A - 30 Algemene Zaken (1) 20230420 - AZ - 12 Visie De Belofte van Vrijheid -

Discussienota De twaalfde pijler van het Amsterdamse internationale beleid: dienstbaar naar de voormalige koloniën In februari heeft het college haar visie en uitvoeringsagenda voor het Amsterdamse internationale beleid gepubliceerd: de Belofte van Vrijheid. In het teken van 750 jaar Amsterdam wil het college aan de buitenwereld tonen dat Amsterdam een internationale stad is met als uitgangspunt vrijheid voor een ieder. Tevens presenteert het college een nieuwe visie betreffende de stedenbanden die Amsterdam momenteel heeft met internationale steden1. Hoewel de DENK-fractie deze visie volledig onderschrijft, wil ze toch een twaalfde pijler toevoegen: dienstbaar naar de voormalige koloniën van Nederland. De twaalfde pijler De fractie van DENK is van mening dat hier een kans ligt om in deze Belofte van Vrijheid een belofte in te lossen die zij bij de voormalige koloniën heeft laten liggen: ondersteuning in hun streven om tot een staat of volwaardige democratie te komen. Burgemeester Femke Halsema sprak op 1 juli 2021 excuses voor de Amsterdamse rol in het slavernijverleden. Daarmee is een nieuw pad ingeslagen om de relaties met de voormalige koloniën te herstellen. De eerste internationale stap daarin was om de samenwerking met Paramaribo te repareren (die waren bevroren met het aantreden van Desi Bouterse).

De burgemeester ging vervolgens op bezoek om de samenwerking concreet te maken. De fractie van DENK ziet in de samenwerkingsovereenkomst met Paramaribo c.q. (gebieden in) Suriname een voorbeeld dat uitgebreid dient te worden. De samenwerking met Paramaribo hield ging onder andere over watermanagement, gezondheidszorg, bestuurlijke, educatieve en economische samenwerkingen2. Hiermee heeft het college zich dienstbaar opgesteld ten opzichte van een stad waar wij als Amsterdam een ereschuld aan hebben. Met die samenwerking heeft het college een grote stap gezet om wonden te helen en te groeien richten een gezamenlijke toekomst. Veel van de voormalige koloniën kunnen die hulp gebruiken. Zij worstelen met de internationale orde, democratie en (economische) vrijheid sinds zij onafhankelijkheid hebben verworven. Die worsteling kan hen niet volledig aangerekend worden aangezien onafhankelijkheid van kolonialisme werd opgevolgd door neokolonialisme. Amsterdam is het daarom aan haar stand verplicht om de voormalige koloniën te helpen komen tot (economische) wasdom en een volwaardig en gelijkwaardige partner. Amsterdam is immers de stad bij uitstek die heeft kunnen uitgroeien tot de democratie die zij nu is, juist door de koloniale uitbuiting van de wingewesten.

1

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12454407/1#search=%22Visie%20en%20uitvoeringsagenda %20internationaal%20beleid%22 2 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11572496/1/brief+suriname

De voormalige koloniën Nederland bezat handelsposten in alle continenten van het Mondiale Zuiden. Hierbij kunnen we denken aan Ghana, toentertijd bekend als de Nederlandse Goudkust, dat ongeveer 200 jaar een Nederlandse kolonie of een zogeheten handelspost was. De Goudkust vormde een belangrijke schakel in de Trans-Atlantische slavenhandel, waarbij voornamelijk de WIC een grote rol speelde. De West-Indische Compagnie was een Nederlands bedrijf dat een grote rol speelde in de Trans-Atlantische slavenhandel. Het hoofdkwartier van de WIC had haar standplaats in Amsterdam; de stad Amsterdam maakte ook deel uit van het bestuur van de WIC. Momenteel telt de gemeente Amsterdam meer dan 13.000 inwoners met een Ghanese achtergrond. Denk ook aan Indonesië. Indonesië is meer dan 300 jaar een Nederlandse kolonie geweest; het land staat in de koloniale periode met Nederland ook bekend als Nederlands-Indië, waar veel tot slaaf gemaakten werden verhandeld. In de tijd van de VOC nam Amsterdam meer dan de helft van het kapitaal voor zijn rekening. Vanuit Amsterdam werden ook de eerste reizen naar Indië ondernomen. In Amsterdam zijn er tot de dag van vandaag nog sporen te vinden uit deze tijd: het voormalig hoofdkantoor van de VOC, het monument Indië-Nederland, het beeld van Multatuli en zo verder. Ook ons Tropenmuseum heeft een link met Nederlands-Indië.

Naast Ghana en Indonesië heeft Nederland nog een koloniale geschiedenis gedeeld met de eilandengroep Molukken. Ook de Molukken waren belangrijk voor de VOC, voornamelijk vanwege toen nog onbekende handelsgoederen als kruidnagel en nootmuskaat. Amsterdam kent een aanzienlijke Molukse gemeenschap. Verder zouden er samenwerkingen kunnen worden gevormd met steden in Maleisië, waar langer dan een eeuw de VOC de dienst uitmaakte met als gevolg dat het een officiële kolonie van Nederland werd. Maar ook samenwerking met Sri Lanka, toentertijd bekend als Ceylon, waar de VOC-fabrieken (‘factorijen’) had gevestigd en gebruik maakte van handelsgoederen. Nederland heeft een koloniaal verleden met o.a.: 1. New York State en New Jersey (Nieuw Nederland) 2. Virgin Islands (Nederlandse Maagdeneiland) 3. Trinidad en Tobago (Nieuw Walcheren) 4. Guyana (Berbice, Demerary en Essequibo) 5. Brazilië (Nieuw Holland) 6. Ghana (Goudkust) 7. Benin (Slavenkunst) 8. Sao Tomé en Principe 9. Angola en Congo (Loango-Angolakunst) 10. Zuid-Afrika (Kaapkolonie) 11. Madagaskar 12. Mauritius 13. India (Voor-Indië) 14. Sri Lanka (Ceylon) 15. Bangladesh (Bengalen) 16. Myanmar (Arakan) 17. Indonesië (Nederlands-Indië) 18. China

19. Taiwan (Formosa) 20. Japan De fractie van DENK ziet in de herijking van het internationale beleid in het kader van 750 jaar Amsterdam juist een uitgelezen kans om de verwerking van het verleden en een aanvaarding van de gemaakte excuses expliciet mee te nemen in deze nieuwe zienswijze om stedenbanden aan te gaan. Het is een mogelijkheid om stappen te kunnen maken in het herstel van het verleden. Daarin zien we graag een twaalfde pijler terug in het beleid bestaande uit de volgende twee punten: 1. Ga samenwerkingen aan met steden uit de voormalige koloniën; 2. Gebruik het samenwerkingsverband met Paramaribo c.q. (gebieden in) Suriname als voorbeeld van hoe de gemeente Amsterdam de nieuwe partnerschappen kan vormgeven;

S. Y. Khan

(DENK)