A - 6 Armoede en Schuldhulpverlening (23) brief gezonde financiele start jongeren.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs

Behandeld door

13 november 2020 F. Hovenkamp

Onderwerp

Actielijn Gezonde financiële start jongeren

Datum

Geachte commissieleden, De economische gevolgen van de Coronacrisis zijn voelbaar in Amsterdam. Ook jongeren worden flink geraakt. De schuldenproblematiek onder jongeren is door de crisis nog urgenter geworden. Veel jongeren werken in sectoren die hard getroffen zijn, zoals de horeca, de evenementenbranche of de kunstsector. Vaak hebben jongeren flex-en/of 0-uren contracten of werken zij voor uitzendbureaus, wat hun positie op de arbeidsmarkt kwetsbaar maakt. In mijn brief van 8 januari jl. heb ik u geïnformeerd over de uitwerking van Jongeren Schuldenvrije Start als een van de maatregelen binnen de actielijn Gezonde financiële start jongeren uit de Amsterdamse Agenda armoede en schulden 2019 - 2022. Deze aanpak richt zich op het oplossen van schulden en begeleidt jongeren bij het werken aan hun toekomstperspectief. Over de voortgang van deze aanpak informeer ik u in het eerste kwartaal van 2021. In de brief van 31 oktober jl. over Schuldenrust in tijden van corona, ga ik in op de maatregelen die we nemen om schuldenrust te creëren voor Amsterdammers met schulden. Deze maatregelen zijn ook van toepassing op jongeren. Met deze brief informeer ik u graag over de verdere uitwerking van het pakket aan maatregelen binnen de actielijn Gezonde financiële start jongeren. Jongeren en schulden Voor de crisis gaf 34 % van de jongeren tussen de 18 en 34 jaar aan schulden te hebben (OIS).

Onderzoek van het Nibud laat zien dat schulden bij jongeren vooral komen door rood staan, studieleningen bij DUO en betalingsachterstanden bij zorgverzekeraars en mobiele providers. De stress die schulden met zich meebrengen, kunnen een optimale ontwikkeling van jongeren in de weg staan. Schulden staan vaak aan de basis van andere problemen. Zo is het voor jongeren moeilijk om een huis te vinden als zij schulden hebben. Ook kunnen schulden een reden zijn om te stoppen met een opleiding en te gaan werken, wat op langere termijn het perspectief van de jongere verkleint.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 november 2020 Pagina 2 van 5

Een belangrijke indicator voor (beginnende) schulden bij jongeren is instroom in de wanbetalersregeling van het CAK. De hoge instroom in die regeling van jongeren van 19 jaar laat zien dat jongeren niet altijd goed op de hoogte zijn van de financiële verplichtingen die zij vanaf hun 18de jaar krijgen. Daarnaast is de zorgpremie een van de eerste rekeningen die niet meer wordt betaald bij beginnende schulden. Het aandeel jongeren in de wanbetalersregeling is gestegen van 22,5% in april naar 24,5% in september 2020. In september ging het om 3.472 jongeren in de leeftijd van 18 t/m 27 jaar. Dat zijn er 400 meer dan in april van dit jaar. De instroom van jongeren in de schuldhulpverlening is vrij stabiel en laat nog maar een hele lichte toename zien. De meeste instroom zien we in de stadsdelen Oost en Nieuw-west. Daarnaast zien we ook meer instroom in stadsdeel Zuidoost dan vorig jaar. Naar verwachting zal de huidige crisis tot een toename leiden van het aantal jongeren in de schuldhulpverlening, als inkomensvoorzieningen zoals de WW en de Tozo niet langer ondersteuning bieden. Voorkomen van geldproblemen In Amsterdam zijn er jaarlijks zo’n 7000 jongeren die 18 jaar worden. Deze groep is divers en bestaat voor een groot deel uit jongeren die opgroeien in een gezin met ouders die voldoende ondersteuning bieden op financieel gebied.

Helaas groeit ook een grote groep op in gezinnen waar deze ondersteuning niet aanwezig is. Vaak gaat het om gezinnen met een lage sociaal economische status en hebben de ouders ook financiële problemen. Intergenerationele overdracht van schuldenproblematiek ligt dan op de loer. 12% van de jongeren woont in een huishouden dat moet rondkomen van een laag inkomen. Dit zijn 16.225 Amsterdamse jongeren, studenten niet meegerekend (OIS). Als een kind volwassen wordt, heeft dat niet alleen financiële gevolgen voor het kind zelf, maar ook voor de ouders. Deze verliezen bijvoorbeeld het recht op bepaalde toeslagen, zoals het kindgebonden budget en de kinderbijslag en kunnen op termijn te maken krijgen met de kostendelersnorm (vanaf 21 jaar). In een aantal stadsgesprekken met Amsterdammers met een laag inkomen in het kader van de Amsterdamse agenda armoede en schuldhulp, hebben ouders aangegeven behoefte te hebben aan informatie hierover. Communicatiestrategie gericht op voorkomen van financiële problemen Om schulden bij jongeren en hun ouders rondom de overgang naar volwassenheid te voorkomen, richten we onze communicatie op drie doelgroepen: jongeren met financiële problemen, alle jongeren die 18 worden en hun ouders, met als belangrijkste doelstellingen: a. (Beginnende) financiële problemen oplossen door jongeren tijdig naar de hulpverlening te leiden; b.

Vergroten van de financiële weerbaarheid van jongeren; c. Ouders versterken in hun opvoedkundige rol rondom financiële kwesties bij hun kinderen en hen informeren over veranderingen in de financiële situatie van het gezin wanneer hun kinderen volwassen worden. a. Communicatielijn: Jongeren met financiële problemen Het doel van de communicatie-instrumenten is om jongeren naar de hulpverlening te leiden om hun financiële problemen op te lossen voordat deze problematisch worden. Daarom wordt de weg naar de schuldhulpverlening zo makkelijk mogelijk gemaakt en worden zo veel mogelijk drempels weggenomen. De opties die er zijn voor hulpverlening worden inzichtelijk gemaakt, zodat jongeren hulp kunnen zoeken die past bij hun situatie. Het doel is ook meer awareness te creëren bij jongeren met financiële problemen over het belang van hulp zoeken en het risico op escalatie als zij niet in actie komen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 november 2020 Pagina 3 van 5

Inzet campagnes in 2020 • Campagne “Geldproblemen? We gaan samen aan de slag. Deze campagne is ingezet naar aanleiding van de coronacrisis vanaf 13 mei jl. gedurende twee weken voor een brede doelgroep. De campagne is een samenwerking tussen de gemeente en de maatschappelijk dienstverleners (MaDi’s). Medewerkers van de MaDi’s vertellen in vlogs op social media hoe ze hulp bieden. Tot einde 2020 wordt actief campagne gevoerd in de wijk via buurtnetwerken en met posters. De gezamenlijke campagne met de MaDi’s wordt in november herhaald en is voornamelijk gericht op jongeren en zzp’ers (ondernemers). • De landelijke campagne van het ministerie van SWZ “Kom jij eruit?” is aangepast naar aanleiding van corona. De campagne was in september een week lang zichtbaar via social media Digitale dienstverlening • Verschuiving naar digitale communicatie. Door de omstandigheden rondom corona is de dienstverlening van MaDi’s aan jongeren verschoven naar digitaal contact. Veel jongeren blijken goed bereikbaar, maar niet alles is makkelijk digitaal uit te wisselen en uit te leggen. Dan is het mogelijk fysiek af te spreken; • Chat en Chatbot. MaDi’s experimenteren met chat mogelijkheden. In november start een pilot met een de chatbot specifiek voor jongeren om direct online hulp te bieden bij de eerste vragen. Indien gewenst kan een afspraak ingepland worden. b.

Communicatielijn: Jongeren die 18 jaar worden Dit college wil alle Amsterdamse jongeren informeren over de veranderingen die komen kijken bij 18 jaar worden en zet in op het vergroten van de financiële weerbaarheid. De overgang naar volwassenheid brengt grote veranderingen met zich mee op financieel gebied. Niet alle jongeren kunnen deze verantwoordelijk goed aan. Dat blijkt onder meer uit de hoge instroom van jongeren in de wanbetalersregeling zorgverzekeringen. Het doel is om jongeren te informeren over de wijzigingen als ze 18 jaar worden, hen stimuleren tot verstandig financieel gedrag en hun kennis over financiën te vergroten. Ook informeren we hen over financiële (schuld-)hulpverlening, opdat zij hun weg weten te vinden mocht dat nodig zijn. 18 jaar worden Binnen de communicatielijn voor jongeren die 18 jaar worden, hebben we drie instrumenten in samenhang met elkaar verbeterd en ontwikkeld: • De gemeente website 'ik word 18'1. De vindbaarheid van de site en de site zelf worden verbeterd en voor jongeren aantrekkelijker gemaakt. Op deze website is ook informatie voor ouders te vinden; • Jongeren die 18 jaar worden krijgen de verjaardagskaart samen met een brief. De kaart is een checklist van zaken die je moet regelen als je 18 jaar wordt, zowel financieel als op andere gebieden. Op de kaart wordt verwezen naar de app Ping Ping.

Vanaf december 2020 zullen jongeren de kaart ontvangen. • Met de app PingPing kunnen jongeren op basis van hun persoonlijke situatie een route opstellen die overeenkomt met de checklist op de verjaardagskaart. Gebruiksvriendelijkheid staat voorop: voor elke stap op de persoonlijke route wordt de jongere binnen de omgeving van de app direct digitaal geleid naar sites van de Belastingdienst, het kiezen van een zorgverzekering, inschrijven bij Woningnet etc. zonder de app te verlaten. c. Communicatielijn: Ouders van jongeren die 18 jaar worden Voor ouders van kinderen die 18 jaar worden verandert er veel. Ze verliezen een deel van hun toeslagen en de kinderbijslag en kunnen te maken krijgen met de kostendelersnorm (vanaf 21 jaar). We zien dat ouders vaak niet goed weten wat er allemaal gaat veranderen als hun kind 18 1

https://www.amsterdam.nl/onderwijs-jeugd/ik-word-18/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 13 november 2020 Pagina 4 van 5

wordt. Ouders met een zwakke economische positie en/of een taalachterstand zijn extra kwetsbaar. Daarom willen we hun opvoedkundige positie versterken en hen informeren over veranderingen in de gezinsfinanciën. Het taboe doorbreken om met hun kinderen over geldzaken te praten hoort daarbij. Ook informeren we hen waar ze hulp kunnen krijgen bij financiële vragen en als dat nodig is ook ondersteuning. De communicatie-instrumenten die we vanuit de gemeente willen aanbieden aan ouders van jongeren die 18 jaar worden, werken we verder uit. Al bestaande kanalen zijn de sociaal raadslieden en reguliere schuldhulpverlening die ondersteunen bij hulpvragen over de veranderingen van het gezinsinkomen. Daarnaast informeert de Gemeente Amsterdam ouders over zorg- en uitkering gerelateerde vragen wanneer hun kind 18 jaar wordt. Landelijk is er ook informatie beschikbaar. Zo is er vanuit het Nibud de pagina “uw inkomen als uw kind 18 wordt”, de website van “Wijzer in Geldzaken” vanuit het Ministerie van Financiën en heeft het Rijk een online checklist over 18 worden. Financiële educatie op het voortgezet onderwijs Om jongeren tijdig voldoende financiële kennis en vaardigheden bij te brengen zodat ze meer (financieel-) zelfredzaam worden, organiseren we lessen financiële educatie op het voortgezet onderwijs.

In de actielijn Gezonde financiële start jongeren is opgenomen dat de lessen financiële educatie op het voortgezet onderwijs worden uitgebreid. Sinds dit schooljaar kunnen meer lessen financiële educatie worden gegeven in het voortgezet onderwijs, namelijk het vso, praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo. Het zwaartepunt van het aanbod ligt bij school soorten met kwetsbare leerlingen. Door de coronacrisis zullen mogelijk niet op alle scholen de lessen worden gegeven. Bij een aantal scholen ligt de prioriteit nu bij de leerachterstanden die leerlingen hebben opgelopen. Financiële educatie staat elk jaar centraal tijdens de Week van het Geld in maart. In 2021 zal extra aandacht uitgaan naar jongeren op het mbo. Tot slot De actielijn Gezonde financiële start jongeren is een brede aanpak om meer jongeren schuldenvrij te krijgen. De coronacrisis maakt de kwetsbare positie van jongeren en hun bestaanszekerheid nog zichtbaarder. Het Jongerenpunt en de maatschappelijke dienstverleners spelen hierin een belangrijke rol. Het is van groot belang dat jongeren die hulp nodig hebben deze ook tijdig vinden, zodat zij niet verder in (financiële) problemen raken. Met de geschetste communicatiestrategie wil ik de vindbaarheid en de laagdrempeligheid van hulp optimaliseren, zodat we er vroeg bij zijn en schulden bij jongeren snel kunnen oplossen. Met vriendelijke groet,

Marjolein Moorman, Wethouder Onderwijs, Armoede en Inburgering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 13 november 2020 Pagina 5 van 5