A - 38 Openbare Ruimte en Groen (33) 5. Raadsinformatiebrief afdoening motie

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 oktober 2021 Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid Marieke van Doorninck Ruimte & Duurzaamheid, bestuurszaken.rd@amsterdam.nl en Verkeer & Openbare Ruimte, Bestuurlijke.Zaken.VOR@amsterdam.nl Afdoening motie 1362-accent van de leden R.J. Groen (GroenLinks), N.T. Bakker (SP) en A. Kılıç (DENK)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 17-12-2020 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 12 ’Wijzigen van de Verordening reclamebelasting 2020’ de motie ‘Amsterdam vrij van fossiele reclame’ (1362-accent) van de leden R.J. Groen (GroenLinks), N.T. Bakker (SP) en A. Kılıç (DENK) aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1. Te onderzoeken hoe reclame en marketingevenementen voor fossiele producten kunnen worden teruggedrongen in de publieke ruimte. 2. Daarbij voorrang te geven aan het uitfaseren van reclame voor bedrijven die primair werken in de kolensector en de oliesector en reclame voor vliegvakanties. 3. Als onderdeel daarvan het gesprek aan te gaan met JCDecaux over de gevolgen hiervan voor een eventueel volgend contract en te bezien wat er voor nodig is om het lopende contract hierop aan te passen. 4. Vóór de Voorjaarsnota 2021 te rapporteren over de eventuele kosten die verbonden zijn aan een dergelijke aanpassing van de contracten. In de afgelopen periode is invulling aan de motie gegeven door te onderzoeken hoe reclame en marketingevenementen voor fossiele producten kunnen worden teruggedrongen in de publieke ruimte. Vanwege de nut en noodzaak om gedegen onderzoek te kunnen doen naar de verschillende mogelijkheden hiervoor, is de afhandeling later gemeld dan gedacht.

We willen een groene, gezonde, welvarende en toekomstbestendige stad zijn waarbij iedereen de kansen die deze maatschappelijke verandering met zich meebrengt zo optimaal mogelijk benut. De Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (vastgesteld 3 maart 2020) is hierbij als vertrekpunt genomen: ‘De aarde warmt steeds sneller op. Dit heeft grote gevolgen op de volksgezondheid, economie en samenleving. Verandering van het klimaat is het gevolg van menselijk handelen. De sleutel om het tij te keren, hebben we zelf in de hand. De afgelopen jaren is het besef gegroeid dat er wereldwijd meer en sneller actie nodig is om verandering van het klimaat te beperken en maatregelen te treffen hoe ermee om te gaan. Het besef dat niemand alleen klimaatverandering kan stoppen heeft er toe geleid dat in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs is getekend door 197 landen. In het Akkoord is de bovengrens van 2 graden opwarming ten opzichte van het pre-industriële tijdperk voor het eerst mondiaal vastgelegd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 2 van 4

Ook is het streven vastgelegd om de opwarming beperkt te houden tot 1,5 graad en dat er snel een eind moet komen aan het gebruik van fossiele brandstoffen, de belangrijkste veroorzaker van CO2-uitstoot.’ De routekaart spreekt over de ‘energietransitie’; de overgang van een wereld waarin we afhankelijk zijn van fossiele energie naar een wereld waarin we alleen nog gebruik maken van energie uit hernieuwbare en dus oneindig beschikbare bronnen. Innovaties, ontwikkeling en regulatie zal de transitie moeten aanjagen. De gemeente reguleert deze ontwikkeling met bijvoorbeeld milieuzones voor het gemotoriseerde verkeer. Reclame gemaakt voor producten en diensten die het gebruik van fossiele brandstoffen bevorderen dragen niet bij aan de energietransitie. In eerdere beantwoording van schriftelijke vragen over greenwashing door Shell ( 17 maart 2020 in college behandeld met nr. 356.20) is in lijn hiermee aangegeven dat de inhoud van bepaalde reclame-uitingen van Shell op GVB-ponten niet past bij het duurzaamheidsbeleid van Amsterdam. De motie vraagt om voorrang te geven aan ‘het uitfaseren van reclame voor bedrijven die primair werken in de kolensector en de oliesector en reclame voor vliegvakanties’. Er is in beginsel gekeken naar een aantal opties om invulling te geven aan de motie: - Optie A – Bij nieuw af te sluiten contracten: restricties ten aanzien van fossiele reclames opnemen.

- Optie B1 – Bij huidige contracten: in overleg afspraken maken. - Optie B2 – Bij huidige contracten: kiezen voor belonen in plaats van restricties en in overleg afspraken maken. - Optie B3 – Bij huidige contracten: (eenzijdig) openbreken of ontbinden van bestaande contracten. - Optie C – opzetten van een landelijke lobby. Een combinatie van Optie A, B1, B2 en C kan bijdragen aan de energietransitie. Een ontwikkeling in deze richting kan gemaakt worden door het stap voor stap reguleren en uiteindelijk (bij nieuwe contracten) uitfaseren van reclames die gericht zijn op het promoten van fossiele producten. Optie B3 ‘ontbinden’ wordt niet reëel geacht. Het is het snelste middel om de zichtbaarheid direct te bereiken, maar kent grote juridische en financiële onzekerheden, en daarmee risico’s voor de gemeente Amsterdam. Met de exploitanten, van reclame in de openbare ruimte (JCDecaux) en de metro stations (CS Digital Media), is gesproken over de thematiek van de uitgedragen reclame. Uit deze gesprekken is naar voren gekomen dat zij niet afwijzend staan tegenover aanpassingen in de inhoudelijke boodschap in de reclames die worden uitgedragen naar aanleiding van maatschappelijke ontwikkelingen. Zo heeft JCDecaux (exploitant van de abri’s en mupi’s in de openbare ruimte) zich al eerder verbonden aan het halen van de doelstellingen van het klimaatverdrag in Parijs.

Voor de korte termijn ligt het voor de hand om een lichte invulling te geven aan het beperken van fossiele reclame. Dit kan worden gedaan door hierover met de exploitanten afspraken te maken en hiernaast door te kiezen voor belonen in plaats van restricties toe te passen. Een betekenisvolle eerste stap is inmiddels gezet. Bij de concessie voor de metro stations is gebleken dat CS Digital Media haar medewerking wil verlenen aan het beperken van reclame voor fossiele producten. Het gaat hierbij om het stimuleren van duurzame reclame; niet meer toestaan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 3 van 4

van reclame voor fossiele olieproducten ten behoeve van de aandrijving van motoren en machines; geen dumpprijzen te vermelden op reclames voor vliegreizen; en alleen reclame te maken voor elektrische, hybride en waterstofvoertuigen. Reclame voor voertuigen die rijden op fossiele brandstoffen wordt geweerd. Een succesvol resultaat. Bij de concessie voor de openbare ruimte blijkt na overleg met JCDecaux vooralsnog, vanwege internationale bedrijfsbelangen, geen ruimte om gezamenlijk tot afspraken over beperkingen t.a.v. fossielvrije reclame-uitingen te komen. Wel is er bereidheid voor het stimuleren van duurzame reclame. Gelet op de onzekere financiële positie van de Gemeente Amsterdam zelf, blijft het belangrijk naar de inkomstenkant van deze contracten te blijven kijken in relatie tot het komen tot afspraken over stimuleren van duurzame reclame. Voor de lange termijn (meer dan 5 jaar) zullen bij het aangaan van nieuwe contracten restricties moeten worden toegepast, passend bij de doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid van de Gemeente Amsterdam. Een restrictie op fossiele reclames wordt opgenomen in een nieuwe aanbesteding, zodra de huidige contracten aflopen. In de aanbestedingsstukken zal precies moeten worden omschreven welke vormen van reclame niet toelaatbaar zijn, zodat de duidelijkheid en reikwijdte helder is.

Voorafgaand is het noodzakelijk om het beleidskader Buitenreclame te actualiseren op dit thema. Op basis van motie 1010, aangenomen bij vaststelling beleidskader Buitenreclame (sept 2020), heeft het college, bij brief van 9 feb 2021, aangekondigd aan het einde van 2022 met een evaluatie van het beleid te komen. De actualisatie van het beleidskader, op het punt van fossiele reclames, kan worden betrokken bij dit evaluatieproces. Het inperken van nu nog toegestane reclame zorgt voor lagere afdrachten die exploitanten aan de gemeente zullen willen betalen (het recht dat onderdeel is van de concessie, wordt dan immers minder waard). Een rekenvoorbeeld: bij een inperking van 10% van nu nog toegestane reclame binnen een contract met een jaarlijkse afdracht van € 10 miljoen, zorgt bij een nieuw contract dat de gemeente jaarlijks € 1 miljoen minder aan inkomsten ontvangt. Tegenover deze inkomstenderving staan de baten van een groene, gezonde, welvarende en toekomstbestendige stad. Bij de bereidheid voor het stimuleren van duurzame reclame gaat het om de toepassing van een systematiek waarbij advertenties met grote aandacht voor duurzaamheid worden ‘beloond’. De gemeente kan hierbij samen met JCDecaux en CS Digital Media voortrekker zijn. In de komende periode worden hiertoe initiatieven uitgewerkt en doorgevoerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 oktober 2021 Pagina 4 van 4

Tot slot zal de gemeente een lobby opstarten om aan te dringen op landelijke wetgeving voor deze thematiek en om de Nederlandse Reclame Code van de Stichting Reclame Code aan te scherpen op het punt van fossielvrije reclame. Eerder is afgesproken dat JC Decauxde lobby richting Den Haag zal ondersteunen: gericht op het beperken en op termijn stoppen met fossiele reclame en het stimuleren van duurzame reclame. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl