a. Voortgangsrapportage-DSDB.pdf

Duurzame Stad, Duurzame Banen Voortgangsrapportage 2021

Inhoudsopgave Voortgang juli - december 2021

3

Hoofdstuk 1 Inleiding

4

1.1

Opgave

5

1.2

Veranderde arbeidsmarkt

6

1.3

Recente ontwikkelingen

7

Hoofdstuk 2 Omscholen is essentieel

8

2.1

Werken aan oplossingen

9

2.2

Werving kandidaten

11

Hoofdstuk 3 Voortgang motoren

3.1

3.2

3.3

3.4

3.5

3.6

12

Succesvolle 1e subsidieronde Zonmotor

13

Zonmotor

14

Start opleidingstraject Zonmotor

15

Warmtemotor

16

Mantelovereenkomst Warmtemotor getekend

17

Renovatie- en Isolatiemotor

18

Eerst energie besparen, dan aardgasvrij

20

Vastgoedmotor

21

”Mooi werk maken”

22

Klimaatadaptatiemotor

23

Isolatieactie MKB in volle gang

24

MKB-motor

25

Zonnepanelen en laadpalen op bedrijventerrein De Heining 28

Colofon

29

Duurzame Stad, Duurzame Banen

2

Voortgang juli - december 2021

Duurzame Stad, Duurzame Banen

3

Hoofdstuk 1 Inleiding In deze rapportage geven we een actualisatie van de opgave, oplossingen voor de belangrijkste barrières bij de invulling van Duurzame Banen en tenslotte per motor een update van de gerealiseerde verduurzamingen en de voortgang op trajecten voor zij-instromers.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

4

1.1

Opgave

Amsterdam investeert € 78 miljoen uit het Klimaatfonds in het versneld verduurzamen van de stad. Dit is nodig om te voldoen aan de klimaatafspraken uit Parijs en om de negatieve effecten van de huidige energiecrisis te verminderen. Het extra werk dat hier de komende jaren uit voortkomt, moet zorgen voor een robuuste en minder eenzijdige lokale economie die toekomstbestendig is.

We hebben geschoolde en ervaren beroepskrachten hard nodig. We gebruiken de investeringen in de 6 duurzame motoren om zij-instroom naar deze sector te bevorderen via nieuwe samenwerkingsvormen met werkgevers, opleidingsinstituten en brancheorganisaties. Met het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen komt een proces op gang naar meer Amsterdamse vakmensen voor duurzaamheid. We richten ons op 2 hoofddoelen:

1. De stad sneller verduurzamen Om de klimaatambities te kunnen behalen.

2. M  eer Amsterdammers een baan in duurzame techniek, bouw en infra. Om de klimaatambities te kunnen realiseren. Duurzame Stad, Duurzame Banen

5

1.2

Veranderde arbeidsmarkt

Sinds de vaststelling van het Duurzaam Herstelplan is het veld flink veranderd. De coronacrisis is nog steeds gaande en toch is de economie op dit moment herstellende. De aanvankelijk verwachte ruimte op de arbeidsmarkt is omgeslagen naar een enorme krapte in meerdere sectoren. Impact op de Amsterdamse arbeidsmarkt De economie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) kromp in 2020 met 7,1% en werd daarmee harder geraakt dan de Nederlandse economie (een krimp van 3,8 %). Deze relatief grote impact is te verklaren door het soort werkgelegenheid in deze regio dat zwaar geraakt is door de coronacrisis. Amsterdam kent een bovengemiddeld grote dienstensector, meer flexibele arbeid en internationaal georiënteerde bedrijvigheid.

Economische ontwikkelingen De economie herstelt zich in 2021 sneller dan verwacht. In plaats van een oplopende werkloosheid, zijn er voor het eerst in jaren meer openstaande vacatures dan werklozen. We zien maandelijks een daling van het aantal bijstands- en

WW-uitkeringen. Naar verwachting is de omvang van de lokale economie in de 2e helft van 2022 weer terug op het niveau van vóór de coronacrisis. Voorzichtigheid is hierbij geboden, omdat het (internationale) verloop van de crisis structureel onzeker is. De toekomstige impact van het virus op de verschillende sectoren en op het herstel van de wereldeconomie is nog onduidelijk. Wat zijn de economische gevolgen op onze internationale handelspartners en de effecten op onze handel met hen? Welk effect hebben stijgende grondstofprijzen op het herstel van het investeringsvermogen? En wat zijn blijvende effecten op zwaar geraakte sectoren zoals de luchtvaart of internationaal toerisme?

Risico voor een duurzame economie Ondanks de herstellende economie, krijgt de regio op de (middel) lange termijn met grote uitdagingen te maken. Tekorten aan arbeidskrachten en de afnemende arbeidsproductiviteit zullen de economische groei beperken. Bovendien komt de transitie naar een klimaatneutrale en volledig circulaire economie in 2050 nog meer onder druk te staan door de toenemende arbeidskrapte in de technische sectoren. Uit recent onderzoek blijkt dat we de komende 8 jaar nog eens 18% minder instroom kunnen verwachten in technische opleidingen (bron: Ecorys), dit terwijl de vraag naar technisch geschoold

personeel alleen maar groeit. Landelijk staan in het 2e kwartaal van 2021 er 95.850 vacatures open voor technische beroepen en in het 3e kwartaal van 2021 zijn dat er 105.100 (bron: UWV). Landelijk gezien is 1 op de 32 vacatures een beroep in de technische sector, de vacaturedruk is dus enorm hoog. Vanaf het 2e kwartaal is sprake van een zeer krappe arbeidsmarkt voor technische beroepen. Dat geldt ook voor arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam. De spanning op de arbeidsmarkt is met 11,67 in het 3e kwartaal van 2021 nog hoger dan voor de coronacrisis met een spanning van 6,72 in het 3e kwartaal van 2019. In GrootAmsterdam staan in het 2e kwartaal van 2021 5.850 vacatures open voor technische beroepen en in het 3e kwartaal zijn er 7.350 openstaande vacatures.

Totaal MBO studenten: 2020:

494.000 verwachting voor 2030:

434.000 = 12% minder

MBO studenten (voor de richting techniek is dat zelfs 18% minder)

Duurzame Stad, Duurzame Banen

6

1.3

Recente ontwikkelingen

De duurzame motoren kennen ieder een eigen dynamiek en aanpak. Sommige motoren hebben in de 2e helft van 2021 voorbereidingen getroffen en andere zijn al van start met de beoogde verduurzamingen. Het toeleiden van kandidaten naar werk in de energietransitie is complex en vergt een enorme en gezamenlijke inspanning. Duurzame Stad Met het uitwerken en vaststellen van regelingen kan de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden van start. Binnen de Warmtemotor is de Mantelovereenkomst getekend. Binnen de Renovatie- en Isolatiemotor is een collectieve inkoopactie voorbereid voor verduurzamingsmaatregelen bij particuliere eigenaren. Ook is een financiële regeling in ontwikkeling om in woningen van wijken binnen de Warmtemotor eenvoudige energiebesparende maatregelen uit te voeren. Binnen de MKB-motor is een collectieve inkoopactie gestart voor verduurzamingsmaatregelen voor MKB’ers. Er worden ook meters gemaakt met het verduurzamen van bedrijventerreinen.

Binnen de Zonmotor is een succesvolle 1e ronde geweest van de subsidieregeling voor zonnepanelen op corporatiedaken. De eerste zonnepanelen met subsidie zijn inmiddels gelegd. Binnen de Vastgoed- en de Klimaatadaptatiemotor is de uitvoering van de werkzaamheden reeds gestart.

Duurzame Banen Via verschillende landelijke (TechniekPact), regionale (Masterplan Techniek MRA) en gemeentelijke initiatieven (zoals Sterk Techniek Onderwijs Amsterdam, Tech­ campus, MBO-Agenda en de Uitvoeringsagenda Onderwijs-Arbeidsmarkt) neemt de aandacht voor techniek in het primair en voortgezet onderwijs toe. Dit is belangrijk, omdat de energietransitie langdurig om vakmensen vraagt. Deze kinderen en jongeren betreden echter pas over 10 jaar de arbeidsmarkt. Dat is te laat. We hebben nu een oplossing nodig. Zij-instromers zijn hard nodig om de grote personeelstekorten in de duurzaamheidssectoren (met name installatietechniek en bouw) op te lossen. De focus van het programma Duurzame Stad, Duurzame Banen is dan ook gericht op zij-instromers.

banden, opleidingsinstituten en branche-en werkgeversorganisatie. Het ontbreekt echter nog aan voldoende afstemming en samenwerking. Initiatieven voor het aantrekken en opleiden van technici zijn extreem versplinterd, te kleinschalig en gericht op dezelfde doelgroepen. In plaats van elkaar te versterken, dreigen initiatieven elkaar te beconcurreren. Door de vele initiatieven zien geïnteresseerde zij-instromers door de bomen het bos niet meer en weten ze niet waar te starten met zoeken of omscholing. Voor een effectieve aanpak is samenwerking en eenduidigheid cruciaal. De publiek-private samenwerking ASTA (Arbeidsmarkt Samenwerkingsnetwerk Techniek Amsterdam) wordt daarom in 2022 verstevigd. Naast de netwerkfunctie waar initiatieven elkaar kunnen ontmoeten, bundelen we de uitvoeringskrachten om initiatieven samen te voegen, de versnippering in opleidingen tegen te gaan en zo projecten op te schalen.

“Door een tekort aan elektriciens lijkt de geplande energietransitie te mislukken (...) De toekomst ligt in handen van handwerkers en het lijkt erop dat de verandering, als het gaat om de energietransitie, van de werkvloer komt.” #Tegenlicht

Krachten bundelen om zij-instromers op te leiden De urgentie van het arbeidstekort in de technische sector wordt alom gevoeld. Er vinden interventies plaats op allerlei overheidslagen, binnen samenwerkingsverDuurzame Stad, Duurzame Banen

7

Hoofdstuk 2 Omscholen is essentieel We halen barrières weg voor zij-instromers en werkgevers om in te stromen in de duurzaamheidssector. We ontwikkelen omscholingstrajecten en werven hiervoor kandidaten.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

8

2.1

Werken aan oplossingen

Voor de overstap naar een technisch beroep zijn een juiste opleiding, werkervaring en (technische) vaardigheden noodzakelijk. We investeren daarom in de benodigde (om) scholing en leerwerktrajecten voor zij-instromers. Barrières voor Duurzame Banen In de Uitvoeringsagenda Duurzame Stad, Duurzame Banen zijn enkele barrières genoemd voor potentiële zij-instromers om zich te laten omscholen naar een andere sector. We werken aan het overkomen van deze barrières: • Het niveau van zij-instromers en werkzoekenden voldoet niet aan de verwachting van werkgevers. • De complexe regels voor financiering van benodigde (om)scholing is maatwerk. Veel scholingspotjes vragen om verantwoording op (bijna) doelgroepsniveau. • Het ontbreekt aan financiering en capaciteit voor de benodigde begeleiding op de werkvloer. • De verschillende initiatieven voor zijinstromers werken langs elkaar heen, in plaats van dat ze elkaar versterken. • Een eventueel benodigde opleiding kost tijd en geld. Dat betekent

vaak inkomensverlies tijdens een scholingstraject. Omscholen is hierdoor een stuk minder aantrekkelijk. • Het is moeilijk om de juiste keuze te maken uit het grote scholingsaanbod.

Barrières voor werkgevers Ondanks de grote tekorten gaat het ‘zijinstromen’ niet vanzelf. Normaal gesproken wordt van werkgevers verwacht dat zij uitkeringsgerechtigden en onervaren zijinstromers in dienst nemen en opleiden. In de praktijk blijkt dit een grote barrière te zijn voor werkgevers. Ze hebben geen tijd en capaciteit om zij-instromers bij te scholen. Ook vormt het aannemen van onervaren personeel een bedrijfsrisico. De werkdruk is hoog en de extra begeleiding die nodig is, drukt (te) zwaar op de dagelijkse operatie van een ondernemer. Daarnaast zijn zij-instromers vanwege hun leeftijd vaak duurder dan een net afgestudeerde scholier. Oplossing: Vooropleidingen verzorgen Om uit dit dilemma te komen, experimenteren we binnen de duurzame motoren met een nieuwe manier van opleiden. Samen met opleiders en O&O-fondsen start de gemeente met het aanbieden van vooropleidingen aan zij-instromers. Zij-instromers leren de basisvaardigheden -en kennis, zodat zij aantrekkelijker worden voor een werkgever om aan te nemen.

Barrières voor kandidaten De noodzakelijke omscholing kost een kandidaat geld, terwijl hij of zij (tijdelijk) geen inkomen heeft gedurende het opleidingstraject. Directe scholingskosten worden (deels) vergoed via subsidies of door een O&O fonds. Maar indirecte scholingskosten of kosten voor levensonderhoud worden over het algemeen niet vergoed, waardoor de inkomenspositie tijdens studie een groot vraagstuk wordt. Het gevolg kan zijn dat een potentiële zij-instromer niet kiest voor de overstap naar een andere sector. Oplossing: Regeling voor scholingskosten De gemeente ontwikkelt een regeling om deze kosten te overbruggen (bijvoorbeeld in de vorm van een renteloze lening).

Barrière scholingsaanbod Bestaande arbeidsmarkt- en scholingsstructuren blijken vaak niet goed op elkaar aan te sluiten. Bijscholing of intersectoraal omscholen is daardoor niet mogelijk. Het huidige scholingsaanbod sluit onvoldoende aan bij zowel de vraag vanuit werkgevers als vanuit kandidaten. Oplossing: Gezamenlijk ontwikkelen van kansrijke loopbaanpaden Samen met de verschillende verantwoordelijke partijen wordt gewerkt aan het ontwikkelen van eenduidige en concrete loopbaanpaden Duurzame Stad, Duurzame Banen

9

voor elektrotechniek, infra en bouw. Werkende en niet-werkende kandidaten worden geschoold om succesvol in te stromen bij werkgevers. Inmiddels zijn samenwerkingsverbanden gevormd en trajecten ontwikkeld voor de installatiebranche (met de Vakschool technische installaties (Vti)) en bouw (met BouwAcademie).

Barrière versnippering initiatieven Al jaren investeren veel verschillende partijen geld in het omscholingsvraagstuk. Daardoor zijn er veel verschillende en soms ook dezelfde soort activiteiten gestart. De samenhang en aansluiting tussen de activiteiten ontbreekt, alsook de bundeling van de geïnvesteerde financiële middelen en mankracht. Werkgevers, publieke en private opleiders en diverse samenwerkingsverbanden kijken naar de gemeente om hiervoor de samenwerking in de keten te helpen faciliteren en op gang te brengen. Oplossing: Samenwerking versterken We zetten extra middelen in om kansrijke en noodzakelijke initiatieven van stakeholders te bundelen en met (co)financiering mogelijk te maken. Ook versterken we de publiek-private samenwerking ASTA. ASTA ontwikkelt zich het komende jaar van enkel een netwerk naar een samenwerkingsverband waarin ook de uitvoeringskracht van de partners wordt versterkt.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

10

2.2

Werving kandidaten

Vanuit een werkende basis, is de volgende stap het vinden van Amsterdammers die zich willen laten (om) scholen naar een baan in de sectoren Installatietechniek, Infra en Bouw. Wellicht nog de allergrootste uitdaging waar we in dit programma voor staan.

Wervingscampagne We zetten in op het stimuleren van zijinstromers om te kiezen voor een nieuwe carrière in de duurzaamheidssector. De gemeente onderzoekt de mogelijkheid voor het uitvoeren van een grootschalige (media)wervingscampagne. Doel is om Amsterdammers te verleiden naar omscholing voor een baan in de (installatie) techniek, bouw en infra.

Loket Om het werkzoekenden en zij-instromers makkelijker te maken is een digitale en fysieke toegang nodig waar ze geïnformeerd en begeleid worden naar een baan in de energietransitie (van keuze, opleiding, financiën naar sollicitatie). Met samenwerkingspartijen (waaronder ASTA) onderzoeken we hoe we dit loket het beste kunnen inrichten.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

11

Hoofdstuk 3 Voortgang motoren Per motor is opgesomd wat er vanaf juli 2021 tot nu toe is gerealiseerd en wat er in de planning staat voor de verduurzaming van de stad, én voor het realiseren van duurzame banen.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

12

Succesvolle 1 subsidieronde Zonmotor e

Eind augustus 2021 sloot de 1e subsidieronde voor het versnellen van de aanleg van zonnepanelen op daken van Amsterdamse woningcorporaties. De Key, Eigen Haard, Rochdale, Stadgenoot en Ymere hebben in totaal voor €2,3 miljoen subsidie toegekend gekregen. Die subsidie dekt de kosten voor 30% van het totale kWp dat de corporaties leggen. Komend jaar plaatsen de corporaties 19.000 tot 20.000 extra zonnepanelen op hun daken, circa 6,555 MW. De subsidie De subsidieregeling is specifiek gericht op het wegnemen van barrières voor het aanleggen van panelen op sommige daken, daken waar anders geen zonnepanelen gelegd zouden worden. Van de opbrengst van zonnepanelen profiteert de huurder direct of indirect. De energierekening gaat omlaag, de servicekosten of huur in mindere mate omhoog. Bij de aanvraag van subsidie hebben corporaties aangeven hoe de realisatie van zonnepanelen en de inzet van de subsidie ten goede komt aan de huurders.

De eerste panelen zijn geplaatst Woningcorporatie Rochdale heeft subsidie gekregen voor 19 projecten op circa 30 daken met daaronder meer dan 2.100 huishoudens. De projecten zijn gekozen vanwege het dakonderhoud dat recent is uitgevoerd of binnenkort plaatsvindt. Imme van Dijk, adviseur strategie duurzaamheid: "Door de subsidie kunnen wij onze daken helemaal vol leggen met zonnepanelen en ook de kleinere daken voorzien van panelen.” Afgelopen november plaatste Rochdale de eerste 200 zonnepanelen met subsidie van de gemeente op hun woningcomplex aan de 3e Kekerstraat.

2 vliegen in 1 klap Rochdale investeert daarnaast in het isoleren van woningen. “We slaan uiteindelijk de grootste slag door woningen te isoleren die dat het meest nodig hebben. Daar kan enorm veel energie bespaard worden, waardoor de energielasten voor die huurders omlaag gaan.”

2e subsidieronde start op 17 januari 2022 Voor de resterende €1,7 miljoen beschikbare subsidie gaat de regeling opnieuw open van 17 januari tot 1 mei 2022. Wanneer ook dit deel volledig gebruikt wordt, heeft Amsterdam de komende 2 jaar in totaal zo’n 32.000 zonnepanelen erbij.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

13

3.1

Zonmotor

€ 4 miljoen subsidie voor zonnepanelen op Amsterdamse woningcorporaties Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 Duurzame Stad

Planning in 2022 Duurzame Stad • De 2e subsidieronde voor de resterende €1,7 miljoen loopt van half januari tot eind april. • Eind september evalueren we de nieuwe werkwijze van deze subsidie.

• De eerste subsidieronde liep van 15 juli

Duurzame Banen

tot 31 augustus. Vijf van de acht grotere woningcorporaties in Amsterdam dienden voor in totaal €2,3 miljoen aan aanvragen in. Alle aanvragen van De Key, Ymere, Stadgenoot, Eigen Haard en Rochdale zijn toegekend. • Tot en met oktober 2022 worden door deze eerste subsidie zo’n 19.000 tot 20.000 zonnepanelen gelegd, dat is circa 6.555 kWp.

• Het omscholingstraject start in januari

Duurzame Banen • Samen met de werkgevers binnen de Zonmotor, opleider Installatiewerk Noord-Holland en O&O-fonds Wijtechniek is het Zon omscholingstraject opgezet.

2022 met een eerste groep van 8 tot 10 kandidaten. Zij worden opgeleid voor de functies zonnepaneelinstallateur en werkvoorbereider. Bij succes wordt dit traject herhaald. • Kandidaten voorstellen aan de gecommitteerde werkgevers.

Geleerde lessen en successen • Succes: Vóór het opstellen van de subsidieregeling is onderzocht hoe belemmeringen van corporaties verholpen kunnen worden. We zagen dat plannen vaker wijzigen doordat bepaalde daken toch niet geschikt blijken. In de nieuwe regeling konden corporaties daarom eenmalig een bulkaanvraag indienen voor het aantal kilowatt piek zonder dat deze gekoppeld is aan bepaalde panden. De bulkaanvraag geeft corporaties de ruimte om de panelen op een ander pand te plaatsen. De opgestelde subsidieregeling lijkt doelmatig. Alle aanvragen uit de 1e subsidieronde leiden tot versnelling van de aanleg én meer zonnepanelen.

2021 • Succesvolle 1e subsidieronde met

5 grote corporaties. • Omscholingstraject ontwikkeld tot zonnepaneelinstallateur en werkvoorbereider.

2022 • Start omscholingstraject Zon. • 2e subsidieronde met €1,7 mln. • 19.000-20.000 panelen (6.555 kWp).

Resultaat • 32.000 panelen (10-11 MW). • 33.000 ton minder CO2-uitstoot • Lagere energierekening,

servicekosten of huurstijging.

Bestedingen 2021 • Er is voor €2,3 miljoen aan

subsidie toegekend.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

14

Start opleidingstraject Zonmotor Op 24 januari 2022 starten de eerste 8 kandidaten aan het nieuwe opleidingstraject tot zonnepaneelinstallateur. Met 5 gecommitteerde werkgevers in de Zonmotor: Lens Energie, de Zoncorporatie, Zonmaat, Instacom en Janszon, is onderzocht welke vakkrachten zij nodig hebben en hoe we gezamenlijk zorgen voor deze instroom. Daarbij ligt de focus op het omscholen van zij-instromers. We hebben een vooropleiding ontwikkeld, waarmee een deelnemer aan de instapkwalificaties van de werkgever voldoet. De werkgever kan hem of haar in dienst nemen en eventueel via een BBL-traject verder opleiden tot mbo niveau.

Vooropleiding De vooropleiding duurt in totaal 2 maanden. Kandidaten volgen een voorschakel bij AmsterdamWerkt! onder begeleiding van een coach. In 4 tot 5 weken ontwikkelen ze werknemersvaardigheden en maken een CV. Na een assessment bij opleider Installatie Werk Noord-Holland starten geschikte kandidaten aan de praktijktraining basis elektrotechniek met de module Installeren Zonnepanelen. Daarnaast halen ze de deelcertificaten VCA, NEN, Veilig werken op hoogte en Werken met rolsteigers. Hiermee zijn zij interessante kandidaten voor werkgevers.

Kans op een duurzame carrière Via een Meet & Greet met de gecommitteerde werkgevers bemiddelt een jobcoach de kandidaten naar werk. Na een proefperiode krijgen kandidaten een tijdelijke of vaste aanstelling bij één van de werkgevers. Werkgevers die gecertificeerd zijn als leerwerkbedrijf, kunnen hun werknemers een BBL-opleiding Elektromonteur niveau 2 aanbieden.

“Wij kunnen nu ook de BBL opleiding aanbieden” Door deze samenwerking maken ook de werkgevers onmisbare ontwikkelingen door. Paul Beket van de Zoncorporatie vertelt: “Wij boden geen BBL-opleiding aan omdat wij de financiële middelen er niet voor hebben. De gemeente maakte inzichtelijk dat wij aanspraak konden maken op budgetten van de O&O fondsen. Onze aanvraag werd toegekend waardoor de kosten voor de BBL nu gedekt worden. Het is van onschatbare waarde dat wij onze mensen binnen ons bedrijf kunnen laten doorgroeien.” Andere bedrijven krijgen hulp met de certificering tot leerwerkbedrijf.

Voor wie? Aan de eerste vooropleiding nemen Amsterdammers met een bijstands- of werkloosheidsuitkering deel. Vanaf april 2022 staat het traject ook open voor zijinstromers uit Amsterdam.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

15

3.2

Warmtemotor

€ 50 miljoen voor het aanleggen en aansluiten van 10.000 woningen op het warmtenet Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 • Op 29 november tekenden gemeente Amsterdam, de Amsterdamse woningcorporaties en warmtebedrijven Westpoort Warmte en Vattenfall een mantelovereenkomst om vóór 2040 samen 110.000 woningen van het gas af te halen. In de overeenkomst zijn samenwerkingsafspraken en uitgangspunten voor de toekomst vastgelegd. • Werkvormen in ontwikkeling voor de verschillende woningtypen voor een effectiever en efficiënter vervolg.

Planning in 2022 Duurzame Stad • In januari starten de woningcorporaties en de gemeente gesprekken met bewoners van de eerste buurten om samen na te denken over hoe de buurt aardgasvrij kan worden. In deze eerste buurten staan zo’n 4.000 woningen die aangesloten kunnen worden op het warmtenet, wanneer er voldoende draagvlak is onder bewoners. • Start met de uitvoering in de eerste buurten.

Duurzame Banen • Met de partners van de warmtemotor worden maatregelen verkend voor duurzame instroom van personeel naar banen in de infra-, installatie- en warmtetechniek.

Geleerde lessen en successen • Succes: De voorbereidingen voor de eerste buurten zijn nagenoeg afgerond, we weten nu met welk aanbod de samenwerkingspartners de buurten in kunnen gaan. Gezien de complexiteit van de opgave en de gedeelde belangen van vele partijen is dit een heel belangrijke mijlpaal.

2021 • Meerjarige samenwerking

vastgelegd in een Mantelovereenkomst. • Ontwikkeling werkvormen voor verschillende woningtypen.

2022 • Start bewonersgesprekken. • Bewoners benaderen met

specifiek aanbod. • Omscholingstraject verkennen.

Resultaat • 10.000 woningen aangesloten op

een warmtenet. • Tot 60% minder CO2-uitstoot.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

16

Mantelovereenkomst Warmtemotor getekend De komende jaren gaan we duizenden woningen versneld aardgasvrij maken door ze aan te sluiten op het warmtenet. Dat hebben we op 29 november 2021 afgesproken met de Amsterdamse woningcorporaties en warmtebedrijven Vattenfall en Westpoort Warmte. Baanbrekende samenwerking Dit feestelijke tekenmoment is het resultaat van 2 jaar nauw overleg en afstemming tussen 11 betrokken partijen. Elke partij vormt een essentiële schakel in de keten om tot de aansluiting van de beoogde 110.000 woningen te komen. “Op dit moment zijn het Vattenfall en Westpoort Warmte die willen en kunnen investeren in de aanleg en uitbreiding van collectieve warmtenetten in Amsterdam”, vertelt Bram van Beek, projectmanager van de Warmtemotor bij gemeente Amsterdam. “Woningcorporaties zien dat collectieve warmtenetten voor hen de meest betaalbare oplossing is. Gezamenlijk zijn we verantwoordelijk voor het behalen van de klimaatdoelen en dus investeren we in een vliegende start. Het is een enorme puzzel om ieders belangen te behartigen, belemmeringen te begrijpen en werkprocessen op elkaar aan te sluiten.” Het eindresultaat van deze samenwerking is dat de aangesloten huizen straks tot wel 60% minder CO2 uitstoten. De mantelovereenkomst is hiermee een belangrijke stap in het halen van de klimaatdoelen.

Bewonersbelangen behartigd Pas als er voldoende draagvlak is onder bewoners, worden woningen op het warmtenet aangesloten. De aansluitprijzen voor het warmtenet en de bijbehorende subsidie zijn voor corporatiewoningen en koopwoningen gelijk. In de overeenkomst is vastgelegd dat de kosten voor een warm huis en warm water de eerste 10 jaar hetzelfde blijven als bij gemiddeld gebruik van aardgas.

Vliegende start In Amsterdam is uitgebreid onderzoek gedaan naar de betaalbaarheid en duurzaamheid van alternatieven voor aardgas. Voor een groot deel van de stad komen warmtenetten hier het beste uit. De gemeente heeft 50 miljoen euro uitgetrokken voor de eerste 10.000 woningen die aangesloten worden in de periode tot 2027. Het gaat om woningen die maximaal 200 meter van het bestaande warmtenet af liggen. We starten met 4.000 woningen in wijken waar vooral corporatiewoningen staan die qua woningtype heel divers zijn. Daardoor kunnen we voor verschillende woningtypen een werkwijze ontwikkelen en leren hoe we in de volgende wijken sneller kunnen gaan werken.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

17

3.3

Renovatie- en Isolatiemotor

€ 10 miljoen voor isolatiemaatregelen, aanpak voor vergaande renovatie en voor het organiseren van collectieve inkooptrajecten.

het aantal bewoners. In Gaasperdam zijn woningen onderzocht op geschikte maatregelen voor spouwmuurisolatie, vloer/bodem isolatie en dakisolatie. Woningeigenaren in Gaasperdam hebben uitnodiging ontvangen voor advies over hun woning.

Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 Duurzame Stad

Planning in 2022 Duurzame Stad

• Er is een regeling in ontwikkeling

energiebesparende maatregelen is gereed in het eerste kwartaal van 2022. De woningcorporaties kunnen daarna een beroep doen op de regeling voor woningen die staan in een van de gebieden van de Warmtemotor. • Alle circa 2.700 eigenaren in Banne Noord en Gaasperdam kunnen zich vanaf 3 januari aanmelden voor deelname aan de collectieve inkoopactie voor isolatiemaatregelen. Naar verwachting worden de eerste maatregelen begin februari uitgevoerd. • In februari wordt de opdracht voor collectieve inkoop van verduur­zamings­ maatregelen gegund. Vanaf dat moment worden bewoners benaderd voor een inkoopactie. In totaal willen we in 2022 ongeveer 30.000 woningeigenaren benaderen om mee te doen aan een collectieve inkoopactie. Vanaf 2023 tot en met 2025 worden er per jaar 50.000 woningeigenaren benaderd.

voor het uitvoeren van eenvoudige isolatiemaatregelen bij 10.000 woningen. Dit zijn maatregelen die snel tot energiereductie leiden, comfort toevoegen en relatief makkelijk uit te voeren zijn. • In Reigersbos is een pilot uitgevoerd om te toetsen op welke wijze vergaande renovatie van een VVE versneld kan worden. Na evaluatie blijkt dat eigenaar­ schap bij VVE’s van doorslaggevend belang is. In een aangepast voorstel ligt de nadruk op eigenaarschap en ondersteuning van de VVE. • De aanbesteding voor collectieve inkoop is in november 2021 gepubliceerd. Voorafgaand is een pilot collectieve inkoop in Banne Noord uitgevoerd. Er zijn bewonersbijeenkomsten geweest over isoleren en de relatie met aardgasvrij plannen in Banne Noord (223 woningen). De opkomst voor deze bewonersavonden was circa 15% van

• De regeling voor eenvoudige

• Start nieuwe aanpak voor begeleiding bij verduurzaming van VVE’s in kwetsbare gebieden (beginnen in Zuidoost, maar mogelijk ook in Nieuw West en Noord). We verwachten de komende 4 jaar uit te breiden naar 40 VVE’s met in totaal tussen de 1.840 en 3.320 woningen.

Duurzame Banen • In de aanbesteding voor collectieve inkooptrajecten is opgenomen dat de partijen die de maatregelen daadwerkelijk gaan uitvoeren, ruimte moeten bieden aan het opleiden van zijinstromers. Nadat de opdracht gegund is en aannemers zijn geselecteerd, geven we vorm aan dit proces. • In de regeling voor de eenvoudige energiebesparende maatregelen in 10.000 woningen wordt de eis voor werkgelegenheid meegenomen: • Bij de woningcorporaties zelf, bij onderaannemers of bij een aangewezen partij die de maatregelen uitvoert. • Partijen borgen samen met de gemeente Amsterdam dat Amsterdammers de juiste om- en bijscholing genieten.

2021 • Regeling ontwikkeld voor

eenvoudige energiebesparende maatregelen. • Evaluatie pilot Reigersbos leidt tot nieuwe aanpak. • Pilot collectieve inkoop Banne Noord uitgevoerd. • Publicatie aanbesteding collectieve inkoop.

2022 • Start uitvoer eenvoudige

energiebesparende maatregelen. • Start collectieve inkoopactie Banne Noord en Gaasperdam. • Start uitbreiding VVE-aanpak.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

18

Geleerde lessen en successen • Succes: De eerste pilot voor een collectieve inkoopactie is gestart. Met de publicatie van de aanbesteding wordt een samenwerkingspartner voor de hele start gezocht.

Resultaat • Eenvoudige isolatie bij 10.000

woningen. • Intensievere aanpak voor verduurzaming van VVE's. • Collectieve inkooptrajecten voor woningeigenaren.

Bestedingen 2021 • Er is € 116.000 besteed aan

voorbereidingen, pilots en begeleiding. • In 2022 gaan we over op de uitvoering. Voor collectieve inkoop is er vanaf 2022 tot en met 2025 €410.000 begroot. Voor de isolatietrein en de VVE-aanpak verduurzaming wordt er naast de begeleidende kosten nog gewerkt aan losse projectbegrotingen. Deze worden begin 2022 met het college afgestemd.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

19

Eerst energie besparen, dan aardgasvrij Vóórdat de eerste 10.000 woningen van de Warmtemotor aardgasvrij worden gemaakt, worden in deze woningen eenvoudige energiebesparende maatregelen uitgevoerd. De gemeente én woningcorporaties zetten zich zo samen in om de energievraag van deze woningen te verkleinen en het comfort te verhogen. Tot €500 per woning Nu de mantelovereenkomst van de Warmtemotor is getekend, kan de uitbreiding van de bestaande warmtenetten beginnen. Behalve de warmtelevering vergroenen, willen we ook energie besparen. De woningen in deze buurten verliezen nu veel warmte door slechte isolatie en slechte ventilatie. Dat gaat ten koste van het comfort en zorgt voor een hoge energierekening. In 2022 wordt daarom gestart met het professioneel uitvoeren van energiebesparende maatregelen tot €500 per woning. Met elke maatregel blijft warmte direct beter in huis. Per woning worden alleen die maatregelen getroffen die nodig zijn en die bewoners weinig overlast bezorgen.

Geen-spijt maatregelen Bewoners ervaren direct minder kou en tocht in huis door kieren dicht te kitten, dorpels of tochtstrips onder deuren te monteren of borstels in brievenbussen te plaatsen. Ook door radiatorfolie en het waterzijdig inregelen van CV-ketels kan de verwarming omlaag. Dit zijn allemaal geen-spijt maatregelen, want het energieverbruik daalt naar verwachting met 15-20%, de maatregelen staan aanvullende ingrepen in de toekomst niet in de weg en zorgen niet voor huurverhoging.

Voor huurders én eigenaren

Tempo houden

De gemeente stelt hiervoor €5 miljoen beschikbaar, te besteden vóór 1 januari 2026. Samen met de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) ontwikkelt de gemeente een financiële regeling voor woningen in de 15 buurten van de Warmtemotor. Deze regeling wordt in het voorjaar aangeboden aan zowel de corporaties als de particulieren eigenaren in deze buurten.

Omdat we de maatregelen per woning aanbieden, kan elke bewoner zelf beslissen welke maatregelen worden uitgevoerd. Op deze manier hoeven we niet op elkaar te wachten en kunnen de maatregelen op korte termijn uitgevoerd worden. Corporaties hebben ieder hun eigen meerjarenplanning voor groot onderhoud en renovatie. Waar renovatie op middellange termijn gepland staat, helpen deze maatregelen de bewoners in de tussenperiode.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

20

3.4

Vastgoedmotor

€10 miljoen voor het verduurzamen van gemeentelijke panden. Eerder dan gepland, meer panden, tot een hoger ambitieniveau en met nieuwe interventies (zoals klimaatadaptieve of circulaire elementen). Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 Duurzame Stad • 3 projecten volledig afgerond: • Waterbergende binnentuin Albert Cuypstraat.

• Energieneutraal speeltuingebouw door isolatie, zonnepanelen, voorbereiding aardgasvrij maken (hybride), sedum dak, circulariteit (adaptieve bouw). • Hybride warmtesysteem in kinderdagverblijf (gereed om gebouw aardgasvrij te maken). • 8 projecten zijn in uitvoering. • Voor 12 projecten is de voorbereiding van de aanbesteding (opstellen bestek, randvoorwaarden etc.) gestart.

Duurzame Banen • Met 6 aannemers, Bouwmensen (opleider) en Bouwend Nederland zijn knelpunten achterhaald voor het opleiden van zij-instromers: • Er is onvoldoende capaciteit aan begeleiders aanwezig op de werkvloer. Deze begeleiding is noodzakelijk voor een opleiding / BBL. • Er melden zich te weinig kandidaten aan voor opleidingen in de bouwsector. Dit heeft mede te maken met het imago van de bouw. • Er zijn te weinig vakdocenten voor het onderwijs.

Planning in 2022 Duurzame Stad • De 8 panden in uitvoering worden in het eerste half jaar 2022 afgerond.

• De voorbereiding of uitvoering van de overige panden wordt in 2022 gestart.

Duurzame Banen • We ontwikkelen en starten een basisopleiding bouw. Dit doen we samen met mbo’s, private opleiders en brancheorganisaties. • In het eerste kwartaal start een wervingscampagne om Amsterdammers aan te sporen zich om te laten scholen naar banen voor de toekomst.

Geleerde lessen en successen • Geleerde les: De gemeente is voor de planning en uitvoer afhankelijk van een groot aantal externe partijen zoals adviseurs, de netwerkbeheerder, vergunningverleners en subsidieverstrekkers. Zowel de arbeidstekorten als de coronacrisis zorgen voor vertraging in de uitvoering van projecten: aannemers hebben onvoldoende personeel en materialen, de aansluitingen op het warmtenet duren langer, de marktprijzen stijgen waardoor geraamde budgetten tekortschieten en locaties zijn beperkt toegankelijkheid (niet alle gebruikers wilden uit veiligheidsoverwegingen externen over de vloer).

2021 • 3 projecten gereed. • 12 projecten aanbesteding in

voorbereiding.

2022 • 8 projecten gereed. • Start voorbereiding of uitvoer

overige projecten. • Start omscholingstraject Bouw.

Resultaat • 40 panden in gemeentelijk

eigendom verder verduurzaamd.

Bestedingen 2021 • Er is €1 miljoen besteed en

€1,5 miljoen verplicht. • In 2022 is dat ruim €6,5 miljoen. • Van een aantal projecten worden nog kostenramingen gemaakt.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

21

”Mooi werk maken” Ook voor de Klimaatadaptatiemotor kunnen Amsterdammers terecht bij AmsterdamWerkt!. In 2 maanden volgen ze een vooropleiding tot Assistent Groenvoorziening waarna we ze aan de 5 aangesloten groenaannemers voorstellen. Begin 2022 starten de eerste kandidaten. Graafmachines zijn fantastisch “Ik ga nu even serieus kijken hoor” zegt kraanmachinist Mike (18) terwijl hij een boomstam ophijst om die vervolgens de grond in te rammen. “Als klein mannetje vond ik die kranen al fantastisch, dat is nooit meer over gegaan. Daarom begon ik twee jaar gelden bij Jos Scholman met het schoonmaken van hun machines.” Mike leerde daar het vak on the job. De vooropleiding van de gemeente ziet hij als een mooie manier om in te stromen: “Dan heb je alvast je basis.” Samen met zijn collega’s maakt Mike een stukje natuurlijke afkadering van het 4.000m2 grote schoolplein op het Evertsweertplantsoen in Amsterdam Nieuw-West. Jos Scholman is één van de groenaannemers die onze stad beter bestand maakt tegen extremer weer.

Weg hittestress en regenplassen Met 2 scholen, een kinderdagverblijf, een speeltuin en volop woningen rondom wordt het plein druk bezocht. Er is nauwelijks beschutting waardoor het voor de kinderen in de zomer erg warm is tijdens de schoolpauzes. Wanneer het regent, kan het regenwater niet wegstromen. Mike en zijn collega’s toveren dit schoolplein de komende maanden om tot één van de 100 extra groene plekken in Amsterdam. In totaal halen ze 600m2 asfalt weg en planten ze 1.000m2 groen. “Mooi werk maken en direct resultaat zien, daarom wilde ik het groenvak in.” vertelt Mike.

Als je wat kan met je handen, kun je geld verdienen “Dat zeggen ze altijd bij ons thuis.” Mike haalt zijn schouders op voor buiten werken in weer en wind, vies worden en fysiek zwaar werk doen: “Af en toe is het best pittig, maar dat hoort erbij. Ik vind mijn werk gewoon mooi. Een hele dag achter de computer zitten, daar kan ik echt niet tegen. En nu heb ik direct een gratis sportschool!” Groenaannemers hebben doeners als Mike hard nodig. “Goed personeel is moeilijk te vinden” vertelt een collega van Mike. “Dat ligt niet aan je papieren, maar aan je motivatie. Het gaat om mensen die echt wat willen doen.”

Doorgroeien bij de werkgever Mike slaagde afgelopen zomer voor zijn BBL-opleiding: “Veel werken en niet zoveel school, dat past mij wel. In de praktijk leer je toch het meest. Collega’s laten zien hoe het moet, helpen je en dan kun je het zelf ook. Op school leerde ik bijvoorbeeld meten en uitzetten, de techniek die erachter zit. Daardoor ik begrijp ik nu beter waar ik mee bezig ben.” Jos Scholman denkt als werkgever echt mee. Mike krijgt werk wat hij leuk vindt en samen kijken ze naar mogelijkheden om verder te ontwikkelen. Zo was het zijn wens om een vrachtwagen te besturen zodat hij zelf zijn kraan op locatie kan neerzetten. Zijn werkgever ziet daar de meerwaarde van in en maakt het hem mogelijk zijn groot rijbewijs te halen. “Mijn ouders zijn trots op me. Ze zijn ook vooral blij dat ik het goed naar mijn zin heb.” Duurzame Stad, Duurzame Banen

22

3.5

Klimaatadaptatiemotor

€ 2,5 miljoen voor 100 extra groene plekken in met name de openbare ruimte. We ontharden en leggen groen klimaatadaptief aan. Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 Duurzame Stad • Van de potentiële plekken zijn 100 plekken geselecteerd voor vergroening, deze lijst is op 26 augustus met de raad gedeeld. • Inmiddels zijn de werkzaamheden op 5 plekken afgerond: • Een klimaatadaptieve binnentuin aan de Albert Cuypstraat. • 150 m2 extra groen op het Westerdok door beplanting van 52 boomspiegels (elk 3 m2). • 510 m2 biodiverse daken op de 34 nieuwe marktboxen op het Waterlooplein. De intensief begroeide daktuinen hebben glooiingen, boomstammen, waterschalen en steenformaties. • 85 m2 extra groen (totaal 145 m2) aan de Westerkade 218. • 500 m2 extra groen bij de Lucaskerk en jongerencentrum De Hood. Verharding is verwijderd, speeltoestellen vervangen en beplanting volgt begin 2022. • Op 28 plekken is de uitvoering gestart.

Duurzame Banen • Samen met de raamcontractanten van de gemeente hebben we het omscholingstraject Groen opgezet. Eenmaal in dienst bij de werkgever krijgen kandidaten de mogelijkheid om de VHG Brancheopleiding (BBL traject op niveau 2) te volgen en zo door te groeien binnen het bedrijf.

Planning in 2022 Duurzame Stad • Alle 28 plekken in uitvoering worden in het 1e kwartaal van 2022 opgeleverd, zoals: • Globe Johannesplein (schoolplein op Evertweertplantsoen): bijna driekwart van het plein wordt vergroend met nieuwe bomen, heesters, klimplanten en gras. • Van nog eens 63 plekken start de uitvoering.

Duurzame Banen • Het omscholingstraject start in januari met een eerste groep kandidaten. Zij worden opgeleid tot Assistent Groenvoorziening. Bij succes wordt dit traject herhaald. • Kandidaten voorstellen aan de werkgevers.

Geleerde lessen en successen Successen: • De vergroening van de plekken is (in een

2021 • 100 plekken voor vergroening

groot aantal gevallen) los georganiseerd van herinrichting. Hierdoor is het mogelijk om meer groene plekken te realiseren. • Omdat we de plekken vanuit de stadsdelen hebben opgevraagd zijn er tevens veel langlopende ideeën vanuit bewoners en gebiedsmakerlaars tot leven gekomen.

geselecteerd. • 5 groene plekken gereed. • Omscholingstraject ontwikkeld tot Assistent Groenvoorziening.

Geleerde lessen

• 63 plekken in uitvoering.

• Buurtparticipatie vinden we belangrijk,

• Start omscholingstraject Groen.

waar rekening mee gehouden moet worden in de planning en kosten. • Veel van de plekken die we vergroenen zijn relatief klein. De kosten van voorbereiding, advies en toezicht per gerealiseerde m2 zijn daardoor relatief hoger.

2022 • 28 plekken gereed.

Resultaat • 100 extra groene plekken in

de stad die helpen om de stad klimaatbestendiger te maken. • Duurzame instroom van personeel.

Bestedingen 2021 • Tot nu toe is € 189.000,- besteed.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

23

Isolatieactie MKB in volle gang Vanaf 5 november 2021 kunnen ondernemers in Amsterdam meedoen aan de collectieve inkoopactie voor vloer- en spouwmuurisolatie. Veel winst te behalen Ondernemers kunnen met goede isolatie tot wel 30% besparen op hun zakelijke energierekening. Bedrijfspanden worden comfortabeler en stijgen in waarde, en ondernemers dragen hun steentje bij aan het milieu. Daarom organiseren MKBAmsterdam, het Regionaal Energieloket (REL) en gemeente Amsterdam samen een isolatieactie.

Gemak, Kwaliteit, Korting Onafhankelijke specialisten van het REL hebben een aantrekkelijk en hoogwaardig aanbod voor ondernemers opgesteld. Voor de uitvoer van de werkzaamheden, selecteerden zij ook een betrouwbaar isolatiebedrijf uit de regio met de beste prijskwaliteitverhouding. Het uitzoekwerk is dus gedaan en dat scheelt ondernemers veel tijd en maakt de keuze makkelijk. Bovendien leiden werkzaamheden op grotere schaal tot een aantrekkelijkere prijs.

Hulp bij het ‘hoe en waar’ is welkom Gedreven ondernemer Gerbrand Oudenaarden heeft al zonnepanelen, LEDverlichting met bewegingssensoren en hij verbeterde de gevelisolatie van zijn pand. Toch ervaart hij de steun van de gemeente Amsterdam bij verdere verduurzaming van zijn onderneming als waardevol. “Ik heb geen verstand van gebouwbeheer en bijbehorende systemen. Ik ken de merken niet en evenmin de leveranciers. Als er dan iemand komt om te adviseren en te bemiddelen, is dat zeer welkom.” 5.000 huurders en eigenaren zijn aangeschreven om deel te nemen aan de isolatieactie. Beide partijen profiteren namelijk van een goed geïsoleerd pand. Het REL besprak vervolgens in een webinar de isolatieactie, fiscale voordelen en beschikbare leningen. Ze coördineren en begeleiden deelnemers in het hele proces.

Barrières wegnemen Ondernemers ervaren vaak belemmeringen bij de verduurzaming van hun pand. Denk aan mogelijke verschillende belangen en voorkeuren van huurders en eigenaren, gebrek aan financiële middelen en de coronamaatregelen die alle aandacht opeisen van de ondernemers. We geven huurders daarom tools om met de eigenaar in gesprek te gaan, zoals opties voor financieringsafspraken. Ook bieden we de mogelijk aan om tegen lage rente (vanaf 1,1%) te lenen via het Duurzaamheidsfonds. Gezien de huidige lockdown stellen we de inkoopactie langer open.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

24

3.6

MKB-motor

€ 1,25 miljoen voor onder­ steuning bij innovatieve projecten van MKB’ers via Start-up-in-Residence, Innovatielab en Scale-up. € 1,25 miljoen voor energie­ adviezen en begeleiding voor het verduurzamen van MKB-bedrijven en bedrijfs­ collectieven. Voor de collectieven faciliteert de gemeente ook collectieve inkooptrajecten. Gerealiseerd van juli 2021 – dec 2021 Duurzame Stad • Van de beoogde 625 energieadviezen en begeleidingstrajecten bij bedrijven zijn er tot en met oktober 225 uitgevoerd. • Samen met MKB Amsterdam is de online energiescan DEB (duurzaam, energie, besparen) gelanceerd. Dit is een gratis online energieadvies voor bedrijven in Amsterdam. • De collectieve inkoopactie voor isolatie van vloer en wanden is van start. Er zijn 5.000 bedrijven aangeschreven voor deelname en we zetten diverse communicatiekanalen in voor een nog groter bereik.

• De pilot Intensieve Energieadviezen is opgeschaald. Deze pilot werd in 2020 al uitgevoerd bij 4 bedrijven. • Start verduurzaming 3 bedrijven­ terreinen: • Sloterdijken 3: In Tijnmuiden, Vaalmuiden en Jarmuiden willen we met minimaal 3 ondernemers duurzaamheidsmaatregelen uitvoeren. In Vaalmuiden organiseren we ook een zonnepanelenactie. • De Heining: In deel 1 van de verduurzaming hebben 6 bedrijven 481 zonnepanelen geplaatst. We

streven naar nog minimaal 4 extra daken met zo’n is 317 extra panelen. • Gyuroscoopweg: Meerdere vastgoedeigenaren zijn geïnteresseerd om collectief te verduurzamen. • In 2023 moeten kantoorpanden minimaal Energielabel C hebben. De eerste adviestrajecten hiervoor zijn gestart. Na een gebouwopname ontvangen ondernemers een ‘concept

2021 • 225 energieadviezen. • Lancering energiescan DEB. • Opschaling Intensieve

Energieadviezen. • Start collectieve inkoopactie isolatie. • Start verduurzaming 3 bedrijventerreinen. • Start adviestrajecten Energielabel C kantoorpanden. • Release 2.0 innovatiepartners. • Start Start-up in Residence. • Start Scale-up marktconsultatie.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

25

label’ en een maatwerkadvies voor het bereiken van C label (of minimaal 2 label stappen hoger indien het gebouw al C label heeft). Na realisatie ontvangen ondernemers een nieuw energielabel. • Release versie 2.0 van Innovatiepartners.nl (jaarlijks circa 5.600 actieve gebruikers). Het is nu makkelijker voor kleine innovatieve ondernemers (Start-ups, Scale-ups, MKB, sociale ondernemingen)

Scale-up: Toekomstbestendige sportvelden Vanuit de MKB-motor worden ook Scale-ups ondersteund. Zo is de marktconsultatie voor Toekomst­ bestendige Sportvelden gestart. Op sportvelden van kunstgras kan het hele jaar door gesport worden. Op sportvelden met natuurgras kan dat niet. Kunstgras is daarom noodzakelijk in steden. Aan de andere kant hebben kunstgrasvelden ook nadelen: ze worden erg warm, houden geen water vast en zijn moeilijk te recyclen. Sportvelden nemen veel ruimte in en kunnen daarom een grote bijdrage leveren aan de verduurzaming van de stad. De gemeente Amsterdam daagt ondernemers daarom uit om te komen met duurzame innovaties voor kunstgrasvelden. Denk daarbij aan het opwekken van energie en het hergebruiken van materiaal. Maar ook aan innovaties waardoor natuurgrasvelden intensiever gebruikt kunnen worden.

om mee te doen aan de inkoop­ procedures van de gemeente. Na de release én na de start van Start-up in Residence had het platform alleen in oktober al zo’n 2.000 gebruikers.

Duurzame Banen • Passend bij de doelstellingen van klimaatadaptatie, duurzame opwek en duurzaam bouwen is in het Scale-up

In de uitvraag heeft de gemeente Amsterdam zich de volgende doelstellingen gesteld: 1. Een duurzaam bouwproces 2. Materiaalcirculariteit 3. Energie opwekken 4. Klimaatadaptief

programma de marktconsultatie Toekomstbestendige Sportvelden gestart. De gemeente vraagt hierin aan de markt om te komen met oplossing voor de hele keten van het nieuwe product. In een consortium wordt de oplossing uitgedacht, ontwikkeld en getest. Bij succes kan het product opschalen en door meerdere gemeenten in de MRA ingekocht worden.

1. Duurzaam bouwproces • Gesloten grondbalans • Modulair • Verplaatsbaar • Bouwproces optimaliseren

2. Materiaal circulariteit • 100% gerecycled / biobased / composteerbaar materiaal gebruiken voor de nieuwe producten. • Veld aanleggen met materialen die over 10 á 15 jaar 100% terug kunnen worden gebracht in de circulaire economie. • Veld met zo min mogelijk residu in het milieu, tijdens gebruiksfase.

3. Energie opwekken • Waterbergend systeem • Hemelwater hergebruik • Koelen – hittestress reductie

4. Klimaatadaptief • Energie opwekken / koelen / zon / stroom • Aardgasvrij sportpark • Energie terug leveren aan de buurt

Duurzame Stad, Duurzame Banen

26

Start-up in Residence: Duurzaamheid Vanuit de MKB-motor worden ook Start-ups ondersteund. Voor de volgende uitdagingen zijn oplossingen gevraagd aan innovatieve Start-ups: • Circulair opvulmateriaal betonconstructies. • Duurzaam bruikleen verkeer van kunst. • Duurzaam gebruik van tentoonstelling elementen. • Handel in circulaire materialen in the Port of Amsterdam. • Industriële energie transitie met Waterstof & CO2. • Oplossingen voor de flexibele inzet van elektriciteit in the Port of Amsterdam. • Slimme oplossingen voor het circulair gebruik van bagger. • Slimme tool voor het monitoren van duurzaamheidsdoelen. • Voorkom ophoping van afval rondom veiligheidsconstructies in de grachten. • Vraaggerichte en flexibele afvalinzameling van grondstoffen en materialen in het centrum van Amsterdam.

• De inschrijving voor Start-up in Residence is op 24 november 2021 gesloten. Deze staat in het teken van innovatieve verduurzamingsoplossingen. Naast de gemeente hebben ook onze partners Waternet, Port of Amsterdam en Stedelijk Museum hun vraagstukken ingediend als uitvraag. • In samenwerking met het Regionaal Energieloket gaan we maatregelen verkennen om instroom naar duurzame banen te realiseren bij werkgevers die betrokken zijn bij de MKB-collectieve inkoopactie.

Planning in 2022 Duurzame Stad • Meer ernergieadviestrajecten. • Start 2e ronde collectieve inkooptrajecten voor verduurzamingsmaatregelen in bedrijvencollectieven.

Duurzame Banen • Op 11 januari 2022 worden 12-15 ondernemers geselecteerd voor deelname aan Start-up in Residence. Daarna starten zij met de ontwikkeling en toetsing van hun oplossingen/diensten.

Successen en geleerde lessen Geleerde lessen: • De coronamaatregelen zorgen enerzijds voor minder bedrijfsbezoeken en dus minder energieadviezen. Tegelijkertijd hebben ondernemers minder aandacht voor verduurzaming. • Europese aanbesteding voor energiescan heeft ernstige vertraging opgelopen. • De planning van Startup in Residence is opgeschoven om de kwaliteit van het programma te kunnen waarborgen. Ook voor Scale-up zou meer tijd nodig zijn om het project goed op te zetten en partners te vinden.

2022 • Energieadviezen. • 2e ronde collectieve inkoop-

trajecten bedrijvencollectieven.

Bestedingen 2021 • €546.000 is besteed. • Op basis van de adviezen

hebben ondernemers €350.000 geïnvesteerd in duurzame maatregelen.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

27

Zonnepanelen en laadpalen op bedrijventerrein De Heining Op de loodsen in het Westelijk Havengebied liggen straks bijna 1.500 zonnepanelen. Een aantal parkeerplaatsen krijgt laadpalen. Gemeente Amsterdam ondersteunt de ondernemers hier bij het verduurzamen van hun werkplaatsen. Starters, ambachtslieden en kunstenaars Op het bedrijventerrein werken zo’n honderd mensen in voornamelijk bouwbedrijven en autogarages. Ook een grondverzetbedrijf, sloperij, natuursteenbewerker en de broedplaats Urban Resort zijn er te vinden. In de onverwarmde werkplaatsen wordt vooral veel elektriciteit verbruikt. Op het terrein is geen aardgas beschikbaar, veel kunstenaars verwarmen hun atelierruimten met palletkachels en ondernemers gebruiken ook wel propaan voor de verwarming van hun kantoren.

verwarmen met ondiepe aardwarmte. “We maken andere ondernemers nu bekend met het gebruik van restwarmte uit dit systeem.”

Hulp bij financiering Voor veel van deze kleine ondernemingen zijn duurzame investeringen een grote kostenpost. “We helpen ondernemers met het aanvragen van de energielening bij het duurzaamheidsfonds van de gemeente Amsterdam.” vertelt Elwin. “Voor de 2e ronde verduurzaming dienen we samen met de ondernemers een subsidie aanvraag in bij de provincie. Daarmee kunnen we ook constructief werk van het gebouw laten uitvoeren om zonnepanelen te plaatsen op het dak.”

Beginnen met zonnepanelen Elwin van der Klis is projectleider Verduurzaming van de Zakelijke Markt bij de gemeente en begeleidt de ondernemers van De Heining: “We beginnen met zonnepanelen. Dat is behapbaar voor ondernemers en daar hebben ze direct voordeel van.” Twee ondernemers hadden gezamenlijk al meer dan 600 zonnepanelen. Middels de collectieve inkoopactie van de gemeente plaatsten 6 andere ondernemers eind 2021 481 zonnepanelen op hun daken. In totaal wekken nu dus 8 bedrijven op De Heining al hun benodigde elektra zelf op. Elwin is met nog 5 ondernemers in gesprek en verwacht dat zij in 2022 nog eens zo’n 360 panelen plaatsen.

“Nu je zon hebt, kijk eens naar een duurzame warmteoplossing” In een 2e ronde verduurzaming worden meerdere maatregelen aangeboden. “Samen met de ondernemers kijken we naar opties voor isolatie, verwarming en verdere verduurzaming. We ondersteunen hierin ook de initiatieven van ondernemers zelf.” vertelt Elwin. Zo gaven een aantal ondernemers aan dat hun klanten in de toekomst waarschijnlijk laadpunten nodig hebben. De eerste laadpalen zijn nu geplaatst. Maar ook het initiatief van aannemer Stad van Amsterdam om bedrijven op de Heining te

Wethouder Van Doorninck op bezoek in De Heining.

Duurzame Stad, Duurzame Banen

28

Colofon In samenwerking met Directies Ruimte en Duurzaamheid, Werk, Participatie en Inkomen, Economische Zaken, Onderwijs, Jeugd en Zorg, Wonen, Gemeentelijk Vastgoed, Chief Technology Office, Verkeer en Openbare Ruimte en Bureau Social Return.

Vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders januari 2022 Ontwerp Ontwerpwerk

amsterdam.nl/duurzaam

ONT2021095

Duurzame Stad, Duurzame Banen 2021-2022 Rapportage 2021