Document · PDF

A - 36 Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening (11) B4. Eindrapportage eva

RAAD 20 juli 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van het Jaarverslag schuldhulpverlening 2022 VN2023-0158417.396 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Evaluatie Pauzeknop Amsterdam November 2022

Colofon: Evaluatie Pauzeknop Eindhoven Dit rapport is uitgegeven door Purpose in opdracht van Gemeente Amsterdam.

Publicatie:

November 2022

Gemeente Amsterdam:

Dorothea van der Veen Sander Havermans

Onderzoeksteam Purpose:

Sander Spinder Magda de Roon

Voor meer informatie neem contact op met Dorothea van der Veen (d.van.der.veen@amsterdam.nl) of Sander Spinder (s.spinder@purpose.nl)

Inhoudsopgave Hfdst

Titel

Inhoudelijke samenvatting

Managementsamenvatting

Pauzeknop heeft potentie om landelijk ingezet te worden mits knelpunten worden aangepakt

Achtergrond en aanpak

Evaluatie van de pilot Pauzeknop om te leren voor de toekomst

Bevindingen

Inwoners, hulpverleners en schuldeisers positief over de Pauzeknop: discussie over moment van inzet en (aanvraag)proces

Toekomstvisie

Voor landelijke doorontwikkeling is nodig: standaardisatie, automatisering en opschaling. Focus daarbij op vergroten van de bekendheid van een pauze bij start stabilisatie (Kennisgeving), breidt de mogelijkheid voor inzet eerder in het proces stapsgewijs uit

Bijlage

Pagina

Managementsamenvatting Pauzeknop heeft potentie om landelijk ingezet te worden mits knelpunten Een samenvatting worden aangepakt

POWEREDBY PURPOSE

Een multi-perspectief evaluatie van de pilot Pauzeknop richting doorontwikkeling en (landelijke) opschaling Wat zijn de ervaringen (sterke punten en knelpunten) van inwoners, hulpverleners en schuldeisers met de Pauzeknop? Wat is er nodig voor doorontwikkeling en (landelijke) opschaling? •

•

Eind 2020 is de gemeente Amsterdam gestart met de uitvoering van de Pauzeknop. Binnen deze pilot is voor ruim 50 Amsterdammers met problematische schulden een incassopauze aangevraagd bij schuldeisers Gemeente Amsterdam heeft Purpose gevraagd een externe evaluatie te doen naar de Pauzeknop, en om op te halen wat nodig is voor doorontwikkeling en (landelijke) opschaling Voor deze evaluatie zijn interviews gehouden met inwoners, hulpverleners, schuldeisers en vergelijkbare initiatieven. Daarnaast zijn ontvangen databestanden en uitkomsten van ronde tafels o.l.v. de NVVK geanalyseerd

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Inwoners, hulpverleners en schuldeisers positief over pauzeknop: discussie over moment van inzet en (aanvraag)proces

Inwoners

• • •

Unaniem tevreden over Pauzeknop: zorgt voor mentale en financiële rust Ervaren wel pas echt rust als alle eisers meedoen Wens om de pauze zo vroeg mogelijk in het proces te krijgen

•

Zien meerwaarde Pauzeknop: door rust bij inwoner meer tijd en mogelijkheid om écht met inwoner aan de slag te gaan Wel pas echt rust als alle eisers meedoen, hulpverleners zien daarom graag landelijke (wettelijke) afspraken dat eisers verplicht om mee te doen Proces is handmatig en daarmee veel te arbeidsintensief, automatisering is nodig

•

Hulpverleners

• • •

Schuldeisers

•

Staan over het algemeen positief tegenover Pauzeknop Wel discussie over moment van inzetten: bij start stabilisatie gaan meeste eisers akkoord, huiverig voor inzet eerder in proces (voorwaarde is financiële hulpverlening) Eisers benadrukken dat proces eenduidig moet zijn en moet aansluiten op het eigen proces, daarnaast moet het geautomatiseerd worden en geen extra kosten meebrengen

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Betrokkenen zijn positief over vervolg Pauzeknop, hiervoor is nodig: standaardisatie, automatisering en opschaling Groot deel van hulpvragers, hulpverleners én schuldeisers positief tegenover vervolg / opschaling van de Pauzeknop/een incassopauze, maar er zijn drie grote ontwikkelpunten

Standaardisatie

Automatisering

Opschaling

Ontwikkel een duidelijk proces met wie, wat, wanneer moet doen. Inclusief heldere definities, moment van aanvraag, termijnen, voorwaarden voor inzet, e.d.. Integreer in / met bestaande initiatieven en mogelijkheden

Stroomlijn het proces zodat dit naadloos aansluit op processen van hulpverlening en schuldeisers (system-tosystem koppeling via Schuldenknooppunt). Zorg voor minimale data-uitvraag en contactmomenten

Zorg voor verbreding van deelname van schuldeisers (via NVVK-convenanten) en gemeenten en (schuld)hulpverleningsorganisaties

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Focus op vergroten bekendheid Kennisgeving (pauze bij start stabilisatie), breidt mogelijkheid voor inzet eerder in proces uit Kennisgeving biedt al de mogelijkheid voor een incassopauze bij de start van stabilisatie, vergroot de bekendheid hiervan en focus daarnaast op uitbreiding naar inzet eerder in het (schuld)hulpverleningsproces

Focus op Kennisgeving

Breid uit naar intake

Breid Noodstop uit

Richt je op het bestaande initiatief Kennisgeving voor een incassopauze bij start van stabilisatie, vergroot de bekendheid en daarmee het gebruik hiervan (momenteel kent slechts 37% van de schuldhulpverleners dit)

Breid de huidige mogelijkheid van incassopauze (Kennisgeving) uit met een pauze vanaf moment van intake bij schuldhulpverlening. Sluit hiervoor zoveel mogelijk convenanten af (of breid bestaande uit)

Breid de Noodstop van CJIB uit naar overige overheidsorganisaties. Onderzoek de mogelijkheid om andere schuldeisers stapsgewijs aan te laten sluiten

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

H1. Achtergrond en aanpak Evaluatie van de pilot Pauzeknop om te leren voor de toekomst Een samenvatting

POWEREDBY PURPOSE 9

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

De pilot Pauzeknop is uitgevoerd om Schuldenrust te creëren bij Amsterdammers met problematische schulden Eind 2020 is de gemeente Amsterdam gestart met de uitvoering van de Pauzeknop. Deze kleinschalige pilot had een looptijd van ruim een jaar (tot eind 2021). Binnen de pilot is voor ruim 50 Amsterdammers met problematische schulden een incassopauze aangevraagd bij schuldeisers. Het doel is om hiermee Schuldenrust te creëren: rust en ruimte om te werken aan een schuldenoplossing. De realisatie van een incassopauze is afhankelijk van de situatie van de klant en de medewerking van individuele schuldeisers. De pilot Pauzeknop is onderdeel van het grotere programma Schuldenrust dat de Gemeente Amsterdam heeft opgezet om schuldenproblematiek terug te dringen. Dit programma bestaat uit drie pijlers: schulden voorkomen, schulden klein houden, en schulden oplossen. De Pauzeknop valt binnen de tweede pijler. Eerste Fase van de pilot De pilot is opgesplitst in 3 fases, waarbij de eerste fase liep tot juni 2021. In die tijd is voor ruim 50 Amsterdammers een Pauzeknop aangevraagd (in de buurtteams Amsterdam Noord en Amsterdam West). Tijdens de pilot is ongeveer 365 keer een schuldeiser aangeschreven.

Vervolg Na de eerste fase is een interne tussentijdse evaluatie gedaan van de Pauzeknop, waaruit wisselende reacties zijn gekomen. Er moet voor een vervolg dan ook eerst worden uitgezocht of en hoe de Pauzeknop schaalbaar en implementeerbaar is in Amsterdam en / of op landelijk niveau.

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Na een interne tussenevaluatie vraagt gemeente Amsterdam adviesbureau Purpose om een brede evaluatie uit te voeren Aanleiding

Vraagstelling

• Na fase 1 van de Pauzeknop is een interne tussenevaluatie gedaan, daaruit zijn de volgende zaken naar voren gekomen: • Inwoners zijn positief over het effect van de Pauzeknop omdat ze relatieve rust ervaren • Hulpverleners zijn tevreden, maar geven aan dat de uitvoering arbeidsintensief is en dat niet alle schuldeisers mee willen doen • Schuldeisers reageren wisselend: een deel reageert positief en doet mee of biedt zelf al een vergelijkbare mogelijkheid, maar een deel wil niet mee doen (onder de gestelde voorwaarden) of geeft aan niet open te staan voor afspraken met individuele gemeentes

De gemeente Amsterdam vraagt Purpose om een gedegen en externe evaluatie uit te voeren van de pilot Pauzeknop. De evaluatie vindt plaats vanuit perspectief van de inwoner, hulpverlener en schuldeiser. Omdat in de tussenevaluatie is gebleken dat de grootste blokkades liggen bij schuldeisers, is hierop de meeste focus gelegd Doel van deze evaluatie is om: I. lessen te halen uit de pilot en daarmee te leren voor nu en de toekomst II. te kijken hoe deze lessen gebruikt kunnen worden voor toekomstige soortgelijke instrumenten (in Amsterdam, of ook op landelijk niveau)

Wat zijn de ervaringen (sterke punten en knelpunten) van inwoners, hulpverleners en schuldeisers met de Pauzeknop? Wat is er nodig voor doorontwikkeling en (landelijke) opschaling? 11

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

De evaluatie vindt plaats vanuit drie perspectieven: inwoner, hulpverlener en schuldeiser

Inwoner

Vergelijkbare initiatieven

Evaluatie Pauzeknop

Hulpverlener

Schuldeiser

Deze evaluatie van de Pauzeknop is uitgevoerd vanuit verschillende perspectieven. Daarbij zijn interviews gehouden met inwoners (n=1), schuldhulpverleners (n=2), schuldeisers en incassopartners (n=7) en vergelijkbare initiatieven (n=3)*. In de gesprekken met schuldhulpverleners is het perspectief vanuit de inwoner ook uitvoerig aan bod gekomen. Daarnaast heeft gelijktijdig aan deze evaluatie de Landelijke Projectgroep Doorontwikkeling interviews en werksessies gehad met de verschillende partijen (inwoners, hulpverleners, eisers) rondom het thema doorontwikkeling. Aangezien ook deze input is meegenomen in dit rapport zijn alle perspectieven ruim vertegenwoordigd. Daarnaast zijn ook databestanden over deelname van verschillende schuldeisers aan de pilot geanalyseerd (op basis van registratie door schuldhulpverleners). * Zie bijlage 2 voor overzicht van alle interviews 12

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Het huidige SHV-proces bevat al een aantal instrumenten voor het creëren van schuldenrust, elk met een aantal knelpunten Proces Schuldhulpverlening Max 4 wkn Aanmelding

Max 8 wkn

Eerste gesprek / intakegesprek

Max 4 wkn Beschikking incl. Plan van Aanpak

Vroegsignalering

Vroegsignalering incassopauze (NVVK)1 • Pauze incassoproces van 30 dagen als inwoner hulp accepteert • Knelpunt: alleen bij vaste lasten partners met modelovereenkomst LCV

Max 8 mnd

Start stabilisatie (stabilisatieovereenkomst)

Max 17 wkn Start schuldregelen

Start schuldregeling

Kennisgeving (NVVK)1 • Opschorten incassomaatregelen bij NVVK-convenantpartners (meeste overheids-, water-, energie- en telecombedrijven; met banken, woningcorporaties en incassopartijen in vergaande onderhandeling) • Opschortperiode van 4-8 maanden, 1 maal per traject • Knelpunt: nog weinig bekend (37%) en gebruik (26%) 2 Verwijsindex SHV / VISH (NVVK)1 • Systeem om te registreren dat iemand in SHV zit. Deurwaarders adviseren primaire schuldeiser vervolgens om vervolgstappen op te schorten • Knelpunt: alleen voor schulden die al bij deurwaarder liggen

Moratorium1 • Wet binnen WGS die aangeeft dat schuldenaren recht hebben op een incassopauze van maximaal 6 maanden • Knelpunt: voorwaarden zijn erg streng (zo moet het inkomen van een persoon onder beheer staan) en moet het door een rechter worden toegewezen 1. Zie bijlage 1voor een uitgebreide toelichting van de initiatieven 2. Uit enquête door NVVK in 2022 bleek dat 7 van de 19 hulpverleners Kennisgeving kent, en 5 deze 13 daadwerkelijk ook gebruiken Als onderdeel van deze evaluatie is ook deskresearch gedaan naar vergelijkbare initiatieven van de Pauzeknop in het buitenland. Er zijn helaas weinig vergelijkbare initiatieven gevonden. Zie hiervoor bijlage 1

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Ook bieden schuldeisers vaak zelf mogelijkheden, de aanvraag is echter bij elke eiser afzonderlijk en het proces is niet gelijk Proces Schuldhulpverlening Max 4 wkn Aanmelding

Vroegsignalering

Max 8 wkn

Eerste gesprek / intakegesprek

Max 4 wkn Beschikking incl. Plan van Aanpak

Max 8 mnd

Start stabilisatie (stabilisatieovereenkomst)

Max 17 wkn Start schuldregelen

Noodstop (CJIB)1 • CJIB biedt inwoners de mogelijkheid om zelf 4 maanden uitstel aan te vragen op voorwaarde van (financiële) hulp bij gemeente. Wanneer hulp is gezocht, kan dit met 8 maanden verlengd worden • Knelpunt: alleen bij CJIB, daarnaast blijkt uit eerste resultaten dat minder inwoners dan verwacht financiële hulp zoeken. CJIB heeft geen mogelijkheid om gegevens van inwoner (warm) over te dragen aan gemeente (valt niet onder Vroegsignalering) Individuele aanvraag bij eisers • Veel schuldeisers bieden zelf ook mogelijkheid voor inwoners of hulpverleners om een betaalpauze aan te vragen • Echter termijn, moment en voorwaarden verschillen • Knelpunt: individueel aanvragen bij elke eiser, voorwaarden en termijn verschillen, en niet elke eiser biedt mogelijkheid

1. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting van de initiatieven

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Start schuldregeling

In de pilots Pauzeknop en Rode Knop is een deel van deze knelpunten nader onderzocht Proces Schuldhulpverlening Max 4 wkn Aanmelding

Max 8 wkn

Eerste gesprek / intakegesprek

Max 4 wkn Beschikking incl. Plan van Aanpak

Max 8 mnd

Start stabilisatie (stabilisatieovereenkomst)

Max 17 wkn Start schuldregelen

Vroegsignalering

Pilot Pauzeknop (Gemeente Amsterdam) • Toetst het effect van een pauze van 4 maanden, bij stabilisatie en bij Vroegsignalering • Zie voor aanbevelingen en knelpunten dit rapport

Pilot Rode Knop (CJIB, Gemeente Eindhoven en Gemeente Den Haag)1 • Toetst het aanvragen van een incassopauze eerder in het proces (door hulpverlener of inwoner na deelname aan ondersteuningstraject) en de automatisering hiervan • Knelpunt: er is discussie over haalbaarheid van het zelf aanvragen van incassopauze door inwoners (met name een deel van de schuldeisers staan hier niet altijd welwillend tegenover)

1. Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting van de initiatieven

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Start schuldregeling

De verschillende partijen hebben inmiddels de handen ineen geslagen voor een landelijke doorbraak

In het voorjaar 2022 hebben de gemeenten Amsterdam, Eindhoven en Den Haag samen met de NVVK en het CJIB een propositie aangeboden aan minister Schouten voor Armoedebeleid. Hierin is gevraagd om het idee van een breed inzetbare Pauzeknop en de doorontwikkeling hiervan te omarmen. Na een positieve reactie van de minister, is de Landelijke Projectgroep Doorontwikkeling gestart om een landelijk inzetbare Pauzeknop uit te werken. In november 2022 zal een Plan van Aanpak opgeleverd worden, waaraan deze evaluatie bijdraagt.

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

H2. Bevindingen Inwoners, hulpverleners en schuldeisers positief over de Pauzeknop: discussie Een samenvatting over moment van inzet en (aanvraag)proces

POWEREDBY PURPOSE 17

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Inwoners, hulpverleners en schuldeisers positief over Pauzeknop: discussie over moment van inzet en (aanvraag)proces

Inwoners

• • •

Unaniem tevreden over Pauzeknop: zorgt voor mentale en financiële rust Ervaren wel pas echt rust als alle eisers meedoen Wens om de pauze zo vroeg mogelijk in het proces te krijgen

•

Zien meerwaarde Pauzeknop: door rust bij inwoner meer tijd en mogelijkheid om écht met inwoner aan de slag te gaan Wel pas rust als alle eisers meedoen, hulpverleners zien daarom graag landelijke (wettelijke) afspraken dat eiser verplicht om mee te doen Proces is handmatig en daarmee veel te arbeidsintensief, automatisering is nodig

•

Hulpverleners

• • •

Schuldeisers

•

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

In totaal is voor ruim 50 inwoners een Pauzeknop aangevraagd met in totaal 365 schuldeisers (bijna 8 eisers per inwoner) Kerncijfers pilot Pauzeknop* • Pauzeknop is bij in totaal ruim 50 inwoners aangevraagd in Amsterdam West en Noord • In totaal 365x een schuldeiser aangeschreven • Gemiddeld bijna 8 schuldeisers per inwoner • 1 inwoner met 42 schuldeisers • In 45% van de gevallen lag de schuld al bij incassopartij / deurwaarder

Overheid grootste schuldeiser, daarna zorgverzekeraars Aantal keer schuldeiser aangeschreven

Overheid; 55

Overig; 73

Zorgverzekeraar; 32 Bank en verzekeringen; 16 Energiemaatschappij; 22

Waterbedrijf; 16

Top 10 schuldeisers 1. Zilveren Kruis (17x) 2. Belastingdienst (16x) 3. CJIB (16x) 4. Waternet (13x) 5. Gemeente Amsterdam (11x) 6. DUO (10x) 7. Vattenfall (10x) 8. Afterpay (8x) 9. CAK (8x) 10. Ymere (8x)

Top 5 incasso/ deurwaarder 1. Intrum (17x) 2. GGN (8x) 3. Infoscore (7x) 4. Syncasso (7x) 5. De Klerk, Vis, Niekus (6x) 6. Flanderijn (6x)

Telecom; 19

Gemeente; 17 Woningcorporatie; 18 •

Op basis van ontvangen cijfers t/m 1/11/2021

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

De meeste schuldeisers werken mee, soms wel onder voorwaarden (bijv. overleggen stabilisatieovereenkomst) (semi) Overheid

✓ Bij meeste overheidsinstellingen is een pauze van 4 maanden (of langer) mogelijk ! Uitzondering bij DUO (voor OV-boetes en lesgeld) en Belastingdienst (voor motorrijtuigbelasting en terugvordering Toeslagen)

Zorgverzekeraars

! Bij meeste zorgverzekeraars initieel alleen pauze van 4 weken mogelijk ✓ Bij overleggen stabilisatieovereenkomst wel pauze van 4-8 maanden mogelijk

Nutsbedrijven

✓ Bij meeste grote partijen (Essent, Greenchoice, Vattenfall, Waternet) is 4 maanden pauze mogelijk ! Bij Budgetenergie 2 maanden mogelijk, bij Eneco 1 maand en langer bij stabilisatieovereenkomst Bij kleinere maatschappijen onbekend

Woning corporaties

✓ Grotere woningcorporaties werken mee op voorwaarde dat lopende rekeningen worden betaald Bij kleine en particuliere woningcorporaties onbekend

Telecom

✓ Bij grotere partijen uitstel mogelijk (KPN, T-Mobile, Vodafone Ziggo) van 4 maanden ! Bij Tele2 geen uitstel mogelijk

Incasso / deurwaarder Overig

•

✓ Bij meeste incassopartijen is uitstel van 4 maanden mogelijk, bij aantal geen reactie ✓ Bij deel van deurwaarders is uitstel van 4 maanden mogelijk ! Echter bij veel deurwaarders is uitstel korter, niet mogelijk, wordt er doorverwezen naar primaire schuldeiser, of gevraagd om stabilisatieovereenkomst ✓ Meeste banken / creditcard- en financieringsmaatschappijen akkoord met uitstel ✓ Meeste thuiswinkelbedrijven akkoord met uitstel Overige partijen soms wel akkoord, soms niet of geen reactie

Op basis van registratie hulpverleners die deel hebben genomen aan de Pauzeknop, aangevuld met interviews

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Inwoners en hulpverleners zien dat Pauzeknop rust creëert, mits alle schuldeisers akkoord gaan Inwoners en hulpverleners zien dat Pauzeknop zorgt voor mentale en financiële rust

Meerwaarde pas vooral als alle schuldeisers akkoord gaan

Inwoners geven aan dat het ontvangen van minder/geen brieven en het feit dat de kosten even niet opstapelen, rust heeft geboden op zowel financieel als mentaal vlak ✓ De pauze biedt inwoners de mogelijkheid om stabiliteit te creëren, bv door het vinden van een baan ✓ Hulpverleners geven aan dat de Pauzeknop de tijd en ruimte biedt om actief aan de slag te gaan met de situatie van de inwoner ! Hulpverleners geven echter wel aan dat het aanvragen van de pauzes ze extra werk kost. Geen hogere werklast voor hulpverleners is dan ook een voorwaarde

Inwoner

“Ik mis de meerwaarde van de Pauzeknop, omdat ik van tevoren al wist welke schuldeisers wel of niet mee zouden doen. Als meer of alle schuldeisers mee zouden doen, zou ik wel de meerwaarde zien.”*

“Ik heb er zowel op financieel als geestelijk vlak voordeel van gehad: zo heb ik minder brieven ontvangen, stapelen kosten zich niet op en geeft het de tijd om alles op een rijtje te zetten.”

* Pauzeknop ingezet bij de vroegsignalering

Eén van de hulpverleners geeft aan meerwaarde t.o.v. het reguliere proces te missen omdat niet alle schuldeisers akkoord gaan en het veel werk opgeleverd Voor inwoners geeft het ontvangen van enkele brieven alsnog stress, wat het doel van de Pauzeknop voorbij gaat Pas wanneer alle schuldeisers akkoord zouden gaan, zou dit volgens zowel inwoners als hulpverleners het gewenste effect hebben

Hulpverlener 21

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Meeste eisers zien toegevoegde waarde van de Pauzeknop, echter veel eisers hebben zelf al een vergelijkbare regeling Pauzeknop geeft een momentum om mensen te motiveren en bespaart kosten

Echter, veel schuldeisers bieden klanten zelf al een pauze en missen de meerwaarde

✓ Schuldeisers geven aan dat de Pauzeknop een goed momentum biedt om mensen in beweging te krijgen en te motiveren ✓ Tijdens SHV-proces haken veel mensen af (ong. 75% valt uit tussen aanmelding en succesvolle schuldregeling1, waarbij >30% uitvalt tussen aanmelding en intake2). Een incassopauze kan een beloning zijn om mensen aan boord te houden ✓ Schuldeisers geven aan dat de Pauzeknop hen een hogere kans op terugbetaling en/of garantie van toekomstige betalingen biedt ✓ Het bespaart kosten van het incassoproces ✓ Klanten worden behouden ! Er is echter nog geen onderzoek gedaan naar de echte daadwerkelijke mogelijke kostenbesparing van de Pauzeknop

✓ Verschillende schuldeisers geven aan zelf al een betaalpauze of regeling te bieden wanneer een schuldhulpverlener of klant dit aanvraagt ! Schuldeisers geven aan dat een Pauzeknop of vergelijkbaar initiatief moet aansluiten bij hun huidige proces om implementeerbaar te zijn ! Er zijn veel verschillende instrumenten beschikbaar om een pauze aan te vragen, er zou landelijk één overkoepelend instrument moeten zijn om dit goed te kunnen reguleren

Schuldeiser

1 NVVK, jaarverslag 2020 2 Een open deur? Het vervolg, Onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke

schuldhulpverlening onder 251 Nederlandse gemeenten, De nationale ombudsman, 2018

“Voor ons is de meerwaarde klantbehoud. Wij werken in een verzadigde markt, dus als we het contract ontbinden, zijn we de klant en toekomstige inkomsten ook kwijt.”

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Voorwaarde voor deelname aan Pauzeknop zijn betrokkenheid (financiële) hulpverlening en betalen van lopende rekeningen Vier voorwaarden om deel te nemen aan de Pauzeknop zijn naar voren gekomen Het hebben van meerdere (problematische) schulden • Een voorwaarde om deel te nemen aan de Pauzeknop is om meerdere schulden te hebben, waardoor een problematische situatie is ontstaan. Dit kan zowel gaan om meerdere kleine schulden, maar ook om enkele grote • Afgezien van het hebben van meerdere schulden, worden geen specifieke doelgroepen genoemd voor inzet

Het actief aan de slag gaan met de schulden • De Pauzeknop is volgens inwoners, hulpverleners en eisers bedoeld voor mensen die actief iets aan hun (financiële) situatie willen doen, intrinsieke motivatie voor deelname is dan ook een belangrijke voorwaarde • Wanneer intrinsieke motivatie ontbreekt, is een mogelijk scenario dat inwoners de 4 maanden niet nuttig gebruiken en geen hulp zoeken voor hun schulden

De betrokkenheid van een (financieel) hulpverlener binnen het proces • Vanuit schuldeisers is een voorwaarde dat er altijd een hulpverlenende partij tussen de schuldeiser en de inwoner zit, dit biedt hen zekerheid dat de klant het proces serieus neemt • Het aanvragen van de Pauzeknop door de inwoners zelf spreekt schuldeisers dan ook niet aan, tenzij de voorwaarde is dat de inwoner na aanvragen direct in contact komt met (schuld)hulpverlening

Het betalen van lopende rekeningen en geen nieuwe schulden tijdens de pauze • Schuldeisers geven aan dat lopende rekeningen betaald moeten worden tijdens de pauze • Schuldeisers zien in dat dit soms lastig kan zijn, sommige eisers gaan daar coulanter mee om dan anderen (bijv. als in eerste maand na de pauze een nieuwe achterstand ontstaat deze bij de gepauzeerde achterstand optellen) 23

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Start van stabilisatie lijkt juiste moment van inzet incassopauze, eisers vooralsnog huiverig voor inzet eerder Schuldeisers lijken eerder akkoord te gaan wanneer er een stabilisatieovereenkomst ligt Inwoners en hulpverleners

Schuldeisers

✓ Hulpverlener die de Pauzeknop heeft ingezet bij de start van het stabilisatietraject geeft aan tevreden te zijn en snel akkoord te krijgen van schuldeisers

! De meeste schuldeisers geven aan huiverig te zijn voor het aanvragen van de Pauzeknop door de inwoner zelf of al eerder in het hulpverleningsproces. Ze geven aan zekerheid te willen (in de vorm van stabilisatie) of in ieder geval betrokkenheid van een hulpverlener zodat er echt aan de problematiek en een oplossing wordt gewerkt*

! Hulpverlener die de Pauzeknop bij vroegsignalering heeft ingezet geeft aan weinig respons te krijgen van schuldeisers

! Inwoners en hulpverleners geven aan de Pauzeknop zo vroeg mogelijk in het proces in te willen zetten, namelijk voor/bij aanmelding of start stabilisatie, zodat er tijd en ruimte is om alles uit te zoeken en rust te creëren.

! Bij inzet van de Pauzeknop eerder in het proces zal de totale doorlooptijd van de incassopauze mogelijk langer worden, ook hier zijn de meeste schuldeisers huiverig voor

! Uitzondering is CJIB die de Noodstop aanbiedt: inwoners kunnen hier zelf een incassopauze van 4 maanden aanvragen * Voor overzicht schuldeisers en voorwaarden deelname, zie slide 20

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Termijn van de pauze is afhankelijk van moment van inzetten, bij start stabilisatie lijkt 4 maanden minimaal Bij start stabilisatie lijkt termijn van 4 maanden minimaal, maar 8 maanden wenselijk Inwoners en hulpverleners Inwoners en hulpverleners geven aan dat 4 maanden niet altijd genoeg is voor volledige rust en het in kaart brengen van alle schulden en schuldeisers

8 maanden zou inwoners en hulpverleners meer tijd en rust geven, en werkdruk verminderen

Schuldeisers en deurwaarders Schuldeisers vinden 4 maanden een redelijk termijn. En veel schuldeisers zijn bereid uitstel te geven wanneer 4 maanden onvoldoende is. Deurwaarders geven echter gemengde reacties.

Bij een langere termijn dan 4 maanden is het risico dat niet alle schuldeisers en deurwaarders akkoord gaan. Zo geeft voorzitter van de KBvG aan 4-6 maanden te lang te vinden*

NVVK Stabilisatieperiode volgens NVVK is 4 maanden, met mogelijke verlenging met 4 maanden, meeste convenanten voor Kennisgeving zijn dan ook meteen 8 maanden (of in onderhandeling)

Verlengen van het termijn naar direct 8 maanden geeft meer rust en voorkomt extra werk door verlenging

! Voor kleine schuldeisers (ZZP’ers / MKB) kan zelfs een relatief korte pauze (van bijv. 4 maanden) al problematisch zijn. Er zal verder onderzocht moeten worden of en hoe deze schuldeisers mee kunnen worden genomen. * Lees column KBvG voorzitter Chris Bakhuis: De pauzeknop: mooi idee, maar werkt het ook?

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Huidig proces van aanvragen en updates vraagt veel handwerk voor hulpverlener en is daarmee erg tijdrovend Aanvraag tijdrovend doordat hulpverlener eisers individueel en handmatig om akkoord moet vragen

Tijdens looptijd willen sommige eisers op de hoogte gehouden worden, ook dit moet handmatig

Hulpverlener

Schuldeiser

Hulpverlener

Schuldeiser

! Niet alle hulpverleners beschikken over een standaard brief die naar alle eisers gestuurd kan worden ! De standaard brief vergt daarnaast ook nog handmatig werk (invullen naam, dossiernummer, etc.) ! Er is geen lijst met contactpersonen + emailadressen ! Met een deel van de eisers is geen contact te krijgen ✓ Loggen van de Pauzeknop in het systeem is voor hulpverlener en schuldeiser gemakkelijk en kost weinig tijd ! Doordat het tijdrovend is geeft 1 hulpverlener aan dat ze hier geen tijd voor heeft en dat inwoner de pauze zelf moet aanvragen

Schuldeiser

Sommige eisers geven aan dat ze tijdens de looptijd op de hoogte gehouden willen worden met een maandelijkse statusupdate ! Kan niet automatisch vanuit het systeem, dus dit moet de hulpverlener handmatig doen individueel naar elke eiser ! Hierdoor wordt dit soms vergeten of niet gedaan vanwege gebrek aan tijd

Schuldeiser

“Ik moest als schuldeiser zelf naar de buurtteams om te vragen wat de stand van zaken was. Dit zou andersom moeten zijn. Daar had ik meer van gehoopt.”

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Gemixte beelden bij (wettelijk) afdwingen deelname aan Pauzeknop Er is momenteel geen wet- en/of regelgeving die eisers verplicht om akkoord te gaan met een pauze*, de meningen zijn verdeeld of dit er wel zou moeten komen Inwoners en hulpverleners Inwoners en hulpverleners zouden graag zien dat alle schuldeisers verplicht worden om mee te doen (via wetgeving of convenanten)

“Ik zou het niet erg vinden als iedereen verplicht wordt om hieraan mee te werken, maar voor ZZP’ers en MKB wordt dit wel lastig”

Schuldeisers Schuldeisers staan wisselend tegenover wet- en/of regelgeving over het akkoord gaan met de pauze

“Het zou goed zijn als alle eisers hier aan mee doen, maar ik wil zelf het eindoordeel hebben en nee kunnen zeggen”

Incassopartijen Incassopartijen vinden het belangrijk dat uniform wordt gehandeld en alle eisers meedoen, maar willen (nog) geen convenanten sluiten •

Er is wel wetgeving die aangeeft dat schuldenaren recht hebben op een incassopauze van maximaal 6 maanden (moratorium binnen WGS), echter de voorwaarden zijn zo streng dat hier bijna nooit gebruik van wordt gemaakt (zo moet o.a. het inkomen van de inwoner onder beheer staan en moet de pauze door een rechter worden toegewezen)

“Uitvoering is pas succesvol als alle partijen met de gemeente afspraken hebben, pas als alle schuldeisers meedoen heeft een klant echt rust”

“Het is essentieel dat uniform wordt gehandeld en ALLE eisers meedoen. Procedureafspraken met goeie definities, processen en consequenties zijn essentieel.” Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

H3. Toekomstvisie Voor landelijke doorontwikkeling is nodig: standaardisatie, automatisering en opschaling. Focus daarbij op vergroten van de bekendheid van een pauze bij Een samenvatting start stabilisatie (Kennisgeving), breidt de mogelijkheid voor inzet eerder in het proces stapsgewijs uit

POWEREDBY PURPOSE 28

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

•

Standaardisatie

Automatisering

Opschaling

Stroomlijn het proces zodat dit naadloos aansluit op processen van hulpverlening en schuldeisers (system-tosystem koppeling via Schuldenknooppunt). Zorg voor minimale data-uitvraag en contactmomenten

Zorg voor verbreding van deelname van schuldeisers (via NVVK-convenanten) en gemeenten en (schuld)hulpverleningsorganisaties

Uit de gevoerde interviews was iedereen unaniem positief over vervolg / opschaling. Ook uit werksessies vanuit de NVVK bleek een breed draagvlak te bestaan (45 x ja, 2 x nee)

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Standaardisatie: ontwikkel een duidelijk proces met wie, wat, wanneer moet doen, inclusief heldere definities Standaardisatie Zorg voor een duidelijk overzicht van afspraken en verwachtingen voor, tijdens en na de incassopauze. Denk aan definities, voorwaarden, termijnen en afspraken voor beëindigen Koppel pauze aan SHVproces en termijnen

Koppel de incassopauze aan het schuldhulpverleningsproces en de voorgeschreven termijnen vanuit de NVVK. Bij start stabilisatie is dit Kennisgeving met een termijn van 4 maanden, met mogelijkheid uitbreiding naar 8. Breid incassopauze stapsgewijs uit, begin hierbij bij de Intake met termijn van 12 weken (zie ook slide 35). Leg deze afspraken vast in convenanten en/of wetgeving (zie ook Opschaling). Voeg bestaande initiatieven en mogelijkheden samen tot een uniform landelijk instrument (zie slide 36)

Bepaal voorwaarden voor inwoners

Bepaal de voorwaarden die worden gesteld aan inwoner voor deelname, o.a.: • Inwoner moet zich aanmelden bij financiële (schuld)hulpverlening • Inwoner heeft inspanningsverplichting en moet actief aan de slag gaan • Inwoner moet tijdens looptijd lopende rekeningen betalen. Onderzoek mogelijkheden als dit voor een inwoner niet haalbaar is (bijv. tijdelijke (door)betaling vanuit de gemeente)

Bepaal voorwaarden voor eisers

Bepaal de voorwaarden die worden gesteld aan eisers tijdens de pauze, o.a.: • Gedurende looptijd krijgt de inwoner geen brieven en verhogingen, communicatie gaat via schuldhulpverlener • Dit geldt voor zowel vorderingen bij primaire eiser als al bij incassopartij / deurwaarder • Tijdens looptijd mag geen afsluiting / ontruiming plaatsvinden op basis van financiële grond, op basis van andere grond blijft mogelijk (bijv. overlast of fraude)

Wie?

Landelijke projectgroep in de lead, i.s.m. schuldeisers, incassobureaus en deurwaarders 30

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Automatisering: stroomlijn het proces zodat dit naadloos aansluit op processen van hulpverlening en schuldeisers Automatisering Zorg ervoor dat het pauzeproces zoveel mogelijk geautomatiseerd is, zodat het hulpverleners weinig extra tijd kost die zij kunnen besteden aan het ondersteunen van de inwoner Implementeer Zorg voor brede implementatie van de system-to-system koppeling via het Schuldenknooppunt* bij koppeling via zowel schuldhulpverlening als schuldeisers. Dit om aanvraag en wijziging van de pauze te versimpelen het Schulden- en versnellen. Indien partijen nog niet klaar zijn voor system-to-system koppeling kan gebruik worden gemaakt van de online portal knooppunt Automatiseer het proces

Standaardiseer en automatiseer het proces zoveel mogelijk om overbodige werkdruk en gegevensuitwisseling te vermijden. Denk hierbij aan: • Aanmelden inwoner en versturen van updates met 1 druk op de knop naar alle eisers • Beperken van het aantal contactmomenten (alleen update indien situatie van inwoner wijzigt) • Werken met minimale benodigde gegevens, maar wel juiste identificatie

Onderzoek opties aanmelden door inwoner

Onderzoek de verschillende mogelijkheden om inwoner zelf de aanvraag te laten doen. Hiervoor is benodigd: koppeling naar de schuldeisers (met juiste identificatie via klant- of factuurnummer) en (automatische) aanmelding bij Schuldhulpverlening. Gebruik hierbij de lessen vanuit de pilot Rode Knop en blockchaintechnologie vanuit CJIB

Wie? •

• •

NVVK en Schuldenknooppunt in lead voor koppeling en implementatie SKP (i.s.m. SZW, VNG, CRI) Landelijke projectgroep (NVVK met kennis/ervaring Rode Knop en CJIB) voor doorontwikkeling technologie zelfmelden inwoner, in samenspraak met schuldeisers voor benodigdheden/wensen

Zie voor toelichting van het Schuldenknooppunt bijlage 1

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Opschaling: zorg voor verbreding van deelname van schuldeisers en (schuld)hulpverleningsorganisaties Opschaling Zorg dat zoveel mogelijk gemeenten, schuldverlengingsorganisaties en eisers zich aansluiten bij de incassopauze om zoveel inwoners en hulpverleners te verlichten Gemeenten & SHV-organisaties

Eisers, incassobureaus & deurwaarders

Zorg dat zoveel mogelijk gemeenten en schuldhulpverleningsorganisaties zich aansluiten bij de incassopauze. Veel schuldeisers geven namelijk aan geen lokale/gemeentelijke uitzonderingen te kunnen of willen maken Onderzoek de mogelijkheid om deelname aan de incassopauze te verplichten voor alle eisers, incassobureaus en deurwaarders via wet-/regelgeving (bijv. via Algemeen Maatregel van Bestuur, aanpassing voorwaarden Moratorium of koppeling aan WKI). Focus gelijktijdig op inventariseren en uitbreiden van de bestaande NVVK-convenanten omdat wetgeving mogelijk lang duurt en/of niet haalbaar is. Steek hierbij in op een termijn van 8 maanden gekoppeld aan Kennisgeving. Focus hierbij eerst op overheidsinstanties aangezien door andere eisers vaak naar de overheid wordt gekeken. Hier worden momenteel al stappen gezet middels Clustering Rijksincasso

MKB/ZZP’ers Wie?

Houd rekening met de bijzondere positie van MKB en ZZP’ers bij de incassopauze. Voor kleine bedrijven kan een langdurige pauze namelijk desastreuze gevolgen hebben voor het inkomen. Onderzoek hiervoor een passende oplossing, bijvoorbeeld door hen eerder terug te betalen • • •

NVVK in samenspraak met gemeenten voor opschaling onder gemeenten en SHV-organisaties NVVK voor uitbreiden convenanten met schuldeisers, incassopartijen en deurwaarders Ministerie voor onderzoeken mogelijkheid tot wet-/regelgeving 32

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Focus op Kennisgeving

Breid uit naar intake

Breid Noodstop uit

Breid de huidige mogelijkheid van incassopauze (Kennisgeving) uit met een pauze vanaf moment van intake bij schuldhulpverlening. Sluit hiervoor zoveel mogelijk convenanten af (of breid bestaande uit)

Breid de Noodstop van CJIB uit naar overige overheidsorganisaties. Onderzoek de mogelijkheid om andere schuldeisers stapsgewijs aan te laten sluiten

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Focus op bekendheid en gebruik huidige mogelijkheid inzet incassopauze bij start stabilisatie (Kennisgeving) Focus op Kennisgeving Focus op bekendheid en gebruik incassopauze bij start stabilisatie (Kennisgeving) Er is voldoende draagvlak

Meeste schuldeisers en incassopartijen staan positief tegenover een pauze van 4-8 maanden bij start stabilisatie (na overleggen stabilisatieovereenkomst) Kennisgeving biedt al de mogelijkheid tot pauze bij start stabilisatie middels huidige NVVKconvenanten (meeste overheids-, water-, energie- en telecombedrijven; met banken, woningcorporaties en incassopartijen in vergaande onderhandeling).

Mogelijkheid al aanwezig

•

Daarnaast biedt Schuldenknooppunt (SKP) al de benodigde infrastructuur voor geautomatiseerde aanvraag en uitwisseling en wordt dit toegevoegd in de nieuwe release van de software waar meeste schuldhulpverleningsorganisaties mee werken begin 2023 (Kred’it). SKP biedt ook al een portal voor gemeenten en eisers die nog geen system-to-system koppeling hebben of willen

Echter nog weinig bekendheid

Bekendheid van Kennisgeving is echter nog beperkt: 37% van de schuldhulpverleners kent Kennisgeving, en maar 32% weet met welke partijen NVVK convenanten heeft. Wel is de bekendheid groter aan het worden in vergelijking met eerdere jaren*. Ook zet ruim 70% van de hulpverleners die Kennisgeving kennen het instrument in, waarmee de behoefte er dus is

Wie?

NVVK, samen met gemeenten en SHV- organisaties, voor vergroten bekendheid Kennisgeving

Uit enquête door NVVK in 2022 onder schuldhulpverleners

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Zet in op het uitbreiden van de mogelijkheid van een incassopauze naar het moment van intake bij schuldhulpverlening Breid mogelijkheid tot incassopauze uit naar moment van intake Zet in op het uitbreiden van de huidige mogelijkheid (Kennisgeving) naar de intake

Wens bij hulpvragers en hulpverleners

Hulpvragers en hulpverleners zien liever dat de incassopauze al eerder in het proces kan worden aangevraagd. Hiermee ontstaat er al eerder in het proces rust bij inwoner en kunnen hulpverlener en hulpvrager eerder aan (oplossing van) de problematiek werken (in plaats van communicatie met schuldeisers). Daarnaast kan een incassopauze eerder in het proces een beloning zijn voor de inwoner om zich te melden en om hulp te accepteren. Hiermee kan het mogelijk de hoge uitval die vooral in het begin van het SHV-traject plaatsvindt verlagen (>30% valt uit tussen aanmelding en intake*)

Sommige eisers huiverig

Niet alle schuldeisers staan positief tegenover uitbreiding van incassopauze eerder in het proces. Dit omdat er minder zekerheid is dat er een oplossing komt en omdat de totale doorlooptijd van de incassopauze mogelijk langer kan worden

Ga in gesprek met eisers en breid bestaande convenanten uit

Ga vanwege twijfel bij deel van de eisers in gesprek met hen en geef inzicht in de toegevoegde waarde voor inwoners en hulpverleners. Open daarmee gesprekken voor uitbreiding van de huidige NVVK-convenanten voor een incassopauze bij start vanaf het moment van intake bij schuldhulpverlening. Koppel dit aan de wettelijke termijn van 12 weken

Wie?

• •

Landelijke projectgroep voor bepalen voorwaarden inzet vanaf Intake NVVK voor lobby en uitbreiding convenanten met schuldeisers 35

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Breid de Noodstop van CJIB uit naar andere overheidsorganisaties en stapsgewijs naar meer schuldeisers Breid Noodstop uit Breid de Noodstop van CJIB uit naar andere overheidsorganisaties, onderzoek mogelijkheid om andere schuldeisers hier stapsgewijs bij aan te laten sluiten Wens bij hulpvragers en hulpverleners

Een deel van de hulpvragers en hulpverleners ziet graag dat de incassopauze al aan het begin van het hulpverleningsproces (door de inwoner zelf) zou moeten kunnen worden aangevraagd, of zelfs al voorafgaand aan het hulpverleningstraject. Dit kan de drempel voor de stap naar (financiële) verlening mogelijk ook verlagen

Eisers huiverig

De meeste schuldeisers zijn huiverig voor een incassopauze die al vroeg in het proces kan worden aangevraagd (door de inwoner zelf). Dit omdat er dan nog weinig zekerheid is dat er een oplossing komt (en dat inwoner echt hulp zoekt), omdat de incassopauze dan mogelijk een langere doorlooptijd kan hebben, en omdat dit druk bij schuldenaren om te komen tot een oplossing weg kan nemen. Daarnaast zijn er ook praktische bezwaren Breid de Noodstop van het CJIB uit met de overige overheidsinstanties via Clustering Rijksincasso (CRI). Onderzoek de mogelijkheid om andere schuldeisers die hier positief tegenover staan stapsgewijs aan te laten sluiten. Gebruik hierbij de geleerde lessen (en automatisering) vanuit de pilot Rode Knop

Breid Noodstop stapsgewijs uit

Wie? •

Zorg voor een goede evaluatie waarbij de waarde voor de inwoner, maar vooral ook voor de schuldeiser in kaart wordt gebracht (middels (maatschappelijke) kosten-baten analyse). Dit om draagvlak te creëren bij meer schuldeisers. Denk hierbij aan verminderde kosten (door snellere schuldregeling minder administratief werk en uitvoeren minder handelingen), hogere kans op betaling, en hogere kans op klantbehoud (met toekomstige inkomsten). Onderzoek ook de mogelijkheid voor implementatie en aanvraag via Geldfit/NSR • CJIB voor uitbreiding Noodstop naar overige overheidsinstanties (Clustering Rijksincasso) • Landelijke projectgroep voor evaluatie en uitbreiding naar andere schuldeisers

Een open deur? Het vervolg, Onderzoek naar de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening onder 251 Nederlandse gemeenten, De nationale ombudsman, 2018

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage Een samenvatting

POWEREDBY PURPOSE 37

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage 1: Beschrijving vergelijkbare initiatieven (1/3) Instrument

Wanneer

Wat is het

Huidige situatie

Kennisgeving (NVVK)

Bij start stabilisatie

Afspraak tussen NVVK en convenantpartners dat schuldeiser incassomaatregelen 4-8 maanden opschort bij start stabilisatie Doel: schuldrust

- Wordt actief gebruikt, echter bekendheid en daarmee gebruik is nog beperkt (uit onderzoek van NVVK blijkt dat 37% van ondervraagde hulpverleners Kennisgeving kent, en 26% dit ook daadwerkelijk gebruikt) - NVVK is druk bezig met uitbreiden van convenanten met brancheverenigingen en om bestaande convenanten te standaardiseren (met waar het kan direct termijn van 8 maanden)

VISH: Verwijsindex Schuldhulpverlening (NVVK)

Na afgeven beschikking

- Systeem waarin schuldhulpverlener kan vastleggen dat een inwoner in Schuldhulpverleningstraject zit - Deurwaarders checken het systeem voor ze met een dossier aan de slag gaan en adviseren in geval van registratie in VISH de primaire schuldeiser om vervolgstappen op te schorten - Doel: schuldrust en voorkomen oplopende kosten

- Wordt sinds 2009 gebruikt - Het is onduidelijk hoeveel organisaties precies zijn aangesloten bij VIS - Gemeenten weten in het begin vaak niet hoe ze VISH moeten gebruiken

Moratorium (ministerie van SZ)

Aanvraag bij rechte kan als cliënt in de gemeentelijke schuldhulp -verlening zit

- Het moratorium wordt niet vaak gebruikt en is maar één keer toegewezen door de rechter in Rotterdam. Volgens de NVVK komt dit door de vele voorwaarden die gesteld worden - Het ministerie van Sociale zaken gaat het moratorium evalueren in 2022

Artikel 5 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), waarin alle incasso- en executiemaatregelen, waaronder beslaglegging worden tijdelijk stopgezet (max. 6 maanden) Wordt aangevraagd door de schuldhulpverlener bij de rechter, rechter bepaalt of het wordt toegewezen. Voorwaarde is o.a. dat inkomen van de cliënt apart wordt gezet Doel: schuldrust 38

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage 1: Beschrijving vergelijkbare initiatieven (2/3) Instrument

Wanneer

Wat is het

Huidige situatie

Vroegsignalering incassopauze (NVVK)

Na aanmeldin g via vroegsigna lering

Signaalpartners stellen de gemeente op de hoogte bij beginnende betaalachterstanden (van vaste lasten) Als de inwoner hulp accepteert, wordt dit teruggekoppeld aan de signaalpartner en die schort de incasso op (voor 30 dagen) Doel: voorkomen dat inwoners dieper in de schulden komen en schuldrust creëren

- Sinds 2021 onderdeel van de Wgs voor gemeenten en signaalpartners van vaste lasten - Incassopauze geldt alleen voor signaalpartner waarmee Landelijk Convenant Vroegsignalering (LCV) is afgesproken

Inwoner vraagt zelf een betaalpauze van vier maanden aan bij CJIB Voorwaarde is dat inwoner financiële hulp moet zoeken Na aanmelding schuldhulpverlening kan de periode met acht maanden verlengd worden Doel: schuldrust

- Uit eerste resultaten blijkt dat minder inwoners dan verwacht financiële hulp zoeken (evaluatie is momenteel gaande) - CJIB valt niet onder Vroegsignalering, hierdoor kunnen gegevens niet (warm) overgedragen worden aan de gemeente en kan het zoeken van hulp niet worden afgedwongen

Online portal waarin inwoner of hulpverlener een incassopauze aan kan vragen en er een (geautomatiseerd) signaal gaat naar de schuldeisers Doel: creëren van ruimte zodat er gewerkt kan worden aan een oplossing (kortom schuldrust)

- Pilot heeft plaatsgevonden, waarbij een prototype is ontwikkeld en getest onder inwoners en schuldhulpverleners - Wegens succes willen de initiatiefnemers dit landelijk implementeren - Bevindingen uit deze pilot worden meegenomen in de ontwikkeling van de landelijke pauzeknop

Noodstop (CJIB)

Inwoner kan zelf aanvragen bij schulden

Rode Knop (CJIB, gemeente Den Haag, gemeente Eindhoven)

Na deelname ondersteuningstraject bij gemeente

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage 1: Beschrijving vergelijkbare initiatieven (3/3) Pauzeknop in het buitenland* Als deel van de evaluatie is deskresearch gedaan naar vergelijkbare initiatieven van de Pauzeknop in het buitenland. Weinig vergelijkbare initiatieven zijn echter gevonden. Een uitzondering is in Amerika: daar heeft President Biden studenten met een studieschuld een pauze gegeven tijdens en na de coronacrisis. • Deze pauze is meerdere malen verlengd • Naast de studieschuld hadden veel studenten ook andere schulden. Deze pauze gaf de studenten ruimte om andere schulden af te betalen. • Er was geen verplichting tot schuldhulpverleningstraject • De 5,4mln studenten die eind 2019 een schuld hadden, hadden deze eind 2021 afbetaald • Omdat er geen verplichting tot schuldhulpverleningstraject is, zijn er ook veel studenten die hun schulden niet hebben kunnen afbetalen

Schuldenknooppunt Wat is het? Digitale infrastructuur waarmee schuldhulpverleners en schuldeiser gestandaardiseerde berichten kunnen uitwisselen. Er zijn minder handmatige handelingen nodig. Dit maakt schuldregelen sneller en efficiënter en er is minder ruimte voor fouten. Het systeem is veilig en de AVG is geborgd. Wanneer alle schuldeisers en schuldhulpverleners aansluiten op het Schuldenknooppunt is schuldregelen binnen 3 weken mogelijk.

Huidige situatie? In totaal zijn ong. 35 schuldhulpverlenende organisaties aangesloten (die in totaal ong. 200 gemeenten bedienen). Daarnaast zijn ong. 35 schuldeisers aangesloten, deze zijn echter nog niet allemaal actief. De stichting Schuldenknooppunt is continu bezig met doorontwikkeling en implementatie van nieuwe mogelijkheden en het aansluiten van nieuwe partijen. Kennisgeving is momenteel al onderdeel. Softwareleveranciers zijn momenteel bezig met implementatie van (nieuwe release) SKP, daarna moeten schuldhulpverlenende organisatie en schuldeisers dit ook nog implementeren. Echter ook zonder implementatie kan gebruik worden gemaakt van het SKP via een online portal

•

* Parker & Bloomberg (2021), Bloomberg L.P., Biden Extends Student-Loan Payment pause after Virus Surges

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage 2: Lijst geïnterviewde personen / organisaties Inwoners Hulpverleners Schuldeisers

Vergelijkbare initiatieven

Organisatie

Naam

Functie

n.v.t.

Anoniem

Buurtteam Amsterdam Noord

Colette Kooijman

Schuldhulpverlener Vroeg EropAf

Buurtteam Amsterdam West

Linda Sarfo

Jongeren-schuldhulpverlener

Ymere

Brigitta Hofs – de Klerk

Senior medewerker Huurincasso

Gemeentelijke Belastingen Amsterdam

Rob Vis

Projectmanager Incasso en Invordering

KPN

Arjan Visser; Marlijn Johannes

Manager B2C Contract to Cash; Specialist Procesinrichting

Vattenfall

Jorien Kooij

Projectmanager Customer Process Payment & Collections

Syncasso

Paul Otter

Gerechtsdeurwaarder, directeur Social Responsibility

Intrum

Niels van de Beek

Brand and Communications Manager

CJIB

Jolanda Hemmes-Blumers

Accoutmanager Schuldregeling

Rode Knop (Gemeente Den Haag, Gemeente Eindhoven, CJIB)

Dewi Delhoofen (Gemeente Eindhoven); Ingrid Leentvaar (Gemeente Den Haag)

Projectmanager Rode Knop; Domeinadviseur Financiele Hulpverlening

NVVK (Kennisgeving, Schuldenknooppunt, VISH)

Marianne Oostrik; Linda van Vliet

Directeur A.I. Schuldenknooppunt; Programmamanager

Noodstop (CJIB)

Jolanda Hemmes-Blumers

Accoutmanager Schuldregeling

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

Bijlage 3: Raamwerk voor gevoerde interviews Thema’s Ervaringen Positief Negatief Obstakels Beleving en meerwaarde Meerwaarde Pauzeknop Ervaren stress Vertrouwen in systeem Doelgroep Doelgroep nu Gewenste doelgroep Voorwaarden deelname Moment + pauzetermijn Moment van inzet Gewenste termijn Schulden binnen dit termijn Communicatie Inwoner – hulpverlener Inwoner - schuldeiser Hulpverlener - schuldeiser Organisatie Organisatie van het proces Tijdsbesteding / werklast Afspraken Gemaakte afspraken Individuele afspraken / collectieve afspraken / convenanten Deelname alle / andere eisers Toekomstperspectief Lessen om mee te nemen Must haves Automatisering

Inwoners

Hulpverleners

Schuldeisers

Vergelijkbare initiatieven

x x

x x x

X x

x x x

x x

X X x

x x X

x x x

x x X

x x

X x x

x x

X X x

x x x

Evaluatie pilot Pauzeknop Amsterdam November 2022

x x x

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13013241/1