actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd.pdf
Tekst van het document
FOUTE OVERNAMES GOED AANGEPAKT De Weerbare Stad Januari 2021
Inhoud
Inleiding Inleiding
Waarschuwen
Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
Opwerpen barrières
Aanpakken
Planning
Planning
Coördinatie en uitvoering
Coördinatie en uitvoering
2
Inleiding Toenemende zorgen over kwetsbaarheid ondernemers en verhoogd risico op overnames door criminelen De coronacrisis is nog in volle omvang gaande. Naast gezondheidsproblemen leidt de crisis ook tot zware economische problemen: veel ondernemers staat het water aan de lippen. Naar verwachting zullen veel zaken het niet redden en noodgedwongen te koop komen te staan. Deze zorg is door meerdere partijen aangekaart. Vanuit ondernemers zelf en door bijvoorbeeld MKB en Koninklijke Horeca Nederland is het afgelopen jaar in contact met de gemeente meerdere keren aangegeven dat de nood hoog is en dat faillissementen dreigen. Dit wordt ondersteund door diverse onderzoeken (onder andere ministerie van SZW). Ook de gemeenteraad maakt zich ernstig zorgen over de gevolgen van de coronacrisis voor het lokale bedrijfsleven en de extra kwetsbaarheid van ondernemingen (zie ook de moties over risicobranches en bewustwordingscampagnes). o
Kwetsbaarheid biedt malafide investeerders met crimineel verworven geld de mogelijkheid ondernemers en vastgoedeigenaren te verleiden tot een “foute overname”.
o
Na de eerste lockdown zijn hierover verschillende signalen uit de stad binnengekomen; de resultaten van een onderzoek uit een eerdere social media campagne lijken dit te bevestigen.
o
Voorkomen moet worden dat foute investeerders de zaken in nood zullen overnemen.
Criminele overnames zijn niet gebonden aan de coronacrisis. Maar nu de coronacrisis lang aanhoudt, de coronamaatregelen worden verlengd en de situatie voor ondernemers daarmee nog penibeler wordt, neemt de urgentie toe. Wij stellen daarom extra acties voor.
Wat doen we al? • De gemeente onderhoudt nauwe contacten met de brancheorganisaties om te bezien waar mogelijk ondersteuning kan worden geboden bij digitalisering, financieringsvraagstukken, toegang tot kennis en internationale markten en het bewerkstelligen van aantrekkelijke winkelgebieden.
Inleiding
• De Weerbare Stad biedt voorlichting, probeert ondernemers weerbaar te maken tegen criminelen, geeft aan waar signalen kunnen worden gemeld en reageert zelf actief op signalen. De burgemeester stuurde hierover afgelopen jaar verschillende berichten aan de gemeenteraad in de vorm van een brief, een coronamonitor en antwoorden op schriftelijke vragen. Een van de vraagstukken in het gemeentelijk Dashboard Corona is hoe de gemeente zich kan voorbereiden, zowel organisatorisch als qua verwachte effecten op o.a. maatschappelijke onrust en voorzieningenniveau naar aanleiding van faillissementen en ontslagen (die naar verwachting fors zullen oplopen). Versnelling nodig: aanvullend actieplan De Weerbare Stad stelt voor om - in aanvulling op de eerder in gang gezette activiteiten - een aantal concrete acties uit te voeren gericht op het voorkomen dat zaken in verkeerde handen vallen. Met begrip voor de moeilijke situatie waarin ondernemers zich bevinden, maken we ondernemers en vastgoedeigenaren opnieuw bewust van de risico’s die ze lopen als ze met criminelen in zee gaan. Daarnaast zorgen we voor snellere opvolging van signalen en uitvoering van gerichte acties op foute overnames. Bij de diverse acties zal afstemming met in- en externe partners worden gezocht en in het bijzonder het RIEC.
Planning
Link met crisis- en herstelorganisatie
Coördinatie en uitvoering
Voorstel is om de aanvullende acties projectmatig op te pakken, zoveel mogelijk ingebed in de gemeentelijke crisis- en herstelorganisatie.
Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
3
I Waarschuwen Extra alertheid en verhoogde bewustwording van de risico’s zijn nodig, nu de druk toeneemt en de groep potentieel kwetsbaren voor criminele investeerders groter wordt. Dit maakt de aanpak van criminele investeringen des te urgenter. We zetten in op bewustwording en verhoging van de alertheid bij:
Ondernemers & vastgoedeigenaren
o Poortwachters die betrokken zijn bij overnames van vastgoed. Dit zijn notarissen, makelaars, taxateurs, hypotheekverstrekkers en banken.
• Waarschuwen van (de leden van) overkoepelende brancheorganisaties (MKB, KHN)
o Ondernemers zélf en vastgoedeigenaren die aan ondernemers verhuren (inclusief corporaties). Zij lopen het risico dat een crimineel hun pand misbruikt voor criminele doeleinden.
• Herhalen van de foute helpers/investeerders campagne van het RIEC AA bij ondernemers
• Instrueren van de WPI-coaches voor ondernemers op ondermijningssignalen in hun gesprekken met ondernemers en het actief doorgeven van signalen
o Medewerkers van de gemeente. Dit zijn zowel vergunningverleners als collega’s die zich met het tegengaan van ondermijning bezig houden.
• Waarschuwen van vastgoedeigenaren van bedrijfs onroerend goed (BOG) over de risico’s en aangeven waar ze kunnen melden
Op het gebied van bewustwording en het melden van signalen zetten wij – per doelgroep - de volgende acties in gang:
• Verhogen weerbaarheid ondernemers tegen criminele investeerders door persoonlijke benadering van trainers (naar voorbeeld Kinkerstraat & Spiegelstraat)
Poortwachters
Medewerkers gemeente
• Aan poortwachters versturen van een reminder voor alertheid op signalen en een factsheet over ondermijning in vastgoed. Samen optrekken met RIEC-projectgroep.
• Verhogen van bewustwording binnen de gemeente bij ondermijningscollega’s : organiseren studio Drugs en Ondermijning special ‘criminele investeringen in vastgoed’
• Toespitsen van bestaande meldingsroute op ‘foute overnames bij faillissementen’ en vaste afspraken maken over doorgeven van signalen. • Met poortwachters de mogelijkheid bespreken van uitwisseling van signalen en het elkaar informeren (waar wettelijk toegestaan)
Inleiding
• Vastgoedeigenaren wijzen op risico’s van verhuur bedrijfspanden aan criminelen (campagne MMA) en wijzen op belang / ondersteunen bij opzetten goede contracten
• Verstrekken van een lijst met indicatoren aan vergunningverleners op foute horecaovernames, in samenspraak met projectgroep Vastgoed van het RIEC.
Planning
• Invoeren van ‘rode vlaggen’ in onze dashboards, zodat signalen over mogelijke foute overnames beter naar voren komen. Tevens ‘red teaming’: waar kijken we naar?
Coördinatie en uitvoering
• Projectleiders ondermijning bij stadsdelen vragen binnen hun netwerk (bijv. bij gebiedsmakelaars, winkelstraatmanagers) actief naar signalen en houden dit bij • Actief monitoren van aantal faillissementen en/of te koop staande bedrijven Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
4
II Opwerpen barrières Signalen van foute overnames door criminele investeringen moeten de juiste opvolging krijgen. Hiervoor is het nodig om op verschillende plaatsen binnen de gemeentelijke organisatie te zorgen voor de juiste instrumenten en met de partners te zorgen voor de juiste afstemming. Ook vraagt het om het opwerpen van barrières. Om dit te verwezenlijken stellen we de volgende acties voor: Gemeentelijke organisatie
Partners • Afspraken maken met RIEC en andere partners over melden en opvolgen signalen • Afspraken maken in driehoeksverband over opvolging signalen (zie ook publieke oproep hoofdofficier in interview met AT5). Inleiding
• Mogelijkheid onderzoeken tot inzet van de methodiek van een onderzoeksjournalist: met een andere bril naar de werkelijkheid kijken.
• Vergunningverleners laten werken volgens de leeswijzer transparante financiering en implementatie beleidslijn Bibob • (tijdelijk) Uitbreiden van de vergunningsplicht naar meer kwetsbare branches of gebieden • Inzichtelijk maken van de uitwerking van het Franse model op het voorkomen van foute overnames • Extra inzet /controles van inspecteurs bouw en gebruik bij opvallende verbouwingen van ondernemingen. Hier wordt een link gelegd met de straatgerichte aanpak. • Het inrichten van een projectorganisatie die kan optreden als signalen binnenkomen. Hier hoort ook bij dat ‘signaal-behandelaars’ worden aangewezen en worden voorbereid op hun rol (zie ook p. 8). Planning
Coördinatie en uitvoering
Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
5
III Aanpakken Wanneer signalen van criminele investeringen in vastgoed of misbruik van vastgoed bij de gemeente binnenkomen, worden deze opgevolgd. Als gemeente hebben we beperkte interventiemogelijkheden om criminele investeringen in vastgoed of misbruik van vastgoed aan te pakken. We bekijken welke organisatie de beste tools in handen heeft om een signaal op te pakken. Wanneer we als gemeente zelf niet kunnen of mogen interveniëren, geven we signalen door aan de organisatie die er wel iets mee kan. De projectorganisatie foute overnames zorgt ervoor dat binnenkomende signalen op 1 centrale plek bekend zijn en worden gevolgd. In het team dat de binnenkomende signalen wekelijks bespreekt, wordt onderzocht wat er precies aan de hand is, of aanvullende informatie beschikbaar is, wie het beste op het signaal kan reageren en wie als regisseur wordt aangewezen. Aan elk signaal wordt een aparte behandelaar gekoppeld, die opvolging geeft aan het signaal. Deze behandelaar kan één of meerdere activiteiten ondernemen: • Poortwachters inlichten over concrete signalen (indien/waar wettelijk mogelijk) • Signalen van criminele investeringen actief en gestroomlijnd doorgeven aan het RIEC • Actief stopgesprekken initiëren met vastgoedeigenaren
Inleiding
Relatie met ondermijningsbrigade De Ondermijningsbrigade is een multidisciplinair controleteam gericht op fysieke controles bij signalen rond malafide bedrijvigheid. De Ondermijningsbrigade heeft in het kader van dit plan alleen een rol wanneer er noodzaak is om een bedrijf fysiek te controleren. Als het gaat om de financiën of de structuren achter een foute overname, heeft de Ondermijningsbrigade geen rol.
• WPI coaches die in gesprek zijn met ondernemers, een alternatief laten bieden aan ondernemers die criminele investeringen krijgen aangeboden (ondernemersvaardigheden en hulp bij doorstart) • Inzet ondermijningsbrigade bij malafide bedrijvigheid in het betrokken vastgoed
Planning
Coördinatie en uitvoering
Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
6
I
Waarschuwen
Fase
Start
Gereed
1
Versturen van een reminder voor alertheid op signalen en een factsheet over ondermijning in vastgoed aan poortwachters
Gestart
2020
feb
2
Toespitsen van bestaande meldingsroute op ‘foute overnames bij faillissementen’ en vaste afspraken maken over doorgeven van signalen.
Gestart
2020
doorlopend
3
Met poortwachters de mogelijkheid bespreken van uitwisseling van signalen en het elkaar informeren (waar wettelijk toegestaan)
Gestart
2020
doorlopend
4
Herhalen van de foute helpers/investeerders campagne van het RIEC AA bij ondernemers
In voorbereiding
feb
mrt
RIEC, PVO
5
Waarschuwen van (de leden van) overkoepelende brancheorganisaties (MKB, KHN)
Gestart
2020
feb
MKB, KHN
6
Vastgoedeigenaren wijzen op risico’s van verhuur bedrijfspanden aan criminelen (campagne MMA)
7
Instrueren van de WPI-coaches voor ondernemers op ondermijningssignalen in hun gesprekken met ondernemers en het actief doorgeven van signalen
8 9 10 11 12
Betrokkenen RIEC AAO, Projectleiders Ondermijning Poortwachters, brancheorganisaties
Gestart
feb
mei
MMA
In voorbereiding
feb
doorlopend
WPI
Waarschuwen van vastgoedeigenaren van bedrijfs onroerend goed (BOG) over de risico’s en aangeven waar ze kunnen melden
Gestart
2020
doorlopend
MMA
Verhogen weerbaarheid ondernemers tegen criminele investeerders door persoonlijke benadering van trainers (naar voorbeeld Kinkerstraat & Spiegelstraat)
Gestart
2020
doorlopend
PVO, RIEC, MKB, KHN
Gestart
2020
maart
Intern
Gestart
jan
feb
VTH
In voorbereiding
2021
doorlopend
RIEC, OOV
2020
doorlopend
Project leiders Ondermijning
In voorbereiding
Feb.
doorlopend
OIS, EZ, OOV
Start
Gereed
Verhogen van bewustwording binnen de gemeente bij ondermijningscollega’s: organiseren studio drugs en ondermijning special ‘criminele investeringen in vastgoed’ Verstrekken van een lijst met indicatoren aan vergunningverleners op foute horeca-overnames.
14
Invoeren van ‘rode vlaggen’ in onze dashboards, zodat signalen over mogelijke foute overnames beter naar voren komen. Projectleiders ondermijning bij stadsdelen vragen binnen hun netwerk (bijv. bij gebiedsmakelaars, winkelstraatmanagers) actief naar signalen en houden dit bij Actief monitoren van aantal faillissementen
II
Opwerpen barrières
Fase
15
Vergunningsverleners laten werken volgens de leeswijzer transparante financiering horeca
Gestart
2020
mrt
VTH, AAO
16
(Tijdelijk) uitbreiden van de vergunningsplicht naar meer branches of gebieden
Gestart
2020
juni
OOV, VTH
17
Inzichtelijk maken van de uitwerking van het Franse model op het voorkomen van foute overnames
Gestart
2020
apr
DWS, DJZ, G&O, EZ
18
In voorbereiding
feb
doorlopend
DWS, VTH
Gestart
jan
feb
DWS, OOV
20
Inzet van inspecteurs bouw en gebruik bij opvallende verbouwingen van ondernemingen Het inrichten van een projectorganisatie die kan optreden als signalen binnenkomen. Hier hoort ook bij dat ‘signaal-regisseurs’ worden aangewezen en worden voorbereid op hun rol (zie ook p. 8). Afspraken maken met RIEC en andere partners over melden en opvolgen signalen
Gestart
2020
feb
RIEC+partners
21
Afspraken maken in driehoeksverband over opvolging signalen (zie ook publieke oproep hoofdofficier in interview met AT5)
In voorbereiding
jan
apr
OOV
22
Mogelijkheid onderzoeken tot het inzetten van methodiek onderzoeksjournalist
In voorbereiding
Ntb
Ntb
DWS
III
Aanpakken
Fase
Start
Gereed
23
25
Poortwachters inlichten over concrete signalen (waar wettelijk mogelijk) WPI coaches die in gesprek zijn met ondernemers, een alternatief laten bieden aan ondernemers die criminele investeringen krijgen aangeboden (ondernemersvaardigheden en hulp bij doorstart) Actief stopgesprekken initiëren met vastgoedeigenaren
26 27
13
19
24
Gestart
In voorbereiding
Inleiding
Externe partners
Externe partners
Doorlopend
Poortwachters
Gestart
2020
doorlopend
WPI
In voorbereiding
2020
doorlopend
Stadsdelen
Inzet ondermijningsbrigade bij malafide bedrijvigheid in het betrokken vastgoed
Gestart
2020
doorlopend
OB RIEC
Signalen van criminele investeringen actief en gestroomlijnd doorgeven aan het RIEC
Gestart
2020
doorlopend
RIEC
Planning
Coördinatie en uitvoering
7
Coördinatie en uitvoering Kort na de aanvang van de coronacrisis heeft de gemeente een aantal zaken in gang gezet, met het oog op de extra risico’s op ondermijning in/met ondernemingen. Nu de crisis langer aanhoudt en strenge maatregelen blijven gelden, vraagt de situatie om extra aandacht voor de risico’s op ondermijning. Om te zorgen dat de stad niet wijkt voor criminele invloeden vanuit de onderwereld is, vanuit het perspectief van De Weerbare stad, extra focus op dit fenomeen nodig.
Inleiding
Uit te voeren taken zijn dan, in samenwerking met in- en externe partners : o
Voorbereiden en coördinatie van inzet op extra alertheid op signalen en verhoogde bewustwording.
o
zorgen voor inzet van de juiste instrumenten en het mogelijk maken dat signalen kunnen worden opgevolgd (voorbereiding mogelijke maatregelen).
o
actief signalen verzamelen, per signaal een regisseur benoemen en zorgen voor directe actie (coördinatie op uitvoering van maatregelen)
o
nauw contact onderhouden met de ondermijningsbrigade, met de gemeentelijke Crisis & herstelorganisatie, met de projectleiders in de stadsdelen en met politie/OM. Voorstel is om aan het team een vertegenwoordiger van bijv. EZ en WPI toe te voegen. Planning
Coördinatie en uitvoering
Actieplan tegengaan foute overnames in coronatijd
8