Advies burgerparticipatie Uitbreiding Containerherkenning

Adviesaanvraag inwonerspanel Samenwerken aan verantwoord scannen en herkennen Computer Vision, objectherkenning openbare ruimte (OOR), en Blurring as a Service (BaaS) Onderwerp adviesaanvraag: Beeldherkenning nieuwe stadsdelen, mobiele toiletten en steigers. Bv. Handhaving en regelgeving Portefeuille: E-mail Meegestuurde stukken: Douwe Schmidt (procesbegeleider) Procesbegeleider: Malika Essakkili, Martha van der Vaart, Ronald Janssen, Klaas Hernamdt, Ronald Stroethoff, Betrokken inwoners: Maarten Beckers, Joris Hallensleben, Agnes Dekker, Kadir Sonuk, Tom Borst 21 – 08 - 2024 Datum adviesaanvraag: 27 – 08 - 2024 Datum advies: 19– 09 – 2024 Datum adviesreactie: Hoofdonderwerp:

Over adviesaanvragen door het Computer Vision Team: 1. Bij besluitvorming maakt het Computer Vision Team inzichtelijk wat het advies van inwoners is, hoe dit advies in eventuele voorstellen zijn verwerkt en deelt deze informatie met de wethouder en/of burgemeester. 2. Wethouder en/of burgemeester neemt het advies van inwoners mee in de besluitvorming indien dit past binnen stedelijke en budgettaire kaders. 3. Wethouder en of burgemeester kan altijd afwijken van het advies of voorstel van inwoners.

Onderwerp adviesaanvraag: Waarover wordt advies aan de inwoners gevraagd.

We vragen advies voor het uitbreiden van de (automatische) werkwijze ‘Signaleren van illegale bouwcontainers in Centrum naar andere gebieden en met steigers en mobiele toiletten’.

Advies Inwoners: Advies van de inwoners.

Het inwonerspanel begrijpt de wens tot uitbreiding van het project beeldherkenning van bouwcontainers naar steigers en mobiele toiletten om de overlast te verminderen door effectiever en sneller te handhaven. Het panel ziet ook de voordelen van de scanfiets in het tegengaan van meldingsongelijkheid. De inzet van het middel biedt een kans tot gelijkwaardig en objectief handelen op overlast. De noodzaak die ten grondslag ligt aan dit project wordt echter niet door alle panelleden gedeeld. Wanneer deze uitbreiding plaatsvindt moedigen we aan dat de gemeente Amsterdam dit op een transparante wijze doet, met oog voor de gelijkheid in de stad. We verwachten dat beide waarden in het vervolgtraject zullen worden bevorderd en dat de gemeente inwoners blijft informeren over het project, het doel, de uitbreiding en de uitvoering ervan.

Het inwonerspanel adviseert de gemeente Amsterdam om de volgende zorgen omtrent de uitbreiding te verminderen dan wel weg te nemen indien mogelijk: • •

•

•

Verlies van privacy en sfeer door wéér een camera toe te voegen in de stad. Ondoordachte uitbreiding van het oorspronkelijk doel (function creep). De afweging voor een uitbreiding moet niet voortkomen uit het simpele feit dat het kan. De gemeente raakt door deze stap bovendien meer gewend haar burgers op deze manier te controleren. Een volgende uitbreiding zal daardoor wellicht sneller goedgekeurd worden. De toename van data bij de gemeente en de mogelijkheid tot koppelen van data sets, nu of in de toekomst, brengt zorgen met zich mee over controle verlies. Het wordt voor de burger nóg lastiger om te begrijpen welke data van haar waar terecht komt, wie daar verantwoordelijkheid over draagt, wat ermee gebeurt en of het een positieve, dan wel negatieve, invloed heeft op zijn/haar/hen leven. Verlies van betrokkenheid van de burger kan ontstaan als de gemeente alle verantwoordelijkheid overneemt. Dit vermindert het belang van eigen inzet voor de leefomgeving zoals het doen van meldingen. De verbinding in buurten ontstaat ook doordat men samen problemen moet oplossen. Dat is minder nodig als de Pagina 1 van 3

•

•

overheid zelf alle problemen wegneemt en kan zorgen voor een grotere kloof tussen de gemeente en inwoners. Het gebruik van een fiets is een goede bijdrage om milieubelasting te minimaliseren. Echter, het verbruik van materialen en energie nodig voor het verzamelen, analyseren en verwerken van de gegevens is nog onduidelijk en kan daardoor niet tegen elkaar worden afgewogen. Het inrichten van een handhavingssysteem mag geen excuus worden om niet meer te kijken naar andere onderdelen van het proces. Het verlenen van vergunningen voor steigers en toiletten zou nog beter kunnen waardoor de bereidheid om deze objecten juist te plaatsen en een vergunning aan te vragen toeneemt. Hierdoor zal handhaving minder nodig zijn.

Over het participatietraject in het algemeen zegt het inwonerspanel: •

•

Het traject van inwonersparticipatie dat geleid heeft tot dit advies is als zéér positief ervaren door de deelnemende bewoners. Er wordt echt geluisterd naar het inwonerspanel en zij waardeert het dat de gemeente direct technische aanpassingen test om zorgen over privacy te adresseren. In de toekomst zouden er overwogen kunnen worden om inwoners eerder te betrekken bij de adviesprocedure zodat een advies ook écht een verschil kan maken. Het besluit voor het scannen van containers was immers al genomen en de scanfiets rijdt al rond.

Reactie Computer Vision Team (CVT): Reactie van het Computer Vision Team.

In eerste instantie wil het Computer Vision Team van de Gemeente Amsterdam het inwonerspanel bedanken voor haar advies op de uitbreiding van containers naar steigers en mobiele toiletten, maar ook bij de ontwikkeling van de scanfiets. Enquête van januari 2024. (862 deelnemers) Naast het fysieke inwoners panel hebben we ook gebruik gemaakt van een digitaal panel. 12% van deze deelnemers is het oneens of helemaal mee oneens om bouwsteigers te signaleren met de scanauto. Bij mobiele toiletten was dit 13% en voor bouwcontainers 10%. We onderschrijven de kansen die het inwonerspanel noemt. De scanfiets helpt bij het effectief handhaven, waardoor de overlast vermindert en handhavers tijd besparen voor andere taken op straat. Daarnaast zien we mogelijkheden om het systeem uit te breiden naar verkeerd geplaatst afval, kapotte assets en groenonderhoud, zoals ook door de inwoners is aangegeven in de enquête en participatietraject. Het systeem bevordert ook gelijkheid, doordat met de scanfiets elk stadsdeel op dezelfde manier beoordeeld wordt. Uit het verleden blijkt dat in sommige stadsdelen meer meldingen worden gedaan dan in andere. Desalniettemin, zijn wij, het Computer Vision Team, ons bewust van mogelijke risico’s van het systeem.

Hiervoor hebben wij verscheidene maatregelen getroffen: Hieronder een puntsgewijze reactie van het Computer Vision Team op de zorgen van het inwonerspanel. Verlies van privacy: We voegen inderdaad een camera toe. Desalniettemin hebben we vele maatregelen getroffen om de privacy van de inwoners van de stad te beschermen. • Verwerking van beelden direct op de fiets Op de scanfiets is een computer aanwezig die de beelden meteen na het maken beoordeelt. Beelden zonder containers, steigers of mobiele toiletten worden direct op de fiets verwijderd. Dit geldt voor meer dan 90% van de beelden. • Anonimisering van de resterende beelden We anonimiseren de beelden met containers, steigers en mobiele toiletten met een blurringsalgoritme dat personen en kentekens verwijdert. Dit algoritme behaalt een nauwkeurigheid van 95% voor personen en 99% voor kentekens.

Pagina 2 van 3

•

Autorisaties om beelden in te zien Na de anonimisering sturen we de beelden direct naar de cloudomgeving van de Gemeente Amsterdam en verwijderen we de afbeeldingen op de fiets. Alleen handhavers op straat, verwerkers van meldingen en ontwikkelaars van de scanfiets kunnen de foto’s bekijken. De Gemeente Amsterdam slaat de afbeeldingen op zolang als voorgeschreven in de bewaartermijnen van het meldingensysteem.

In de toekomst willen we alleen meldingen sturen zonder beeldmateriaal. Samen met het inwonerspanel en handhaving testen we momenteel hoe effectief deze werkwijze al is. Ondoordachte uitbreiding van het oorspronkelijk doel - function creep: De scanfiets kan in de toekomst inderdaad steeds meer functies krijgen, maar de vraag is of dit wenselijk is. We hebben al verschillende mogelijkheden voor de scanfiets in kaart gebracht, zoals het melden van afval op straat of het lokaliseren van kapotte straatlantaarns. Om te voorkomen dat deze technologie zomaar wordt ingezet, leggen we deze vraagstukken altijd ter besluit voor aan een wethouder, die door een democratisch gekozen gemeenteraad is geselecteerd. De toename van data: De uitbreiding van mobiele toiletten en steigers zorgt ervoor dat de scanfiets nu meer beelden opslaat, omdat deze ook beelden met steigers en mobiele toiletten vastlegt. Zoals eerder genoemd, verwijderen we deze beelden zo snel mogelijk, en alleen een beperkte groep ambtenaren heeft toegang. Daarnaast koppelen we de data niet zomaar aan andere systemen zonder bestuurlijke goedkeuring voor uitbreiding van de scanfiets en zijn wij transparant over de architectuur. https://algoritmeregister.amsterdam.nl/ai-system/objectherkenning-openbare-ruimte-containers

Verlies van betrokkenheid van de burger: We hebben de scanfiets zo ontwikkeld dat er in de praktijk zo min mogelijk verandert. Het product van de scanfiets is een melding aan een handhaver, die wordt gevraagd de situatie in de stad zelf te beoordelen. Het systeem schrijft bijvoorbeeld geen automatische boetes. De verantwoordelijkheden veranderen niet door de scanfiets, maar het moet alleen bijdragen aan de effectiviteit van de handhaving op straat. Milieubelasting: We hebben bewust voor een fiets gekozen om zo min mogelijk CO2 uit te stoten, wat altijd beter is dan deze technologie in een auto te gebruiken. Voor de toekomst kijken we ook naar het inzetten van de technologie bij al bestaande rijbewegingen van de gemeente, zoals vuilniswagens. Desalniettemin heeft het inwonerspanel het Computer Vision Team bewust gemaakt van de noodzaak om de uitstoot van het systeem beter in kaart te brengen.

Handhavingssysteem: Het behoort tot de verantwoordelijkheden van Toezicht en Handhaving om deze processen te verbeteren. Door de containerherkenning zijn al meerdere verbeterpunten aan het licht gekomen en verbeterd. Participatietraject: Voor de toekomst zou het inderdaad goed zijn om inwoners eerder te betrekken bij projecten met een soortgelijke adviesprocedure. Dit vergroot de kans dat hun input daadwerkelijk invloed heeft op het besluit. Dit moet wel binnen de gestelde planning en budget gerealiseerd kunnen worden.

Pagina 3 van 3