Advies Stedelijke Klankborgroep RES Amsterdam

Advies aan Gemeente Amsterdam van de Stedelijke Klankbordgroep RES Amsterdam Stedelijke Klankbordgroep RES wind Amsterdam 20 janauri 2022

De Stedelijke Klankbordgroep RES Amsterdam constateert dat de inwoners van Amsterdam verantwoordelijkheid willen nemen voor de energietransitie. Ook als het gaat om het plaatsen van windturbines op eigen grondgebied. Inwoners van Amsterdam vragen dan wel aan het gemeentebestuur van Amsterdam om zelf ook duidelijk verantwoordelijkheid te nemen voor de omgevingseffecten van het plaatsen van windturbines. Met name op het gebied van gezondheid, geluid, slagschaduw, recreatie, natuur, ecologie en landschap.

De Stedelijke Klankbordgroep RES geeft daarvoor de volgende adviezen aan het gemeentebestuur:

A. Afweging tussen zoekgebieden Het huidige aantal zoekgebieden geeft potentieel veel meer ruimte dan de vastgestelde 50 MW wind. Er valt dus wat te kiezen. Wij adviseren die keuze niet aan het toeval of de markt over te laten, maar plaats te laten vinden op basis van een integrale maatschappelijke afweging. Bij die afweging moeten alle zoekgebieden betrokken worden. De Stedelijke Klankbordgroep adviseert de gemeente als eerstvolgende stap de ruimtelijke mogelijkheden te bepalen in combinatie met het minimaliseren van de overlast en mogelijke gezondheidsschade door plaatsing van windturbines binnen de zoekgebieden. (De expertgroep leefomgeving/ruimtelijke kwaliteit zou hier een rol in kunnen spelen.) Maak hierin duidelijke keuzes op basis van heldere criteria, b.v. behoud van scheggen, clustering, plaatsing langs infrastructuur en in industriële gebieden, minimaliseren van overlast, rekening houdend met woongebieden, (aangrenzende) volkstuinparken, natuur- en recreatiegebieden, landschappelijke impact etc. Hiertoe stellen we de volgende acties voor: 1) Stel voor bovenstaande duidelijke cut-off-criteria op voor de minimaal noodzakelijke omgevingskwaliteit op het gebied van geluid (gebruik daarvoor als basis de WHO-norm), gezondheid, ecologie, natuur en landschap en veiligheid.

Kijk voor wat betreft geluidsoverlast ook naar aantallen mensen dat overlast gaat ervaren, dwz omwonenden en buiten verblijvende recreanten en volkstuinders. Doe dit voor de totale RES Amsterdam en doe dit per zoekgebied. 2) Laat een PLAN MER opstellen voor de RES Amsterdam en de zoekgebieden en neem daarin ook het bredere metropool gebied mee, waaronder bijvoorbeeld Zaandam, Diemen en Ouderkerk aan de Amstel - om zodoende ook binnen de regio tot een optimale keuze te komen.

3) Doe naast de MER een aanvullend onderzoek waarmee een integrale afweging mogelijk gemaakt tussen factoren die buiten een PLAN MER vallen. Gebruik voor het vaststellen van de factoren het document “signalen uit de stad”1. 4) Breng als gemeente een volgorde aan in het invullen van de zoekgebieden. Start met het invullen van “no regret” zoekgebied. Deze geven de minste overlast en hebben een brede maatschappelijke en politieke consensus. Begin in de haven met het ontwikkelen van projecten om daarmee het draagvlak voor andere gebieden te vergroten en te voorkomen dat zoekgebieden die kunnen rekenen om minder draagvlak ingevuld moeten worden. 5) Neem in de haven desnoods ook rigoureuze maatregelen om maximaal ruimte te creëren voor windturbines. Bijvoorbeeld door het helikopterplatform in de haven te sluiten.

B. Kijk breder dan alleen naar windturbines 6) De energietransitie in Amsterdam gaat niet alleen over de opwek van duurzame energie met windturbines en zonneparken, maar ook over energiebesparing, isolatie van panden, zon op daken en zoeken naar andere alternatieven voor opwekken van duurzame energie. Inwoners van Amsterdam willen ook graag aan deze maatregelen bijdragen. We adviseren de gemeente de inspanning op deze gebieden te vergroten en deze veel beter zichtbaar te maken om het draagvlak te vergroten voor de energietransitie. 7) Zorg er bovendien voor dat het totaalplaatje klopt. Overlast van windturbines moeten accepteren en vervolgens zien dat de groene stroom verdwijnt in energie slurpende datacentra voor buitenlands gebruik, verhoogt het draagvlak voor de energietransitie niet. Windturbines in de stad kunnen dan ook alleen maar samengaan met een restrictief beleid richting datacentra. Draagvlak voor windturbines komt bijvoorbeeld verder onder druk als inwoners moeten accepteren dat zij belasting moeten betalen om de opgewekte stroom tegen zeer lage tarieven weg te geven aan datacentra en andere grootverbruikers. 8) Ambitie en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het opwekken van duurzame energie in Amsterdam is goed. Meer en bredere ambitie is beter. Zorgvuldigheid, duidelijkheid en snelheid in besluitvorming is belangrijk.

Zorg dat op verantwoorde wijze de verschillende belangen én de relaties tussen ambitie en verantwoordelijkheid in acht worden genomen: aantal megawatt, kosten en omgevingscontext (gezondheid, geluid, slagschaduw, recreatie/volkstuinparken, natuur, ecologie en landschap). Maak als gemeente transparant hoe dat is gedaan als het gaat om het besluit om die energieambitie ook met windturbines binnen de gemeentegrenzen op te wekken. 9) Kijk, mede in het kader van de RES 2.0, nadrukkelijk voor de invulling van de doelstelling en technieken ook naar de RES-regio Noord Holland Zuid en Noord Holland Noord als geheel. Het huidige addendum voor de PLAN MER Noord Holland2 kan daarbij dienen als eerste aanzet. Maar ook natuurorganisaties in Noord-Holland hebben samen met het bedrijfsleven in Noord-Holland Noord bijvoorbeeld voorstellen gedaan voor extra zoeklocaties. Wij pleiten 1 2

Signalen ui de stad, Afwegingskader windturbines Amsterdam, Concept 30-11-2021 RES1.0-NHN-MER en milieueffecten

voor meer regie vanuit de provincie om op een optimale manier doelstelling en maatschappelijke baten en kosten te verbinden. C. Lokaal eigenaarschap en draagvlak 10) Garandeer dat er geen projecten zullen worden opgepakt zonder minimaal 50 % lokaal eigendom door bijvoorbeeld alleen zoekgebieden aan te wijzen die in handen zijn van de overheid of semi-overheidsorganisaties of vooraf afspraken met de eigenaren van gebieden te maken voordat ze als zoekgebieden worden aangewezen. 11) Neem als gemeente samen met lokale energiecoöperaties zelf ook het initiatief bij het invullen van zoekgebieden. Wacht niet op commerciële ontwikkelaars. Investeer als gemeente samen met lokale energiecoöperaties als dat nodig is zelf in energieopwekking en zorg ervoor dat de bewoners van de zoekgebieden / de stad ook zelf profiteren van de opbrengsten. Wees hierin wel reëel en geef duidelijk aan dat op individueel niveau de financieel opbrengsten beperkt zullen zijn. 12) Binnen het klimaatakkoord wordt belang gegeven aan lokaal draagvlak. Definieer als gemeente Amsterdam het begrip lokaal draagvlak zo dat het rechtdoet aan de impact op de omgeving die hinder ervaart. Plaats alleen windturbines in gebieden met voldoende lokaal draagvlak. D.

Dialoog over gemeenschappelijke uitgangspunten 13) Faciliteer een verdere stadsbrede dialoog tussen de verschillende visies op hoe Amsterdam haar ambitie op het gebied van duurzame energie kan invullen in lijn met een door de Raad voor de Fysieke Leefomgeving voorgestelde nationale dialooggroep3. Doe dit onder leiding van een onafhankelijk voorzitterschap om zo tot gemeenschappelijke uitgangspunten te komen voor een verdere invulling van de ambities op het gebied van duurzame energie.

Leden RES Stedelijke Klankbord Amsterdam: Bewoners Amsterdam Noord; Bewoner Landsmeer; Dorpsraad Driemond; Energiecoöperatie Amsterdam Wind; Vereniging Gein3Dorp; Jong RES; Koepelcoöperatie Energie Samen; Natuur & Milieufederatie Noord-Holland; NatuurlijkIJburg; Noorderlingen Voor de Wind; Volkstuinpark Buikslotermeer (Sonja Brilman tekent op persoonlijke titel); VVE IJburg; Watersport Vereniging IJburg; Windalarm; Bewoner Amsterdam Zuid;

3

Dialooggroep hernieuwbare elektriciteit: OFL verkent meerwaarde dialooggroep hernieuwbare elektriciteit Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving.