A - 50 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) 00 Voordracht Rapportage eers

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

49

Datum besluit

College van B&W; 8 juni 2021 Onderwerp

Rapportage eerste kwartaal 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en aanspraken risicovoorziening De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de rapportage van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam over het eerste kwartaal van 2021, met als belangrijkste gebeurtenissen dat: a. er zijn afspraken met de directie Verkeer & Openbare Ruimte gemaakt over hoe de eisen aan het gebruik van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam worden meegenomen; b. de werkzaamheden gedurende de nachten in de Michiel de Ruitentunnel zijn dusdanig voorspoedig verlopen dat de contractuele laatste nachtafsluiting gaat van 31 augustus naar 10 juli 2021; c. de voorbereidingen door project Renovatie Piet Heintunnel van de tunnelsluiting 25 juni 2021 zijn in volle gang en verlopen volgens planning. 2. Kennis te nemen dat de gemeente Amsterdam per 1 oktober 2021 volledig gaat handelen conform de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de inhuur van ZZP’ers, en daarmee gepaard gaande kennis en kunde. Gemeentebreed worden de mogelijke consequenties in beeld gebracht, waarover het college en de raad later dit jaar worden geïnformeerd. Dit heeft mogelijk ook gevolgen voor de inzet van capaciteit voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de hierin opgenomen projecten. 3. De volgende aanspraken op de risicovoorziening van het programma vast te stellen: a.

de budgettair neutrale verschuiving van € 1,12 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel; b. de budgettair neutrale verschuiving van € 0,36 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel. Wettelijke grondslag

• Artikel 108 lid 1 Gemeentewet: De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. • Artikel 147 lid 1 Gemeentewet: Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend; lid 2: De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. • Artikel 160 lid 1 onder b Gemeentewet: Het college is in elk geval bevoegd beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast.

Gegenereerd: v1.26

1

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

• Artikel 169 lid 1 Gemeentewet: Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur; lid 2: Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. • Artikel 189 lid 1 jo. artikel 212 lid 1 Gemeentewet en artikel 6 lid 1 Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging. • Art. 6 lid 2 Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor a. investeringen in de loop van het begrotingsjaar die niet in de begroting zijn opgenomen of b. investeringen die een bedrag van € 20 miljoen na aftrek van bijdragen van derden te boven gaan of c. investeringen waarvan de gemeenteraad dat aangeeft of d.

investeringen die door de raad niet bij vaststelling van de begroting zijn geautoriseerd, legt het college voorafgaand aan het aangaan van verplichtingen een investeringsvoorstel en een voorstel voor een investeringskrediet aan de gemeenteraad ter vaststelling voor. Bestuurlijke achtergrond

De voorgeschiedenis van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is lang. Zo is in 2009 gestart met de Renovatie Amsterdamse Wegtunnels met het besluit tot een combinatie van de doelstellingen zoals ingegeven door de nieuwe wetgeving (Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels Warvw) en het noodzakelijk groot onderhoud aan de Amsterdamse wegtunnels. In de Warvw, in werking getreden in 2006, en in het Bouwbesluit 2012 zijn veiligheidseisen vastgelegd voor nieuwe wegtunnels. Met de wijziging van de Warvw in 2013, is de overgangstermijn waarop ook alle bestaande wegverkeerstunnels aan dit wettelijk veiligheidsniveau moeten voldoen, gesteld op 1 mei 2019. Op 28 maart 2019 is de raad geïnformeerd over de veiligheidssituatie in de Piet Heintunnel per 1 mei 2019 en het maatregelenpakket om het veiligheidsniveau zoveel mogelijk te verhogen, waaronder het instellen van een vrachtwagenverbod voor de periode van 1 mei 2019 tot de start van de renovatie. Op 29 april 2019 heeft de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied het gedoogbesluit genomen, zodat de Piet Heintunnel tussen 1 mei 2019 en 30 juni 2021 in gebruik mag blijven (met uitzondering van het vrachtverkeer). Op 4 juni 2019 heeft het college het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam vastgesteld (ZD2019-004012). De raad heeft op 11 juli 2019 kennisgenomen van dit programmaplan.

Binnen dit programma vallen de projecten Renovatie Piet Heintunnel, Aanpassingen aan de Michiel de Ruijtertunnel, Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam. In de raadsvergadering van 10 en 11 juli 2019 zijn de kredieten voor deze projecten vastgesteld en op 27 november 2019 heeft de gemeenteraad het uitvoeringskrediet voor de aanpassingen aan de Michiel de Ruijtertunnel (raadsbesluit 1923.19) en Renovatie Piet Heintunnel (raadsbesluit 1924/19) beschikbaar gesteld. Op 1 juli 2020 zijn de Nota’s van Uitgangspunten voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel (raadsbesluit 753/20) en Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam (raadsbesluit 754/20) door de gemeenteraad vastgesteld. Op 1 september 2020 is via een brief aan de gemeenteraad de latere start van werkzaamheden gemeld voor de start van de uitvoering van de projecten Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel en Renovatie Piet Heintunnel. Op 4 november 2020 heeft de raad ingestemd met de eerste aanspraak van de risicovoorziening (budget neutrale verschuiving van € 10,5 miljoen naar project Renovatie Piet Heintunnel en €1,5 miljoen naar project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel). (raadsbesluit 225/1206).

Gegenereerd: v1.26

2

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Op 17 december 2020 heeft de raad ingestemd met het beschikbaar stellen van een investeringskrediet voor afronding van de voorbereidingsfase project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en realisatie Proof of Concept (raadsbesluit 363/1557) en een investeringskrediet voor de voorbereiding van de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel en realisatie van Bediening, Bewaking en Besturing van deze tunnel (raadsbesluit 364/1559) Onderbouwing besluit

1. Kennisnemen van de rapportage van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam over het eerste kwartaal van 2021. Nadere toelichting op de belangrijkste gebeurtenissen: a. Er zijn afspraken met de directie Verkeer & Openbare Ruimte gemaakt over hoe de eisen aan het gebruik van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam worden meegenomen. De vernieuwing van de verkeerscentrale staat niet op zichzelf, bij de realisatie van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam wordt daar waar mogelijk al voorgesorteerd op de mobiliteitscentrale van de toekomst. De in het vierde kwartaal 2020 geïnventariseerde eisen en wensen ten aanzien van de nieuwe verkeerscentrale van de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement, zijn in het eerste kwartaal van 2021 nader besproken. Er is een begeleidingsgroep geformeerd waarin afstemming plaatsvindt over de ontwerpuitwerking in relatie tot functionaliteit en beoogd gebruik. b. De werkzaamheden gedurende de nachten in de Michiel de Ruijtertunnel zijn dusdanig voorspoedig verlopen dat de contractuele laatste nachtafsluiting gaat van 31 augustus naar 10 juli 2021. Het aanbrengen van hittewerende beplating en beweegbare camera’s in de Michiel de Ruijtertunnel verloopt zo voorspoedig dat sinds 6 februari 2021, de buffer in het weekend niet meer nodig blijkt.

Daarnaast is met ENGIE overeengekomen om de laatste nachtafsluiting van 31 augustus naar 10 juli 2021 te vervroegen, zodat de tunnel ook door de week weer elke avond beschikbaar is voor het wegverkeer. Door deze versnelling is de overlap met de sluiting van de Piet Heintunnel zo veel mogelijk geminimaliseerd en daarmee verbeterd de bereikbaarheid van de stad. c. De voorbereidingen door project Renovatie Piet Heintunnel van de tunnelsluiting 25 juni 2021 zijn in volle gang en verlopen volgens planning. Vooruitlopend op de sluiting vanaf 25 juni 2021 zijn verschillende werkzaamheden in de Piet Heintunnel uitgevoerd om zo de planning van de renovatie robuuster te maken. Eén van de belangrijke eerste stappen is de ontvlechting van de energievoorziening voor de tunnel en voor de IJtram (lijn 26). Dit maakt dat de IJtram kan blijven rijden tijdens de renovatie. Het tijdelijk sluiten van de Piet Heintunnel ten behoeve van de renovatiewerkzaamheden is een ingrijpende verkeersmaatregel en bewoners, bedrijven en weggebruikers zullen moeten wennen aan deze situatie. Van vergelijkbare projecten is bekend dat verkeer in de eerste periode altijd een weg moet zoeken naar een nieuwe balans. Hierdoor is hinder onvermijdelijk. Ter voorbereiding hierop is ingezet op een breed aanbod van alternatieve reismogelijkheden en een intensieve communicatiecampagne.

In de commissievergadering Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water van 25 maart is toegezegd te kijken naar maatwerkoplossingen voor de bereikbaarheid van het Oostelijk Havengebied en IJburg. Verschillende maatwerkoplossingen worden samen met andere partijen in de stad aangeboden, hierbij worden verschillende mobiliteitsmaatregelen getroffen om de verschillende doelgroepen in staat te stellen andere keuzes te maken dan met de auto reizen in de spits. Denk hierbij aan

Gegenereerd: v1.26

3

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

een fietsstimuleringsprogramma, werkgeversaanpak in samenwerking met Breikers, extra P+R capaciteit, inzet slimme mobiliteitsapps, stimuleringsactie voor de tram en inzetten op deelscooters. De werkgeversaanpak blijft in verband met de situatie rond COVID-19 achter op de verwachtingen. Ook is onzeker hoe de situatie op de weg er rondom de tunnelsluiting en de opvolgende 15 maanden uitziet als er weer op kantoor kan worden gewerkt. De druk kan lager zijn, maar het is waarschijnlijker dat de druk hoger wordt en de daarmee gepaarde verkeerhinder tijdens de afsluiting van de Piet Heintunnel dus ook. Conform planning start eind april een communicatiecampagne over de renovatie van de Piet Heintunnel. Een zeer uitgebreide en intensieve campagne met een eigen stijl: de sympathieke bouwvakkers Piet en Hein helpen bewoners, bedrijven en weggebruikers via een campagnefilm en foto’s op weg met reisalternatieven. Bij belangrijke mijlpalen, zoals het nu sluiten van de Piet Heintunnel, is het goed om tegenspraak te organiseren. Specifiek is dit kwartaal, mede op verzoek van het college, door een afvaardiging van het Commissariaat Civiele Constructies gekeken naar de haalbaarheid van de tunnelsluiting Piet Heintunnel eind juni 2021. Naar aanleiding van de opgelopen vertraging vorig jaar zijn door het alliantieteam Piet Heintunnel aanvullende beheersmaatregelen doorgevoerd.

De conclusie van het Commissariaat (bijgevoegd als bijlage 2) is dat de positieve effecten van deze beheersmaatregelen zichtbaar zijn en dat er geen belemmeringen zijn om de Piet Heintunnel eind juni 2021, conform planning, voor het wegverkeer te sluiten en de renovatiewerkzaamheden te starten. Ook is in dit gesprek uitgebreid stilgestaan bij het kritieke pad van het project, dat van invloed is op het tijdig openstellen van de tunnel voor het wegverkeer. De ontwikkeling van de software ligt in dit traject op het kritieke pad. Door het project wordt een beheersplan opgesteld, waarin maatregelen worden opgenomen om de risico’s ten aanzien van de ontwikkeling van de software beter te beheersen. Dit beheersplan wordt in juni voor advies voorgelegd aan het Commissariaat. Dit advies wordt toegezonden aan de raad. d. Financiën In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 140,4 miljoen verplicht en € 61,4 miljoen betaald. De beschikbaar gestelde kredieten zijn volgens huidige inzichten voldoende om dat deel van het programma uit te voeren waar deze kredieten voor zijn toegekend. Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn aanvragen ingediend voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale. e.

Risico’s De coronacrisis, de RIVM-maatregelen en de tweede lockdown hebben in het eerste kwartaal effect gehad het programma en dan vooral op het team. Met name de sluiting van de basisscholen zorgde voor uitdagingen, waarbij in goed overleg is besloten om werk te herverdelen en te prioriteren. Dit zet druk op alle projecten. Tegelijkertijd zijn de geplande deadlines wel gehaald. Discontinuïteit van de projecten en het programma blijft een toprisico zo lang de kosten voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale niet volledig zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting. 2. Kennisnemen dat de gemeente Amsterdam per 1 oktober 2021 volledig gaat handelen conform de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie. Dit heeft mogelijk gevolgen voor de inhuur van zelfstandigen en daarmee gepaard gaande kennis en kunde. Gemeentebreed worden de mogelijke consequenties in beeld gebracht, waarover de raad later dit jaar wordt geïnformeerd. Dit heeft mogelijk ook gevolgen voor de inzet van capaciteit voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de hierin opgenomen projecten.

Gegenereerd: v1.26

4

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

De Belastingdienst heeft besloten om per 1 oktober 2021 de handhaving van de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelatie (wet DBA) te hervatten. Deze maatregel geldt voor heel Nederland. De wet DBA is er sinds mei 2016 en verving de VAR-verklaring die tot dat moment werd gehanteerd. Kort gezegd beoogt de wet DBA 'schijnzelfstandigheid' bij ZZP’ers tegen te gaan. Vanwege onduidelijkheden in de wet wordt deze tot op heden niet volledig door de Belastingdienst gehandhaafd. Op dit moment is er vanuit het Rijk wel een pilot met een web-module voor opdrachtgevers, de zogenaamde WBA (Web-module Beoordeling Arbeidsrelatie). Deze web-module moet opdrachtgevers duidelijkheid geven of er sprake is van een arbeidsrelatie als een externe wordt ingezet. Op 20 april 2021 heeft het college van B&W besloten dat per 1 oktober 2021 gewerkt wordt conform deze wet DBA. Incidentele programma’s en projecten vragen om langdurige inzet van externe capaciteit en in veel gevallen zelfstandigen. Externe capaciteit met specialistische ervaring en kennis en kunde voor programma’s zoals de Aanpak Wegtunnels Amsterdam, is veelal niet beschikbaar binnen de reguliere bezetting van het gemeentelijk apparaat. Dit besluit is een bedreiging voor de continuïteit en voortgang van het programma en haar projecten. Gemeentebreed worden de mogelijk effecten hiervan geanalyseerd.

Het college en de raad worden hierover later dit jaar geïnformeerd. 3. Vaststellen van de volgende aanspraken op de risicovoorziening van het programma voor de dekking van de kosten als gevolg van COVID-maatregelen: a. de budgettair neutrale verschuiving van € 1,12 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet Heintunnel; b. de budgettair neutrale verschuiving van € 0,36 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel; Korte toelichting op methodiek uitputting overkoepelende risicovoorziening Dit voorstel is in lijn met de werkwijze zoals opgenomen in de kredietvoordrachten voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam waarover op 11 juli 2019 is besloten. Er is destijds voor gekozen om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten binnen het Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam onder te brengen bij het overkoepelende programma. Het betreffende krediet op programmaniveau is beschikbaar gesteld bij de kredietaanvragen voor de projecten Piet Heintunnel en Michiel de Ruijtertunnel op 11 juli 2019 en 27 november 2019 en voor de projecten Vernieuwing Verkeerscentrale en Renovatie Amsterdam Arenatunnel op 17 december 2020.

Zodra de risicovoorzieningen op programmaniveau door de afzonderlijke projecten moeten worden aangesproken, wordt deze uitputting aan de raad voorgelegd. Op deze wijze kunnen de risico’s op programmaniveau worden beheerst en kunnen het bestuur en de raad via de kwartaalrapportage de voortgang van de uitputting van deze risicovoorziening volgen. Uitputting risicovoorziening in eerste kwartaal 2021 In de kwartaalrapportage over het tweede kwartaal van 2020 is aangegeven dat de effecten van de COVID 19 maatregelen (in dat kwartaal) resulteerde in vertraging en aanvullende kosten. De kosten van de vertraging komen, voor zover de oorzaak bij de opdrachtnemer ligt, voor rekening van de opdrachtnemer dan wel de alliantie. De kosten die conform het handelingskader “Coronavirus voor GWW-contracten en aanbestedingen” voor rekening van Amsterdam komen, worden ten laste gebracht van de risicovoorziening op programmaniveau. De kosten zijn inzichtelijk (en traceerbaar) gemaakt en via een verzoek tot wijziging (VTW) goedgekeurd. Zoals in onderstaande tabel is toegelicht betreft het een budgettair neutrale verschuiving van € 1,12 miljoen van het krediet van het overkoepelende programma (risicovoorziening) naar het krediet voor project Renovatie Piet

Gegenereerd: v1.26

5

Gemeenteraad

VN2021-014273 Metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Heintunnel en een budgettair neutrale verschuiving van € 0,36 miljoen naar het krediet voor project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel.

Financiële onderbouwing Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-052745

1. Kwartaalrapportage Q1 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam.pdf (pdf)

AD2021-055952

2. Memo Commissariaat Bespreking Piet Heintunnel inz haalbaarheid tunnelsluiting op 25-6-2021.pdf (pdf)

AD2021-052117

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Metro en Tram, R. Siebrand, programmamanager Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (06 2909 8355 r.siebrand@amsterdam.nl)

Gegenereerd: v1.26

6