Adviesaanvraag COK mbt voorkeurslocatie.docx

Adviesvraag Commissie Omgevingskwaliteit Aan Subcommissie Integrale Omgevingskwaliteit - t.a.v. Paul Rosenberg OOmgevingskRuimtelijke Kwaliteit Van College van B&W, gemeente Amsterdam Datum

2024-02-13

Inleiding De Amsterdamse gemeenteraad heeft eind 2017 unaniem het initiatief omarmd een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden voor een nationale museale voorziening slavernijverleden. De afgelopen jaren hebben verschillende belangenorganisaties en experts dit initiatief verder uitgedacht en uitgewerkt. Vanaf september 2022 zijn door het college drie kwartiermakers aangesteld om op verschillende deelonderwerpen (museaal, maatschappelijk en fysiek) de voorbereiding en de realisatie van een Nationaal Slavernijmuseum dichterbij te brengen. Op 13 februari 2024 hebben de kwartiermakers hun bevindingen en adviezen aangeboden aan het college van B&W en op 15 februari zijn deze gepresenteerd aan pers en publiek. De kwartiermakers adviseren om het museum op de kop van het Java-eiland in Stadsdeel Oost te vestigen, in een nieuw, iconisch en hoogwaardig museumgebouw van ca. 9000m2 omringd door een park. Voordat het college en de gemeenteraad een besluit nemen over de locatie vraagt het college aan de Commissie Omgevingskwaliteit om advies uit te brengen mbt de landschappelijke en stedenbouwkundige kansen en mogelijkheden voor Java-eiland als locatie voor het Nationaal Slavernijmuseum. Participatie en onderzoek Een uitvoerig participatietraject behoorde nadrukkelijk tot de opdracht van de kwartiermakers.

Gedurende heel 2023 en middels vele bijeenkomsten (17 in totaal) – in Amsterdam, in de rest van Europees Nederland, Caribisch Nederland, Aruba en Suriname – is er met vele betrokkenen gesproken over het museum. Daarnaast heeft R&D in opdracht van de kwartiermaker fysiek een locatieonderzoek uitgevoerd (zie bijlage). Hierbij is specifiek gekeken naar stedenbouwkundige en planologische kenmerken en mogelijkheden, met als doel uit een eerder opgestelde shortlist van negen locaties één voorkeurslocatie te kiezen. Voorkeurslocatie Het advies van de kwartiermakers is om het toekomstige museum te situeren op Java-eiland, in Stadsdeel Oost. Dit advies is het resultaat van het participatietraject en het locatieonderzoek.

Gemeente Amsterdam

Datum 2024-02-13 Pagina 2 van 3

R&D onderzoek Het onderzoek laat zien dat op basis van stedenbouwkundige en planologische criteria drie van de negen locaties eruit springen; deze locaties sluiten goed aan op het programma van eisen en zijn ruimtelijk inpasbaar. Java-eiland, Gaasperplas en Sixhaven hebben alle drie de fysieke ruimte voor een vrijstaand museum met park op een zichtbare, prominente locatie en liggend aan stromend water. Het zijn plekken die bereikbaar en zichtbaar zijn, zonder dat ze in het centrum van de stad liggen en de druk op de binnenstad door bezoekers nog verder doen toenemen. Met de inzichten uit het participatietraject en gekeken naar de haalbaarheid in ontwikkeltempo en kosten, schuift dit onderzoek tenslotte de locatie Java-eiland nadrukkelijk als voorkeurslocatie naar voren. Gaasperplas heeft minder de voorkeur vanwege de meer decentrale ligging waarbij de verwachting is dat minder verschillende groepen de weg naar het museum gaan vinden. Sixhaven scoort minder vanwege de complexe herontwikkeling van het gebied die gepaard gaat met hoge kosten en een langere looptijd o.a. vanwege de inpassing of verplaatsing van de jachthaven en de woonarken. Samenvattend concludeert het R&D onderzoek dat Java-eiland een centrale, prominente plek aan stromend water inneemt, op een bereikbare plek en met een sterke visuele relatie met het centrale deel van het IJ.

Tegelijkertijd ligt het op voldoende afstand van het drukke centrum waardoor er ruimte is voor rust en reflectie. Doordat het op enige afstand ligt van het centrum zorgt het er ook voor dat de gebieden met hoge toeristische druk niet verder belast worden. Relatie met de Omgevingsvisie De locatie Java-eiland sluit goed aan bij de ambitie van Amsterdam om zich meer naar het IJ te richten. Het IJ speelt een centrale rol in Amsterdam en haar ontwikkeling en het realiseren van een stedelijke voorziening op deze plek versterkt het waterfront. In de Omgevingsvisie ‘Amsterdam 2050. Een Menselijke Metropool’ is deze ambitie vertaald in een kralenketting aan voorzieningen aan de noordkant van het IJ en een aantal groenblauwe hotspots ten zuiden van het IJ, waaronder bij de Kop Java-eiland. De inzet op deze plekken is om, gebruikmakend van hun landschappelijke kwaliteit, hun stedelijke betekenis te vergroten door maatschappelijke voorzieningen te realiseren. Relatie met de omgeving De realisatie van het Nationaal Slavernijmuseum biedt kansen voor een definitieve invulling voor de Kop van Java. De invulling van dit gebied door middel van een openbaar toegankelijk park is een lang gekoesterde wens van vele omwonenden. Adviesaanvraag

Gemeente Amsterdam

Datum 2024-02-13 Pagina 3 van 3

Graag verneemt het College van B&W van de Commissie Omgevingskwaliteit haar advies en mogelijke aanbevelingen ten aanzien van de kop van het Java-eiland. Het college vraagt de commissie welke landschappelijke en stedenbouwkundige kansen en mogelijkheden zij ziet ten aanzien van deze locatie voor het toekomstige nationale slavernijmuseum. Het advies dient uiterlijk op 2 april beschikbaar te zijn. Vervolg Naar verwachting zal het college op 16 april met een bestuurlijke reactie komen op het eindadvies van de kwartiermakers, mede gebaseerd op verschillende extra ingewonnen adviezen, waaronder het advies van de commissie. Instemming met een locatie zal in mei 2024 aan de raad worden voorgelegd. Bijlagen: - ‘Vertel het hele verhaal’, Plan voor de oprichting en bouw van een Nationaal Slavernijmuseum o Bijlage 1: Locatieadvies o Bijlage 2: Programma van Eisen o Bijlage 3: Architectenselectie - ‘Over ons en met ons’, Participatieverslag