A - 28A Zorg (35) 2. Brief minister De Jonge - gevolgen abonnementstarief

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam

Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport t.a.v. Minister De Jonge Postbus 20350 2500 EJ Den Haag

Datum

25 mei 2021

Onderwerp

Onhoudbare wachtlijsten Hulp bij huishouden door abonnementstarief

Geachte minister De Jonge, Op 26 mei a.s. spreekt u met de VNG over o.a. het abonnementstarief in de Wmo. Met het invoeren van het abonnementstarief door het Rijk hebben we als gemeente Amsterdam moeten constateren dat het aantal aanvragen voor Hulp bij huishouden (Hbh) dermate sterk is gestegen dat daardoor de wachtlijsten en -tijden voor cliënten zorgelijk zijn opgelopen. Ook in andere steden constateren gemeenten de laatste paar jaar een relatief grote groei. Als wethouder vind ik het cruciaal dat inwoners die zorg echt nodig hebben, deze ook ontvangen. Dit betekent dat wij extra middelen hebben moeten inzetten, wat niet haalbaar is om structureel te blijven doen. Daarom verzoek ik u om gemeenten te compenseren in hun extra uitgaven ten gevolge van de invoering van het abonnementstarief. Gevolgen van de invoering van het abonnementstarief Voorafgaand aan 2019 was het gebruik van hulp bij huishouden in de gemeente Amsterdam stabiel te noemen, ondanks demografische ontwikkelingen als vergrijzing. Echter, sinds het Rijk in 2019 besloten heeft tot invoering van het abonnementstarief worden wij geconfronteerd met een sterke groei in aanvragen voor hulp bij huishouden. Dit duidt erop dat de groei hoofdzakelijk en mogelijk zelfs geheel te wijten is aan het stoppen met de inkomensafhankelijke eigen bijdrage en de invoering van het abonnementstarief.

Doordat er geen inkomensafhankelijke eigen bijdrage meer van kracht is, is het aantrekkelijk geworden voor cliënten met midden- en hogere inkomens om nu een beroep te doen op huishoudelijke hulp vanuit de Wmo, waar ze voorheen zelf een hulp zouden hebben ingehuurd. Het ligt voor de hand dat de druk op Hbh ook toeneemt door vergrijzing, maar voor 2019 zagen we daar geen effect van, en het kan de sterke groei sinds 2019 niet verklaren. Sinds begin 2019 zien we in Amsterdam een toenemende groei in aanvragen voor Hbh. In 2019 was er 3% groei ten opzichte van het aantal aanvragen in 2018, in 2020 was er 7% groei ten opzichte van het aantal aanvragen in 2019. Dat is in totaal een toename van ongeveer 1200 cliënten. Deze groei

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 25 mei 2021 Pagina 2 van 3

heeft in 2020 geleid tot een overschrijding op ons begrote budget van ongeveer € 4 miljoen (ongeveer 10% van het totaalbudget). De verwachting is dat deze overschrijdingen in 2024 op zullen lopen tot bijna € 14 miljoen. Voor 2022 vrezen we een situatie waarbij geen of slechts enkele cliënten van de wachtlijst geholpen kunnen worden en de wachttijd voor velen mogelijk oploopt tot onbepaalde tijd. Het vooruitzicht voor de jaren 2023 en 2024 is ongeveer hetzelfde. Dit probleem dient zich aan in een context waarbij we door reguliere afname van het Wmo-budget al steeds meer moeite hebben de financiering voor Wmo-voorzieningen rond te krijgen. De extra kosten ontstaan door invoering van het abonnementstarief zijn voor ons niet meer op te brengen. Oplossingen gemeente Amsterdam Als wethouder Zorg heb ik de intentie tot het uiterste te gaan om te zorgen dat de schaarse middelen worden ingezet voor de mensen die het echt nodig hebben, en niet voor de mensen die de hulp ook zelf zouden kunnen betalen. Ik ontwikkel daarom een werkwijze om aanvragen van mensen die de hulp zelf zouden kunnen financieren, af te wijzen. In de tussentijd ben ik gedwongen rigoureuze maatregelen te nemen waar de inwoners van Amsterdam onder lijden. Om het tekort in 2020 en 2021 te beperken, heeft de gemeente Amsterdam besloten om vanaf 1 oktober 2020 een instroombeperking in te stellen.

Bij deze instroombeperking geldt dat alleen de meest kwetsbare cliënten, voor wie hulp bij huishouden dringend nodig is, zorg krijgen. De andere cliënten, voor wie huishoudelijke zorg wel nodig maar niet urgent is, worden op een wachtlijst gezet. Gezien de instroom van nieuwe cliënten vanaf 1 oktober 2020 en een raming van het aantal cliënten dat de komende tijd naar verwachting Hbh zal gaan aanvragen, levert dat het volgende overzicht op van de wachtlijst Hbh: Datum 30-09-2020 31-12-2020 31-03-2021 31-12-2021 31-12-2022

Cliënten op wachtlijst Hbh 0 682 1029 ca 1600 (verwacht) ca 2800 (verwacht)

Tabel 1. Ontwikkeling wachtlijst

Daarbij neemt de wachttijd naar verwachting iedere maand met twee maanden toe. Voor cliënten die zich 1 april 2021 meldden is de verwachte wachttijd al 1 jaar en 6 maanden. De verwachting is dat de wachttijd begin 2022 zal oplopen tot 3 jaar. Dit is een onhoudbare en onwenselijke situatie. Om de gevolgen van de invoering van het abonnementstarief op de wachtlijsten en -tijden voor de komende jaren op te kunnen heffen moeten er structureel extra middelen toegekend worden (zie onderstaande tabel). Hoewel wij als gemeente alles in staat willen stellen om de juiste zorg te verlenen, is het niet houdbaar om deze extra middelen zelf te blijven investeren.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Kosten wachtlijst opheffen (x € 1 miljoen)

Datum 25 mei 2021 Pagina 3 van 3

2021

2022

2023

2024

4,3

10,4

11,9

13,8

Tabel 2. Benodigde middelen om geen wachtlijsten meer te hebben

Extra middelen vanuit het Rijk zijn noodzakelijk Hoewel de invoering van het abonnementstarief ook goede dingen met zich heeft meegebracht, zoals lagere kosten voor kwetsbare zorgbehoevenden, ervaren we als gemeente veel lasten en is het noodzakelijk dat er oplossingen worden gevonden op korte en lange termijn. Voor de lange termijn steun ik de motie die op 18 mei jl. is ingediend door D66 en GroenLinks (nr. 31765 561), waarin gevraagd wordt om het uitwerken van verschillende uitvoeringsopties van het invoeren van inkomensafhankelijkheid in de Wmo. Voor de korte termijn zijn we daar echter niet mee geholpen. Daarom verzoek ik u dringend uw verantwoordelijk te nemen als Rijksoverheid en gemeenten te compenseren voor de extra kosten die gemaakt worden als gevolg van de invoering van het abonnementstarief. Graag nodig ik u uit om hierover in gesprek te gaan, zodat we samen verantwoordelijkheid kunnen nemen om zorg te kunnen blijven garanderen voor onze inwoners. Vriendelijke groet,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg gemeente Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl