A - 9 Vluchtelingen en Ongedocumenteerden (14) Bijlage 1b. Samenvatting vluchtelingenmonitor 2020 21-09-2020.pdf

-

Vluchtelingenmonitor 2020 Hoe gaat het met de statushouders in Amsterdam? Peildatum januari 2020 en indien nog niet beschikbaar juli 2019

Bijlage: Samenvatting Onderzoek, Informatie en Statistiek

In opdracht van: WPI Projectnummer: 20047 Auteru:

Laura de Graaff

Renske Hoedemaker

Lisanne Zethof

Idske de Jong

Sara Rubingh

Bezoekadres: Weesperstraat 113-117

Telefoon 06 3900 0446

Postbus 658, 1000 AR Amsterdam

data.amsterdam.nl

Laura.de.Graaff@amsterdam.nl

Amsterdam, september 2020

Foto voorzijde: Statushouder aan het werk bij ABN AMRO, fotograaf onbekend

2

Inhoud

Samenvattting Vluchtelingenmonitor 2020

5

4

Samenvatting Vluchtelingenmonitor 2020 Kernpunten demografie  Op 1 januari 2020 telde Amsterdam 7.299 statushouders. Van de huidige statushouders zijn er 6.256 in 2015 of later naar Nederland gekomen. Deze groep noemen we de recente statushouders.  De totale groep statushouders is zeer divers qua herkomstlanden. Recente statushouders zijn voor een groot deel afkomstig uit Syrië (43%) gevolgd door Eritrea/Ethiopië (21%).  27-44 jarigen vormen de grootste groep onder zowel de statushouder als onder de recente statushouders, onder de recente statushouders is het aandeel 18-26 jarigen ook relatief hoog.  Een derde van de recente statushouders is nareiziger, dit aandeel nam toe.  Afgezet tegen het totaal aantal inwoners per wijk wonen er relatief veel statushouders in wijken in Nieuw-West, Noord en Zuidoost. In absolute zin wonen de meeste statushouders in de wijk Bijlmer-Centrum.

  

  

Kernpunten werk en uitkering 37% van de statushouders is aan het werk, dit aandeel is de afgelopen jaren gestegen. Een deel van de werkenden ontvangt daarnaast een bijstandsuitkering. Mannen werken vaker (45%) dan vrouwen (19%), voor alle groepen die sinds 2015 hier zijn gekomen geldt dat hoe langer zij hier zijn des te vaker zij werken. Ook in andere grote steden werken vrouwen minder vaak dan mannen, in Amsterdam is het aandeel werkzame vrouwen het hoogst 62% van de Amsterdamse statushouders is afhankelijk van een bijstandsuitkering; dit is hoog in vergelijking met het gemiddelde in Amsterdam. Bijstandsafhankelijkheid daalt naarmate men langer in Nederland is. Ouderen en vrouwen hebben vaker een bijstandsuitkering. Van de ruim 1.000 statushouders die de afgelopen vijf jaar vanuit de bijstand zijn gaan werken is 92% zes maanden later nog steeds werkzaam. Dit is vergelijkbaar met andere Amsterdammers die uitstromen uit de bijstand. Ze hebben wel vaak een flexcontract.

Statushouders in Amsterdam naar herkomst, jan 2004-jan 2020 (aantallen) 8.000 Syrië 7.000

Eritrea

6.000

Ethiopië Iran

5.000

Irak 4.000

Somalië

3.000

Afghanistan China/Tibet

2.000 Soedan 1.000

0

Sovjet-Unie overig* 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

Aandeel werkzame statushouders 6 maanden na uitstroom bijstand naar geslacht, leeftijd, huishou samenstelling en opleiding, uitstroom januari 2016 – augustus 2019 (procenten) man

92

vrouw

91

18-26

89

27-31

96

32-39

93

40-49

88

50-59

100

gezin

94

alleenstaand

93

hoog opgeleid

91

middelbaar opgeleid

89

laag opgeleid

94

totaal

92 80

85

90

% 95

100

, bewe

5









   

Kernpunten Voorzieningengebruik 66% van de statushouders maakt gebruik van een jeugd-, zorg- of inkomensvoorziening, onder alle Amsterdammers is dit 13%. Dit komt vooral doordat veel statushouders afhankelijk zijn van bijstand. Een derde gebruikt meerdere voorzieningen. Vaak is dit een stapeling van inkomensvoorzieningen (87%); meestal een combinatie van levensonderhoud met een andere inkomensvoorziening. Eritrese/Ethiopische statushouder gebruiken vaker voorzieningen binnen twee of meer domeinen (16%) dan de Syrische- en overige statushouders (beide 10%). Dit is onder alle groepen het vaakst een combinatie van inkomen met zorg. Jonge statushouders gebruiken vaker een combinatie van voorzieningen in meerdere domeinen (20%) dan gemiddeld in Amsterdam (16%). Het tegenovergestelde geldt voor statushouders tussen de 18 en 69 jaar. Zij gebruiken vaker een voorziening binnen één domein in vergelijking met hun leeftijdgenoten.

Aandeel statushouders en Amsterdammers naar het aantal voorzieningen, 2019 (procenten)

Kernpunten Inburgering en Onderwijs Drie op de tien statushouders uit 2014 of daarna hebben het inburgeringsexamen afgelegd. 65% is nog bezig met het inburgeringstraject. Ruim 1.600 statushouders volgen onderwijs; daarvan is 36% achttien jaar of ouder. De meeste volwassen statushouders die onderwijs volgen, doen een opleiding op mbo-niveau.

Onderwijsdeelname statushouders naar leeftijd, 1 juli 2019 (aantallen)

87

statushouders Amsterdam 35

32 23

9

7

geen voorziening

1.000 800

1

4 2

2

1 3

1

%

4+

%

800

600 370

400 290

200

0

po

vo

mbo

90

80

hbo

wo

6

   



Kernpunten jongere statushouders (0-17 jaar) Op 1 januari 2020 telde Amsterdam 1.155 jonge statushouders (0-17 jaar). Van deze huidige statushouders zijn er 1.097 in 2015 of later naar Nederland gekomen. De jonge statushouders komen voornamelijk uit Syrië, Eritrea of Ethiopië. Afgezet tegen het totaal aantal inwoners per wijk wonen er relatief veel jonge statushouders in Lutkemeer/Ookmeer en Zeeburgereiland/Nieuwe diep. Vaker dan in Amsterdam (8%) wordt er gebruik gemaakt van voorzieningen in twee domeinen (20%) onder jonge statushouders, namelijk een combinatie van een jeugdvoorziening en een zorgvoorziening. Het grootste deel van de 4-17 jarige statushouders gaat naar school (96%). In het voorgezet onderwijs volgt een klein deel van de statushouders onderwijs op havo- of vwo-niveau.

Kernpunten Eritrese en Ethiopische statushouders  Op 1 januari 2020 telt Amsterdam bijna 1.500 statushouders uit Eritrea en Ethiopië, hiervan zijn er 1.300 in 2015 of later naar Nederland gekomen.  Deze statushouders zijn veelal jong (28% tussen de 18-26 jaar oud), man (62%) en alleenstaand (53%).  70% van de Eritrese/Ethiopische statushouder is afhankelijk van een bijstandsuitkering, dit is hoger dan gemiddeld onder statushouders (59%) in Amsterdam.  Vaker maken zij gebruik van meerdere voorzieningen (41%) dan onder de totale groep statushouders (34%), dit is meestal een stapeling van inkomensvoorzieningen (81%).  Ook wordt er vaker gestapeld binnen verschillende domeinen (15% ten opzichte van 10%), dit is meestal een combinatie van inkomen en zorg.

Statushouders jonger dan 18 jaar in Amsterdam naar herkomst, 1 januari 2020 (aantallen) 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0

aantal

Eritrea/Ethiopië

Syrië

overig

Aantal statushouders met een Eritrese of Ethiopische herkomst, 2004-2020 (aantallen) 1.600

1.400 1.200 797

1.000

699

800

523

Eritrea

390

600

349

Ethiopië

400 200 0

46 53

65 70

151 361 423 103 118 109 83 86 91 101

501

617 674

2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

7

       

Kernpunten vrouwelijke statushouders 34% van de statushouders in Amsterdam is vrouw, 66% is man. Net als bij alle statushouders komen vrouwelijke statushouders voornamelijk uit Syrië: 37% heeft Syrië als herkomstland, gevolgd door Eritrea en Ethiopië (23%). Bijna de helft van de vrouwelijke statushouders valt in de leeftijd 27-44 jaar (46%). Ruim de helft van vrouwelijke statushouders is als nareiziger naar Nederland gekomen (mannen: 20%). De meeste vrouwelijke statushouders maken deel uit van een gezin (71% tegenover 29% van de mannen). Vrouwelijke statushouders in Amsterdam werken wel vaker dan gemiddeld in Nederland en in de andere G5-steden. Vrouwelijke statushouders zijn vaker uitkeringsafhankelijk dan mannen: 70% van de vrouwen heeft een uitkering tegenover 58% van de mannen. Er zijn weinig verschillen tussen mannen en vrouwen in het aandeel dat de inburgering al heeft voltooid en het niveau waarop examen is gedaan.

Kernpunten draagvlak opvangcentra  Bijna twee derde van de Amsterdammers vindt het een goed idee om vluchtelingen op te vangen in Amsterdam.  Ervaringen van Amsterdammers met opvang in de buurt zijn veelal positief of neutraal.  Meerderheid omwonenden opvanglocaties voor ongedocumenteerden vindt het goed dat ongedocumenteerden worden opgevangen in hun buurt.

Statushouders in Amsterdam naar leeftijd en geslacht, 1 januari 2020 (aantallen)

250

man

aantal

vrouw

200 150 100 50 0

‘Ik vind het goed dat er in Amsterdam vluchtelingen worden opgevangen’, 2018-2019 (in procenten, n= 4.181 en n=2.663)

2019

33

30

19

7

6

6

2018

33

30

21

5

4

7 %

0 helemaal mee eens

20 mee eens

40 niet mee eens, niet mee oneens

60 mee oneens

80 helemaal oneens

100 weet niet/geen antwoord

8

Kernpunten Asielaanvragen in Nederland  In 2019 zijn er 29.435 asielaanvragen in Nederland gedaan.  Het aandeel aanvragen voor familiehereniging is gezakt naar 15% (2018:21%).  Syriërs vormen de grootste groep onder eerste asielaanvragen, Eritreeërs zijn niet langer meer één van de grootste groepen hierbij.  De meeste aanvragen voor familiehereniging worden gedaan door mensen uit Eritrea.  De COVID-19 pandemie veroorzaakt een sterke afname van de asielinstroom.

Verloop asielaanvragen Nederland, januari 2015-april 2020 (aantallen) eerste asielaanvragen

familiehereniging

herhaalde aanvragen

12.000

10.000

8.000

6.000

4.000

0

Kernpunten vergelijking G5-steden  0,8% van de Amsterdammers is statushouder, in de andere G5-steden is het aandeel statushouders vergelijkbaar.  15% van de statushouders in Nederland woont in één van de G5-steden.  In Amsterdam wonen relatief veel Amsterdam veel alleenstaande statushouders (Amsterdam: 40%, rest G5: 18%-31%) .  Statushouders in Amsterdam zijn vaak man (Amsterdam: 64%, rest G5:57%-59%).  Onder de Amsterdamse statushouders zijn er in vergelijking met de rest van de G5 wat minder 0-17- jarigen (Amsterdam: 23%, rest G5: 25%-32%).  In Amsterdam heeft 28% van de inburgeringsplichtigen het traject afgerond (rest G5: 31%-36%).  Net als in Eindhoven zijn statushouders in Amsterdam relatief vaak aan het werk. In Amsterdam geldt dit voor 35% van de statushouders. (Eindhoven: 37%, rest G5: 2229%). In Amsterdam zijn vrouwelijke statushouders vaker aan het werk dan in de andere G5-steden. (Amsterdam: 17%, rest G5: 9%-15%).

jan-15 . . . . . . . . . . . jan-16 . . . . . . . . . . . jan-17 . . . . . . . . . . . jan-18 . . . . . . . . . . . jan-19 . . . . . . . . . . . jan-20 . . .

2.000

Aantal statushouders naar instroomjaar per G5-stad, 1 juli 2019 2.000 Amsterdam

1.800 1.600

Rotterdam

1.400

Den Haag

1.200

Utrecht

1.000 Eindhoven

800 600 400 200 0 2014

2015

2016

2017

2018

2019 (jan-jun)

we

9

Opvallende ontwikkelingen: vergelijking vluchtelingenmonitor 2018 en 2020  De instroom van statushouders in Amsterdam is verder afgenomen.  Het aandeel nareizigers onder de statushouders is toegenomen van een kwart naar een derde.  De arbeidsparticipatie onder statushouders blijft toenemen (dec 2017: 31%, jan 2020: 37%.), de uitstroom naar werk blijkt relatief vaak duurzaam (91% werkt na zes maanden nog steeds).  Mannen zijn nog steeds vaker werkzaam dan vrouwen (dec 2017: mannen 37% vs. vrouwen 18%; jan 2020: mannen 45% vs. vrouwen 19%).  De onderwijsdeelname van volwassen statushouders is toegenomen tussen 2017 en 2019. De toename is het grootst in de groep 27-34-jarigen: in 2017 volgde 4% onderwijs in 2019 gaat het om 10%. Volwassen statushouders volgen veelal onderwijs op mbo-niveau.  Eritrese statushouders zijn vaker dan gemiddeld onder statushouders afhankelijk van bijstand (70% vs. 59%) . Ook eind 2017 was dit het geval. (76% vs.69%).  Sinds 2019 wordt het draagvlak onder Amsterdammers voor opvang en huisvesting van vluchtelingen jaarlijks gemeten. Daarvoor, toen de instroom van asielmigranten groter was gebeurde dit periodiek.

10

-