Adviezen Stadsdeelcommissie Nieuw-West evaluatie Bestuurlijk stelsel 2

Stadsdeelcommissie Nieuw-West Gezamenlijke verklaring en adviezen naar aanleiding van het evaluatierapport Bestuurlijk Stelsel Naar aanleiding van de input van de verschillende partijen in Nieuw-West op het evaluatierapport Bestuurlijk Stelsel hebben we een overleg gehad en zijn we tot een gezamenlijke verklaring met adviezen gekomen. We hebben daarnaast nog per fractie een stuk geschreven met een beschouwing en adviezen. Op basis van deze stukken en door overleg zijn we tot het volgende compromis gekomen met voorstellen om direct uit te voeren en voorstellen om mee te nemen voor implementatie in 2022. In het rapport wordt aangeven dat Amsterdam te groot is voor één bestuurslaag. In onze ogen is Amsterdam qua participatie ook te groot voor één bestuurslaag. De Stopera loopt nu vast door het grote aantal insprekers die de stadsdeelcommissie overslaan, de gemeenteraadsleden worden overvoerd met mails en de burgers voelen zich niet gehoord. Dé oplossing is om hierin de stadsdeelcommissies (of hoe ze ook gaan heten in de toekomst) juist een grotere rol te geven. Juist zij staan dichterbij de inwoners omdat ze lokaler werken en zouden participatie en inspraak beter kunnen ontvangen en begeleiden. Geef instrumenten als de Stem van meer gewicht en budget. Dan weten de mensen ons wel weer te vinden.

Qua inwoneraantal is Nieuw-West de 11de stad van Nederland (groter dan bijvoorbeeld Haarlem, Enschede en Amersfoort), en dat verdient lokale representatie. Onze stadsdeelcommissie onderschrijft het belang van het zo snel mogelijk invoeren van de voorgestelde verbeteringen die in het huidige stelsel mogelijk zijn. Veel van deze zaken zijn ook al eerder aangegeven en met name het punt dat er een verbetering moet komen betreft hoe de adviezen van de stadsdeelcommissie worden behandeld. Zeker betreft de adviezen, waar we al bijna drie jaar over praten. Verder praten hoeft wat ons betreft niet; we weten wat er moet veranderen: borgen van de plek van de adviezen, zorgen dat ze een uniforme plek krijgen in de adviesaanvragen, een standaardprocedure voor alle stadsdelen en zorg dat de stadsdelen een terugkoppeling krijgen wat er met hun adviezen gebeurt. Maak dit publiekelijk kenbaar zodat ook de bewoners van de stadsdelen zien wat er met de adviezen van hun commissie gedaan wordt en wat de effecten daarvan zijn.

Maatregelen om zo snel mogelijk in te voeren: 1. Inwonersloket: goed voorstel dat participatie kan versterken. Nieuw-West is echter veel te groot voor 1 loket. Wij adviseren om de loketten op gebiedsniveau in te richten, inclusief een loket voor Sloterdijk. Wel is het belangrijk dat dit loket de huidige tools versterkt en dat er niet nieuwe structuren of subsidietools worden ontwikkeld of ingezet naast het scala aan instrumenten en teams dat er nu al is. Qua

2.

3.

4.

5.

6.

locatie zou je kunnen denken aan de bestaande huizen van de wijk in samenwerking met de gebiedsteams. Ambtelijke ondersteuning: heel goed dat dit wordt aanbevolen in het rapport. Op dit moment is er enkel ondersteuning betreft het organiseren en faciliteren van de vergaderingen. De ondersteuning voor leden van de stadsdeelcommissies vanuit de organisatie van stadsdelen en/of de gemeente moet structureel worden geregeld, met wellicht een uitgebreidere rol voor bestuursondersteuning of een rol voor een apart secretariaat. Adviesparagraaf raad: wat ons betreft het allerbelangrijkste punt om direct in te voeren inclusief terugkoppeling wat er met adviezen gedaan is. Betreft de adviezen van de stadsdeelcommissie (gevraagd maar ook juist ongevraagd): daar praten we al bijna drie jaar over. In 2019 was dit ook het belangrijkste punt dat naar voren kwam tijdens de stadsdeelcommissieconferentie die we in Nieuw-West hebben georganiseerd. We hebben toen gepleit voor een digitaal platform waarin de adviezen terug te vinden zijn, wij pleiten er voor dat dit op korte termijn wordt ingericht. Daarnaast wat er nu moet veranderen: borgen van de plaats van de adviezen (ook de ongevraagde), zorgen dat ze een uniforme plek krijgen in de adviesaanvragen, een standaardprocedure voor alle stadsdelen en zorg dat de stadsdelen een terugkoppeling krijgen wat er met hun adviezen gebeurt.

Maak dit publiekelijk kenbaar zodat ook de bewoners van de stadsdelen zien wat er met de adviezen van hun commissie gedaan wordt en wat de effecten daarvan zijn. Publiceer de adviezen van de stadsdeelcommissie op de site van het stadsdeel, evenals de terugkoppeling vanuit de Stopera Periodiek overleg raad/SDC: Wij stellen voor om elk half jaar te overleggen, met deze mogelijkheid om dit uit te breiden naar elk kwartaal. Stadsdeelcommissieleden kunnen wel zaken agenderen in de commissies van de raad, maar aangezien dit overdag is, is het voor veel SDC-leden niet mogelijk, door een hogere vergoeding voor het SDC-werk maar je dit in de toekomst wel mogelijk. Na het bestuursakkoord tussen DB’s en College hebben we een stadsdeelcommissieconferentie georganiseerd en getracht om ook met de raad tot zo’n samenwerking te komen, we hebben met een groep sdc-leden van verschillende commissies ingesproken bij de commissie KDD. Zo’n bestuursakkoord kan ten grondslag liggen aan een succesvollere samenwerking tussen raad en commissies vanaf 2022. Afstemming tussen College & Stadsdelen: in het begin van deze termijn was er al een wethouder toegewezen aan elk stadsdeel, in de praktijk is daar weinig van terecht gekomen. Zoals in het rapport ook al aangegeven hangt er veel aan de inzet van de persoon in kwestie. Wij pleiten daarom voor vastleggen van afspraken hieromtrent.

Online participatie stadsdelen: natuurlijk is het goed om dit uit te breiden, maar wel met dezelfde kanttekening als bij het eerste voorstel; namelijk belangrijk dat dit de huidige tools versterkt en dat er niet nieuwe structuren of subsidietools worden ontwikkeld of ingezet naast het scala aan instrumenten en mogelijkheden dat er nu al is.

Naast bovenstaande wijzigingen wil onze Denk fractie nog een stap verder gaan en ook direct de volgende wijziging, op termijn willen we allemaal dat onze commissie weer budgetrecht krijgt op een aantal onderwerpen (zie ook de voorstellen in de volgende paragraaf) •

Alleenrecht op het budget omtrent het organiseren van burgerparticipatie.

•

Alleenrecht op verlening van subsidies in het stadsdeel.

•

Vrij budget / noodfonds i.v.m. corona.

Aanbevelingen om mee te nemen in wijzigingen 2022, door de wethouder democratisering. Belangrijk dat deze aanbevelingen voor de zomer mee worden genomen in het besluitvormingsproces, zodat deze geïmplementeerd kunnen worden voor de start van de nieuwe termijn in 2022. Men (ambtenaren en kandidaten) moet zich goed kunnen voorbereiden, in ieder geval beter dan hoe wij het in 2018 hebben ervaren. Alle partijen in Nieuw-West kiezen voor scenario 4 het stadsdeel plus scenario. Hieronder onze overwegingen en adviezen in deze. Representatie werkt alleen als er ook mandaat is. Stadsdelen moeten wel degelijk iets te zeggen hebben. Zonder dat worden de commissies een wassen neus en haken de bewoners af. Een gedeelte van de macht van de Stopera moet in onze ogen daarom weer terug naar de stadsdelen. Heel duidelijk moet er worden beschreven welke bevoegdheid waar ligt, wie over beleid en budget gaat en waar die per taak en verantwoordelijkheid ligt. Qua slagkracht is het voor de gemeente belangrijk dat een aantal zaken uniform loopt, dan ben je efficiënter en kosten zaken minder geld. Een compacte, wendbare en slagvaardige ambtelijke organisatie is essentieel en daarin zijn voor Amsterdam nog een aantal stappen te maken. Dat staat wat ons betreft los van het bestuurlijk stelsel, maar heeft veel meer te maken met de inrichting van het ambtenarenapparaat en de cultuur binnen de gemeente.

De huidige vergoedingen voor SDC-leden zijn een stuk lager dan in het vorige stelsel en zorgen ervoor dat je als commissielid minder tijd kunt vrijmaken om je werk als volksvertegenwoordiger op een goede manier uit te voeren. In het toekomstige stelsel is er macht versus tegenmacht nodig. Daarom vinden wij dat een stadsdeelcommissie het mandaat moet hebben om haar dagelijks bestuur te benoemen en weg te sturen. Op dit moment werken we goed en constructief samen met het dagelijks bestuur in ons stadsdeel. Echter doet de samenstelling van een verlengd bestuur (twee DB leden zijn in het geheel qua politieke achtergrond niet in de SDC vertegenwoordigd) geen recht aan de samenstelling en stemgedrag van ons stadsdeel, daarom hebben we wat dat betreft ook een voorstel tot wijziging bedacht. De verkiezingen op gebiedsniveau in een land als Nederland met representatieve democratie leiden nu tot vreemde situaties. In onze commissie heeft een partij als D66 op stadsdeelniveau meer stemmen gehad dan de PvdA, maar alleen die laatste is nog met 4 mensen vertegenwoordigd. Denk heeft meer stemmen gehaald dan alle andere partijen, maar heeft maar 3 leden. Daarom doen we in de adviezen een voorstel voor een nieuwe hybride vorm. Als uitgangspunt nemen we de volgende criteria: ● ●

Amsterdam kent democratisch gekozen volksvertegenwoordigers en bestuurders met bijbehorende zeggenschap, taken, bevoegdheden en middelen. Amsterdammers hebben voldoende mogelijkheden om betrokken te zijn respectievelijk invloed uit te oefenen op het bestuur van de stad, stadsdeel, wijk of buurt.

● ● ●

●

●

Het besturen van de stad vindt plaats op basis van een open, transparante en democratische wijze van besluitvorming op alle niveaus. Amsterdam is te groot voor centrale besluitvorming op elk beleidsvlak. Amsterdam heeft behoefte aan een besluitvormend niveau op stadsdeelniveau, deze besluitvorming moet zo dicht mogelijk bij de burger plaatsvinden door een democratische vertegenwoordiging. Bewoners en andere belanghebbenden moeten direct betrokken worden bij de besluiten die hen aangaan, participatieve democratische middelen versterken die vanuit de SDC gefaciliteerd en begeleid worden, bijvoorbeeld. themagroepen per onderwerp. Toedeling van bevoegdheden over de verschillende gemeentelijke organen moet transparant zijn.

Adviezen SDC-NW 1. De tegemoetkoming voor de leden van de stadsdeelcommissies moet meer worden afgestemd op de hoeveelheid werk die gevraagd wordt. Dit zal betekenen dat de vergoedingen moeten worden herzien en verhoogd. Op deze manier kunnen commissieleden meer tijd en energie stoppen in het werk als sdc-lid en zal de kwaliteit worden bevorderd en de lokale democratie worden versterkt. 2. De tegemoetkoming voor leden van de stadsdeelcommissies zal bestaan uit twee bestanddelen. Het eerste bestanddeel is de presentie tijdens vergaderingen van de stadsdeelcommissie, het tweede bestanddeel is een vaste, maandelijkse tegemoetkoming. 3. De aansturing van het buurtgericht werken op basis van de gebiedsagenda en het gebiedsplan, moet allereerst vanuit de stadsdeelcommissies gebeuren, met daarbij voldoende instrumenten en informatie voor de leden van de stadsdeelcommissie om ook tussentijdse sturing mogelijk te maken. 4. Onderzocht moet worden of een mandatering aan de SDC’s met betrekking tot het opstellen van de gebiedsagenda’s, gebiedsplannen en de uitvoering daarvan, mogelijk is binnen een herzien bestuurlijk stelsel. 5. Budgetrecht. Om binnen een stadsdeel aan te kunnen sluiten op specifieke behoeften is het belangrijk om een eigen beleid te kunnen voeren. Dat is alleen mogelijk als een bestuurlijk orgaan de beschikking heeft over een eigen budget.

Binnen het stelsel van 2014-2018 waren er al aanzienlijke beperkingen aangebracht op dit terrein, maar in het huidige stelsel is deze ruimte verder beperkt. Gezocht moet worden naar de ruimte om binnen een nieuw bestuurlijk stelsel voor stadsdeelcommissies op basis van via slimme constructies eigen geoormerkt budget beschikbaar te stellen op basis waarvan lokale keuzes kunnen worden gemaakt. 6. De agenda’s van gemeenteraad, gemeentelijke commissies en de stadsdeelcommissies moeten beter op elkaar worden afgestemd, zodat er haalbare tijdslimieten zijn. Er was een reden waarom onze vergaderingen op de dinsdag ingepland zijn, alle stadsdelen zouden in principe weer op die dag moeten vergaderen zodat we goed in de vergadercyclus van de raad en de commissies passen. 7. De samenstelling van een DB moet zoveel mogelijk aansluiten bij de politieke verhoudingen binnen een stadsdeel. Daarom stellen we voor om op basis van het aantal stemmen op stadsdeelniveau een DB lid te laten voordragen door elk van de

drie grootste partijen. DB-leden hoeven niet op de lijsten te staan, maar moeten wel wonen in het stadsdeel. Voordracht gebeurt aan de stadsdeelcommissie door de drie lokale partijen met de meeste stemmen. En na goedkeuring door meerderheid van de commissie worden deze DB-leden benoemd. De commissie moet ook de mogelijkheid krijgen om een DB-lid weg te sturen. 8. De bestuurders krijgen een bestuursopdracht vanuit de Stopera om beleid te implementeren naar aanleiding van het coalitie-akkoord, maar krijgen de mogelijkheid om samen met de commissie lokale uitvoering te geven aan die beleid. De taken en bevoegdheden die op stadsdeelniveau worden belegd, dienen scherp en duidelijk te worden omschreven en vastgelegd voor de nieuwe termijn. 9. Verkiezingen blijven op gebiedsniveau plaats vinden, want we erkennen het belang van lokale vertegenwoordiging. In een gebied wonen, voegt enorm toe aan je kennis, je netwerk en versterkt samenwerking over de partijen heen.

Nadeel van deze lijsten is dat ze snel uitputten (er stonden vaak 3 a 4 personen per lijst, per gebied, in veel stadsdelen zijn uiteindelijk zelfs zetels van partij veranderd omdat de lijsten geen vervanging qua vertegenwoordigers meer konden leveren), daarom willen we verhuizen binnen het stadsdeel wel toestaan en partijen de mogelijkheid geven om een lijst bij uitputting aan te vullen door leden van andere gebiedslijsten binnen het stadsdeel. Naast de 16 gebiedsleden willen we ook 8 leden die op stadsdeelniveau worden gekozen. Zo krijg je een hybride vorm van een districtenstelsel met ook representatieve democratie. Leden die op gebiedslijsten staan, kunnen ook terugkomen op de stadsdeellijst. Daarmee stellen we een uitbreiding van de commissie voor van 16 naar 24 leden. 10. De ontwikkelingen in Weesp geven wellicht een basis om kritisch na te denken over de toekomst van het huidige stelsel. In september 2020 heeft de gemeenteraad van Amsterdam besloten dat de bestuurscommissie van Weesp (per 2022) in grote lijnen wordt ingericht zoals gold voor het bestuurlijk stelsel in Amsterdam in de periode 2014-2018. Dus een monistisch model met een Algemeen Bestuur, met besluitvormings- en controlebevoegdheden, dat uit haar midden een Dagelijks Bestuur kiest zoals het voorstel dat we hierboven hebben uitgewerkt.