Aanbiedingsbrief wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Dienst Uitvoering Onderwijs T.a.v. MRvNS Postbus 30205 2500 GE Den Haag NEDERLAND

Datum Onderwerp

18 oktober 2023 Aanbiedingsbrief wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen

Geachte minister, Dit is het derde jaar dat initiatiefnemers middels de wet Meer Ruimte voor Nieuwe Scholen (MRvNS) een nieuwe basis- of middelbare school kunnen starten. Als onderdeel van de wet MRvNS kunnen gemeenten zienswijzen op nieuwe initiatieven indienen. In de afgelopen twee jaar zijn deze zienswijzen echter niet meegewogen in het besluit tot bekostiging. Dit maakt van de zienswijzen een lege huls, terwijl zij juist van grote waarde kunnen zijn. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam heeft daarom besloten om dit jaar geen zienswijze per initiatief meer in te dienen. In deze brief licht ik dit besluit en mijn zorgen over de onwenselijke effecten van de wet MRvNS nader toe. Motivatie om geen zienswijzen in te dienen De gemeente maakt zich sterk voor een divers onderwijsaanbod van goede kwaliteit in de stad en maakt hier samen met schoolbesturen afspraken over. De stichting van nieuwe scholen in onze stad heeft invloed op deze afspraken. Daarom hebben we de afgelopen twee jaar tijd en moeite gestoken in het opstellen van de zienswijzen, omdat deze ons de mogelijkheid bieden om onze visie op de inpassing van nieuwe initiatieven in onze stad mee te laten wegen in de stichtingsprocedure.

Het is belangrijk dat de gemeente inspraak heeft in de stichtingsprocedure, omdat wij met een brede en integrale blik de gevolgen kunnen schetsen van een nieuw initiatief voor de lokale context en het onderwijsaanbod. Een school start immers niet in een vacuüm; samenwerking met en tussen schoolbesturen is essentieel in Amsterdam. Samen zetten we in op kwalitatief goede scholen, van gezonde omvang met een leerlingenpopulatie die een afspiegeling is van de wijk. We maken meerjarige afspraken over het verminderen van kleine scholen door sluiting of fusie, zodat er in elke wijk een stabiel aanbod is van voldoende omvang. Gezamenlijk stellen we ook een integraal huisvestingplan op, waarmee we afspraken rondom onderwijshuisvesting voor de aankomende jaren vastleggen. Ook voeren we samen met de schoolbesturen beleid om het

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

18 oktober 2023 Kenmerk Pagina 2 van 3

lerarentekort en segregatie tegen te gaan. Dit alles is erop gericht om de kwaliteit van het onderwijs in Amsterdam voor alle kinderen te waarborgen. De afgelopen twee jaar hebben we met de zienswijzen duidelijk gemaakt hoe nieuwe initiatieven passen in de lokale context van Amsterdam. We betreuren het daarom dat de zienswijzen niet zijn meegewogen in het bekostigingsbesluit van de minister, omdat deze geen onderdeel uitmaken van het wettelijke toetsingskader. Om deze reden hebben we besloten om dit jaar af te zien van het indienen van de zienswijzen. Negatieve gevolgen van de wet MRvNS Sinds de wet MRvNS in werking is getreden twee jaar geleden, is het makkelijker geworden om een nieuwe po- of vo-school te starten. Dit komt doordat nieuwe initiatieven enkel voldoende ouderverklaringen op hoeven te halen om in aanmerking te komen voor een bekostigingsbesluit. Een ouderverklaring kan worden gezien als een steunbetuiging voor het initiatief, maar dit betekent niet dat ouders voornemens zijn hun kinderen ook in te schrijven op de school wanneer deze bekostigd wordt. Bovendien is de straal waarin ouderverklaringen mogen worden verzameld groot (6 km bij po en 15 km bij vo). Uit ervaring zien wij dat het voedingsgebied van scholen in de werkelijkheid beperkter is en de reisbereidheid van ouders, zeker in de po leeftijd over het algemeen genomen minder groot.

De ouderverklaringen die als onderdeel van de wet MRvNS moeten worden ingediend zijn dan ook te vrijblijvend. Daarnaast dient een nieuw initiatief volgens de wet bestaande schoolbesturen in het voedingsgebied uit te nodigen voor een gesprek. Ik onderschrijf het belang van dit gesprek, omdat dit de mogelijkheid biedt voor nieuwe initiatieven om de samenwerking met bestaande besturen op te zoeken. In de praktijk blijkt echter dat deze uitnodigingsplicht niet altijd leidt tot een gesprek met bestaande schoolbesturen en ook nog niet heeft geresulteerd in een concrete samenwerking. De uitnodigingsplicht is daarmee op dit moment ook nog te vrijblijvend. Door deze lage drempel voor het starten van een nieuwe school en het niet hoeven meenemen van de lokale context, is de verwachting dat ook de komende jaren er nieuwe initiatieven ingediend en goedgekeurd gaan worden. Een toename van het aantal scholen veroorzaakt een aantal knelpunten voor Amsterdam die ik hieronder toelicht. •

Toename van te kleine scholen en overcapaciteit. Door een toename van het aantal scholen bij een gelijkblijvende leerlingenpopulatie, is er een groot risico dat er meer scholen onder de opheffingsnorm komen te vallen. In Amsterdam zijn er nu al ongeveer 40 po-scholen met een leerlingaantal onder de opheffingsnorm. Ook de Amsterdamse voscholen hebben meer capaciteit dan nodig is om alle leerlingen een plek te geven. Sinds de inwerktreding van de wet MRvNS zijn er vier nieuwe po-initiatieven en één vo-initiatief goedgekeurd. Bovendien zijn er dit jaar twee po- en twee vo-initiatieven aangemeld. Door een toename in het aantal po- en vo-scholen ontstaat er meer concurrentie en is de kans groot dat het aantal te kleine po-scholen en het aantal vo-scholen met een overcapaciteit groeit.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

•

•

•

18 oktober 2023 Kenmerk Pagina 3 van 3

Lerarentekort. Als gevolg van de wet MRvNS ontstaat er extra druk op het Amsterdamse lerarentekort. Elke nieuwe school heeft immers leraren nodig, waardoor het beperkte aantal beschikbare FTE moet worden verspreid over een toenemend aantal scholen. Deze scholen concurreren met elkaar om dezelfde groep docenten. Dit is een bedreiging voor het waarborgen van de onderwijskwaliteit. Segregatie. Amsterdam zet in op kwalitatief goede scholen met een leerlingenpopulatie die een afspiegeling is van de wijk en vindt het van belang dat kinderen van diverse achtergronden elkaar ontmoeten, ook binnen de school. De wet MRvNS zorgt voor een groter risico op segregatie in de stad. Nieuwe initiatieven kunnen leerlingen uit omliggende gemengde scholen wegtrekken. Hierdoor bestaat de kans dat deze scholen te maken krijgen met een meer eenzijdig samengestelde leerlingenpopulatie dan nu het geval is. Bovendien is het met de wet MRvNS makkelijker geworden om een school met één onderwijssoort te stichten, omdat er minder ouderverklaringen nodig zijn dan voor een scholengemeenschap. Dit kan de stichting van categorale scholen stimuleren. Deze ontwikkeling druist in tegen het beleid van Amsterdam dat zich richt op kansengelijkheidsbeleid en het tegengaan van segregatie. Huisvesting. Op het gebied van onderwijshuisvesting staat Amsterdam voor een ingewikkelde opgave.

In een verdichtende stad is het vinden van een geschikte onderwijslocatie erg lastig. Stijgende bouwkosten en aanvullende eisen die worden gesteld aan de gebouwen vergroten bovendien de financiële druk op de begroting voor onderwijshuisvesting. Voor de meeste initiatieven is er dan ook geen beschikbare onderwijshuisvesting in het door het schoolbestuur gewenste postcodegebied. Dit betekent dat de gemeente extra dient te investeren in tijdelijke of bestaande bouw, of dat de gemeente uitsluitend huisvesting kan aanbieden op een locatie buiten het gewenste postcodegebied. Bovendien moeten nieuwe initiatieven die positief zijn beoordeeld binnen 14 maanden worden voorzien in huisvesting. Dit is - zeker in het geval er meerdere initiatieven bekostiging ontvangen - een korte termijn.

Tot slot Het is teleurstellend dat de zienswijzen en de lokale onderwijscontext niet zijn meegewogen bij het besluit om initiatieven voor bekostiging in aanmerking te laten komen. Net als voorgaande jaren verzoek ik u daarom dringend om onze zorgen over de onwenselijke gevolgen van de wet MRvNS serieus te nemen en om aanpassingen door te voeren.

Met vriendelijke groet,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl