A - 38 Openbare Ruimte en Groen (33) 0 . Raadsinformatiebrief afdoening moti

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juli 2023 Openbare Ruimte en Groen Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte, bestuurlijke.zaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Afdoening motie 1010 en evaluatie van het beleidskader Buitenreclame

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 9 september 2020 heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 15 instemmen met het beleidskader Buitenreclame en het opnemen van een verwijzing in de welstandsnota De Schoonheid van Amsterdam (gemeenteblad afd. 1, nr. 935) motie 1010 van indieners De Heer (PvdA), Ernsting (GL), Bakker (PvdD), Bakker (SP) Van Soest (PvdO) en Kiliç (DENK) aangenomen. Daarin werd het college gevraagd om na twee jaar het beleidskader Buitenreclame te evalueren om te bezien of: 1. Het aantal stoepborden beperkt moet worden; 2. Het nut en de noodzaak van (digitale) mupi’s nog bestaat; 3. Indien tegen die tijd de afweging wordt gemaakt in hoeverre (digitale) mupi’s noodzakelijk blijken, ook een hernieuwde afweging te maken over het verlagen van de beeldwisselsnelheid. Op 9 februari 2021 is een procesbrief over de afdoening van motie 1010 gedeeld met de gemeenteraad. Er is toen gemeld dat het college aan het einde van 2022 met de evaluatie van het beleidskader Buitenreclame komt en daarmee de inhoudelijke afdoening van motie 1010. In deze raadsinformatiebrief wordt antwoord gegeven op de gestelde vragen en daarmee voorziet het college in de gevraagde evaluatie van het beleidskader Buitenreclame.

Naast de gestelde vragen in motie 1010 deelt het college twee andere ontwikkelingen met de raad op het gebied van buitenreclame in de stad. In motie 1010 is het college gevraagd om te bezien of:

1. Het aantal stoepborden beperkt moet worden Het college heeft op grond van artikel 4.5 van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) winkeluitstallingen aangewezen als objecten waarvoor het reclameverbod van artikel 4.11 APV en het verbod uit artikel 4.3 APV niet gelden. Winkeliers moeten zich op grond van artikel 4.5 lid 2 van de APV wel houden aan de algemene regels voor winkeluitstallingen. Op grond van deze regels mogen winkeliers maximaal 2 reclameborden of stoepborden van een beperkte omvang direct voor hun winkel plaatsen. De regels zijn vanwege het uiteenlopende karakter van winkelstraten en winkelcentra door het dagelijks bestuur van de stadsdelen gespecificeerd per gebied. Zo bestaan er afzonderlijke regelingen voor gebieden met smalle straten. De algemene regels zijn opgenomen in het beleidskader Buitenreclame.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 2 van 6

Meer specifiek is in het uitstallingenbeleid voor stadsdeel Centrum opgenomen: ‘Uitstallingen zijn toegestaan, stoepborden niet.’ Per winkel zijn 2 uitstallingen toegestaan, uitstallingen zijn dan de producten die verkocht worden of objecten om te tonen producten op te plaatsen (bijvoorbeeld een ansichtkaartenrek). Het plaatsen van losstaande reclame- en mededelingsborden bij winkels, horecabedrijven en dienstverlenende instellingen is op grond van artikel 2 van de uitstallingsregels van stadsdeel Centrum expliciet niet toegestaan. Ter ondersteuning van de afdoening van motie 1010 is een enquête over buitenreclame uit 2020 op een vergelijkbare wijze afgenomen in 2022. Uit deze herhaalmeting blijkt dat men over het algemeen vindt dat er te veel stoepborden aanwezig zijn in de openbare ruimte. Wel vindt men stoepborden vaker wel passen in winkelstraten en minder vaak passen op pleinen of in parken. Ouderen zijn over het algemeen vaker negatief over stoepborden dan jongeren. In de stadsdelen West en Oost vinden de mensen stoepborden vaker wel passen in winkelstraten. Als winkels meer dan 2 reclameborden of stoepborden plaatsen of als in stadsdeel Centrum losstaande reclame- en mededelingsborden worden geplaatst is dit in strijd met het beleid. De afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH) van het betreffende stadsdeel kan hierop een handhavingsactie starten.

Op dit moment heeft proactieve handhaving op stoepborden geen prioriteit bij de stadsdelen, maar worden reactieve handhavingsacties gedaan na meldingen of na het constateren van een exces. Het voornemen van het college is om de regelingen voor winkeluitstallingen ongewijzigd te laten. In de afgelopen periode zijn er geen vragen of meldingen binnengekomen over overmatige overlast door stoepborden of uitstallingen. Het ligt daarom voor de hand om de regels in stand te houden. Het blijft voor stadsdelen mogelijk om de regels voor uitstallingen aan te scherpen indien nodig, maar meer handhaven is mogelijk doelgerichter dan de huidige regels aanscherpen.

2. Het nut en de noodzaak van (digitale) mupi’s nog bestaat In de openbare ruimte van Amsterdam staan 450 mupi’s. Een mupi is een vrijstaande reclamezuil van 1,8m² met daarin een analoge of digitale reclame uiting. De mupi’s in de openbare ruimte bieden ruimte aan uiteenlopende commerciële, culturele en ideële partijen om hun boodschap over te brengen aan de mensen die zich in de Amsterdamse openbare ruimte begeven. Daarnaast bieden de mupi’s de gemeente ruimte om publieke informatie, bijvoorbeeld over coronamaatregelen, crowdmanagement en plattegronden, te verspreiden. Het huidige aanbod mupi’s lijkt op het moment aan te sluiten op de vraag in de markt. Indien de gemeente ervoor kiest om mupi’s uit het straatbeeld te weren, verplaatst deze reclame zich waarschijnlijk naar andere plekken zoals: abri’s, online reclame, in de metrostations, wildplak of mogelijk meer commerciële reclame op plekken waar culturele reclame is bedoeld. Het nut van mupi’s is aanwezig, maar de noodzaak van mupi’s is beperkt. Uit de afgenomen enquête blijkt dat 30% van de inwoners mupi’s een passende vorm van reclame vinden. 29% vindt mupi’s niet passend en de overige 41% is neutraal. Amsterdammers zien abri’s als de meest passende vorm van reclame. 61% vindt het passend en 10% vindt het niet passend.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 3 van 6

Het college is niet voornemens om nu te stoppen met mupi’s in de openbare ruimte. Contractueel heeft de gemeente zich tot en met 31 december 2028 verbonden aan circa 450 mupi’s in de stad. De mupi’s dienen enerzijds om reclame uitingen te reguleren in de openbare ruimte, maar anderzijds zorgen de mupi’s voor het overgrote deel van de afdracht die de gemeente ontvangt uit reclamecontracten. Het aanpassen van dit contract om alleen de wensen van de gemeente te realiseren, voor zover mogelijk, zal leiden tot een juridisch zaak met de contractant en tot minder inkomsten. Daarnaast zal dit veel ambtelijke inzet vragen en kosten met zich mee kunnen brengen. De wachthuisjes voor het openbaar vervoer worden abri’s genoemd. Een abri heeft een overwegend analoog, maar soms ook digitaal reclamepaneel aan de achterzijde of aan de zijkant. Het beheer van abri’s is onderdeel van hetzelfde contract met JCDecaux. De abri’s kosten meer en leveren qua reclame veel minder op voor de contractant en daarmee ook voor de gemeente. Mupi’s staan nu eenmaal op plekken die voor het aanbieden van reclame aantrekkelijker zijn dan abri’s en leveren daarom meer op. Als bij een volgende aanbesteding geen mupi’s worden meegenomen in het contract zal de afdracht naar verwachting veel lager zijn. Dit is mogelijk, maar wel een politieke keuze met financiële gevolgen.

3. Indien tegen die tijd de afweging wordt gemaakt in hoeverre (digitale) mupi’s noodzakelijk blijken, ook een hernieuwde afweging te maken over het verlagen van de beeldwisselsnelheid. In september 2020 is het reclamebeleid aangepast en zijn bewegende beelden in de openbare ruimte niet meer toegestaan. Een beeld mag nu elke 6 seconden wisselen. JCDecaux heeft de uitingen op haar digitale schermen hierop aangepast wat heeft geleid tot meer rust in het straatbeeld. De beeldwisseling van 6 seconden is een landelijk aanvaarde norm. Ook Rijkswaterstaat heeft de 6 seconden opgenomen voor reclamemasten langs rijkswegen. De 6 seconden is vooral gebaseerd op de passagetijd. Voetgangers doen er doorgaans 28 seconden over richting een mupi. Hierdoor kunnen ze in elk geval vier reclames zien. Een beperking naar elke 12 seconden een beeldwisseling zorgt voor een lagere afdracht, omdat hierdoor minder omzet wordt gemaakt per mupi. In de enquête is niet gevraagd naar aanpassing van de beeldwisselsnelheid. Uit de afgenomen enquête blijkt wel dat bewoners bewegende beelden even vaak ‘wel’ als ‘niet’ als passend ervaren. Mensen uit Stadsdeel Centrum vinden de bewegende beelden vaker niet passend in de openbare ruimte. Dit hangt mogelijk samen met de actuele toename van onrechtmatige bewegende beelden in etalages in Centrum. Om dit tegen te gaan is recent een handhavingstraject opgestart.

Het college ervaart geen obstakels in de uitvoering van de 6 seconde regel. Aanpassing van de huidige overeenkomst, om alleen de wensen van de gemeente te realiseren, resulteert in discussie over de uitvoering van het contract en is een afwijking van de landelijk aanvaarde norm. Het voornemen van het college is om het huidige beleid omtrent het gebruik van mupi’s en de beeldwisselsnelheid ongemoeid te laten. Hiermee zijn de drie vragen aan het college beantwoord. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 4 van 6

Naast de gestelde vragen in motie 1010 deelt het college twee andere ontwikkelingen met de raad op het gebied van buitenreclame in de stad. Ten eerste gaat het college onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om gebruik te maken van de verlengoptie in het contract met JCDecaux (A). Ten tweede de mogelijkheden om verdere restricties op te leggen aan de inhoud van reclame (B).

A. Verlengoptie in contract met JCDecaux Sinds 2013 heeft de gemeente een contract met JCDecaux. De samenwerking verloopt goed, maar de stad ontwikkelt zich ook. Het is met name in de binnenstad drukker geworden, het draagvlak voor reclame is aan verandering onderhevig en het gebruik van de openbare ruimte is veranderd. JCDecaux wil graag blijven samenwerken en ruimte geven aan deze ontwikkelingen. De bestaande overeenkomst met JCDecaux heeft de optie om het contract met vier jaar te verlengen tot eind 2032. JCDecaux heeft aangegeven in ruil voor nu al duidelijkheid over de verlengoptie mee te willen werken aan de ontwikkelopgaven van de gemeente. De gemeente kan hierdoor een aantal bestuurlijke wensen, die normaliter pas in een mogelijke nieuwe concessie (per 2029) kunnen worden meegenomen, naar voren halen en zo de ontwikkelingen versnellen. Het college onderzoekt op welke manier er gebruik gemaakt kan worden van deze verlengoptie, mits overeenstemming wordt bereikt met JCDecaux over de voorwaarden.

Het college wil onder andere dat de contractant mupi’s weghaalt uit stadsdeel Centrum, investeert in smallere abri’s ten behoeve van toegankelijkheid van tramhaltes en meer ruimte biedt aan meer duurzame reclameboodschappen (ten minste geen fossiele reclame en bij voorkeur ook geen andere vormen van reclame die in strijd zijn met duurzaamheidsdoelen, zoals reclame gerelateerd aan bioindustrie en vleesconsumptie). In ruil daarvoor blijven de mupi’s en abri’s van JCDecaux langer in de openbare ruimte staan en kan JCDecaux deze gedurende de verlengingsperiode blijven exploiteren. Daarnaast mag JCDecaux nabij de afritten van de A10, maar ook op een enkele andere locatie langs grote doorgaande wegen grotere mupi’s plaatsen/vervangen, omdat deze beter passen bij de aard van de locatie. Hiervoor moet per locatie een omgevingsvergunning worden aangevraagd. Gebruik maken van de verlengoptie heeft tot slot als voordeel dat de gemeente 4 jaar langer afdracht op het huidige niveau ontvangt. De uitwerking van de voorwaarden vindt op dit moment plaats. Het college is hierover in gesprek met JCDecaux. Het college informeert de gemeenteraad als de gemeente en JCDecaux definitief tot overeenstemming zijn gekomen over de verlenging en de betreffende voorwaarden.

B. Restricties opleggen aan de inhoud van reclame In de vergadering van de gemeenteraad van 16 december 2020 heeft de raad de motie ‘Amsterdam vrij van fossiele reclame’ aangenomen. Op 25 november 2021 is deze motie afgedaan en is voorgesteld om bij het aangaan van nieuwe contracten restricties op te leggen, die passen bij de doelstellingen en ambities op het gebied van duurzaamheid van de Gemeente Amsterdam. Grote fossiele partijen doen weliswaar aan een charmeoffensief aangaande hun verschuiving naar niet-fossiele producten, maar de bewuste partijen verdienen nog steeds veel geld met de productie en verkoop van fossiele producten, maar maken daar nauwelijks reclames voor. Bij een aanbesteding wordt daarom omschreven welke vormen van reclame niet toelaatbaar zijn, zodat de mogelijkheden en reikwijdte helder zijn. In het programma van eisen voor een reclamemast langs de A10 in Sloterdijk III zijn eisen opgenomen met betrekking tot geen fossiele reclame.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 5 van 6

Overeenkomstig met deze motie is er vaker discussie over de inhoud van reclame. De maatschappij en de publieke opinie veranderen continue. Hierdoor ontstaan uiteenlopende en/of nieuwe meningen over de inhoud van reclame-uitingen. Hierbij is het aan de politiek om te bepalen in hoeverre de gemeente mee wil gaan in deze publieke opinie en op welke wijze de gemeente hierin sturend kan en wil optreden. Hierbij heeft het trekken van een landelijk lijn wel de voorkeur. Thema’s die naast de fossiele reclame spelen ten aanzien van de inhoud van reclame gaan onder andere over ongezonde voeding, alcohol, vleesconsumptie, online kansspelen, risicovolle cryptovaluta en als hinderlijk ervaren flitsdiensten. Momenteel doet de markt aan zelfregulering met de Nederlandse Reclame Code. Voor het structureel tegengaan van ongewenste vormen van reclame lijkt een landelijke lijn de juiste weg. Hiermee ontstaat duidelijkheid voor marktpartijen en gemeenten en wordt een gelijk speelveld behouden. Zoals het verbod op ongerichte reclame voor online kansspelen per 1 juli 2023. Aanpassingen binnen lopende overeenkomsten, zonder dat daar wettelijke argumenten aan ten grondslag liggen, kunnen niet eenzijdig worden doorgevoerd.

Lokale wijzigingen vanwege specifieke voorkeuren resulteren in minder inkomsten voor de gemeente, mogelijke juridische geschillen met contractanten, het complexer maken van bestaande overeenkomsten en een verminderd gelijk speelveld tussen de marktpartijen werkzaam in Amsterdam en andere steden. Daarnaast zal dit veel ambtelijke inzet vragen en kosten met zich mee kunnen brengen. Deze vraagstukken spelen bij de contracten in de metro (loopt nog 12 jaar), de mupi’s en abri’s (loopt tot eind 2028) en de grote reclamemasten (lopen tot eind 2025). Voordat gestart wordt met het aanbesteden van de reclamemasten moet duidelijk zijn welke restricties worden meegegeven voor nieuwe overeenkomsten. Op dit moment wordt de lijn vastgehouden uit het bestaande beleid en de gekozen eisen omtrent fossiele reclame naar aanleiding van motie 1362-accent. Aanpassingen in deze eisen kunnen worden meegenomen bij een aanbesteding of kunnen worden opgenomen in een actualisatie van het beleidskader Buitenreclame. Zoals hierboven al genoemd kan dit invloed hebben op de jaarlijkse afdrachten die de gemeente ontvangt. Onderzocht wordt op welke manier en tegen welke voorwaarden we nu al wensen rondom reclame uitingen kunnen opnemen bij het eventueel gebruik maken van de verlengoptie binnen de overeenkomst met JCDecaux.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Bijlagen 1. Motie 1010: Meer ruimte voor een rustiger straatbeeld 2. Procesbrief motie 1010 3. Onderzoek OIS (2022) 4. Motie 1362-accent: Amsterdam vrij van fossiele reclame 5. Raadsinformatiebrief afdoening motie 1362-accent

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 18 juli 2023 Pagina 6 van 6