Document · PDF

A- 28 Openbare Orde en Veiligheid (4) covid-19-impact-necessary-choices-for-

RAAD 1 april 2021, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de bespreking van het onderwerp Weldoordacht plan van aanpak heropening Amsterdamse samenleving in de raadscommissie AZ. Nr. VN2021-00624713.192 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Omschrijving

Vergezichten

Drie vergezichten

Regionale metropool

Regionale metropool: oog voor wat waarde heeft in een duurzame regio waarin iedereen volop meedoet Benut krachten van Amsterdam en de MRA

Talent en kwaliteit uit de buurt, stad en regio staan weer centraal. Waarde volgt uit het unlocken van deze potentie, bijvoorbeeld met goed onderwijs. De stad wordt duurzaam met circulariteit en schone energieopwekking in de regio. We zien ruimtelijke deconcentratie; nieuwe woningen ontstaan ook buiten de stad. De economie draait op een krachtig mkb; een mogelijk kleinere verdiencapaciteit (minder internationaal bedrijfsleven) maakt de benodigde gemeenteinvesteringen wel uitdagend. Uitgelichte functies

Werken

De arbeidsmarkt is ingericht op de middle 80%, en niet op de top 10%. Inwoners hebben kans op een baan, soms via omscholing. Meer vakmensen/-banen.

Zorgen

Wie zorg nodig heeft, blijft erbij horen. Denk aan gecombineerde jongeren-/ouderenwoonlocaties; kwetsbaren en ouderen houden we in ons midden.

Ontspannen

De stad kijkt verder dan internationale topcultuur en geeft volop ruimte aan (regionale) sport, lokale cultuur en Nederlandse toeristen.

Reizen

Effectieve (OV-)ontsluiting van iedere wijk en dorp, want het economisch en maatschappelijk systeem wordt meer gedecentraliseerd.

• Niet iedereen in de stad en regio krijgt de gelijke kans om volledig mee te doen: onbenut talent benutten biedt veel kansen • Tweederde van de inwoners van de MRA woont niet in Amsterdam; hen verbinden creëert nieuwe (uitwisselings)kansen • Amsterdam ligt op korte afstand van landelijk groen, de zee en het IJsselmeer; oer-Hollands gebied met cultuurhistorische waarde • Het huidige regionale OV-netwerk vormt een goede uitgangspositie om stad en ommeland verder te verbinden

Speelt in op de coronacrisis (impact & trends) • Door corona stond de kansengelijkheid en het individueel welbevinden onder druk; het belang van een veilig maatschappelijk heenkomen (letterlijk en figuurlijk) werd voor nog meer mensen voelbaar. Dat leidt tot een groter draagvlak voor een een maatschappelijk systeem dat meer verbinding en nietfinanciële waarde brengt • Een regionaal georiënteerde economie is minder afhankelijk van internationaal personen- en goederenverkeer, wat minder kwetsbaar maakt voor internationale onrust en/of pandemieën • Benutting van door coronacrisis aangejaagde regionale samenwerking in zorg en geactiveerde vrijwilligersnetwerken • Een hernieuwde oriëntatie op de regio en eigen wijk biedt een vruchtbare bodem voor lokaal ondernemerschap, en algemener een 29 verschuiving van generiek en anoniem naar karaktervol

Omschrijving

Terug naar de inhoudsopgave

HOOFDSTUK 1

HOOFDSTUK 2

HOOFDSTUK 3

De impactanalyse beschrijft de mogelijke gevolgen van COVID-19, nu en in de toekomst

Drie vergezichten voor 2030 schetsen steeds een ideale metropool

Handelingsperspectief voor 2022-2025 grijpt in op de huidige ontwikkelingen

Hoe ziet Amsterdam er in 2022-2025 uit zonder grote koerswijzigingen en wat doet dat met belangrijke doelen voor de stad?

Hoe zou Amsterdam er in 2030 uit kunnen zien als er actie wordt ondernomen, en hoe is dat mede door COVID-19 anders dan vandaag?

Welke interventies vanuit de gemeente zijn nodig per vergezicht om de kansen en bedreigingen van de coronacrisis te adresseren?

Kijken daarbij naar stand van de stad voor COVID-19 en zowel korte als middellange termijn impact van de crisis (a.d.h.v. scenario's)

Nemen daarbij drie verschillende vergezichten om keuzes voor de stad Amsterdam te articuleren

Houden daarbij ook rekening met de ruimtelijke en financiële middelen van de gemeente 30

Hoofdstuk 3 — Handelingsperspectief

Vergezichten

Handelingsperspectief

Kansen

Voor ieder vergezicht zijn specifieke kansen ontstaan in de context van de coronacrisis

Kansen

Ontmoetingsmetropool

Regionale metropool

De digitale wereld komt tijdens de coronacrisis in een echte stroomversnelling; gewild én ongewild zetten we grote stappen.

In de oase van rust tijdens de coronacrisis wordt duidelijk: we willen de bezoekers terug, maar in een andere vorm.

De Amsterdamse bevolking ziet elkaar en de lokale en regionale ondernemers weer. Dit momentum kunnen we vasthouden.

Meer dan ooit is digitaal onderwijs de norm geworden. Gewenning én de adoptie van digitale lesmethoden verloopt razendsnel.

De toeristensector en horeca moet zichzelf opnieuw uitvinden, en wordt nu gedwongen tot een zoektocht naar toekomstbestendige (bedrijfs)modellen.

Regionale kwaliteit wordt weer herkend en gezocht. Er wordt weer naar de oorsprong van producten gekeken, sociaal én ecologisch. Er is een herwaardering van het regionale mkb.

In het persoonlijk contact blijkt ook veel digitaal te kunnen. Men went aan minder reizen, digitaal samenwerken en meer digitale zorg, waardoor de afhankelijkheid van (internationale) mobiliteit en woningen binnen de stad (voor bijv. studenten) afneemt.

Toekomstbestendig betekent: duurzamer, met minder overlast en een focus op kleinschalige kwaliteit in plaats van massaliteit. Bij de herstart van de sector kan een keuze worden gemaakt: wat herstarten we wel, en wat niet?

Ook het tijdelijk en gedeeltelijk verbreken van het internationaal personen- en goederenverkeer dwingt tot substitutie door regionale en nationale leveranciers.

Ook mkb'ers digitaliseren snel. De vlucht naar voren op het gebied van techniek en IT kan waardevolle productiviteitsgroei opleveren.

De afschaling van toeristische woningverhuur leidt tot een vermindering van overlast en minder druk op de woningmarkt.

En het commerciële landschap vernieuwt zichzelf, met sterke groei in innovatieve sectoren. In de stad ontstaat ook weer (fysieke) ruimte, omdat de (detail)handel en andere diensten digitaliseren.

De creativiteit en vindingrijkheid van de cultuur- en sportsector zou je willen vasthouden, zodat de stad als innovatief en cultureel centrum te boek blijft staan.

Toerisme en evenementen regionaliseren omdat (verre) buitenlandreizen nu geen optie zijn. Deze oriëntatie op 'dichtbij' kan vastgehouden worden. Er vindt een activatie en vergroting van vrijwilligersnetwerken plaats. Door COVID-19 is de samenwerking tussen regionale zorginstellingen versterkt. 31

Slimme metropool

Vergezichten

Handelingsperspectief

Horden

Om de vergezichten te verwezenlijken moeten ook horden worden genomen op de (middel)lange termijn

Horden

Ontmoetingsmetropool

Innovatie, ondernemerschap en (zakelijke) dienstverlening zit in het DNA van de stad, maar daarmee is de stad er nog niet.

Een hoogwaardige bezoekerseconomie wil iedereen, maar de randvoorwaarden daarvoor zijn nog niet gecreëerd.

De valorisatie van kennis en innovaties kan veel sterker; er zijn nog onvoldoende effectieve ecosystemen waar kennis en ondernemerschap elkaar ontmoeten, bijvoorbeeld op co-creatieplekken en incubators met (sociale) kruisbestuiving.

Toeristenstromen concentreren zich in het centrum, en er zijn nog geen goede middelen om hen te spreiden (push).

De digitale wereld en infrastructuur zijn vaak in de handen van Amerikaanse techreuzen, die ook talent wegkapen (braindrain uit academische wereld en start-ups). Tijdens de coronacrisis versterkten zij hun positie. En problematisch voor een kennisstad: de onderwijskwaliteit staat onder druk (o.a. po, vo en mbo). Recente digitalisering dreigt bovendien sommige groepen te benadelen. Tot slot is het internationale reissysteem niet duurzaam, gericht op massatoerisme, en belastend voor de stad, en blijkt kwetsbaar tijdens COVID-19.

Andere wijken trekken onvoldoende bezoekers (pull). Bewoners en ondernemers profiteren nog onvoldoende van de stedelijke bezoekersstromen. En aanbod buiten de centra ontwikkelen kent grote aanloopverliezen. Het aanbod is bovendien vaak nog laagwaardig en gericht op grote groepen. Ook dat maakte kwetsbaar tijdens de coronacrisis. De bezoekerseconomie vervuilt bovendien; het vele vliegen is schadelijk. Dat komt mede door het grote aantal bezoekers dat van ver komt, in plaats van de buurlanden.

Ook zijn bezoekerssectoren relatief weinig innovatief en daardoor kwetsbaar (bijv. tijdens een pandemie of recessie).

Regionale metropool Het oog voor de regio is sinds de coronacrisis weer terug. Maar voor systemische verandering is meer nodig dan wens en waardering. Op dit moment is er onvoldoende ruimte en geld voor de energietransitie (duurzaam & zelfvoorzienend). Ook is het elektriciteitsnetwerk nog niet berekend op stevige groei. De lastenverdeling is nog niet (eerlijk) gekozen. Circulair ondernemen en consumeren blijkt vaak ingewikkeld en/of duur. Afvalstromen lopen vaak internationaal, wat tijdens crises (zoals nu) kwetsbaar maakt. Het onderwijs biedt nog onvoldoende (gelijke) kansen. Het praktijk-/vakonderwijs is niet altijd zo robuust als gehoopt, en leidt niet genoeg vakmensen op. Zonder effectieve bijen omscholing, sluit het arbeidsaanbod niet duurzaam aan op de arbeidsvraag.

Ook is er niet voor iedere (midden)groep een goede toegang tot de woningmarkt. 32

Slimme metropool

Vergezichten

Handelingsperspectief

Horden: kansenongelijkheid

Belangrijke horden op het gebied van kansengelijkheid; gerichte interventies zijn essentieel voor verbetering

Algemene ingrepen

Specifieke ingrepen per vergezicht

Sommige ingrepen zijn in ieder vergezicht noodzakelijk. De nadruk ligt op grip op het leven en sociale inbedding voor iedereen. Zo wordt ook ieders (arbeids)potentieel benut, wat essentieel is voor het verdienvermogen. Zonder ingrepen staan de toekomstige arbeidsparticipatie en productiviteit onder druk.

Sommige gamechangers die nodig zijn om de vergezichten te verwezenlijken, hebben ook sterke invloed op kansengelijkheid; de relevante gamechangers zijn op de volgende pagina's te herkennen aan het kansgelijkheidsicoon. Icoon bij relevante gamechangers per vergezicht

Toelichting op de volgende pagina

De coronacrisis heeft impact op tal van fronten, maar de kansengelijkheid wordt disproportioneel hard geraakt (zie de eerdere impactanalyse). Meer dan bij andere thema's geldt dat schade moeilijk in te halen is, zeker bij onderwijs- of arbeidsmarktdeelname. Daarom zijn ingrepen noodzakelijk.

Vergezichten

Handelingsperspectief

Horden: Kansenongelijkheid

Een selectie van algemene interventies op het gebied van kansengelijkheid kan bijdragen aan ieder vergezicht Onderwijs

Arbeidsmarkt & levenslang ontwikkelen

Gezondheid & leefstijl

•

• •

Voorschoolse educatie voor alle Amsterdamse kinderen (2-4 jaar): beperken van (taal)achterstanden en vroege segregatie – leidende rol gemeente Vroegschoolse educatie voor specifieke doelgroepen versterken (4-6 jaar): zelfde motivatie Scholen met kwetsbare groepen versterken – Ongelijk investeren: relatief meer (digitale) middelen voor scholen met kwetsbare populatie – Kwaliteit van docenten: ontwikkeling van docenten op scholen voorop stellen (o.a. opleidingen en uitwisseling tussen scholen) (Digitale) werkplek voor iedere po-/vo-leerling: bijv. toegankelijke bibliotheken/(huiswerk)instituten Latere definitieve niveauselectie in vo: – Meer brede brugklassen: met meerdere niveaus – Doorstroom/stapelen stimuleren: optimale benutting van potentieniveau leerlingen; daartoe minder categorale vmbo's, havo's en gymnasia Extra (bij)les voor kwetsbare groepen in vo: bijv. huiswerkbegeleiding, bijles en/of zaterdagschool Voorbereiding op maatschappelijke deelname in voortgezet onderwijs: – Actief faciliteren van keuzeproces richting beroepsonderwijs: voorkomen van uitval en stimuleren keuzes voor kansrijke sectoren – Discriminatie & radicalisering tegengaan: met lesmethoden/coaching (zachte deel) en waar nodig disciplinair (harde deel)

•

Effectieve omscholing bevorderen: – Omscholingsloket: vereenvoudigen en inzichtelijk maken van (regionale en nationale) web van scholingsregelingen – (Gedeeltelijke) financiering bieden van opleidingen indien nodig (bijv. rentevrije lening) Betere aansluiting werkzoekenden op arbeidsmarkt: – Van-werk-naar-school-naar-werkprogramma faciliteren: vaardigheden in kaart brengen (vaardigh.paspoort), vaardigheden verbreden, en gepersonaliseerd begeleiden naar nieuw werk – Vaardighedenpaspoort opzetten: op regioniveau en in overleg met bedrijfsleven voor kleinere afhankelijkheid van CV en arbeidsverleden Groter aanbod van 'naast-de-baan'-opleidingen: mbo's/hbo's vragen om meer korte opleidingen aan te bieden aan werkenden met sectoroverstijgende vaardigheden (bijv. digitaal werken); werkgevers vragen om werknemers tijd/budget te geven (Verplicht) taalonderwijs voor werkzoekende volwassenen die gebruikmaken van sociale voorzieningen

+ een lobby op Rijksniveau om de opmars van flexwerk te stoppen met verbeterde regelgeving/contractvormen

• •

•

Zorgpreventiebeleid: door zorgaanbieders (bijv. via GLI) en in wijken (bijv. sportvoorzieningen en garanderen van gezond voedselaanbod in omgeving); waar nodig ongelijk investeren Gezondheid en vitaliteit als deel van route naar werk: bieden van leefsstijlhulp (zachte deel) en eventuele inspanningsverplichtingen (harde deel) Zorgcapaciteit bewaken: met name in nasleep van coronacrisis (uitstel van reguliere zorg); waar mogelijk opschaling faciliteren met versnelde digitalisering Schuldpreventieprogramma: identificatie van risicosituaties en adequate hulp (bijvoorbeeld aan werknemers in getroffen sectoren en zzp'ers)

Wonen & wijken •

•

Sociaal-economische segregatie tegengaan: – Afspraken over toewijzing sociale huurwoningen: zoveel mogelijk mengen van inkomensgroepen en kwetsbare huishoudens – Gemengde samenstelling van woningen in alle wijken: door nieuwbouwsturing en afspraken met corporaties en particuliere partijen Investeren in openbare ruimte: kwaliteit en veiligheid van woonomgeving in iedere wijk op peil

34 De ingrepen op deze pagina zijn mede gebaseerd op het G4 voorstel tegen kansengelijkheid (2020)

Algemene ingrepen voor kansengelijkheid waarbij de gemeente kiest, stimuleert en/of financiert

Vergezichten

Handelingsperspectief

Overzicht van gamechangers

De gemeente aan zet: gamechangers om Amsterdam, samen met de regio en het bedrijfsleven, te vernieuwen Sterke relatie met kansengelijkheid

Massieve digitaliseringsslag in onderwijs, zorg en het mkb

Ontmoetingsmetropool A

Focus op Nederland en buurlanden bij het aantrekken van bezoekers

Grootschalige omscholing van krimpnaar groeisectoren (digitaal/energie)

Regionale metropool A

Volwaardige culturele en sociale voorzieningen in iedere (woon)kern

Hogere kwaliteit en kleinschaliger aanbod; meer voorzieningen

Stadsuitbreiding in noorden, westen en oosten met metro in die richtingen; behouden van woningaanbod in stad

Versterken van ecosystemen voor innovatie en valorisatie op topthema's

Activiteiten spreiden over stad door monitoring en (fiscale) push

Versterking van beroepsonderwijs, ook voor grootschalige omscholing

Meer natuur rond innovatie-/werkhubs en natuurinclusieve wijken

Buurten met onderscheidend imago waarin ook inwoners profiteren

Steun en (fysieke) ruimte voor regionaal ondernemerschap (MKB)

Innovatie-as Amsterdam Zuid – Schiphol – Hoofddorp versterken; o.a. upgrade Zuid en NZ-lijn tot Hoofddorp

Schaalsprong (binnen)stedelijke duurzame mobiliteit, ook 's nachts; o.a. sluiten Kleine Ring en NZ-lijn tot Schiphol

Circulariteit accelereren door sturing van product-/afvalstromen

Energietransitie versnellen met innovatieve energiebronnen/-dragers

Veiliger en leefbaarder wijken door sturing bezoekerstypen en slaaplocaties

Uitrol van decentraal energiesysteem versnellen en faciliteren 35

Slimme metropool

Vergezichten

Handelingsperspectief

Slimme metropool

Relatie met COVID-19/pandemieën Belangrijkste motivaties

Slimme metropool: de stad als groene, gedigitaliseerde, Europese innovatiehub met scholing als drijvende motor Sterke relatie met kansengelijkheid

Massieve digitaliseringsslag in onderwijs, zorg en het mkb

Aanjagen van benutting data en (waar nuttig) digitale interacties in onderwijs, zorg en mkb. Programmeerlessen op iedere school. Garanderen toegankelijkheid voor alle leerlingen/patiënten. Minder afhankelijk van fysiek contact; rechttrekken digitale ongelijkheid in coronacrisis Wendbare en weerbare economie (verdienver.); wel bewaken van toegankelijkheid (kansengel.)

Grootschalige omscholing van krimpnaar groeisectoren (digitaal/energie) Omscholing voor werkenden in krimpsectoren (bijv. bezoekerseconomie). Baangaranties voor prioriteitssectoren (o.a. energietransitie en techniek). Korte opleidingen worden (deels) gefinancierd. Krimp van aantal banen in bezoekerseconomie en contactintensieve sectoren Benutten arbeidspotentieel (verdienvermogen); breed de kans bieden mee te doen (kansengel.)

Versterken van ecosystemen voor innovatie en valorisatie op topthema's

Actief verbinden van kennis en ondernemerschap op thema's als ICT/AI en Life Sciences & Health. Plek voor leidende instituten (bijv. GAIA-X en eerder EMA). Ontwikkeling van co-creatie/valorisatiehubs.

Station Zuid versneld als internationale treinhub. Doortrekken N/Z-lijn tot Schiphol. Internationale woon/werklocaties in Hoofddorp, Schiphol-N. en Schinkelkwartier. Digitale infrastructuur zoals datacenters.

Inspringen op thema's die zeker sinds COVID-19 wereldwijd een enorme vlucht nemen

Minder 'proppen' in overbelast mobiliteitssysteem. Internat. treinen als vliegalternatief Verbinding buitenland en kenniscentra (verdienv.), kennis-/innovatie-agglomeratie versterken (")

Kennis en kunde valoriseren (verdienvermogen)

Innovatie-as Amsterdam Zuid – Schiphol – Hoofddorp versterken

Meer natuur rond innovatie-/werkhubs en natuurinclusieve verdichting Transformatie van landbouwgrond naar natuur rond woon-, werk- en innovatielocaties. Verbeteren van leefomgeving in (binnen)stad door natuurinclusiever te ontwikkelen. Meer woningen door verdichting. Sterke behoefte aan ontspanningsopties in de natuur; bewustzijn van gebrek aan groen in stad Goede leefomgeving (leefbaarheid/welbevinden); helpt ook talent te trekken (verdienvermogen)

Energietransitie versnellen met innovatieve energiebronnen/-dragers Duurzame en ruimte-extensieve energiebronnen benutten, zoals importwaterstof en het starten van een publiek debat over bijvoorbeeld kernenergie op lange termijn. Verduurzamen van woningvoorraad. Momentum voor duurzaamheidsthema Verduurzamen zonder drastische beperkingen energieverbruik (verdienv.) en landschap (leefb.) 36

Sterkste relatie met pandemie

Vergezichten

Handelingsperspectief

Ontmoetingsmetropool

Relatie met COVID-19/pandemieën Belangrijkste motivaties

Ontmoetingsmetropool: meer waardevolle bezoekers, buurten profiteren en de binnenstad wordt leefbaar Sterke relatie met kansengelijkheid

Sterkste relatie met pandemie

Focus op Nederland en buurlanden bij het aantrekken van bezoekers

Activiteiten spreiden over stad door monitoring en (fiscale) push

Amsterdam Zuid als internationale treinhub. Lobby voor versterking van treinverbindingen met Duitsland en België. Synergie met kwaliteitsverhoging: uit buurlanden meer interesse in zorggebruik in Nederl.

Push door locatieafhankelijke toeristenbelastingen, parkeertarieven en OV-kosten. Beddenplan voor de hele MRA. Goed gebruik van crowd data is hieraan ondersteunend. Specifieke buurten promoten.

Internationaal personenverkeer blijft onzeker, en momentum voor duurzaamheid Robuustheid van economie tijdens pandemieën (verdienv.), minder verre reizen (duurzaamheid)

Vasthouden van veel leefbaardere en rustigere stad tijdens coronacrisis Druk op stadscentrum verlagen (veiligheid & leefbaarheid)

Hogere kwaliteit en kleinschaliger aanbod; meer voorzieningen Van generiek en laagwaardig naar uniek, kleinschalig en hoogwaardig (cultuur, diensten). Individuele ervaringen. Opschalen aanbod specialistische zorg (UMCs) en niet-noodzakelijke luxezorg. Kwetsbaarheid van massatoerisme bleek, zowel uit corona-oogpunt als qua economische conj. Robuustheid van economie tijdens pandemieën (verdienv.), minder massaliteit in stad (leefbaarh.)

Buurten met onderscheidend imago waarin ook inwoners profiteren Actief sturen op toegevoegde waarde van activiteiten en bijdrage aan de buurt, bijvoorbeeld met stage- en werkplekken. Imago van buurten promoten om meer bezoekers te trekken. Spreiding van bezoekers maakt binnenstad leefbaarder en voorzieningen minder kwetsbaar Leefklimaat in wijken verbeteren (leefbaarheid), baten van bezoekerseconomie verdelen (kansen.)

Schaalsprong (binnen)stedelijke duurzame mobiliteit, ook 's nachts Noord-Zuidlijn naar Schiphol (niet Hoofddorp) en sluiten Kleine Ring. Frequentie metro's omhoog. Aanbod van deelfietsen en elektrische scooters in stad opschalen. Nachtelijk OV naar de regio. Vasthouden van veel leefbaardere en rustigere stad tijdens coronacrisis Spreiding van toeristen mogelijk maken (leefb.), iedere woon-/werkkern bereikbaar (kansengel.)

Veiliger en leefbaarder wijken door sturing bezoekerstypen en slaaplocaties Minder woningverhuur en andere slaapplekken in woonwijken. Veiligheid in wijken strikter handhaven (hogere boetes toeristen). Hogere toeristenbelasting en parkeertarieven bezoekers. Vasthouden van veel leefbaardere en rustigere stad tijdens coronacrisis Leefklimaat wijken verbeteren (veiligh. & leef.), druk op woningmarkt verlagen (kansengelijkheid) 37

Vergezichten

Handelingsperspectief

Regionale metropool

Relatie met COVID-19/pandemieën Belangrijkste motivaties

Regionale metropool: de stad en regio is weer voor iedereen, duurzaam en met lokaal ondernemerschap Sterke relatie met kansengelijkheid

Volwaardige culturele en sociale voorzieningen in iedere (woon)kern

Iedere (buiten)wijk toegang tot cultuur, sport en zorg. Herverdeling subsidies van topinstellingen naar sport en lokale initiatieven. Veilig leefklimaat bouwen dat kansen creëert en niet teniet doet. Toeristen spreiden. Vasthouden van leefbaardere en rustigere stad tijdens crisis; deconcentratie van activiteit Goede voorzieningen in iedere wijk (kansengel.), veilige en leefbare omgevingen creëren

Stadsuitbreiding in noorden, westen en oosten, behouden woningen in stad Extra (gezins)woningen, ook buiten de stad (o.a. voor middengroepen), o.a. in/richting Zaanstad, Purmerend en Almere Pampus, mét metro. Ook sluiting van Kleine Ring. Diversiteit van stedelijk woningaanbod bewaken. Kleinere afhankelijkheid van stadshart gewenst, en deconcentratie van activiteiten en mensen Woningen voor alle groepen (kanseng.), iedere woon-/werkkern bereikbaar (verdienv./kanseng.)

Versterking van beroepsonderwijs, ook voor grootschalige omscholing

Circulariteit acceleren door sturing van product-/afvalstromen

Mbo/hbo-docenten naar de stad trekken met een woongarantie. Baangarantie scholieren/omscholers cruciale opleidingen (bijv. ICT'ers / installateurs energietransitie). Skillspaspoort (kleiner effect CV).

Baseren op Amsterdam Circular 2020-2025 Strategy. Faciliteren van de circulaire regio: bijvoorbeeld voedselafval naar kwetsbaren, tweedehandswinkels. Herbruikbare materialen in de bouw verplichten.

Bewaken van kansen van praktisch opgeleiden op arbeidsmarkt cruciaal, en omscholing nodig Benutten arbeidspotentieel (verdienv.), iedereen kans op arbeidsparticipatie bieden (kanseng.)

Kwetsbaarheid van internationale goederenverkeer; regionaliseren van (product)stromen Verkleinen afval-/productstromen (duurzaamh.), nieuwe verdienmodellen creëren (verdienverm.)

Steun en (fysieke) ruimte voor regionaal ondernemerschap (mkb) Een divers mkb steunen, o.a. daartoe aanwijzen van (winkel)ruimte. Geen kinderdagverblijven in private equity-handen. Regionale productie door mkb (ook maakindustrie; à la circulair/3D-printen) stimuleren. Verkleinen afhankelijkheid van buitenland, en voldoen aan behoefte aan Local for Local Verschuiven van internationalisering/ketens naar lokaal mkb voor brede welvaart (kansengelijkh.)

Uitrol van decentraal energiesysteem versnellen en faciliteren Anticiperende uitbreiding van energienetwerk in samenwerking met netbeheerders. Toestaan van transformatie van landbouwgrond in energieparken. Particuliere initiatieven renteloos financieren. Herwaardering van strategische autonomie in kritieke sectoren Transitie naar duurzame energievoorziening (duurzaamheid) 38

Sterkste relatie met pandemie

Vergezichten

Handelingsperspectief

Schaarste van ruimte en geld

Ruimte en geld zijn buitengewoon schaars, met een groot risico op geldtekorten in het worst case-scenario Schaarse ruimte

Schaars geld

Huidige verdeling van ruimte (CBS 2015, zonder zee)

Begroting van 2020 vóór COVID-19

12%

11%

21% Bebouwd (wonen)

13% 6%

60% 7% 3% 21%

10%

41% 6%

12%

Infra Recreatie Landbouw Bebouwd Natuur (werken/overig)

Nederland

21%

Groot-Amsterdam

25%

Amsterdam

Binnenwater

• Amsterdam is ten opzichte van heel Nederland dicht bebouwd: circa 30%-50% (regio-stad) bestaat uit woningen, kantoren, etc. • Buiten bebouwing bestaat er veel landbouw (12-40% stad-regio) en weinig natuur (2-3%); er is 6 tot 12x zoveel landbouw als natuur • Er is geen onontgonnen en weinig braakliggend terrein, dus er is nauwelijks 'vrije' grond voor extra woningen of energieopwekking; iedere nieuwe benutting van grond betekent dus herverdeling

• • • • • •

Jaarlijkse Gemeentebegroting van circa €6,3 miljard Circa 50% Rijksbijdrage en 50% eigen inkomsten (vooral uit grond en bezoekers, dus parkeergelden/toeristenbelasting) Grote uitgaven aan werk (~€1 mrd), zorg (~€1 mrd), grond / wonen (~€1 mrd), mobiliteit (~€0,5 mrd), onderwijs en duurzaamheid Reserves van ruim €8 miljard, maar slechts ten dele vrij benut-/ besteedbaar: niet volledig liquide én vaak gefixeerde bestemming Algemene reserves (~€250 mln) vrij besteedbaar voor crisissituatie Verliezen AEB worden opgevangen door eigen voorziening

COVID-impact op korte termijn (2020) • •

Directe impact op begrotingssaldo van circa ~€250 miljoen door misgelopen inkomsten (bezoekers) en hogere uitgaven (crisis) Begrotingstekort is gedicht door compensatie Rijksoverheid (~50%) en benutting van algemene reserves (~50%)

COVID-impact op middellange termijn (2022-2025)1 •

Best case-scenario: ~€50 mln negatieve impact in 2023, algemene reserves herstellen volgens plan naar niveau van 2019 Worst case-scenario: niet-gedicht tekort van ~€300 mln tot zelfs ~€525 mln bij krimp Rijksbijdrage zoals na vorige crisis. Algemene reserves raken op.

• Geen directe impact van COVID-19, wellicht wel herbezinning over ruimtelijke behoeften (bijv. ruimer wonen, meer groen dichtbij)

•

Het is 'of of' qua ruimte: ambities die om fysieke ruimte vragen (bijv. meer natuur, duurzame energie zelf opwekken, extra woningen, eigen voeding verbouwen) gaan dus per definitie ten koste van elkaar

Het is 'of of' qua geld: ambities die om investeringen vragen (bijv. de energietransitie, een boost van het onderwijs/de zorg of digitalisering) gaan dus per definitie ten koste van andere uitgaven/investeringen 39 1. Indicatieve inschattingen

6% 5% 3 3%

Vergezichten

Handelingsperspectief

Verdeling van ruimte

Slimme metropool

Ontmoetingsmetropool

Regionale metropool

Werk-/innovatiehubs: herbestemming van panden voor co-creatieplekken en startup incubators, bijvoorbeeld in Centrum, Zuidas, Haven en Noord

Cultuur en horeca: binnen en buiten het centrum ruimte voor kleinschaligere horeca, cultuurlocaties en congrescentra

Energieopwekking: zelfvoorzienend energiesysteem gebaseerd op wind en zon; transformatie van landbouw naar energieparken

Nieuwe (recreatie)natuur: transformatie van landbouwgrond in natuur en groen in binnenstad

Mobiliteit: uitbreiding bestaande mobiliteitshubs en ruimte voor stedelijk openbaar vervoer (bus, tram, metro & trein)

Nieuwe woonlocaties: extra woonwijken, vooral in middensegment, richting het noorden, westen en oosten (ook buiten de gemeentegrenzen)

Energieopwekking: aanzienlijk minder plek voor uitbreiding (duurzame) energieopwekking op land met wind- en zonne-energie Nieuwe grondgebonden woningen: minder plek voor met name eengezinswoningen (door nadruk op verdichting en extra natuur)

Locaties voor massatoerisme: (gedeeltelijke) herbestemming bij 'massalocaties' (bijv. Wallen, rond Leidseplein) van bijv. generieke toeristenwinkels Binnenstedelijke woningen: druk op woningmarkt blijft bestaan

Woningen door verdichting: bijvoorbeeld door transformatie van bezoekers-/winkellocaties

(Export)landbouw: maakt plaats voor woonlocaties en energieopwekking Nieuwe (recreatie)natuur: inzet op zelfvoorzienend energiesysteem vergt deprioritering van uitbreiding natuur- en recreatiegebieden

+ Meer dan voor coronacrisis Minder dan voor coronacrisis 40

Schaarse ruimte: vergezichten maken verschillende trade-offs rond landgebruik in Amsterdam en regio

Vergezichten

Handelingsperspectief

Verdeling van geld

Slimme metropool

Ontmoetingsmetropool

Regionale metropool

Internationale mobiliteit: Zuid als internationale treinhub en Noord-Zuidlijn naar Hoofddorp1

Internationale mobiliteit: Zuid als internationale treinhub en Noord-Zuidlijn naar Schiphol1

Onderwijs/innovatie: investeren in (internationaal) talent en steun aan kennis- en innovatiehubs

Binnenstedelijke mobiliteit: sluiten Kleine Ring en mobiliteitsaanbod vergroten (frequentie, nachten)1

Digitalisering: steun aan onderwijs, zorg en mkb

Leefbaarheid en veiligheid: schone stad, faciliteiten (bijv. wc's), handhaving op straat

Regionale mobiliteit: verbinding van regionale woon-/werkkernen via OV (o.a. doortrekken metro)1 Energietransitie: uitbreiding regionale opwekking duurzame energie1; uitbreiding klimaatfonds Onderwijs en omscholing: versterken (vak)onderwijs, creëren baangaranties kritieke sectoren en aantrekken van docenten in mbo/hbo Zorg- en sportvoorzieningen: sterk in iedere wijk

Cultuur: meer subsidies aan (top)instellingen

Sociale steunregelingen en voorzieningen: afschaling van gemeentelijke voorzieningen naar landelijk gemiddelde niveau

Versnelde verduurzaming van energiesysteem: minder middelen voor snelle verduurzaming door grote infrastructurele ingrepen

Zorg- en sportvoorzieningen: geen groei van uitgaven aan (jeugd)zorgprogramma's en sport

Innovatie en digitalisering: minder financiële ondersteuning van kennis- en innovatiehubs en digitalisering van onderwijs, zorg en overheid

Natuur: behoud en omzetting landbouw naar natuur

(Top)cultuur: minder budget voor (top)instellingen Innovatie en digitalisering: minder financiële ondersteuning van kennis- en innovatiehubs en digitalisering van onderwijs, zorg en overheid

+ Meer dan voor coronacrisis Minder dan voor coronacrisis

1. Waarschijnlijk aanvullende investeringen vereist vanuit Europese (corona)herstelfondsen en/of Rijksoverheid

Schaars geld: nieuwe investeringen gaan vrijwel altijd ten koste van andere begrotingsposten

Vergezichten

Impact op doelen

Uiteindelijke impact van vergezichten: trade-offs, dus niet ieder vergezicht blinkt op dezelfde manier uit Kansengelijkheid

Volop ruimte voor economie, omscholing en innovatie in onderwijs & zorg, maar geen herverdeling van investeringen

Duurzaamheid

Verduurzaming door digitalisering en (technologische) innovatie

Verdienvermogen

Veiligheid & leefbaarheid

(Individueel) welbevinden

Systeem ingericht op maximale (financiële) toegevoegde waarde; in dit vergezicht de grootste bijdrage aan brp/bbp Meer natuur rond stad en innatuurinclusieve woonwijken; wel gentrificatie van stad en versterking van bubbles-effect Differentiatie tussen groepen; hogeropgeleiden bloeien, kwetsbaarder groepen ervaren nog steeds problemen

Ontmoetingsmetropool Verhoogde werkgelegenheid voor praktisch opgeleiden, kansen op stages, en meer (specialistische) zorg Veel internationale bezoekers, maar zo veel mogelijk focus op treinverkeer; minder focus op grote transitieinvesteringen Benutting kansen bezoekerseconomie; veel arbeidsvraag; in dit vergezicht de hoogste gemeenteinkomsten Mitigatie van nadelen van bezoekersstromen (o.a. door doelgroepensturing), maar nog steeds drukte in stad Verbetering van aantrekkelijkheid / kwaliteit van wijken (o.a. spreiding (cultuur)aanbod)

Regionale metropool Focus op onderwijs en werk, ook voor lageropgeleiden, o.a. door begeleide omscholing en meer focus op skills i.p.v. CV Volledige, duurzame herinrichting van economisch systeem en energiesysteem

Regionale oriëntatie en minder nadruk op winst/groei leidt tot een kleinere verdiencapaciteit; gemeentefinanciën uitdagend Versterking van sociale netwerken in buurten; minder concentratie van mensen/woningen Verbeterde leefstijl en (vrijwilligers)steun vanuit wijken; minder 'grotestedenproblematiek'

Indicatieve score van stand van stad in 2030 – voor discussie! 42

Slimme metropool

EINDE VAN DOCUMENT Terug naar de inhoudsopgave

De stad staat voor grote keuzes – welke richting slaat u het liefst in?

bcg.com

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9958915/1