A - 59A Openbare Ruimte en Groen (24) 1. Raadsinformatiebrief voedselstrategi

Bezoekadres Weesperplein 8 1018 XA Amsterdam Postbus 2578 1000 CT Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 2578, 1000 CT Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad

Datum

13 januari 2022

Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door

Erik Koldenhof, e.koldenhof@amsterdam.nl Lily Kramer, lily.kramer@amsterdam.nl

Kopie aan Bijlage(n)

Onderwerp

1. Overzicht van de voedselstrategie per actielijn 2. Actieplan Naar een meer plantaardig voedingspatroon Informatiebrief voedselstrategie, voortgangsverslag 2021

Geachte raadsleden, Er iets grondig mis is in ons voedselsysteem. De manier waarop veel voedsel geproduceerd en vervoerd wordt is niet duurzaam en dieronvriendelijk, veel voedsel wordt weggegooid en een belangrijk deel van het voedselaanbod is ongezond. Dit veranderen vraagt acties op állerlei niveaus. Ook de gemeente Amsterdam neemt hierin zijn verantwoordelijkheid. U heeft daarom op 9 juli 2019 de raadsbrief ontvangen met de voedselstrategie van dit college. De uitvoering van de voedselstrategie vindt plaats langs de 6 actielijnen: 1. Voedsel als sociale verbinding 2. Afval en voedselverspilling 3. Gezonde voedselomgeving 4. Regionale productie en distributie 5. Ondernemerschap 6. Dierenwelzijn, eiwittransitie en kringlooplandbouw.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 12 januari 2022 Kenmerk Pagina 2 van 4

De hoofddoelstelling van de Amsterdamse voedselstrategie van dit college is het bijdragen aan de transitie van het voedselsysteem zodat in de komende 10 jaar Amsterdammers duurzamer en gezonder gaan eten. In deze raadsbrief deelt het college een greep uit de acties die in het kader van de voedselstrategie zijn gedaan en gaat het college in op het vervolg op de middellange termijn. Een uitgebreid overzicht van de acties is opgenomen in de bijlage.

1. Voedsel als sociale verbinding. Voedsel heeft een verbindende kant: eten is vaak een sociale activiteit, bewoners zijn samen betrokken bij voedselproductie in hun buurt, en Amsterdammers helpen elkaar om aan voldoende voedsel te komen. Het college heeft deze bestuursperiode verscheidene initiatieven gesubsidieerd op het gebied van stadslandbouw en voedsel. Van het Voedselbos Amsterdam Zuidoost tot de moestuin in de Sixhaven, van semiprofessionele stadslandbouw tot door buurtbewoners georganiseerde moestuin in de openbare ruimte . De impact van de initiatieven is zeer verschillend omdat het veelal kleinschalige projecten betreft van moestuinen of stadslandbouw. Maar alle projecten hebben gemeen dat ze zowel gericht zijn op lokale en duurzame voedselproductie én bewoners betrekken en voedsel neerzetten als thema van sociale verbinding. Ook vanuit andere onderdelen van de gemeente, en vanuit de samenleving zelf blijven almaar initatieven ontstaan, en uitbreiden, waarbij voedsel én de sociale insteek een belangrijk element vormen. Zo zijn er de informele voedselinitiatieven in bijvoorbeeld de buurthuis De Archipel in Indische buurt of Adopteer een Peer in Waterlandpleinbuurt waarbij veel vrijwilligers actief zijn die bewoners met weinig geld aan voedsel hielpen, die mede gesteund werden door de gemeente vanuit de portefeuille armoedebestrijding.

Een ander mooi voorbeeld van een initiatief dat maar blijft groeien is Buurtbuik waarbij voedselverspilling tegengegaan wordt én sociale verbinding tegelijkertijd van de grond komt. 2. Afval en voedselverspilling Veel te vaak eindigt voedsel in de prullenbak. Het hele proces, van productie tot transport, en alle belasting op het klimaat die dat oplevert, is dan voor niks geweest. Nederland heeft als doelstelling om in 2030 50% minder voedsel te verspillen. Dat vraagt nog een enorme verandering. Amsterdam ondersteunt initiatieven die direct en praktisch helpen om voedselverspilling tegen te gaan, zoals de informele voedselinitiatieven die hierboven genoemd zijn. Maar ook via educatie en voorlichting proberen we Amsterdammers beter bewust te maken van voedselverspilling en wat mensen zelf kunnen doen om minder eten weg te gooien. Zo deden in 2020 7.000 schoolkinderen mee aan het schooltuinproject betrokken bij de Voedselverspillingsvrijeweek in september. In 2021 is deze activiteit herhaald. Ook sluiten we aan bij Europese en regionale samenwerkingsprojecten gestart met als doel ‘best practices’ te ontwikkelen. 3. Gezonde voedselomgeving Gezond eten is vaak te duur in vergelijking met ongezond eten, en vraagt bovendien vaak meer moeite van consumenten.

Amsterdam wil daarom een gezonde voedselomgeving stimuleren waarin gezond voedsel overal makkelijk beschikbaar, betaalbaar en aantrekkelijk is. Er is onderzoek gedaan naar de juridische mogelijkheden om als gemeente voorwaarden te kunnen stellen aan een gezonde voedselomgeving. Deze zijn tot op heden beperkt. Via de op 16 oktober 2021 gesloten City Deal duurzame en gezonde voedselomgeving wordt het Rijk aangespoord om

Gemeente Amsterdam

Datum 12 januari 2022 Kenmerk Pagina 3 van 4

gemeenten meer bevoegdheden te geven om normen te stellen voor gezonde voeding op scholen, bij sport, evenementen en ambulante voedselverkoop. Vanuit de ambities van de Amsterdamse voedselstrategie en de Gezonde stad om een gezonde en duurzame voedselomgeving te creëren, is de Amsterdamse richtlijn gezonde en duurzame voedselomgeving opgesteld door de GGD. Deze richtlijn geeft invulling aan de voedselstrategie met betrekking tot actielijn 3: Gezonde voedselomgeving. Vanuit het programma voedselstrategie is hierop geadviseerd. 4. Regionale productie en distributie. Ons eten reist vaak de halve wereld over voordat het op ons bord belandt. Dat is slecht voor het milieu. Het college wil daarom stimuleren dat eten vaker afkomstig is uit de regionale productieketen. Dat voorkomt onnodige reiskilometers, en maakt Amsterdammers bovendien meer bewust van de voedselproductie. Amsterdam ondersteunt het platform ‘Voedsel verbindt’ dat verscheidene acties en initiatieven ontplooit om lokale voedselproductie op te kaart te zetten en relevante partijen aan elkaar te verbinden. In oktober 2021 vond de netwerkbijeenkomst plaats op de Zuidas met aanbieders van lokale producten en cateraars onder het motto ‘voedsel rond de stelling’.

Een ander project dat afgelopen jaar van de grond kwam was Boeren voor Buren, een initiatief van Amsterdammer van het Jaar Abdelhamid Idrissi van het project Studiezalen, waarbij lokale producenten betaalbaar voedsel aanbieden aan Amsterdammers. De gemeente heeft via een opstartsubsidie dit project financieel gesteund. 5. Ondernemerschap Bij het veranderen van ons voedselsysteem hebben ondernemers een belangrijke rol, of dat nu ondernemers zijn met een sociale inslag, een commerciële inslag of iets wat daartussen in ligt. Via het bovengenoemde programma Boeren voor Buren hebben ondernemers een belangrijke stap gezet om lokale prodctie vanuit de ondernemers beter op de kaart te zetten. Afgelopen jaar zijn vanuit de gemeente ondernemersbijeenkomsten georganiseerd met initiatiefnemers van indoorverticale landbouw. Via het door de gemeente ondersteunde platform Van Amsterdamse bodem worden ondernemers met duurzame initiatieven op het thema voedsel bij elkaar gebracht. 6. Dierenwelzijn, eiwittransitie en kringlooplandbouw Een voedselconsumptiepatroon dat bestaat uit meer plantaardige eiwitten, bijvoorbeeld noten, peulvruchten, groente en fruit, en minder vlees en zuivel, draagt bij aan dierenwelzijn, CO2 reductie en gezondheid.

Op verzoek van de gemeenteraad via het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren ‘Amsterdam gaat de klimaatcrisis met mes en vork te lijf’, is het actieplan ‘Naar een plantaardig voedingspatroon’ opgesteld. Het actieplan wordt u hierbij aangeboden (bijlage 2). 2022 en verder De transitie van het voedselsysteem staat voor een belangrijk deel nog aan het begin. Er wordt door vele partijen in de stad en in de omgeving van Amsterdam geëxperimenteerd en er vinden veel kleinschalige initiatieven plaats. Misschien eerder dankzij dan ondanks de coronacrisis, staat het thema voedsel in Amsterdam op de kaart, en er komt meer en meer aandacht voor het

Gemeente Amsterdam

Datum 12 januari 2022 Kenmerk Pagina 4 van 4

produceren van gezonder, duurzamer en meer lokaal voedsel. Maar we zijn er nog lang niet. Om een echte doorbraak te bereiken zijn Europese, landelijke en regionale veranderingen onmisbaar. Met de mogelijkheden die de gemeente momenteel ter beschikking staan blijven we investeren in de positieve bijdrage die veel bewoners, ondernemers, belangeloze initiatiefnemers en kennisinstellingen dagelijks leveren. Hierbij werken we nauw samen met de Amsterdamse Voedselraad en tal van individuele bewoners- en vrijwilligersinitiatieven.

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeerster en wethouders van Amsterdam,

Jakob Wedemeijer Wethouder Groen en Openbare ruimte