A - 42 Duurzaamheid en Circulaire Economie (29) 00 Voordracht Instemmen met

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Portefeuille

Duurzaamheid en Circulaire Economie

Agendapunt

42

Datum besluit

College van B&W 18 januari 2022 Onderwerp

Het verstrekken van € 3,62 miljoen dekking uit het Klimaatfonds ten behoeve van een gebiedsgerichte aardgasvrijsubsidie voor de Molenwijk De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van het collegebesluit om, onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraad met de onttrekking van € 3.620.000 uit het klimaatfonds, het ‘Wijzigingsbesluit aardgasvrijsubsidie Molenwijk’ in bijlage 1 vast te stellen, wat een gebiedsgericht hoofdstuk 3d toevoegt aan de subsidieregeling duurzame Amsterdamse gebouwen met de volgende kenmerken: i. werkingsgebied: Molenwijk ii. aardgasvrij streefdatum: 31 december 2031 iii. de subsidiabele activiteiten en maximale bedragen per woning bedragen: €4.500 vervanging ruimteverwarming- en tapwaterinstallatie met een aardgasvrije, €500 vervanging van de kookvoorziening en de door de netbeheerder in rekening gebrachte kosten voor het verwijderen gasmeter; iv. een plafond voor subsidiabele activiteiten in dit hoofdstuk op €3.600.000 gedurende de looptijd van de regeling; v. tot 31 december 2026 aanvragen; vi. de doelgroepen zijn eigenaren en huurders; vii. voor bedrijven en maatschappelijke organisaties blijft de stadsbrede aardgasvrij subsidie beschikbaar. 2.

Kennis te nemen van het collegebesluit om, onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraad met de onttrekking van € 3.620.000 uit het klimaatfonds, de Molenwijk, zoals gedefinieerd in de gebiedsbepaling in artikel 3d.1, eerste lid dat onderdeel is van Artikel I, onderdeel a in bijlage 1, aan te wijzen als een gebied waar voor de aardgasnetbeheerder geen aansluitplicht meer geldt, omdat zich in het gebied een alternatieve energie-infrastructuur gaat bevinden die kan voorzien in de verwachte warmtebehoefte. 3. Het onttrekken van € 3.620.000 uit het Klimaatfonds als dekking van de subsidie en de uitvoeringslasten voor het gebiedsgerichte hoofdstuk dat strekt tot het aardgasvrij maken van de Molenwijk uit beslispunt 1 en zoals onderbouwd in het buurtuitvoeringsplan in bijlage 2. Wettelijke grondslag

Artikel 160 Gemeentewet, eerste lid, onder a en b: Het college is bevoegd: a. het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren, voor zover niet bij of krachtens de wet de raad of de burgemeester hiermee is belast; b. beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast. Artikel 169 Gemeentewet:

Gegenereerd: v1.18

1

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de gemeentewet en artikel 6, eerste lid van de financiële verordening gemeente Amsterdam. Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen, die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid vast, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. De raad autoriseert dat met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging Artikel 21 sub c van de Financiële verordening gemeente Amsterdam. Het college stelt regels vast gericht op: Lid c: de verlening van mandaten en volmachten voor het aangaan van verplichtingen ten laste van toegewezen budgetten en investeringskredieten. Artikel 10, lid 7 gaswet j.o.

artikel 10 lid 6, onderdeel a gaswet Een netbeheerder heeft niet de taak om een ieder, die verzoekt om een gasaansluiting, die een doorlaatwaarde heeft van ten hoogste 40 m3(n) per uur, te voorzien van deze aansluiting op plaatsen waar een gastransportnet aanwezig is, indien een college van burgemeester en wethouders het gebied hebben aangewezen als gebied waar zich een warmtenet als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Warmtewet, of een andere energie-infrastructuur bevindt of gaat bevinden die kan voorzien in de verwachte warmtebehoefte. Artikel 3, tweede lid, ASA 2013: Het college kan, binnen de door de raad vastgestelde beleidskaders, nadere regels vaststellen met betrekking tot: a. de inhoud van de activiteiten waarvoor subsidie kan worden verstrekt; b. degenen die voor subsidie in aanmerking komen; c. de gegevens en stukken die bij de aanvraag moeten worden overgelegd alsmede de termijn waarbinnen de aanvraag moet worden ingediend; […] e. het bedrag van de subsidie […]; f. de criteria voor subsidieverlening en de voorwaarden en verplichtingen die aan de subsidie kunnen worden verbonden; g. de weigeringsgronden; […] i. de vaststelling van de subsidie alsmede de gegevens en stukken die bij de aanvraag tot vaststelling van de subsidie moeten worden overgelegd. Bestuurlijke achtergrond

In het coalitieakkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’ wordt uitgesproken dat Amsterdam in 2040 aardgasvrij moet zijn. Deze ambitie is uitgewerkt in de op 14 december 2016 vastgestelde ‘Strategie naar een Stad zonder Aardgas’ en maakt onderdeel uit van de op 3 maart 2020 door het college van burgemeester en wethouders vastgestelde Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050. Uitvoering aan deze ambitie wordt onder andere gegeven met de subsidieregeling gebiedsgericht aardgasvrij. Dit is de gebiedsgerichte opvolger van de vervallen subsidieregeling Amsterdam Aardgasvrij. De gebiedsgerichte subsidieregeling is op 19 november 2019 door het college vastgesteld en op 31 december 2019 in werking getreden, nadat de raad ingestemd heeft

Gegenereerd: v1.18

2

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

met de financiering van een stadsbreed hoofdstuk en een gebiedsgericht hoofdstuk voor de Wildemanbuurt. Op 2 juni 2020 heeft het college besloten om twee gebiedsgerichte hoofdstukken toe te voegen voor respectievelijk de Bernard Loderbuurt en de Reimerswaalbuurt. Deze laatste twee hoofdstukken zijn op 10 juni 2020 in werking getreden, nadat de raad ingestemd heeft met de dekking van deze hoofdstukken. Op 15 oktober heeft het college een uitvoerige wijziging gemaakt aan de subsidieregeling gebiedsgericht die de naam van de regeling wijzigde naar subsidieregeling duurzame Amsterdam gebouwen. Ook introduceerde die wijziging een stadbrede subsidie voor het aardgasvrij maken van bedrijven en maatschappelijke organisaties en een gebiedsspecifiek hoofdstuk voor de Banne Noord. Op 1 december 2021 stemde de raad in de met de financiering van deze uitbreidingen. Dekking van alle voorgenoemde hoofdstukken van de subsidieregeling duurzame Amsterdamse gebouwen komt uit het Klimaatfonds. Het Klimaatfonds is op 13 februari 2019 door de raad ingerichte bestemmingsreserve die als doel heeft om “passend bij de gemeentelijke rolopvatting ondersteunen van investeringen in de stad die bijdragen aan een rechtvaardige transitie naar een klimaatneutraal en aardgasvrij Amsterdam”. Onderbouwing besluit

Inleiding: Molenwijk aardgasvrij In de eerste fase van het aardgasvrij maken van de Molenwijk in Noord zullen (onder voorbehoud van 70% instemming door de huurders) acht flats aardgasvrij worden. Dit gebeurt tegelijk met een grootschalige renovatie van de flats in de wijk. De werkzaamheden staan gepland binnen de periode 2022 – 2026. Het betreft in totaal 720 appartementen. De flats zijn volledig eigendom van Eigen Haard (320) of De Alliantie (400). Beide corporaties hebben hun interne besluitvorming over de voorgenomen plannen afgerond, maar blijven aankelijk van instemming van 70% van haar huurders. De woonlasten van de huurders gaan niet omhoog door het aardgasvrij worden. Omdat tegelijkertijd ook een renovatie plaatsvindt waarbij geïsoleerd wordt, wordt de energierekening lager. Daar profiteert de huurder van. De kosten van de isolerende maatregelen worden door de corporaties (hoogstens) ten dele doorbelast aan de huurder. Omdat de voorliggende fase alleen corporatiewoningen betreft, is de gemeente niet rechtstreeks betrokken bij het gesprek over de kosten voor bewoners. Omdat alle betrokken bewoners huurders zijn, voert de corporatie dit gesprek rechtstreeks met bij het ophalen van de goedkeuring. Eigen Haard heeft voor een complex van 160 woningen reeds instemming van haar huurders verkregen.

Uit gesprekken over de warmtealternatieven blijkt dat stadswarmte met een aanvoertemperatuur van 70 graden de voorkeur heeft. Dat is hetzelfde als het voorkeursalternatief van de Transitievisie warmte. De woningen zullen eerst worden aangesloten op een tijdelijke warmtevoorziening in de wijk. In dezelfde periode zal Westpoort Warmte het hoofdnet aanleggen vanaf bestaand warmtenet naar Molenwijk. Naar verwachting is de aansluiting van Molenwijk op het hoofdnet eind 2023 gerealiseerd. Aansluiten op het WPW warmtenet verlaagt in vergelijking met een HR-gasketel de CO2-uitstoot met ongeveer 63%. Dat is een besparing van 1300 à 1500 kg per appartement. In fase I resulteert dat in een besparing van tussen de 900 en 1100 ton CO2 per jaar. De besluitvorming is nu voor fase 1: al het 100% corporatiebezit. Voor de periode 2027-2031 of zoveel eerder als zij concrete plannen hebben, zal besluitvorming volgen voor de VvE flats in de buurt (fase 2). Datzelfde geldt voor de laatste 100% corporatieflat (van De Alliantie) op moment dat daar de Cv-ketels op zijn. Ad 1: Kennis te nemen van het collegebesluit om, onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraad met de onttrekking van € 3.620.000 uit het klimaatfonds, het ‘Wijzigingsbesluit

Gegenereerd: v1.18

3

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

aardgasvrijsubsidie Molenwijk’ in bijlage 1 vast te stellen, wat een gebiedsgericht hoofdstuk 3d toevoegt aan de subsidieregeling duurzame Amsterdamse gebouwen met de volgende kenmerken Artikel VII van het wijzigingsbesluit, in bijlage 1, ziet op de introductie van een gebiedsgericht hoofdstuk voor de Molenwijk. Dit is het vierde gebiedsgerichte hoofdstuk in de subsidieregeling en het komt naast de hoofdstukken voor de Wildemanbuurt, de Bernard Loderbuurt, de Reimerswaalbuurt en Banne Noord te staan. Bij de subonderdelen i tot en met v worden de belangrijkste kenmerken van dit hoofdstuk toegelicht. Ad 1.i: werkingsgebied: Molenwijk Het werkingsgebied van deze gebiedsgerichte uitwerking is de Molenwijk. In bijlage 1 wordt dit gebied precies gedefinieerd in artikel 3d.1, eerste lid dat onderdeel is van artikel I van het wijzigingsbesluit. De grenzen komen praktisch overeen met de grenzen van de CBS-buurt Molenwijk. Bewoners of gebruikers van de Molenwijk kunnen na de inwerkingtreding van dit hoofdstuk geen aanspraak meer maken op de stadbrede regeling om hun vastgoed aardgasvrij te maken. Ze zijn aangewezen op de specifieke uitwerking voor Molenwijk.

Ad 1.ii: aardgasvrij streefdatum: 31 december 2031 De streefdatum in dit hoofdstuk heeft als gevolg dat bezitters van meerdere panden in de Molenwijk om in aanmerking te komen voor deze subsidie de intentie op schrift moeten zetten om al dat vastgoed aardgasvrij te maken. Voor het corporatiebezit (deze fase 1) is dat inmiddels gedaan. De Molenwijk is een Ontwikkelwijk en de geschetste periode van tien jaar komt overeen met de planning die er voor de verdere ontwikkeling van deze buurt op de rol staat. Lees hierover meer in hoofdstuk 2 van het buurtuitvoeringsplan (de BUP, bijlage 2). Ad 1.iii: de subsidiabele activiteiten en maximale bedragen per woning bedragen: €4.500 voor vervanging ruimteverwarming en tapwaterinstallatie, en €500 voor vervanging van de kookvoorziening en de door de netbeheerder in rekening gebrachte kosten voor het verwijderen gasmeter De subsidie zal zijn voor het vervangen van de ruimteverwarmings- en tapwaterinstallatie en bedraagt maximaal €4.500. Om in aanmerking te komen voor dit maximumbedrag moet de aanvrager in totaal €12.750 aan subsidiabele kosten hebben. Dit komt omdat een bedrag van €3750 in mindering wordt gebracht op de subsidiabele kosten, omdat eigenaren geacht worden zelf de vervangingskosten van een Cv-installatie te betalen. Vervolgens is slechts de helft van de resterende kosten subsidiabel.

Ook is er een subsidie voor het vervangen van de kookvoorziening. Deze bedraagt €500. Om daarvoor in aanmerking te komen moet de aanvrager €1.000 aan subsidiabele kosten hebben. De door de netbeheerder in rekening gebrachte kosten zijn als gevolg van een recent ministerieel besluit tegenwoordig vrijwel altijd €0. Onzeker is of dit besluit bestendigd worden en gezien de lange looptijd van de regeling is de bepaling dat de gemeente deze kosten subsidieert gehandhaafd. De subsidiebedragen zijn gebaseerd op ramingen van de kosten voor ingrepen in deze gebouwen. Lees daar meer over in hoofdstuk 5.2 van het buurtuitvoeringsplan. Ad 1.iv: een plafond voor subsidiabele activiteiten in dit hoofdstuk op €3.600.000 Het plafond voor subsidiabele activiteiten in dit hoofdstuk gedurende de looptijd van de regeling sluit aan bij de eerste fase van het buurtuitvoeringsplan. Er is berekend dat het aardgasvrij maken van de woningen jaarlijks tussen de 900 en 1100 ton CO2 gaat besparen. Uitgaande van de maximale subsidie en rekenend met een gemiddelde besparing van 1000 ton CO2, levert dat per jaar een besparing op van 275 gram CO2 per euro subsidie. Indien de woningen nog vijftig jaar in gebruik blijven, is dat bijna 14 kilo CO2 besparing per euro subsidie (ceteris paribus). Ad 1.v: de doelgroepen zijn eigenaren en huurders De subsidie voor de Molenwijk is uitsluitend gericht op woningen.

Uitvoering gevende aan de motie van de raadsleden Groen (GL) en Van der Berg (PvdA) inzake subsidieregeling aardgasloos met

Gegenereerd: v1.18

4

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

nummer 1642.17 wordt ook in dit hoofdstuk de toegankelijkheid van de subsidie voor huurders geborgd. Daarbij is het streven om de toegankelijkheid van de regeling voor huurders zo gelijk mogelijk aan de toegankelijkheid voor eigenaren te maken. Ad 2. Kennis te nemen van het collegebesluit om, onder voorbehoud van instemming van de gemeenteraad met de onttrekking van € 3.620.000 uit het klimaatfonds, de Molenwijk, zoals gedefinieerd in de gebiedsbepaling in artikel 3d.1, eerste lid dat onderdeel is van Artikel I, onderdeel a in bijlage 1, aan te wijzen als een gebied waar voor de aardgasnetbeheerder geen aansluitplicht meer geldt, omdat zich in het gebied een alternatieve energie-infrastructuur gaat bevinden die kan voorzien in de verwachte warmtebehoefte. Met deze aanwijzing regelt het college dat Liander niet meer tot taak heeft om panden in de Molenwijk van een gasaansluiting te voorzien. Bestaande aansluitingen blijven gas geleverd krijgen. Deze aanwijzing maakt dat het aantal gasaansluiting in de buurt alleen nog maar kan dalen en dat iedere woning die aardgasvrij wordt ook aardgasvrij zal blijven. De buurt komt daarmee in een onomkeerbaar proces om aardgasvrij te worden. Belangrijk is daarbij dat deze aanwijzing voorwaardelijk is vastgesteld en de voorwaarde is dat de raad instemt met de dekking van de met de subsidie voor de Molenwijk gemoeide kosten uit het Klimaatfonds.

Ad 3. In te stemmen met het onttrekken van € 3.620.000 uit het Klimaatfonds als dekking van de subsidie en de uitvoeringslasten voor het gebiedsgerichte hoofdstuk dat strekt tot het aardgasvrij maken van de Molenwijk uit beslispunt 1 en zoals onderbouwd in het buurtuitvoeringsplan in bijlage 2. Ad 3a + b: kennis nemen van dit collegebesluit Besluitpunten 1 en 2 van deze collegevoordracht leiden tot een voorwaardelijke vaststelling. De voorwaarde daarbij is dat de raad instemt met de dekking van de aan dit besluit verbonden kosten. Instemming door de gemeenteraad met punt 3 in bijgevoegde concept raadsvoordracht leidt tot de benodigde dekking. Ad 3.c: Het onttrekken van € 3.620.000 uit het Klimaatfonds als dekking van de subsidie en de uitvoeringslasten voor het gebiedsgerichte hoofdstuk voor het aardgasvrij maken van de eerste fase van de Molenwijk uit beslispunt 1. Voorgesteld wordt om de dekking op de Molenwijk gerichte uitwerking van de subsidieregeling te laten gebeuren door het Klimaatfonds. De genoemde € 3.620.000 bestaat uit de € 3.600.000 die maximaal aan subsidie uitgekeerd kan worden en € 20.000 uitvoeringskosten. Een uitgebreide onderbouwing en toelichting op de inpassing in de bestedingskaders van het Klimaatfonds voor deze voorgestelde besteding wordt gegeven in het buurtuitvoeringsplan.

Als de raad het besluit in dit onderdeel en onderdeel c neemt, dan is aan de voorwaarde voor wijziging van de subsidieregeling en de aanwijzing van de Molenwijk uit respectievelijk besluitpunten 1 en 2 voldaan. Advies beheerder Klimaatfonds Bij iedere onttrekking uit het Klimaatfonds stelt de fondsbeheerder een advies op. Omdat dit ditmaal niet onverdeeld positief is, wordt het gedeeld met de gemeenteraad (zie bijlage). De kern van zijn advies is: Voor dit bestedingsvoorstel kom ik tot de conclusie dat er op 2 financiële onderdelen afgeweken wordt van wat we in de Warmtemotor afspreken met corporaties. Op die onderdelen adviseer ik dan ook negatief. Als ik de berekening aanpas op die onderdelen dan zou ik uitkomen op een maximale subsidie van ~3260 euro per woning. Tegelijkertijd kan ik me voorstellen dat in dit specifieke geval er redenen zijn om toch tot uitvoering over te gaan. Die redenen zijn wat mij betreft gelegen in de lange voorbereidingstijd waardoor gesprekken over de Warmtemotor parallel liepen met de uitwerking van dit voorstel, de stevige gesprekken tussen de partijen die er tot nu toe gevoerd zijn en het feit dat met het voorstel 720 woningen aardgasvrij worden gemaakt.

Gegenereerd: v1.18

5

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Team Energie Transitie Gebouwde Omgeving (ETGO) van afdeling Duurzaamheid van directie Ruimte en Duurzaamheid heeft namens de gemeente het buurtuitvoeringsplan opgesteld. Hun reactie op het advies van de fondsbeheerder is als volgt. Dit advies van de fondsbeheerder is goed te plaatsen. Zoals hij aangeeft, is na verloop van tijd de Warmtemotor langszij gekomen bij de reeds lang geleden gestarte gesprekken over de Molenwijk. Het overnemen van de uitgangspunten die onlangs voor de warmtemotor afgesproken zijn bleek niet haalbaar. Daardoor ontstaat nu een deal of no-deal situatie. ETGO adviseert om door te gaan met de uitgangspunten zoals vastgelegd in het bestedingsvoorstel, vanwege: • De voortgang van het aardgasvrij maken van de stad. De kans bestaat dat de Molenwijk anders zonder aardgasvrij gerenoveerd wordt. • Stoppen schaadt het participatieproces met de buurt, waar juist hard is gewerkt aan een goede band. • Het merendeel van de door de gemeente te betalen meer-dan-warmtemotoruitgangspuntensubsidiebijdrage komt ten goede aan huurder van de corporatie middels een lagere energierekening. Hoewel niet behorend bij de doelstelling van het klimaatfonds, past zo’n bijdrage goed bij gemeentelijk beleid om Amsterdammers met een midden- of laag inkomen te ontzien.

Dit alles overziend achten wij het opportuun om ondanks een deels negatief advies van de fondsbeheerder in te stemmen met het bestedingsvoorstel voor de Molenwijk. Financiële onderbouwing Tabel 2: Financiële consequenties van de beslispunten BATEN

Klimaatfonds

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

1

I

€ 1.608.889,00

€ 2.011.111,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 1.608.889,00

€ 2.011.111,00

€ 0,00

€ 0,00

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

Totaal LASTEN Product

I/S

Uitvoering Subsidie Molenwijk

2

I

€ 8.889,00

€ 11.111,00

€ 0,00

€ 0,00

Subsidie Molenwijk

1

I

€ 1.600.000,00

€ 2.000.000,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 1.608.889,00

€ 2.011.111,00

€ 0,00

€ 0,00

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Op 10 december 2021 is er, rekening houdend met de geheime risicoreservering voor Middenmeer Noord en de onttrekkingen als gevolg van Uitvoeringsagenda Duurzame Stad, Duurzame Banen, tenminste € 32 miljoen beschikbaar binnen het fonds. Dat is ruim voldoende om de beoogde onttrekkingen te dekken.

Gegenereerd: v1.18

6

Gemeenteraad

VN2021-035951 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2022-005975

1. BEKENDMAKING - Wijzigingsbesluit aardgasvrijsubsidie Molenwijk.docx (msw12)

AD2022-005976

2. Buurtuitvoeringsplan Molenwijk Definitief.pdf (pdf)

AD2022-005977

3. Definitief advies fondsbeheerder klimaatfonds aanvraag Molenwijk.docx (msw12)

AD2021-137275

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Cor Ligthert, 0626942904, c.ligthert@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.18

7