A - 23 Sport en Bewegen (28) 00 Voordracht Instemmen met het gewijzigde init
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Van
De leden M. Belkasmi
Datum
06 juli 2023
Portefeuille
Sport en Bewegen
Agendapunt
23 Onderwerp
Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel verhogen gebruik van openbare sportvelden van het lid Belkasmi en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke voorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit
gezien het initiatiefvoorstel van het lid Belkasmi van 23 december 2012 en gewijzigd op 6 juli 2023; medegezien de behandeling van het oorspronkelijke initiatiefvoorstel in de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering op 31 mei 2023; I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1.
2.
te onderzoeken wat de effecten zijn van de huidige watertappunten en de uitkomsten te betrekken in de actualisatie van de referentienormen en specifiek te kijken naar: 1.1. het effect op het sport en beweeggedrag 1.2. het effect op de bezettingsgraad van de sportvelden en speeltuinen 1.3. het effect op het milieu samen met sportgerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, mogelijkheden onderzoeken tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden.
III. kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag
artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet Initiatiefvoorstel
1. Inleiding Jongeren perspectief bieden is essentieel, sport is een middel om dat te realiseren. De openbare sportvelden zijn plekken waar jongeren vaak te vinden zijn. Verschillende maatschappelijke organisaties organiseren regelmatig activiteiten voor jongeren op deze velden. Een plek waar onder andere jongerenwerkers ook het gesprek met hen voeren over allerlei vragen die ze hebben. De velden vervullen daarmee een belangrijke maatschappelijke rol als het gaat om jongeren bereiken en perspectief bieden. Deze velden vervullen ook een belangrijke rol om Amsterdammers en met name jongeren meer te laten bewegen en sporten. Het is namelijk een laagdrempelige en toegankelijke manier om een sport te beoefenen. Dat betekent dat we de uitdaging hebben om deze velden ook optimaal te benutten. De sportvelden worden minder goed gebruikt wanneer het wanneer het donker is. Een belemmering dat weg te nemen is door het plaatsen van verlichting. Daarnaast hebben enkele sportvelden geen watertappunten, zoals het voetbalveld op het NDSM en de Bongerd, de tennisbaan aan het
Gegenereerd: v1.8
1
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Rietlandterras en het basketbalveld aan de Hoogte Kadijk. Jongeren in mijn omgeving ervaren het gebrek aan een watertappunt en verlichte openbare sportvelden als belemmering om vaker te sporten. Een watertappunt kan ervoor zorgen dat Amsterdammers langer gaan sporten en zorgt er tevens voor dat minder snel wordt overgegaan tot een ongezond drankje. Zo zie ik dat jongeren in mijn omgeving bij het voetballen op het Johan Cruyff Court in Noord (wel een watertappunt) vaak niet naar de supermarkt gaan om frisdrank te halen maar bij het voetballen op het NDSMvoetbalveld (geen watertappunt) dat wel doen. Watertappunten kunnen ook leiden tot minder plastic afval omdat men flesjes kan bijvullen.[1] Dit voorstel heeft tot doel een uitwerking te geven hoe openbare sportvelden meer gebruikt zouden kunnen worden zodat Amsterdammers en in het bijzonder jongeren meer gestimuleerd worden om te bewegen en sporten. Het voorstel bevat twee punten, namelijk; 1. 2.
Verlichting bij openbare sportvelden zodat Amsterdammers in de avonduren hier gebruik van kunnen maken. Watertappunten bij openbare sportvelden zodat Amsterdammers langer blijven sporten, minder snel overgegaan tot een ongezond drankje en minder plastic afval veroorzaken.
2. Geschiedenis en het beleid Hieronder is een inventarisatie te vinden van wat er in het verleden en beleidsmatig op dit thema is gebeurd. Deze inventarisatie heeft tot doel een beeld te geven van wat dit voorstel uiteindelijk toevoegt. 2.1 Geschiedenis 2.1.1 Motie 2012[2] In 2012 is een motie aangenomen door het lid van Roemburg over de plaatsing van 150 extra drinkwaterfonteintjes of -tappunten in Amsterdam. De ambtelijke opdrachtnemer voor deze watertappunten was Waternet. De uitvoering van deze motie is goed gelopen en heeft geleid tot meer watertappunten in de stad. 2.1.2 Initiatiefvoorstel 2015 [3] In 2015 is een initiatiefvoorstel aangenomen waarin het volgende stond opgenomen in relatie tot de watertappunten: • Een inventarisatie te maken van plaatsen als parken, schoolpleinen, sportvelden, hardlooproutes, speelplekken en uitgaanspleinen waar een behoefte is aan drinkwater uit een tappunt en waar plaatsing van een drinkwatertappunt wenselijk zou zijn. • Met de eigenaren en/of beheerders van deze plaatsen een plan op te stellen hoe deze plekken te voorzien van drinkwatertappunten. In een bestuurlijke reactie daarop is aangegeven dat deze inventarisatie zal plaatsvinden en dat wordt gekeken waar er behoefte is aan een watertappunt. In de voorjaarsnota in 2016 is vervolgens € 1.2 miljoen beschikbaar gesteld voor de plaatsing van watertappunten.
Dit initiatiefvoorstel heeft geleid tot meer watertappunten op verschillende plekken in onze stad. 2.1.3 Initiatiefvoorstel 2021[4] In 2021 diende D66 een initiatiefvoorstel in. Hierin stond specifiek iets opgenomen over watertappunten bij openbare schoolpleinen. In de bestuurlijke reactie op dit initiatiefvoorstel stond tevens een update over de resultaten van het bovenstaande voorstel:
Gegenereerd: v1.8
2
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
‘’Naar aanleiding van het initiatiefvoorstel ‘Met drinkwater naar een gezond Amsterdam’ van de raadsleden Poot (VVD), Groen (GroenLinks), Duijndam (SP) en Guldemond (D66), zijn er inmiddels 300 extra drinkwatertappunten in de openbare ruimte geplaatst, o.a. op de meeste openbare schoolpleinen. De GGD Amsterdam informeert alle scholen elk jaar actief over de subsidieregeling watertappunten vanuit de Gezonde School. De subsidieregeling waar naar verwezen wordt, liep tot eind 2021. Deze regeling was gericht op schoolpleinen en dus niet sportvelden. 2.1.4. Schriftelijke vragen Nadif Sportveldverlichting[5] Hoewel deze vragen gaan over verlichting van sportverenigingen is het desondanks relevant te benoemen dat GroenLinks zich destijds zorgen maakte over de ecologische gevolgen van verlichting. Hieruit blijkt dat het gebruik van Ledverlichting minder ecologisch belastend is en dat bij de aanleg van verlichting goed wordt gekeken naar de omgeving (overlast) en er een natuurtoets plaatsvindt. Vanaf 2022 zijn er geen watertappunten meer opgenomen in de projecten, deze zijn geschrapt om de stijgende kosten van de materialen/projecten te kunnen blijven dekken. Er zijn verscheidene beleidstukken die relevant zijn voor dit voorstel: 2.2 Beleid 2.2.1 Agenda Sport en Bewegen[6] In deze agenda staat het volgende: ‘’Sport in dienst van zorg, participatie of openbare orde.
Dit zijn vormen van “sport als middel”, waarbij sport ingezet wordt bij een interventie met een ander doel dan sporten of bewegen op zich. Sport wordt preventief op verschillende terreinen ingezet; bij het voorkomen of bestrijden van overgewicht, eenzaamheid, ongezonde leefstijl, bij het afglijden naar crimineel gedrag en bij integratie. Sport wordt met succes ingezet bij verschillende gezondheids- en jeugdzorginterventies. Door vaardigheden als zeleheersing, omgaan met winst en verlies.’’ Het toegankelijker maken van sportvelden kan dus bijdragen aan preventie van allerlei andere vraagstukken. Dit initiatiefvoorstel sluit aan bij de ambitie zoals geformuleerd in de Agenda Sport en Bewegen. 2.2.2.Sportvisie[7] De visie luidt als volgt: ‘’Amsterdam is een alom erkende sportstad die uitnodigt tot (sportief) bewegen door een beweegvriendelijke en -stimulerende inrichting van de openbare ruimte, een duurzame en toegankelijke sportinfrastructuur en een rijk en divers aanbod van sport- en beweegactiviteiten voor alle Amsterdammers.’’ In de sportvisie wordt ook expliciet aangegeven dat Amsterdam een beweeg- en sportvriendelijke openbare ruimte dient te blijven realiseren. Dat past in de ambitie om openbare sportvelden toegankelijker te maken en te zorgen dat de openbare sportvelden meer worden gebruikt.
2.2.3.Beleidskader Verlichting[8] In dit document worden de kaders en richtlijnen beschreven met betrekking tot verlichting. In relatie tot sport wordt het volgende gesteld: ‘Een passende verlichting maakt dat mensen de openbare
Gegenereerd: v1.8
3
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
ruimte ook ’s avonds graag gebruiken, niet alleen om zich te verplaatsen, maar ook om te sporten of te verblijven.’’ Zoals blijkt uit de beantwoording van de schriftelijke vragen van GroenLinks destijds blijkt dat bij de aanleg van verlichting goed wordt gekeken naar de omgeving (overlast) en er een natuurtoets plaatsvindt. De Bewegende Stad[9] en Amsterdamse Gezondheidslogica In het verouderde beleidsstuk de Bewegende Stad stonden de ambities beschreven hoe we Amsterdammers meer aan het bewegen krijgen. In relatie tot sport en watertappunten staat het volgende opgenomen: ‘’Amsterdam biedt 'nieuwe sporten', zoals streetsports en outdoorclubs de ruimte in parken en zorgt voor de nodige voorzieningen, zoals lockers en waterpunten.’’ In dit stuk wordt niets expliciet opgenomen over de bestaande sporten en openbare sportvelden. Deze ambitie zou sportbreed moeten zijn. Dat is in het nieuwe beleidsstuk de Gezonde Stad expliciet toegevoegd: ‘’Zorg voor watertappunten bij speeltuinen en sportvoorzieningen’’. Echter zoals bovenstaand is toegelicht zijn de middelen voor watertappunten geschrapt. 3. Argumenten en Afwegingen 3.1 Verlichting Wanneer het donker wordt, is het bijvoorbeeld niet mogelijk om nog fatsoenlijk te voetballen. Verlichting kan daarbij een middel zijn om ervoor te zorgen dat Amsterdammers vaker in de avonduren kunnen sporten.
Volgens data van gemeente Amsterdam blijkt dat 741 openbare sportvelden geen verlichting hebben. 87 openbare sportvelden hebben wel verlichting, waarvan 34 voetbalvelden, 26 basketbalvelden, 16 skate/fitness/overig/tafeltennis en 11 tennisvelden. Bij een populaire sport als voetbal of basketbal is dat aantal beperkt. Zo is het voetbalveld op het NDSM vaak erg drukbezocht omdat het een van de weinige verlichte voetbalvelden is in AmsterdamNoord. Bij het plaatsen van meer verlichte sportvelden is het echter wel belangrijk om aandacht te hebben voor een aantal punten: 1.
2.
3.
Gegenereerd: v1.8
Bepaalde verlichting kan leiden tot het verstoren van het dag/nachtritme van dieren. Belangrijk om verlichting te blijven toetsen op de gevolgen die dit kan hebben voor dieren. In het beleidskader Verlichting worden expliciet de ecologische gevolgen benoemd. Dat betekent ook dat niet iedere plek zich leent om te verlichten. De effecten van kunstverlichting verschilt tevens per dier. Zo zijn sommige soorten vleermuizen zeer gevoelig voor kunstlicht; andere soorten maken juist gebruik van kunstlicht omdat dat insecten aantrekt. Belangrijk om de verlichting niet naar de lucht te schijnen maar richting de grond. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de hoge kosten van energie. Het is daarom goed om te kijken of de verlichting middels zonnepanelen en windenergie opgewekt kan worden. Er dient in ieder geval ingezet te worden op LED omdat dit een energiezuiniger alternatief is dan veel andere type lampen. Daarnaast experimenteert de gemeente met faunavriendelijke verlichting. Dat zou mogelijk een optie kunnen zijn. Tevens kan gekeken worden of lichtsensoren een optie zijn, zodat het licht alleen schijnt als iemand zich op het veld bevindt en de lichten automatisch uitgaan als er niemand op het veld aanwezig is. Verlichting op sportvelden kan ertoe leiden dat bewoners overlast ervaren.
Het is daarom belangrijk om verlichting na een bepaald tijdstip uit te zetten, rond 21:00 of 22:00. Op
4
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
deze wijze ondervinden bewoners geen tot minimaal hinder van bijvoorbeeld voetballende mensen. Het inbouwen van een tijdsklokje in de verlichting maakt dit mogelijk. 3.2 Watertappunten Op basis van hoofdstuk 2 is te zien dat in het afgelopen decennium veel aandacht is geweest voor de plaatsing van watertappunten over de stad. De meerwaarde is tevens meermaals benadrukt namelijk; het is gezonder, zorgt voor minder plastic afval en kan ertoe leiden dat Amsterdammers langer en vaker sporten. Er zijn verschillende momenten geweest waarin de aandacht voor de tappunten naar voren werd gebracht. De stad blijft echter groeien en dat betekent dat er op steeds meer sportvelden geen watertappunten zullen zijn. In enkele domeinen zoals in het onderwijs is veel aandacht (geweest) voor de plaatsing van watertappunten. Met betrekking tot het plaatsen van watertappunten bij openbare sportvelden is dit in mindere mate het geval. In het stuk de Bewegende stad wordt het volgende benadrukt: Amsterdam biedt 'nieuwe sporten', zoals streetsports en outdoorclubs de ruimte in parken en zorgt voor de nodige voorzieningen, zoals lockers en waterpunten. In de Amsterdamse gezondheidslogica staat het volgende verwerkt: ‘’Zorg voor watertappunten bij speeltuinen en sportvoorzieningen’’.
Dit voorstel gaat een stap verder door te onderzoeken wat de effecten zijn van de huidige watertappunten en dit te betrekken bij de actualisatie van de referentienormen. Drinkwaterverspilling is overigens een discussie die voorheen vaak werd gevoerd. Door het inbouwen van een drinkwaterknop bij de watertappunten werd dit bestreden. Dat is tevens de norm geworden bij het plaatsen van watertappunten en is ook de norm bij dit initiatiefvoorstel. 3.3 Aandachtspunten in een notendop Bij het plaatsen van verlichting en watertappunten is het essentieel om rekening te houden met: • Verlichting: De gevolgen op het verstoren van het dag/nachtritme van dieren. • Verlichting: Type verlichting (duurzaam bijvoorbeeld LED en mogelijk faunavriendelijke verlichting) • Verlichting: De wijze van opwekking van de energie (inzet zonnepanelen) • Verlichting: Overlast voor bewoners (na 22:00 lichten uit) • Watertappunten: drinkwaterverspilling 4. Financieel Kader 4.1 Kosten Watertappunten 1. 2. 3.
Gegenereerd: v1.8
Eenmalig: € 5.000 Per jaar: € 800 Overzicht totale kosten watertappunten naar aantallen:
Jaar
Kosten 10 watertappunten
Kosten 20 watertappunten
Kosten 50 watertappunten
Kosten 100 watertappunten
1
€ 50.000
€ 100.000
€ 250.000
€ 1.000.000
2
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
3
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
4
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
5
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
6
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
5
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
7
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
8
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
9
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
10
€ 8.000
€ 16.000
€ 40.000
€ 80.000
Totale Kosten
€ 122.000
€ 244.000
€ 610.000
€ 1.720.000
Totale Kosten tussen 2022-2026
€ 74.000
€ 148.000
€ 370.000
€ 1.240.000
Aandachtspunten: • Belangrijk om hierbij op te merken is dat dit een inschatting is van de kosten bij relatief makkelijke plekken. Het voorbereidend grondwerk kan vanwege obstakels al snel duizenden euro’s extra kosten. Bij openbare sportvelden is er sprake van minder obstakels. De kosten zijn locatieaankelijk. • Dit zijn de kosten van een bepaald type watertappunt. Er zijn echter ook alternatieven die goedkoper zijn. 4.2 Kosten Verlichting In de berekening van deze kosten gaat het om één pleinmast, dus 1 grote paal met meerdere lichten. Deze paal met spots kost circa € 4.000,-, het aanbrengen kost circa € 1000,- en voor het tijdklokje zijn de kosten circa € 350. Dus de totale kosten betreffen € 5.350 per paal. De onderhoudskosten zijn hierin niet meegerekend. 5. Mogelijke Dekkingsmogelijkheden Bij de mogelijke dekkingsmogelijkheden wordt geïnventariseerd hoe binnen de bestaande budgetten de onderstaande verzoeken kunnen worden gedekt: 1.
2.
Te onderzoeken wat de effecten zijn van de huidige watertappunten en de uitkomsten te betrekken in de actualisatie van de referentienormen en specifiek te kijken naar: 1.1. Het effect op het sport en beweeggedrag 1.2. Het effect op de bezettingsgraad van de sportvelden en speeltuinen 1.3. Het effect op het milieu Samen met sportgerelateerde organisaties, zoals de Johan Cruyff Foundation en Krajicek Foundation, mogelijkheden onderzoeken tot het plaatsen van duurzame verlichting op openbare sportvelden.
Er zijn verscheidene potentiële dekkingsmogelijkheden: 1.
2. 3. 4.
Gegenereerd: v1.8
Strategisch Huisvestingsplan Bovenwijks Groen: dit zijn middelen die worden ingezet om meer te investeren in groen met als mededoel om gezond en gelukkig te kunnen leven [10]. Zo worden deze middelen ook ingezet voor investeringen in sportparken en betreffen vaak herinrichtingen. Mogelijk zou hierbij binnen de al bestaande investeringen middelen kunnen worden gereserveerd voor watertappunten bij sportvelden in sportparken bijvoorbeeld. Impulsbudget Sport en Spelen: Er is een budget op het gebied van sport en spelen om het gebruik van sporten in de openbare ruimte te bevorderen. De bovenstaande verzoeken sluiten aan bij deze ambities. Dit zou daarom tevens een mogelijkheid kunnen zijn. Beheermiddelen bij stadwerken: dit zijn de mensen die de stad schoonhouden en het groen en onze pleinen, etc. verzorgen. Mogelijk zou hier dekking vrij gemaakt kunnen worden voor wat betreft de onderhoudskosten. Buiten de gemeente: vanuit het Rijk waren voorheen subsidies voor watertappunten voor schoolpleinen. Mogelijk zijn er andere subsidiemogelijkheden die kunnen zorgen voor
6
Gemeenteraad
VN2023-017148 Griffie
RAAD
Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
5. 6.
een dekking. Naast andere subsidiemogelijkheden kan ook contact worden gezocht met fondsen die willen samenwerken hierop. Aanpak Noord en de masterplannen Nieuw-West en Zuidoost: De sportdeelname in deze stadsdelen dienen bevorderd te worden. Dit voorstel draagt hieraan bij. Mogelijk zou in de uitwerking gekeken kunnen worden naar een dekking via deze middelen. Gebiedsexploitatie: Bij de ontwikkeling van nieuwe wijken en de daartoe beschikbare middelen kan rekening gehouden worden met het plaatsen van watertappunten.
Voetnoten [1]
https://hbo-kennisbank.nl/details/sharekit_hz:oai:surfsharekit.nl:adca56f5-d27b-40f2-8bb7fd1bc62c27f0?q=%22Wezel%2C+M.+van%22 [2]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/650010/3/ Uitvoering_motie_Van_Roemburg_m_b_t__150_extra_drinkwaterfonteintjes_en_tappunten_in_de_stad_-_1__Brief_wethouder_Waterbeheer_d_d__27_maart_2013 [3]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/2784339/1/document
[4]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10063723/1/Initiatiefvoorstel+d_d_+23+april +2021+van+het+lid+Rooderkerk+%28D66%29+getiteld+Gezonde+schoollunches+in+Amsterdam [5]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/7276370/2/538_19_Schriftelijke+vragen+De +Jong+Nadif+inzake+verlichting+rondom+sportvelden [6]
https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/sport/agenda-sporten-bewegen-2019-2022/
[7]
https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/sport/sportvisie-2025/
[8]
https://openresearch.amsterdam/nl/page/57794/beleidskader-verlichting
[9]
https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/gezonde-stad/bewegende-stad/
[10]
https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11323893/1/20220321+Raadsinformatiebrief+3e +verdeelbesluit+SHP+Bovenwijks+Groen
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2023-056657
230516 Bestuurlijke reactie IV Verhogen gebruik van openbare sportvelden.pdf (pdf)
AD2023-056655
Gemeenteraad Initiatiefvoorstel (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Gegenereerd: v1.8
7