A - 23 Zorg (35) 05. 210511 Collegereactie op advies Cilëntenbelang Toekomst

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Cliëntenbelang Amsterdam mevr. D. Lauria p/a INIT gebouw Jacob Bontiusplaats 9 1018 LL Amsterdam Email: info@cliëntenbelangamsterdam.nl

Datum

26 mei 2021

Ons kenmerk Uw kenmerk Behandeld door Onderwerp

21-005/DL s.vanderstappen@amsterdam.nl Onze reactie op uw advies op de Toekomstvisie Sociaal vervoer

Bijlage(n)

Geachte mevrouw Lauria, Allereerst spreken wij onze waardering uit dat u de afgelopen maanden serieus werk maakt om met ons mee te denken over de toekomst van het sociaal vervoer. Wij danken u bij deze ook voor uw uitgebreid schriftelijk advies op de Toekomstvisie en op de twee besparingsscenario’s. Vooraleer in te gaan op uw vragen en adviespunten, herhalen wij kort de kern van de Toekomstvisie: 1. Ouderen en burgers met een beperking kunnen zich zoveel mogelijk zelfstandig verplaatsen in Amsterdam. 2. Hiertoe blijven we onze wettelijke Wmo-taak uitvoeren. Voor een financieel houdbaar AOV, vooral voor degenen die er echt van afhankelijk zijn: 3. Zetten we de weg in van minder AOV naar meer OV dat steeds inclusiever wordt. 4. En dagen we ondernemers en burgers uit om bij te dragen aan lokale vervoersoplossingen. U schrijft ons dat het “verdedigbaar is” om de instroom in beschermd vervoer stop te zetten, alsook dat een kilometerbeperking “niet belemmerend” hoeft te zijn. U geeft aan dat uitvoering van de visie op een aantal pijnpunten kan stuiten. U bent bezorgd over de haalbaarheid van onze toegankelijkheidsambities in het OV en de openbare ruimte. Wij behandelen uw adviespunten in de volgorde van uw brief. Voor de duidelijkheid benoemen wij eerst verkort uw reactie (cursief), waarna u vervolgens ons antwoord leest:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 mei 2021 Kenmerk Pagina 2 van 5

Afschaffen beschermd vervoer en kilometermaximering U heeft begrip voor de afschaffing van beschermd vervoer, zolang er niets wijzigt aan de indicatie van 75-plussers met een mobiliteitsbepreking. U heeft moeite met de kilometermaximering wanneer deze raakt aan de mobiliteitsbehoefte van de reiziger. U vraagt of wij onderzoek hebben gedaan naar het reisgedrag van de gebruiker. U vindt een te grote beperking van de reiskilometers geen serieus alternatief. Wij begrijpen uw reactie om niet ondoordacht over deze maatregelen te beslissen. Voor de visie hebben wij uitgebreid onderzoek gedaan naar het gebruik van het AOV. Wij hebben een representatieve steekproef gebruikers geënqueteerd en diverse malen gesproken met belangengroepen en gebruikers. Het klopt dat wij niet alles weten over het reisgedrag van de ruim 30.000 actieve gebruikers. Dit onderkennen wij ook in de visie. Daarom zullen wij nog nader inzoomen op de vervoersbehoefte van degenen die meer dan 1500 km per jaar met het AOV reizen. Wij citeren hierbij op pag. 16 van de Toekomstvisie: “We weten niet precies welke vervoersbehoefte schuil gaat achter deze groep. We gaan onderzoeken om wie het gaat en welke alternatieve (en minder dure) vervoersoplossingen mogelijk zijn.” De voorgestelde maatregelen zijn geen bezuinigingen, maar dienen om structureel grip op de kostenstijging te houden.

De voorstellen passen binnen de beginselen van de Wmo en zijn gangbaar beleid in het overgrote deel van de Nederlandse gemeenten. Actief stimuleren naar OV U staat achter activerend openbaar vervoer beleid maar waarschuwt voor overspannen verwachtingen. Naar uw mening laat de toegankelijkheid van het OV nog te wensen over. Dat is te veel gericht op massa en snelheid. U adviseert ‘verleiden en positieve beleving’ boven ‘dwingen met het riscio op een negatieve beleving’. We zijn het met u eens dat positieve ervaringen eerder resulteren in gedragsverandering en dan ook de voorkeur verdienen. De vrijheid en plezierige reisbeleving van het OV werken beter om de overstap mogelijk te maken. Daar zal de Vervoerregio in samenwerking met de gemeenten ook actief op inzetten. Samen werken we aan een rijk stimuleringspakket om de overstap zo soepel mogelijk te maken. Denk in dit verband ook aan de Ov-coach en reisassistentie op knooppunten. Daarbovenop zetten we ook in op bewustwording, niet alleen van reizigers maar ook van personeel en medereizigers zonder beperking. We begrijpen dat de overstap niet voor alle reizigers meteen vanzelfsprekend is. Het is een strategie waar we dan ook meerdere jaren voor zullen uittrekken. Wij verwijzen naar het uitvoeringsprogramma van het Beleidskader Inclusieve Mobiliteit van de Vervoerregio.

We begrijpen dat u zich zorgen maakt over de toegankelijkheid van het OV. Daartegenover staat dat het OV de afgelopen jaren tientallen miljoenen heeft geïnvesteerd in betere toegankelijkheid. Op veel trajecten kunnen Amsterdammers zonder drempels met het OV reizen. Dat worden er in de toekomst alleen maar meer. Eerder is inderdaad ingezet op hoogwaardige en snelle lijnen. Inclusief en toegankelijk staan nu hoog op de agenda en daar willen we de komende jaren invulling aan geven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 mei 2021 Kenmerk Pagina 3 van 5

Sturen op rechtmatig gebruik U staat voor rechtmatig gebruik van het AOV. Aan de andere kant vindt u dat cliënten niet de dupe mogen zijn van de complexe vervoersregeling van de zorgverzekeraars. Primair willen wij natuurlijk ook niet dat burgers ‘lijden’ onder complexe vervoersregelingen. In die afweging hebben wij “oneigenlijke ritten” in het AOV gedoogd. Gevolg is dat de gemeente altijd de rekening betaalt vanwege de lage drempel, de lage prijs en het gemak van het AOV. Meer dan voorheen dwingt de budgettaire werkelijkheid ons wel om te sturen op ritten waar andere wettelijke regelingen voor bestaan. In het nieuwe contract per 1/08/22 willen we dit waarmaken: aan de voorkant middels contractafspraken met de vervoerder, aan de achterkant door de gebruikers hierop aan te spreken en bij herhaling maatregelen te treffen. Inclusie U vraagt zich af of onze theoretische beschouwing over inclusie in de praktijk wel werkt. Wij kunnen ons uw zorg goed voorstellen. De praktijk is altijd weerbarstiger dan de theorie. We werken nu aan een uitvoeringsagenda om de visie concreet te maken. Ook wij zullen daarbij ervaringsgewijs leren hoe maatregelen in de praktijk uitpakken. Overeenkomstig de uitgangspunten van de Wmo zullen wij burgers attenderen op voorliggende vervoersoplossingen. Het helpt daarbij dat het OV inclusiever wordt en zich meer andere vervoersoplossingen aandienen (bv.

vrijwilligersvervoer). Gedurende de uitvoering van de Toekomstvisie zullen we met elkaar in gesprek blijven. Kern van het verhaal blijft dat mensen met een mobiliteitsbeperking van A naar B kunnen reizen. Als dat niet kan met hulp uit het netwerk of een algemene voorziening, dan zal de gemeente maatwerk in de vorm van AOV verstrekken. Pijnpunten U schrijft dat we het vrijwilligersvervoer te veel benadrukken. Buurt- en vrijwilligersvervoer zijn prima maar kunnen het Wmo-vervoer niet vervangen. U wijst daarbij op de verantwoordelijkheid van de vrijwilliger-vervoerder. U twijfelt aan de toegankelijkheidsambitie van het OV. Wij volgen uw gedachtengang. Vrijwilligersvervoer kan het Wmo-vervoer niet vervangen. Alleen al het jaarlijks volume van 1,2 miljoen Wmo-ritten maakt dit schier onmogelijk. Vrijwilligersvervoer is wel een betere oplossing voor een deel van de vervoersvragen gezien haar sociale meerwaarde. Daarbij zullen wij ook uw vragen tackelen vwb de verantwoordelijkheid van de vrijwilligervervoerder. Wij verkennen momenteel het Amsterdamse vrijwilligersvervoer en peilen daarbij naar hun ambitie, alsook de kwaliteitseisen waar zij voor gaan. Eén en ander zal leiden tot een kader van voorwaarden, op basis waarvan wij vrijwilligersvervoer zullen ondersteunen.

Uw twijfel over de toegankelijkheidsambitie van het OV hebben wij reeds beantwoord in uw vraag Actief stimuleren naar OV. Het OV-systeem U stelt dat de afgelopen jaren het OV vooral de forens heeft bedient. Voor AOV-gebruikers moet fijnmazigheid en comfort terug op de agenda, waar haltes en overstappunten in het verleden juist

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 mei 2021 Kenmerk Pagina 4 van 5

geschrapt zijn. U vreest dat bezuinigingen ingevolge corona negatieve gevolgen hebben voor het OV in de periferie van de stad. Uw constatering klopt dat voorheen is gekozen voor sneller en betrouwbaarder OV. Daarmee wilden we enerzijds het OV voor grote groepen aantrekkelijker maken en anderzijds aan de besparingen van rijkswege voldoen. De afgelopen jaren is het thema inclusiviteit uitdrukkelijker op de agenda gekomen. Bij het afsluiten van een nieuwe concessie met GVB is dit daarom een belangrijk thema. De impact van corona kan mogelijk leiden tot aanvullende tekorten. We kunnen niet uitsluiten dat deze tot besparingen in het OV leiden, al proberen we die zoveel mogelijk te voorkomen. AOV U vraagt zich af waarom perceel A zo gegroeid is. Het stemt u tevreden dat perceel B behouden blijft, maar wijst daarbij ook op het risico op toestroom op het (duurdere) perceel B. We hebben geen onderzoek gedaan naar de oorzaken van het hogere gebruik binnen perceel A, maar kunnen dat voor een deel wel verklaren. De stijging van het aantal pashouders ligt vermoedelijk aan demografische en maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, meer eenpersoonshuishoudens en langer thuis wonen. Verder vermoeden we dat de hogere klanttevredenheid tot een hoger gebruik leidt. Dat horen we ook terug bij andere gemeenten.

Aanpassing OV-Doelgroepenvervoer U vindt het ‘mager’ dat we in de Toekomstvisie niet zijn ingegaan op OV/AOV-combinaties. Wij hebben de optie Flex OV en combinaties OV/AOV uiteraard wel verkend. Hoewel ze op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken, hebben wij geen succesvolle combi’s gezien in stedelijke gebieden. Dat ligt waarschijnlijk aan het relatief verfijnde OV-netwerk in steden. Omdat we er in Amsterdam niet zo veel van verwachten, hebben we deze optie niet meegenomen in de Toekomstvisie. Overigens sluit dit toekomstige pilots per definitie niet uit. Mokumflex was vanaf begin af niet goed georganiseerd. Hiervan kunnen we leren, zodat dit in een volgende pilot niet nog een keer gebeurd. Vervoerregio, gemeenten en vervoerders trekken hier samen in op en leren van elkaar. Aanbestedingen Aanbestedingen brengen ongemakken met zich mee zoals een mogelijke verandering van vervoerder, met de kenmerkende perikelen bij aanvang van het contract. Voor OV kiest de gemeente en de Regioraad voor inbesteden. U hoopt op een vergelijkbaar gevoel van eigenaarschap tav het AOV. Dat we de opdracht aan het GVB inbesteden is historisch gegroeid. Andere OV-concessies besteden we wel aan. In de zorg kiezen we voor een regisserende rol en laten de uitvoering zoveel mogelijk over aan ter zake deskundige partners.

Dit past binnen onze rol over professioneel partnerschap en geldt in feite voor alle Wmo-verstrekkingen. Uiteindelijk blijven wij als gemeente natuurlijk finaal verantwoordelijk. Daarom sturen wij onze uitvoerende partners middels inkoopvoorwaarden en contractmanagement, maar geven hen daarbij wel de professionele ruimte in de praktische uitvoering. Dat een eventuele nieuwe vervoerder opstartproblemen met zich meebrengt, is gangbaar en ons bekend. In dat geval nemen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 26 mei 2021 Kenmerk Pagina 5 van 5

we er ruim de tijd voor, en geven die ook aan de vervoerder om zich hierop voor te bereiden. De Toekomstvisie en het nieuwe vervoerscontract zijn wel aanleiding om ons te beraden op onze regierol. Of dit leidt tot een andere invulling leest u te zijner tijd in onze inkoopstrategie. De openbare ruimte U vindt dat een toegankelijke openbare ruimte onvoldoende gewaarborgd is. Buiten de ring zijn de afstanden te groot, binnen de ring is de ruimte te beperkt.U beschrijft de positie van de kwetsbare voetganger, die binnen de ring bij een OV-halte probeert te komen. Ruimte is inderdaad schaars in de stad. Met de Agenda Autoluw streven we naar minder ruimtebeslag van rijdende en geparkeerde auto’s. De verkeersveiligheid voor de kwetsbare verkeersdeelnemer (waaronder mensen met een beperking en ouderen) krijgt in deze periode volop de aandacht in Amsterdam. Dit blijkt uit diverse beleidskaders en programma’s waarin we ingaan op de voetgangers als verkeersdeelnemers: - In het Meerjarenbeleid verkeersveiligheid 2016-2021 leest u welke maatregelen onderzocht worden om de verkeersveiligheid van kwetsbare verkeersdeelnemers te vergroten. - Het beleidskader Ruimte voor de voetganger (2020) focust zich op toegankelijkheid van trottoirs. - Bij het aanleggen van zebrapaden en oversteekplaatsen volgen we de richtlijnen die zijn opgenomen in de leidraad van de Centrale Verkeerscommissie.

We werken daarbij samen met ervaren partijen zoals de ANWB en de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Binnen de ring komen veel belangen samen die de beperkte ruimte flink onder druk zetten. Gemeente Amsterdam en Vervoerregio werken samen aan een zo toegankelijk mogelijk openbaar vervoer. Daar hoort de route naar de halte nadrukkelijk bij. We delen uw zorg dat hier meer aandacht voor nodig is en houden ons aanbevolen voor uw expertise. Dank nogmaals voor uw waardevolle adviezen, die wij bij de uitwerking van de maatregelen zeer ter harte zullen nemen. In de uitvoering hopen wij nog regelmatig van uw ervaringsdeskundigheid gebruik te mogen maken. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Zorg, Jeugd en Sport

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit