Aanbiedingsbrief onderzoeksprogramma 2022 van de Rekenkamer Amsterdam voor 2022

Gemeente Amsterdam T.a.v. de gemeenteraad Postbus 202 1000 AE Amsterdam

datum ons kenmerk behandeld door onderwerp bijlagen

6 juli 2022 RA_22_044 J. Kooij aanbieding onderzoeksprogramma 2022 van de Rekenkamer Amsterdam Groslijst 2022

Geachte leden van de raad, In deze brief informeer ik u over het onderzoeksprogramma van de Rekenkamer Amsterdam voor 2022. Na mijn aanstelling had ik de gelegenheid om de onderzoeksprogrammering met een schone lei te beginnen.a De afgelopen maanden heb ik een aantal onderzoeken laten voorbereiden en inmiddels ook één onderzoek laten starten. De keuze voor deze onderzoeken heb ik mede gebaseerd op de gesprekken over uw suggesties voor mogelijke onderzoeksonderwerpen die u met mijn voorganger in het najaar van 2021 heeft gevoerd. Uw suggesties en die van burgers uit de stad hebben wij in onze groslijst opgenomen. De groslijst is aan deze brief toegevoegd. Hierna volgen korte beschrijvingen van de onderzoeken die momenteel in voorbereiding of in uitvoering zijn. Ik wil dit jaar ook experimenteren met een aantal rekenkameronderzoeken die kleiner in scope en diepgang zijn dan onze reguliere rekenkameronderzoeken. Ook heb ik besloten tot een opvolgingsonderzoek naar de wijze waarop het college uitvoering geeft aan de raadsbesluiten over onze aanbevelingen. De volgende onderzoeken zijn op dit moment in uitvoering of in voorbereiding:

• • • • • •

Preventieve jeugdhulp in Amsterdam (in uitvoering) Algoritmen (in voorbereiding) Gebiedsontwikkeling (in voorbereiding) Indicatoren discriminatie (klein, in voorbereiding) Participatieparagraaf (klein, in voorbereiding) Opvolgingsonderzoek (in voorbereiding)

Preventieve jeugdhulp in Amsterdam (in uitvoering) Preventieve jeugdhulp wordt zowel landelijk als in Amsterdam gezien als noodzakelijk onderdeel van een effectief en efficiënt jeugdhulpstelsel. Want als preventie in de praktijk niet goed a Mijn voorganger, Jan de Ridder, heeft op 10 november 2021 alle toenmalige raadsfracties een brief

gestuurd over de procedure voor het onderzoeksprogramma 2022. Daarin heeft hij aangekondigd dat er voor 2022 onder zijn verantwoordelijkheid geen onderzoeksprogramma zou worden opgesteld vanwege zijn aflopende termijn als directeur van de Rekenkamer Amsterdam.

telefoon 020 30 36 300 • e-mail info@rekenkamer-amsterdam.nl • twitter RekenkamerMA

van de grond komt, valt de basis weg onder (de transformatie van) het jeugdhulpstelsel. In 2013 heeft de gemeenteraad de Ouder- en Kindteams (OKT’s) aangewezen als belangrijke verantwoordelijke partij voor het uitvoeren van de preventieve opgave die voortkomt uit de Jeugdwet. We starten een onderzoek naar het preventieve jeugdbeleid in Amsterdam. We kijken hoe de OKT’s het beleid uitvoeren en of zij hierbij ergens tegenaan lopen. In het bijzonder onderzoeken we de manier waarop de gemeente invloed uitoefent op deze uitvoeringspraktijk. De onderzoeksopzet van dit onderzoek kunt u hier vinden. Algoritmen (in voorbereiding) De gemeente Amsterdam gebruikt algoritmen bij de uitvoering van haar taken. Een algoritme is een set regels en instructies die een computer geautomatiseerd volgt bij het maken van berekeningen om een probleem op te lossen of een vraag te beantwoorden. Hierdoor kunnensommige taken van de gemeente automatisch of sneller worden uitgevoerd. Algoritmes kunnen zeer eenvoudig zijn (bijvoorbeeld een eenvoudige beslisboom), maar ook zeer complex in het geval van het leren herkennen van zwerfafval. Zowel eenvoudige als complexe algoritmen kunnen grote impact hebben op burgers en bedrijven. Het risico bestaat bijvoorbeeld dat als het algoritme niet goed werkt, mensen gediscrimineerd kunnen worden.

Met dit onderzoek willen we burgers, raadsleden en andere belanghebbenden inzicht bieden in hoe Amsterdam omgaat met algoritmen, zodat zij zich daarover een oordeel kunnen vormen. Dat doen we door zowel het recente Amsterdamse beheerskader voor algoritmen als een aantal algoritmen te beoordelen. Gebiedsontwikkeling (in voorbereiding) Amsterdam kent een groot tekort aan betaalbare woningen, zo stelt het college in het Woningbouwplan 2018-2025. Het bestrijden van de wooncrisis blijft ook in de nieuwe bestuursperiode 2022-2026 topprioriteit. In het Amsterdams Akkoord staat voor de woningbouw het streven om langjarig 7.500 woningen te bouwen waarbij 40% sociaal, 40% middensegment en 20% vrije sector het uitgangspunt blijft. In dit onderzoek willen we aan de hand van casussen nagaan welke ervaringen er zijn opgedaan bij het realiseren van betaalbare woningen in gebiedsontwikkelingen en welke lessen deze ervaringen bevatten voor de toekomstige woningbouwproductie in Amsterdam. Indicatoren discriminatie (klein, in voorbereiding) Met de indicatoren uit de begroting wordt de gemeenteraad op hoofdlijnen geïnformeerd over de geboekte voortgang bij belangrijke onderwerpen voor de stad. Dit soort informatie helpt de gemeenteraad bij het houden van overzicht en het signaleren van eventuele knelpunten en problemen. Eén zo’n belangrijk onderwerp is het tegengaan van discriminatie.

In het Amsterdams Akkoord wordt het belang hiervan benadrukt en wordt aangekondigd dat de aanpak van het vorige college wordt voortgezet en versterkt. Wij willen nagaan in hoeverre de indicatoren in de begroting de gemeenteraad een toereikend beeld op hoofdlijnen geven van de voortgang en ontwikkelingen bij het tegengaan van discriminatie. Participatieparagraaf (klein, in voorbereiding) Het versterken van participatie is al jaren een speerpunt van opeenvolgende colleges. De participatieparagraaf in voordrachten voor het college en de dagelijks besturen van stadsdelen is een belangrijk instrument om grip te krijgen op de wijze waarop de gemeente participatieprocessen opzet en uitvoert. In dit onderzoek willen wij nagaan hoe de participatieparagraaf in de praktijk werkt en bijdraagt aan dit doel.

2

Opvolgingsonderzoek (in voorbereiding) In het verleden onderzochten we de opvolging van de aanbevelingen uit de rekenkamerrapporten incidenteel. Enkele jaren nadat een rekenkamerrapport was gepubliceerd, gingen we na of en hoe het college uitvoering had gegeven aan de aanbevelingen. Sinds september 2020 is deze systematiek gewijzigd. De gemeenteraad neemt sindsdien het besluit om het college te vragen om een plan van aanpak te maken voor de opvolging van de aanbevelingen en dit plan van aanpak binnen een half jaar aan te bieden aan de gemeenteraad en vervolgens te rapporteren over de uitvoering van de aanbevelingen. Inmiddels heeft de gemeenteraad dit besluit genomen bij ruim tien rekenkamerrapporten. In dit opvolgingsonderzoek gaan wij na in hoeverre het college uitvoering heeft gegeven aan deze raadsbesluiten. In deze brief heb ik u inzicht gegeven in de onderzoeken die op dit moment in voorbereiding of uitvoering zijn. Ik houd er rekening mee dat er gaandeweg dit jaar nog andere, nieuwe onderzoeken zullen worden voorbereid en gestart. Eén onderzoek waarover ik later dit jaar verwacht een besluit te nemen, is het verzoekonderzoek naar het programma Signalling en Control Metro Amsterdam (SCMA).b Bij het starten van nieuwe onderzoeken die nog niet in dit onderzoeksprogramma 2022 voorkomen, zult u daarover, per onderzoek, worden geïnformeerd.

Een actueel overzicht van de lopende onderzoeken kunt u ook altijd op onze website vinden. Tot slot nog een opmerking over het onderzoeksprogramma 2023. Ik beraad mij momenteel op de wijze waarop ik het onderzoeksprogramma van de Rekenkamer Amsterdam in de toekomst precies wil vormgeven. Het kan zijn dat ik voor een andere vorm kies om u te informeren over onze geplande onderzoeksactiviteiten. Maar ik wil in ieder geval graag contact met u houden over uw behoefte ten aanzien van onderzoek van de rekenkamer. Ik zal alle raadsfracties daarom dit najaar, zoals gebruikelijk, benaderen voor een gesprek hierover. Uiteraard kunt u ook altijd tussentijds onderwerpen bij ons onder de aandacht brengen. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over het onderzoeksprogramma 2022 van de Rekenkamer Amsterdam. Mocht u vragen of opmerkingen hebben, neem dan gerust contact op met mij of met de projectleider Jurriaan Kooij (j.kooij@rekenkamer-amsterdam.nl, 06-82 40 88 24). Met vriendelijke groet,

drs. A.L. Daalder directeur Rekenkamer Metropool Amsterdam

b In mijn brief van 17 mei 2022 heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken rondom dit verzoekon-

derzoek. Daarbij heb ik aangekondigd dat ik, vanwege de uitloop van het programma SCMA en de veranderde informatievoorziening aan de gemeenteraad, in gesprek wil gaan met vertegenwoordigers van uw raad om na te gaan of er nog steeds behoefte is aan een onderzoek zoals vastgelegd in de motie van december 2020.

2