren. Dit heeft zeker ook te maken met het feit dat elke Amsterdammer andere wensen en behoeften kan hebben in het dagelijks leven en de toegankelijkheidsonderwerpen heel divers zijn. CBA adviseert om bij ieder relevant onderwerp op een begrijpelijke manier te communiceren over toegankelijkheid en inclusie van de mensen met een beperking. CBA deelt graag haar ideeën 1 Op 27 januari 2020 is de Amsterdamse inclusieagenda aangeboden aan de coördinerend wethouder

toegankelijkheid. Voor deze agenda is informatie opgehaald onder Amsterdammers met en zonder beperking door Cliëntenbelang Amsterdam, ervaringsdeskundigen en ambtenaren. Gevraagd is wat er moet gebeuren zodat mensen met een beperking net als iedereen mee kunnen doen in de samenleving. Dit heeft geresulteerd in een lijst met 10 speerpunten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 3 van 6

over de communicatie rondom toegankelijkheid per onderwerp en zal hierbij waar nodig ervaringsdeskundigen vragen om hierover mee te denken. Daarnaast vraagt CBA in een reactie op de motie aandacht voor een goede terugkoppeling en opvolging van meldingen en signalen van Amsterdammers over knelpunten in de fysieke toegankelijkheid. Dienstverlening van de gemeente herkent het signaal over onvoldoende terugkoppeling van sommige meldingen in het signalen informatievoorziening Amsterdam (SIA). SIA is het meldsysteem voor meldingen in de openbare ruimte. Meldingen over fysieke toegankelijkheid worden volledig behandeld door de directies die zich bezig houden met de openbare ruimte, zoals Verkeer & Openbare Ruimte, Afval en Grondstoffen en Stadswerken. Zij verzorgen vanuit SIA ook zelf voor de tussentijdse en eindberichten over individuele meldingen aan de melder. De kwaliteit van de terugkoppeling aan melders verschilt per directie en ook per soort melding. Dienstverlening erkent dat er nog ruimte is voor verbetering bij de terugkoppeling van meldingen. Dienstverlening ondersteunt andere directies continu met het verbeteren van de inhoud en begrijpelijkheid van de standaardterugkoppelteksten aan melders. CBA is met de betrokken directies over de verbeteringen in de afhandeling van meldingen in gesprek.

Dienstverlening voert twee projecten uit rond het verbeteren van de afhandeling van meldingen in het SIA. In september 2021 start een project met als belangrijk doel het verbeteren van de toegankelijkheid van het formulier en het verbeteren van de berichten aan de melders over de stand van zaken van de gedane melding. Bij de gebruikerstesten van deze formulieren worden meerdere doelgroepen ingezet, waaronder visueel beperkte en taalkundige minder bekwame Amsterdammers. Een ander traject van dienstverlening is gericht op het verbeteren van de contacten met de melders. De behandelaars van de meldingen bij diverse directies krijgen eind 2021/begin 2022 een toolkit met o.a. werkinstructies en workshops aangeboden. Tenslotte werkt dienstverlening aan de inregeling van de monitoring op kwaliteit van terugkoppelingen aan de melders. Voorbeelden van afstemming van de communicatie over toegankelijkheid Zoals is geadviseerd door CBA wordt bij relevante dossiers de communicatie rond toegankelijkheid afgestemd met belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen. In deze brief geven wij u een paar voorbeelden, zodat u een goed beeld krijgt van de manier waarop met CBA en andere partijen overlegd wordt over de communicatie met Amsterdammers. Een eerste voorbeeld is de communicatie rond tijdelijke werkzaamheden aan de weg.

De aanleiding hiervoor waren signalen van CBA en ervaringsdeskundigen dat er nog onvoldoende rekening werd gehouden met mensen met een beperking bij de tijdelijke werkzaamheden aan de weg. Uit het gesprek tussen Stadsregie en CBA blijkt, dat de eisen per locatie kunnen verschillen en dat er behoefte is aan maatwerk. Direct contact hierover tussen vertegenwoordigers van CBA en de stadsdeelregisseurs is daarom belangrijk. Er is afgesproken dat bij werk in de uitvoering de stadsdeelregisseurs bij vertegenwoordigers van CBA (met een afvaardiging per stadsdeel) de voorgestelde maatregelen, verantwoordelijkheden

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 4 van 6

en afspraken toetsen rondom bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie (BLVCmaatregelen), voordat deze in uitvoering worden genomen. CBA is tevreden met de huidige afspraken en samenwerking met de gemeente over de tijdelijke werkzaamheden aan de weg. Een ander voorbeeld is de communicatie over de toegankelijkheid van de landelijke verkiezingen van begin 2021. Voor Amsterdammers met een beperking is het belangrijk te weten welk stemlokaal voor hen toegankelijk is en waar eventuele extra hulp of voorzieningen worden aangeboden. In een ad hoc overleg van de gemeente met vertegenwoordigers en ervaringsdeskundigen van de Oogvereniging, Stichting Welzijn Doven Amsterdam (SWDA) en CBA is veel input gegeven over de gewenste maatregelen en met name de communicatie hierover. Een overzicht is opgenomen in de “Factsheet toegankelijkheid Verkiezing Tweede Kamer maart 2021”. Een van de uitkomsten van het overleg met de maatschappelijke partners was de behoefte aan stemlocaties met gebarentolken en (voorleesbare) informatie voor slechtzienden en blinden over de toegankelijkheid van de stemlokalen. Daarnaast is instructie gegeven aan de mensen die de kieslokalen bemannen over het omgaan met mondkapjes en het inzetten van transparante mondkapjes om beter te kunnen communiceren met Amsterdammers met een auditieve beperking.

Op verzoek van ervaringsdeskundigen met een visuele beperking is de kieslijst van Amsterdam in een audiobestand beschikbaar gesteld. Dit was nodig omdat de digitale kieslijst met de vele tabellen niet door voorleesprogramma’s herkend wordt. Deze afspraken zullen weer in de praktijk worden gebracht bij de komende verkiezingen in 2022. Tot slot nog een voorbeeld over toegankelijke en begrijpelijke communicatie over de buurtteams. Over het communicatiemateriaal van de buurtteams zoals folders, de logo’s en de communicatiekanalen is overleg geweest met diverse maatschappelijke partners en belangenbehartigers. De website van de buurtteams, die 1 april 2021 operationeel werden, is een voorbeeld van toegankelijke communicatie. Vanaf het prille begin is CBA meegenomen in de ontwikkeling en is de site tussentijds regelmatig getoetst bij een cliëntenpanel. Hierbij werd gelet op toegankelijkheid van de inhoud, de opbouw, de tekst en het beeld. Inclusieve communicatie Het college vindt het belangrijk dat alle Amsterdammers zich herkennen in en aangesproken voelen door de communicatie-uitingen van de gemeente. Het raadslid S.Y. Khan is voornemens het initiatiefvoorstel ‘Tijd dat Amsterdam inclusief communiceert!’ in te dienen. In een aparte raadsbrief geeft het college haar reactie op het initiatiefvoorstel.

Een van de actielijnen van het college is de uitwerking van een interne richtlijn voor inclusieve communicatie. De directie Communicatie werkt aan een Actieplan Communicatie. In dit actieplan is aandacht voor het bevorderen van een meer inclusieve communicatie met de stad en voor het stimuleren van het bewustzijn en kennis onder communicatiemedewerkers over (het belang van) inclusief communiceren. Zoals in de motie inzake het versterken communicatielijnen en uitingen rondom toegankelijkheid gesteld wordt, is het belangrijk om Amsterdammers te bereiken met informatie over

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 5 van 6

toegankelijkheid. Bij inclusieve communicatie is er daarom ook aandacht voor Amsterdammers met een beperking. Beeldvorming Uit gesprekken met diverse partijen en ervaringsdeskundigen rond het dossier toegankelijkheid blijkt, daarnaast dat mensen met een beperking nauwelijks zichtbaar zijn in de reguliere communicatie uitingen van de gemeente. De afdeling Communicatie werkt daarom in 2021 aan nieuw beeldmateriaal voor de fotobank met een meer diverse en inclusieve uitstraling. Daarmee wordt het voor communicatiecollega’s makkelijker om op folders, posters, rapportages en op de gemeentelijke website mensen met een beperking als deelnemers van de samenleving zichtbaarder te maken. Beeldvorming is een belangrijk (communicatie)middel bij het bevorderen van sociale inclusie. Sociale inclusie In de lokale inclusie agenda wordt aandacht gevraagd voor sociale inclusie van Amsterdammers met een beperking. De noodzaak om hier aandacht voor te vragen blijkt ook uit de recente publicatie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) van juni 2021, genaamd “Lang niet toegankelijk. Ervaringen van Nederlanders met een lichamelijke beperking als spiegel van de samenleving.” Uit dit SCP-rapport komt duidelijk naar voren dat het doel van participatie in de samenleving van mensen met een beperking, te weten ‘op voet van gelijkheid’ en ‘volledige opname in de samenleving’, nog lang niet bereikt is.

Naast fysieke drempels is het zeker zo belangrijk om ook sociale drempels te slechten. Aangezien de sociale inclusie van Amsterdammers met een beperking belangrijk is zal de afdeling Zorg hier in het najaar van 2021, in samenwerking met de afdeling Diversiteit van de gemeente Amsterdam, CBA, SWDA en andere maatschappelijke partners, via sociale media extra aandacht voor vragen. Hierbij kiest de gemeente bewust voor een brede insteek, waarbij Amsterdammers met zeer diverse achtergronden en ervaringen ingaan op wat zij ervaren en wat zij nodig hebben om mee te doen, nét als iedereen. In de week van toegankelijkheid, die in de week van 4 tot en met 8 oktober 2021 plaatsvindt, wordt in samenwerking met Pakhuis de Zwijger een Talk of the Town bijeenkomst georganiseerd over het thema sociale inclusie. Conclusie Zoals u, naar aanleiding van bovenstaande voorbeelden, zult begrijpen is toegankelijkheid een belangrijk aandachtspunt dat als een rode draad door allerlei onderwerpen heen loopt en waar blijvend aandacht voor is. Door in gesprek te komen en te blijven met betrokken organisaties en ervaringsdeskundigen kunnen steeds meer verbeteringen worden doorgevoerd en wordt toegankelijkheid en de communicatie hierover naar een hoger plan getild. Dit kan de gemeente niet alleen maar ze heeft daar alle input bij nodig. Ik dank de raadsleden dan ook voor de inbreng van deze motie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 september 2021 Pagina 6 van 6

De eerstvolgende voortgangsrapportage over toegankelijkheid staat gepland voor begin 2022. In deze rapportage komt de nadruk te liggen op communicatie over behaalde resultaten in 2021 om de toegankelijkheid binnen Amsterdam te vergroten en op verhalen van ervaringsdeskundigen. Daarmee wordt de leesbaarheid verder vergroot. In deze voortgangsrapportage zal, in begrijpelijke taal, een overzicht worden opgenomen over de stand van zaken van de activiteiten waarmee uitvoering wordt gegeven aan de inclusie agenda. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl