A - 37 Grondzaken (31) 08. Notitie verwerking hoogbouwadvies op HER Hamerkwa

Verwerking HAC-advies op HER Hamerkwartier Aan Kopie aan

Martijn Overmulder, projectleider Hamerkwartier (PMB) Josja van der Veer, directeur R&D Eric Snoeck, sectretaris Hoogbouwadviescommissie Ron van Heusden, stedenbouwkundige Hamerkwartier leden Hoogbouwadviescommissie

Datum

8 april 2021

Van

Beste Martijn,

Het Stedenbouwkundig Plan Hamerkwartier is getoetst op hoogbouweffecten, daarvoor is een zogeheten Hoogbouweffectrapportage (HER) opgesteld. Over deze HER is een advies gemaakt door de Hoogbouwadviescommissie (HAC), de ambtelijke commissie die adviseert over bouwplannen in relatie tot het Amsterdamse hoogbouwbeleid. In het HAC-advies komen vier aspecten aan bod (de volledige tekst is als bijlage opgenomen): • UNESCO-toets (bouwen binnen de 2 km zone) De UNESCO-toets (bij bebouwing hoger dan 30 m) levert een positief advies op; de effecten op het beschermde gebied zijn beperkt/acceptabel. • Hoogtetoets In het plan Hamerkwartier is het hoogteaccent anders vormgegeven dan de richting die in de Hoogbouwvisie (2011) gegeven wordt, namelijk een cluster in plaats van een solitaire toren. • Toetsing effecten op rijksbeschermde stadsgezichten Amsterdam-Noord Het HAC-advies geeft aan dat de hoogbouw mogelijkerwijs tot ongewenste effecten kan leiden op de aangrenzende beschermde gebieden en vraagt om aanvullende regels om bij de uitwerking deze effecten te voorkomen. • Bouwen in de ‘tweede linie’ Het HAC-advies geeft aan dat conform de Hoogbouwvisie (2011) hoogbouw op grotere afstand van de IJ-oever geplaatst zou moeten worden en meer verspreid (in de zogeheten ‘tweede linie’) dan in het plan Hamerkwartier is opgenomen, en dat er een te sterke concentratie van hoogbouw ontstaat.

Op basis van deze punten is het HAC-advies negatief.

Voorgestelde verwerking van het HAC-advies Toetsingskader in ontwikkeling Het HAC-advies verwijst naar de Structuurvisie (2011) en daaraan verbonden Hoogbouwvisie (2011) als toetsingskader. Het hoogbouwbeleid van Amsterdam heeft zich na de vaststelling van de Hoogbouwvisie in 2011 echter gewijzigd. Door nieuwe ontwikkelingen waaronder besluiten van de raad (bijvoorbeeld rondom Sluisbuurt) verandert het beleid en in het kader van de Omgevingsvisie zal de hoogbouwvisie dan ook geactualiseerd worden. Het HAC-advies dient dus oog te hebben voor het oorspronkelijke beleid maar ook voor de impact van bestuurlijke besluiten die sindsdien zijn genomen. Om het beleid weer actueel te maken is ambtelijk het ‘Addendum Hoogbouwvisie’ (2020)

Gemeente Amsterdam

Datum 5 november 2019 Pagina 2 van 5

opgesteld; dit stuk verwerkt de bestuurlijke besluitvorming van de afgelopen jaren rondom hoogbouw en houdt rekening met de ruimtelijke visie, de vijf hoofdrichtingen en de verdichtingsopgave uit de ontwerp-Omgevingsvisie (collegebesluit januari 2021). Deze uitwerking is ambtelijk afgerond en wacht voor bestuurlijke besluitvorming op de vaststelling van de Omgevingsvisie, waarin verdere modificaties van het hoogbouwbeleid worden voorgesteld. De geactualiseerde Hoogbouwvisie zal kort na vaststelling van de Omgevingsvisie in besluitvorming worden gebracht. Bij de voorgestelde verwerking van het HAC-advies is uitgegaan van de meest actuele beleidscontext. Daarbij wordt tevens rekening gehouden met het feit dat het Stedenbouwkundig Plan Hamerkwartier een uitwerking vormt van eerdere besluitvorming (projectbesluit), waardoor bepaalde ruimtelijke principes voor de planvorming al eerder zijn vastgelegd. Voorgesteld wordt om het advies van de HAC over de HER Hamerkwartier als volgt te verwerken: • UNESCO-toets (bouwen binnen de 2 km zone) De UNESCO-toets door de HAC is positief en geeft geen aanleiding tot aanpassingen of aandachtspunten bij de uitwerking. • Hoogtetoets In het plan voor het Hamerkwartier zijn ca. 25 blokken op basement geprojecteerd met torens van 45-60 m en met name rond de Johan van Hasseltkom torens in clustervorm tot 120 m.

In het oorspronkelijke hoogbouwbeleid is een dergelijke hoogteopbouw bij uitzondering reeds toegestaan; in de aanstaande actualisatie van het hoogbouwbeleid wordt meer ruimte geboden voor clustering, in lijn met het raadsbesluit Sluisbuurt. Conform de besluitvorming over de Sluisbuurt wordt dit dan ook, in afwijking van het HAC advies, voor Hamerkwartier geaccepteerd. • Toetsing effecten op rijksbeschermde stadsgezichten Amsterdam-Noord Het Hamerkwartier is onderdeel van ‘hoogbouwstimuleringsgebied’, en dat impliceert dat effecten op de omgeving onvermijdelijk en in beginsel acceptabel zijn. Het HAC-advies wijst er op dat zorgvuldige positionering van hoogbouw gewenst is om de effecten op de rijksbeschermde stadgezichten te beperken. Conform het HAC-advies vraagt dit om een zorgvuldig ontwerp en goede begeleiding bij verdere uitwerking. Het HAC advies vormt geen beletsel om dit in het kader van het Stedenbouwkundig Plan in inspraak te brengen en verder uit te werken. • Bouwen in de ‘tweede linie’ In de hoogbouwvisie is het waterfront IJ-oevers aangewezen als stimuleringsgebied voor hoogbouw, voortbordurend op de principes van bestaande stad, basement, hoogbouw en het hanteren van front, eerste linie en tweede linie, om vrije zichtlijnen te bewaren.

In het Stedenbouwkundig Plan Hamerkwartier worden de eerste en tweede linie als het ware in elkaar geschoven, zodat meer openbare ruimte aan de waterzijde ontstaat en de eerste hoogbouw aan de ‘achterkant van de eerste linie’ staat. De interpretatie die Hamerkwartier geeft duidelijke voordelen, met name het creëren van meer maat voor de openbare ruimte langs het water. Weliswaar zijn nadelen mogelijk (hogere elementen dichter naar het water toe, meer schaduwwerking in de achterliggende straat) maar deze zijn in de verdere uitwerking van het plan goed oplosbaar. Er wordt dus, specifiek voor deze plek, goed gebruik gemaakt van de interpretatieruimte van het beleid gezien, name vanwege de ruime kade aan het water als grote winstpunt. Daarom wordt, in afwijking van het HAC-advies, voorgesteld om deze interpretatie van de ‘tweede linie’ te volgen en als passend

Gemeente Amsterdam

Datum 5 november 2019 Pagina 3 van 5

binnen het hoogbouwbeleid te beschouwen, op voorwaarde dat bij verdere uitwerking het aantal hoogbouwaccenten aan de achterzijde van de eerste linie beperkt blijft en het beeld niet verder ‘dichtloopt’. Doorkijk naar de veranderende rol van de HAC Op 16 februari heeft het MT R&E ingestemd met het nieuwe stelsel van advies- en toets-commissies. Onderdeel van de voorstellen is het omvormen van het Stedelijk Adviesteam Plaberum (SAP) tot ambtelijk Expertiseteam Ruimtelijke Ordening waarin de HAC en de TAVGA (advies hogere grenswaarden geluid) worden opgenomen. Het expertiseteam doet geen toetsing achteraf maar advisering vooraf cq. in de startfase en heeft een meer collegiaal karakter, en het expertiseteam is als hulpconstructie aanvullend aan de lijn-/projectorganisatie. Het toekomstige advies is niet vrijblijvend maar het is aan de projectgroep (‘de lijn’) om het advies te verwerken en te verantwoorden hoe met het advies is omgegaan. Per 1 september zal de nieuwe werkwijze ingaan. Tot die tijd blijft de bestaande werkwijze geldig en bij het Hamerkwartier wordt dus ook de huidige werkwijze gevolgd.

met vriendelijke groet,

Josja van der Veer directeur Ruimte & Duurzaamheid

Gemeente Amsterdam

Tekst advies Hoogbouwadviescommissie dd 22 februari 2021

Datum 5 november 2019 Pagina 4 van 5

Gemeente Amsterdam

Datum 5 november 2019 Pagina 5 van 5