A - 23 Grondzaken (31) 00 Voordracht Haalbaarheidsstudie Vergroening en Spor

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Portefeuille

Grondzaken Openbare Ruimte en Groen (24)

Agendapunt

23

Datum besluit

College van B&W, 5 oktober 2021 Onderwerp

Vaststellen van de Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost als basis voor een plan om groen- en sportvoorzieningen toe te voegen op de NDSM-werf Oost. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. De Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost vast te stellen als kader voor de verdere uitwerking van de vergroeningsopgave voor de NDSM-werf Oost, uitgaande van toevoeging van maximaal 53.oo0 m2 groen en 6.000 m2 sportvoorzieningen; 2. In te stemmen met het zo snel mogelijk opstellen van een saneringsplan voor NDSM-werf Oost, uitgaande van het principe van een gesloten grondbalans en het starten van andere noodzakelijke vooronderzoeken; 3. In te stemmen met het starten van het opstellen van een concreet inrichtingsplan voor de “Goede Basis”, gebaseerd op de geformuleerde ontwikkelingsstrategie en daarbij behorende randvoorwaarden en uitgangspunten. Wettelijke grondslag

Gemeentewet: artikel 108 jo artikel 147 lid 2 bepaalt dat de raad de kaders vaststelt waarbinnen het college deze uitvoert. Bestuurlijke achtergrond

De herontwikkeling van de NDSM-werf is gebaseerd op de in 2011 door de gemeenteraad vastgestelde Structuurvisie Amsterdam 2040 en Koers 2025 uit 2016. Overige onderliggende besluiten: • Het raadsbesluit van 23 januari 2013 tot vaststelling van een investeringsbesluit en benodigde grondexploitaties voor het transformatiegebied NDSM-werf. • Het bestemmingsplan NDSM-werf Oost op 10 maart 2014 is vastgesteld door de toenmalige stadsdeelraad van stadsdeel Noord. • De tussenrapportage Ruimte voor de Stad 2018 waarin aan het college is geadviseerd de potentiële ontwikkellocatie voor ca. 300 woningen op NDSM-werf Oost on-hold te zetten en tot en met 2028 en ruimte te geven aan tijdelijke initiatieven en de culturele programmering. • Het besluit van het college dd. 17 maart 2020 tot uitvoering van een haalbaarheidsonderzoek naar toevoeging van groen en sportvoorzieningen op de NDSM-werf Oost met behoud en versterking van de cultuurhistorische waarden en de culturele werf. • De Actualisatie van het Investeringsbesluit 2020 en herziening van de bijbehorende grondexploitatie zoals door de gemeenteraad vastgesteld dd. 30 september 2020.

• De aangenomen moties 1100-2020 en 062-2021 naar aanleiding waarvan door het college is toegezegd dat ondernemers/bedrijven op de NDSM-werf nauw betrokken worden bij plannen voor de vergroenings- en sportopgave en de tijdelijke huurovereenkomst met horecaonderneming Pllek eenmalig is verlengd van 31-3-2022 t/m 31-12-2025.

Gegenereerd: v1.11

1

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

• De aangenomen motie 1135-2020 waarin de raad verzoekt inzichtelijk te maken hoe in ruimtelijke plannen aan de Amsterdamse referentienormen uit 2018 voor maatschappelijke voorzieningen, groen en sport wordt voldaan. Onderbouwing besluit

Algemeen Na het faillissement van de scheepsbouwwerf hebben kunstenaars, culturele organisaties en creatieve ondernemers de afgelopen decennia de oostzijde van de NDSM-werf op de kaart gezet. Dankzij hen is aan de IJ-oevers een van Amsterdams belangrijkste culturele hotspots ontstaan. Een hotspot op een rijksmonument met een ruig en vrij karakter. Met de Haalbaarheidsstudie naar meer groen en sport wordt een stap gezet om het unieke karakter van de NDSM-werf Oost voor de verdere toekomst te borgen en te verstevigen. In Koers 2025 (uit 2016) is een strook achter de ms. Van Riemsdijkweg op de NDSM-werf Oost aangewezen als potentiële ontwikkellocatie voor ca. 300 woningen. In afwachting hiervan zijn delen van het maaiveld op de NDSM-werf Oost tijdelijk verhuurd als particulier parkeerterrein of aan tijdelijke ondernemingen. Toen in 2018 duidelijk werd dat op het westelijk deel van de NDSM-werf meer woningen werden gerealiseerd dan in het Investeringsbesluit 2013 voorzien, heeft het college het advies overgenomen om de ontwikkellocatie op NDSM-werf Oost on-hold te zetten en tot en met 2028 ruimte te geven aan tijdelijke initiatieven en de culturele programmering, in afwachting van een definitieve ruimtelijke ontwikkeling.

In de op 30 september 2020 door uw raad vastgestelde Actualisatie van het Investeringsbesluit NDSM-werf 2020 wordt de NDSM-werf Oost, als onderdeel van de ruimtelijke herontwikkeling, aangewezen als locatie voor toevoeging van aanvullende groen en sportvoorzieningen. Dit met name omdat de woningbouwontwikkeling op de NDSM-werf West onvoldoende mogelijkheden biedt om te voldoen aan de Maat-schappelijke referentienormen zoals o.a. voor groen- en sport zijn vastgesteld in 2018. In dezelfde raadsvergadering heeft uw raad motie 1153-2020 aangenomen, waarin gesteld wordt dat bij ruimtelijke plannen inzichtelijk gemaakt moet worden hoe voldaan gaat worden aan de referentienormen voor groen en spelen. Deze Haalbaarheidsstudie geldt als invulling hiervan voor het projectgebied NDSM-werf. Toevoeging van een aanzienlijk aandeel groen en sport is een belangrijke stap naar een gezondere leefomgeving voor de NDSM-werf en omgeving. Niet alleen nodigt een dergelijke omgeving uit tot bewegen/sporten; het vervangen van verharding door groen heeft ook een positief effect op het verminderen van hittestress en het verbeteren van de rainproof-condities.

Ad 1: In te stemmen met vaststelling van de Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost als kader voor de verdere uitwerking van de vergroeningsopgave voor de NDSM-werf Oost, uitgaande van toevoeging van maximaal 53.oo0 m2 groen en 6.000 m2 sportvoorzieningen. Voor de NDSM-werf en veel andere gebiedsontwikkelingsprojecten in Noord geldt dat de Investeringsbesluiten (en daarmee de stedenbouwkundige opzet) dateren van voor de vaststelling van de Maatschappelijke Referentienormen in 2018. Om van de NDSM-werf een complete, duurzame wijk te maken heeft het college op 17 maart 2020 besloten dat er, naast de geplande ruimte voor groen en sport op NDSM-werf West, substantieel meer ruimte voor groen en sport moet worden toegevoegd op NDSM-werf Oost. Voorliggende Haalbaarheidsstudie is het onderzoek naar de mogelijkheden om op de NDSM-werf Oost meer

Gegenereerd: v1.11

2

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

ruimte voor groen en sportvoorzieningen te realiseren, passend bij een centrum-stedelijke gebiedsontwikkeling en met respect voor het monumentale en culturele karakter. De Haalbaarheidsstudie bestaat uit twee componenten: 1. Het onderzoek naar de minimaal, maximaal en reëel haalbare vierkante meters voor groen en sport. 2. Een ontwikkelingsstrategie voor de vergroenings- en sportgave die verschillende lagen voor de NDSM-werf Oost onderscheidt. De strategie bevat per laag spelregels die vaste uitgangspunten borgen en condities voor de verdere uitwerking van de groen- en sportopgave. I. Onderzoek vierkante meters groen en sport Voor de benodigde toevoeging van groen geldt als minimale variant de hoeveelheid die is gebaseerd op het nog te realiseren bouwprogramma op de NDSM-werf West vanaf de vaststelling van de referentienormen in 2018 (categorie ‘centrum-stedelijk gebied’). Dit komt uit op 34.700 m2 extra benodigd groen. De maximale variant voor toevoeging van groen is gebaseerd op het totale bouwprogramma op de NDSM-werf vanaf 2013 (Investeringsbesluit) en bedraagt 74.500 m2. Voor sport is resp. minimaal 4.000 m2 en maximaal 9.500 m2 nodig. De maximale normen voor groen en sport (resp. 74.500 en 9.500 m2) kunnen alleen worden gerealiseerd als een aantal erfpachtrechten wordt beëindigd.

Dit wordt uit oogpunt van behoud van zoveel mogelijk bedrijvigheid en behoud van het huidige karakter op de NDSM-werf Oost, onwenselijk gevonden. Het onderzoek geeft aan dat toevoeging van 53.000 m2 groen (ca. 28.000 m2 gebruiks/recreatief groen en ca. 25.000 m2 natuurlijk/ecologisch groen) en 6.000 m2 voor sport reëel haalbaar is. Voorgesteld wordt, om in afwijking van de referentienormen, deze aantallen vierkante meters als maximum aan te houden, zodat essentiële en karakteristieke functies op de NDSM-werf Oost niet in het gedrang komen. Variant

m2 groen*

m2 sport

m2 totaal

Minimaal nodig

34.700

4.000

38.700

Maximaal nodig

74.500

9.500

84.000

Maximaal haalbaar

53.000

6.000

59.000

* gebruiksgroen+ ecologisch groen Voorwaarden om de maximaal haalbare toevoegingen van groen en sport mogelijk te maken, zijn: • De looptijd van bestaande tijdelijke grondverhuringen te respecteren, maar deze daarna niet meer te verlengen. • Met ingang van heden geen nieuwe tijdelijke verhuringen meer toe te staan. • Clustering van de openbare parkeervoorzieningen; eerst op maaiveld en uiteindelijk in een definitieve parkeervoorziening. Zie verdere toelichting op deze voorwaarden onder “Ruimte maken voor groen en sport”. Voor 6.000 m2 meters sportvoorzieningen is ruimte gevonden op NSDM-werf Oost. Daarmee wordt nog niet voldaan aan de sportnorm. Voor het resterende deel (tenminste 3.500 m2 of meer) wordt verder gezocht naar oplossingen buiten het projectgebied. Omdat dit aspect bij meerdere gebiedsontwikkelingsprojecten in Noord speelt, wordt samen met het stadsdeel gewerkt aan een integrale aanpak. Dit “Inpassingsplan buitensport Noord” bevat voorstellen voor de wijze waarop in het stadsdeel voldoende veldsport kan worden gerealiseerd, om te voldoen aan de sportnorm, passend bij de woningbouwopgave. De resterende sportopgave

Gegenereerd: v1.11

3

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

voor de NDSM-werf, dus het deel dat niet binnen het projectgebied ingepast kan worden, wordt meegenomen in het inpassingsplan buitensport Noord. II. Ontwikkelingsstrategie De tweede component is een ontwikkelstrategie die handvatten biedt voor de verdere uitwerking van de vergroenings- en sportopgave. Als uitgangspunten hierbij gelden: • Behoud en waar mogelijk versterking van het rijks- monumentale ensemble, het ruige, industriële en open karakter van de NDSM-werf Oost. • Behoud van de NDSM-werf Oost als een aantrekkelijke werkplek voor de huidige en toekomstige maakbedrijven, creatieve ondernemers, horeca en kunstenaars; • Behoud van de culturele werf waarbij de mogelijkheid tot programmering van de openbare ruimte voor evenementen, festivals en kunst aanwezig blijft, met dien verstande dat tijdelijke grondverhuringen ten behoeve hiervan, op maximaal vijf jaar worden gesteld. • Toevoeging van groen en sportvoorzieningen kan alleen worden gerealiseerd op de openbare ruimte en op tijdelijk verhuurde gronden die gefaseerd beschikbaar komen per einddatum van de grondverhuring. De ontwikkelingsstrategie onderscheidt voor de opgave drie lagen met ieder hun eigen (spel)regels. Deze ‘spelregels’ dienen ter borging van de uitgangspunten en als handvatten voor de verdere planuitwerking in een participatietraject met alle stakeholders.

Door te werken met ‘spelregels’ in plaats van een vast plan, ontstaat een experimenteel plan waarvan de uitkomst niet op voorhand vaststaat, dat kan meebewegen met veranderend toekomstig gebruik en past bij de identiteit van de NDSM-werf Oost. 1. De laag van de Kernkwaliteiten waarin identiteit en karakter van NDSM worden vastgelegd en behouden of versterkt. (Wat buiten de kernkwaliteiten valt zijn de locaties waar nu verharding aanwezig is én waarvan uit cultuurhistorisch onderzoek is gebleken dat zij geschikt zijn voor vergroening en sport). Versterken van de kernkwaliteiten van het monumentale ensemble bestaat in eerste aanleg uit het verbeteren van de inrichting van de openbare ruimte (met name minder versnippering, verbetering van de positionering van de kielblokken en verwijdering van later aangebrachte ophogingen). In tweede instantie richt deze zich op het herstel van de kades, de dokdeur van Helling 2/3 en het dak van Helling 4. Asset Vastgoed is eigenaar van Helling 4 en daarmee verantwoordelijk voor herstel van het hellingdak, de benodigde financiën en het in gesprek gaan hierover met de kunstenaars die in Helling 4 gevestigd zijn. Nu van woningbouw en dus grondproductie op de NDSM-werf Oost geen sprake meer is, wordt de overdracht van NDSM-werf Oost aan V# voorbereid. Daarbij zal deze asset gevraagd worden (op termijn) een voorstel incl.

financiering voor te bereiden voor herstel van de kades en dokdeur. 2. De laag van de Goede Basis is de nieuwe inrichting van het openbare gebied die ruimte biedt aan sport, groen, ecologie, cultuur en routing. Dit vormt het (in fasen uitvoerbare) raamwerk waarbinnen initiatieven zich kunnen ontwikkelen. Het gaat om die gebieden waar nu verharding aanwezig is en of waarvan uit het haalbaarheidsonderzoek is gebleken dat zij geschikt zijn voor vergroening en sport, zowel op land als op het water. 3. De laag van de Vrije Ruimte bestaat uit de lagen Kernkwaliteiten en Goede Basis. Samen bieden deze de ruimte waarbinnen activiteiten en tijdelijke initiatieven - van culturele programmaring, evenementen, nieuwe ondernemers tot buurtinitiatieven - een plaats krijgen. De Goede Basis is een toevoeging op de Kernkwaliteiten. Het gaat uit van de waarde van het monumentale ensemble als basis voor de ‘nieuwe’ structuur van groen en sport op NDSM-werf Oost.

Gegenereerd: v1.11

4

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Deze structuur voegt zich naar het monumentale ensemble en de samenhang van werf, gebouwen, hellingen en relicten. De richtingen in het gebied, de lengtes van de hellingen en de schaal van de tussenruimtes zijn gebruikt om het gebied te zoneren. Deze zones worden verschillend ingericht. Zo zijn ook de keuzes waar (half)verharding blijft/komt, groen laag blijft en waar het hoger kan, zichtlijnen en connectie met het water, gerelateerd aan het bestaande ensemble. Het groen en de zonering worden op die manier mede ingezet om de ‘afleesbaarheid’ van de restanten van het productieproces uit de werfperiode (in combinatie met de gebouwen, objecten en werfrelicten, ruimtelijke indeling, etc.) te versterken. Anderzijds gaat de Goede Basis uit van het vervangen van een groot deel van de huidige verharding door groen of halfverharding. Dit geldt ook voor locaties die van tijdelijke bebouwing zijn voorzien. Behoudens mogelijke aanplant van bomen wordt ingezet op het creëren van de juiste condities zodat groen zoveel mogelijk spontaan opkomt en zo bijdraagt aan behoud van het ruige karakter van het gebied. Binnen de Goede Basis is tussen de Lasloods en de Scheepbouwloods een zone aangegeven voor georganiseerde buitensport. Tijdelijke- mogelijk langdurig- georganiseerde buitensport kan onderdeel zijn van de openbare ruimte binnen de Goede Basis.

Informele en ongeorganiseerde sporten zoals joggen en hardlopen kunnen deels plaats vinden in de openbare ruimte van de gehele werf. Bij de verdere uitwerking worden ook de mogelijkheden van combinatie van sport en water onderzocht. Ruimte maken voor groen en sport Gekozen is om alle in erfpacht uitgegeven gronden op de NDSM-werf Oost niet te betrekken in de vergroenings- en sportopgave. Belangrijkste reden hiervoor is o.a. dat vrijwel alle ruim 200 bedrijven zijn gevestigd in de rijks-monumentale panden (loodsen en hellingen) en bedrijfsruimten aan de ms. Van Riemsdijkweg, die alle op in erfpacht uitgegeven grond staan. Hiermee wordt de continuïteit van zoveel mogelijk bedrijven geborgd (en daarmee het unieke bedrijvige karakter van het gebied). Een andere reden om de erfpachtgebieden buiten beschouwing te laten is dat het beschikbaar krijgen van (een deel van) deze gronden de vergroenings- en sportopgave te veel compliceert (juridisch, financieel). Gevolg van deze keuze is dat de maximale toevoeging van groen (74.500 m2) en sport (9.500 m2) volgens de maatschappelijke referentienormen niet haalbaar is. Wel zal met enkele erfpachters het gesprek worden aangegaan om ook een bijdrage te leveren aan de vergroeningsopgave. De Goede Basis gaat o.a. uit van het verbinden van (ecologisch) groen met de oevers en het water van het IJ, Zijkanaal I en Cornelis Douweskanaal Oost. M.n.

langs deze twee kanalen geldt dat een groot deel van de oevers inclusief een deel van het aangrenzende water in erfpacht is uitgegeven t.b.v. een jachthaven en botenbouwbedrijf. Het verbinden van groen met deze oevers met het water is alleen mogelijk als met de betreffende erfpachters nadere afspraken gemaakt kunnen worden over openbare toegankelijkheid en beheer van de oevers. Om wel een toevoeging van maximaal 53.000 m2 groen en 6.000 m2 sport te kunnen realiseren, richt de opgave zich niet alleen op de openbare ruimte op de NDSM-werf Oost maar ook op terreinen die tijdelijk verhuurd zijn. Met het oog op de toekomstige ruimtelijke herontwikkeling van de NDSM-werf Oost bevatten de contracten voor tijdelijke grondverhuringen daartoe nadrukkelijk de bepaling dat de ondernemer bij einde van de looptijd het terrein leeg moet opleveren en zelf verantwoordelijk is voor het desgewenst vinden van een vervangende locatie. Het betreft een tweetal parkeerterreinen en enkele horecavestigingen en initiatieven op het gebied van cultuur/kunst of daar aan gerelateerde functies. Met het aannemen van motie 062-2021 is een uitzondering gemaakt voor horecaonderneming Pllek, waarvoor een eenmalige huurverlenging tot einde 2025 is toegestaan.

Gegenereerd: v1.11

5

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Verdere beslissingen inzake behoud van tijdelijke bedrijven/ ondernemingen op de werf kunnen invloed hebben op de haalbaarheid van de vergroeningsopgave in combinatie met het versterken van de cultuurhistorische waarden en de culturele werf. De twee parkeerterreinen zijn verhuurd aan twee erfpachters op de NDSM-werf Oost die de kantoorruimten in hun gebouwen verhuren inclusief (voldoende) parkeerruimte. Beoogd wordt deze particuliere parkeerterreinen - als eerste tijdelijke stap – in te zetten om de huidige overmaat aan parkeerruimte en -locaties op de NDSM-werf Oost hier te clusteren. Dit vergt medewerking van de huurders en aanpassing van deze tijdelijke grondverhuringen om deze parkeerterreinen (deels) openbaar te maken. (Op de hele NDSM-werf geldt een parkeerregime). Door als eerste de parkeermogelijkheden dichtbij de oevers en kades op te heffen, komt hier ruimte beschikbaar voor toevoeging van groen en wandel- en verblijfsgelegenheid. (Het realisatietempo is mede aankelijk van eventueel noodzakelijk bodemsanering). Een tweede stap om het ruimtebeslag door parkeren verder terug te brengen ten gunste van meer groen en sport, is realisatie van een parkeervoorziening. In één van de grondverhuringen is contractueel vastgelegd dat opzegging alleen mogelijk is als hiervoor een alternatief wordt geboden binnen een straal van 250 meter vanaf de huidige locatie.

In het bestemmingsplan NDSM-werf Oost (2014) is hiertoe de zg. Docklandsplot (kavel D3 tussen Lasloods en Scheepsbouwloods) aangewezen. Dit is vooralsnog de enig mogelijke locatie voor een dergelijke parkeervoorziening op de NDSM-werf Oost. De precieze uitwerking en mogelijke combinatie met de ook op deze locatie beoogde buitensportzone, zijn onderdeel van de concrete uitwerking, in relatie tot de erfgoedwaarden. Toevoegen van een gebouwd volume ten behoeve van een parkeervoorziening op de Docklandsplot staat op gespannen voet met de negatieve adviezen van zowel de Subcommissie Integrale Ruimtelijk Kwaliteit (SIRK) als de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) over mogelijke realisatie van een (bovengrondse) gebouwde parkeervoorziening op de NDSM-werf Oost. Mede om die reden heeft het college besloten dat zo snel mogelijk een vervolgonderzoek moet starten naar de mogelijkheden voor een definitieve parkeervoorziening t.b.v. de NDSM-werf Oost. Als zich daarbij andere mogelijkheden voordoen (ook buiten NDSM-werf) worden ook die op haalbaarheid onderzocht. Het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord staat niet afwijzend tegenover een parkeergarage op de Docklandsplot, mits ruimtelijk zorgvuldig ingepast (ook in relatie tot de Klaprozenweg Noord) en in combinatie met ruimte voor kleinschalige bedrijvigheid, sport en/of groen en evenementen.

Door af te zien van verlenging van tijdelijke huurcontracten en geen nieuwe tijdelijke huurcontracten meer aan te gaan, wordt bewerkstelligd dat tussen 2022 en 2028 stapsgewijs terreinen beschikbaar komen voor de vergroenings- en sportopgave. De totale vergroenings- en sportopgave zal waarschijnlijk in 2030 gereed zijn. Ad 2: In te stemmen met het zo snel mogelijk opstellen van een saneringsplan voor NDSMwerf Oost, uitgaande van het principe van een gesloten grondbalans en het starten van andere noodzakelijke vooronderzoeken. De grond op de hele NDSM-werf is tijdens de scheepswerfperiode ernstig verontreinigd geraakt. Voordat groen en sportvoorzieningen kunnen worden aangelegd, moet eerst de bodem worden gesaneerd. Kleine delen van de NDSM-werf Oost zijn al gesaneerd, maar voor het overgrote deel is dit niet het geval. Aanvullend bodemonderzoek moet duidelijkheid bieden op welke plekken en welke soort(en) verontreiniging aanwezig zijn. Op basis van de bodemonderzoeken wordt daarna een saneringsplan opgesteld. Het saneren zal in fasen plaatsvinden, aankelijk van de exacte locatie en volgorde waarin de beoogde vergroeningslocaties beschikbaar komen. Daarmee vormt de bodemsanering mede een bepalende factor voor de voortgang van de opgave.

Gegenereerd: v1.11

6

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Om de kosten van de sanering (transport en verwerking) zo veel mogelijk te beperken, wordt ingezet op een saneringsplan uitgaande van het principe van de gesloten grondbalans, waarbij de grond (zoveel als mogelijk) binnen het plangebied blijft. De Haalbaarheidsstudie beschrijft drie optie voor hergebruik van vervuilde grond. De Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het dagelijks bestuur van stadsdeel Noord adviseren negatief t.a.v. ten behoeve van gebruik van vervuilde grond voor het verhogen van de waterbodem langs de oever van de NDSM-werf Oost. Als onderdeel van het op te stellen saneringsplan, worden alle opties verder onderzocht op haalbaarheid, toepasbaarheid en wenselijkheid. Daarbij zal naast de wet- en regelgeving en de uitvoeringskosten ook de impact op het rijksmonument (land en water) worden meegewogen in de te maken keuzes. Niet uit te sluiten valt dat de verontreiniging op sommige plaatsen zo ernstig is dat afgewogen moet worden of sanering daar (qua bijkomende eisen en kosten) reëel is, c.q. dat gekozen moet worden voor het naar beneden bijstellen van de groen- en sportopgave. Vooralsnog wordt voor deze eerste ontwikkelfase (incl. sanering van de bodem) uitgegaan van de periode 2021-2024. Naast bodemonderzoek is ook onderzoek nodig naar nog niet in kaart gebrachte kabels en leidingen en nog niet geruimde explosieven uit de tweede wereldoorlog. M.b.t.

kabel en leiding tracés moet bepaald worden of deze verwijderd kunnen worden of dat er bij de planvorming rekening mee moet worden, omdat verwijdering of omlegging niet mogelijk is. Een onderzoek naar explosieven en verwijdering hiervan is logischerwijs van belang uit veiligheidsoverwegingen voordat met grondwerkzaamheden kan worden begonnen. Ad 3: In te stemmen met het starten van het opstellen van een concreet inrichtingsplan voor de “Goede Basis”, gebaseerd op de geformuleerde ontwikkelingsstrategie en daarbij behorende randvoorwaarden en uitgangspunten. Voorliggende Haalbaarheidsstudie bevat geen concreet plan, maar is een voorstel hoe en waar ruimte geboden kan worden voor toevoeging van groen en sport als basis voor de definitieve ontwikkelingsrichting van NDSM-werf Oost. De volgende stap is uitwerking tot een concreet inrichtingsplan voor de Goede Basis. Belangrijkste randvoorwaarden en uitgangspunten voor uitwerking van de Goede Basis zijn: • Dat de bestaande monumentale en culturele kwaliteiten worden gerespecteerd en versterkt en waarbij groen gefaseerd gerealiseerd kan worden in de Goede Basis. • Het streven naar realisatie van de als maximum gestelde oppervlakten van 28.000 m2 gebruiksgroen en 25.000 m2 aan ecologisch groen (samen 53.000 m2) en 6.000 m2 sport.

• Dat deze vergroening en toevoeging van sport goed kan worden gecombineerd met de bestaande bedrijvigheid op de in erfpacht uitgegeven kavels. • Dat een toename kan worden bewerkstelligd van de ruimte die geprogrammeerd kan worden voor kunst, cultuur en sport. • Behoud van de noodzakelijke verharding (voor bereikbaarheid) en het vinden van een goede balans tussen verharding en groen/sport. Op de plekken waar de verharding wordt verwijderd, wordt de grond gesaneerd en ingericht met groen en sport. De specifieke uitwerking van groen en sport binnen deze plekken is onderdeel van een participatietraject. • De openbare ruimtes tussen het groen in de Groene Basis en de laag van de Vrije Ruimte zijn/ blijven steeds beschikbaar voor tijdelijke, kort en langdurende initiatieven, waaronder ook culturele evenementen. Participatie Na vaststelling van de Haalbaarheidsstudie start een intensief participatietraject. Gezien het bijzondere karakter van de NDSM-werf Oost en de veelheid aan stakeholders, wordt voorgesteld om dit in te vullen onder de titel “participatie door gezamenlijk opdrachtgeverschap”.

Gegenereerd: v1.11

7

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

De ondernemers, kunstenaars en (culture) organisaties hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de ontwikkeling van de NDSM-werf tot de plek die het nu is. Het ligt daarom niet alleen voor de hand, maar is ook essentieel om samen met hen én met de nieuwe bewoners van de NDSM-werf (samen vormen zij de ‘werfgemeenschap’) de uitwerking tot een concreet inrichtingsplan voor de Goede Basis ter hand te nemen. Naast de werfgemeenschap worden voor deelname aan het participatieproces op basis van gezamenlijk opdrachtgeverschap ook uitgenodigd: bewoners uit omliggende woonbuurten als Hogeland en Buiksloterham en belangenorganisaties. De NDSM-werf Oost is een openbare ruimte met betekenis voor heel Noord en de rest van Amsterdam. Daarom staat het participatietraject open voor iedereen die mee wil denken en wordt de uitnodiging daartoe ook op internet en sociale media geplaatst. Deelname van de gemeente als een van de mede-opdrachtgevers blijft in dit traject nodig omdat zij grondeigenaar is en opdrachtgever voor de bodemsanering en de aanleg van de Goede Basis. Maar ook vanwege het publieke/openbare karakter van de NDSM-werf Oost en haar rol als toezichthouder voor het monumentale erfgoed. Er wordt gezocht naar een samenwerking waar het gezamenlijk opdrachtgeverschap voor deze planontwikkeling centraal staat.

Een samenwerking waar de werfgemeenschap samen met de gemeente actief aan de ontwerptafel zit en meebepaalt, meedenkt en mee schetst. . Daarmee wordt aangesloten op het “Participatieprotocol” zoals opgesteld door de bewoners van Noord (juli 2021). Om de betrokkenheid van de mede-opdrachtgevers verder te vergroten, kan overwogen worden hen een “eigen” werkbudget toe te kennen. Hiermee zouden zij desgewenst professionele expertise kunnen inhuren. Dit participatietraject van gezamenlijk opdrachtgeverschap vergt aanzienlijk meer tijd, een goede voorbereiding en een goede onaankelijke begeleiding (en dus meer capaciteit en extra (proces) kosten). Het is van belang dat de begeleidings-, c.q. trekkersrol van dit traject, bij een andere partij dan de gemeente te beleggen. Daarom wordt geadviseerd om hiervoor een extern bureau aan te trekken. Dit bureau kan voorstellen doen voor de aanpak van het ontwerpproces, zodanig dat de belangen van eenieder behartigd worden, er gelijke verwachtingen zijn en de kaders helder zijn (hoe/wie toetst en waarop); kortom verwachtingsmanagement en commitment over het ontwerptraject. De planvorming voor de bodemsanering, waar de gemeente Amsterdam opdrachtgever voor is, zal (gedeeltelijk) gelijk op lopen met de planontwikkeling van de Goede Basis.

Aankelijk van het bodemonderzoek en van de ontwerpvoorstellen kan pas worden bezien of de sanering ook haalbaar/betaalbaar is. Het is dus van groot belang dat het sanerings- en participatieproces voor de Goede Basis goed op elkaar worden afgestemd. De fasering en de gevolgen voor de culturele programmering van de NDSM-werf Oost vragen eveneens afstemming gedurende het ontwikkelproces van de Goede Basis. Ook deze taak kan belegd kunnen worden bij de externe partij en via die weg gedeeld worden met de mede-opdrachtgevers. Bezien wordt ook of het opzetten van een nieuwe, breder gedragen governance-structuur voor de NDSM-werf (een parallel) onderdeel kan zijn van het participatieproces. De planning is om begin 2022 te starten met een participatieproces over de Haalbaarheidsstudie op basis van gezamenlijk opdrachtgeverschap. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Gegenereerd: v1.11

Ja

8

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Overige toelichting

Met het raadsbesluit dd. 30 september 2020 tot vaststelling van de Actualisatie Investeringsbesluit NDSM-werf 2020 is ook de Herziening van de grondexploitatie NDSM-werf West vastgesteld. In deze grondexploitatie is een budget opgenomen voor de compensatie van de groen en sportnorm op de NDSM-werf. De Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf Oost betreft alleen onderzoek naar de cultuurhistorische, fysieke en juridische haalbaarheid van de mogelijkheden om groen- en sportvoorzieningen toe te voegen op het oostelijke deel van de NSDM-werf. De Haalbaarheidsstudie bevat geen concreet plan en daarmee onvoldoende gegevens om een goede raming op te stellen van de kosten die gemoeid zijn met de vergroenings- en sportopgave. Voor de raming van het budget dat is opgenomen in de grondexploitatie is daarom gebruik gemaakt van de referentienormen en kengetallen uit het Planex-prijzenboek. Naast het verwijderen van de verharding en vervanging door groen, betreft het grootste deel van dit budget de saneringskosten. De omvang van deze post wordt echter pas echt duidelijk nadat aanvullend bodemonderzoek is uitgevoerd. Het budget betreft € 14,1 mln en is inclusief 10% proceskosten (ca. € 1 mln.), 22% VATkosten (€ 2,2 mln.) en een post 10% onvoorzien. Op basis van een concreter inrichtingsplan en uitkomsten van aanvullend bodem0nderzoek moet t.b.v.

een volgende fase duidelijk worden of het gereserveerde budget toereikend is, of dat de vergroenings- en sportopgave op NDSM-werf Oost naar beneden moet worden bijgesteld, of dat moet worden onderzocht waar de ‘rest’ van de groen- en sportnorm in de buurt van de NDSM-werf kan worden gecompenseerd. Geen rekening is gehouden met eventuele opbrengsten uit commerciële functies die wellicht gecombineerd kunnen worden met de definitieve parkeervoorzieningen. Indien zich op de NDSM-werf West significante kansen voordoen om te vergroenen, heeft dit voorrang op de vergroenings- en sportopgave op NDSM-werf Oost, aangezien de te compenseren referentienorm in eerste aanleg betrekking heeft op NDSM-werf West. De proceskosten voor de vergroeningsopgave op NDSM-Werf Oost voor 2021 zijn gedekt binnen de grondexploitatie 534.08 voor NDSM-werf West. Het nader uitwerken van de vergroenings- en sportopgave voor NSDM-werf Oost vindt plaats in van Q1 t/m Q4 2022.De exacte invulling en kosten van groen en sportvoorzieningen op NDSM-Oost komt voort uit deze uitwerking, die dan ter besluitvorming zal worden gebracht. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.11

9

Gemeenteraad

VN2021-028013 Grond en Ontwikkeling

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-108182

1. Advies DB stadsdeel Noord dd. 31-8-2021 (pdf)

AD2021-108181

10. Advies Stichting NDSM-werf aan DB dd. 25-8-2021 (pdf)

AD2021-108183

2. GETEKEND raadsinformatiebrief HBS NDSM-werf Oost.pdf (pdf)

AD2021-108184

3. Haalbaarheidsstudie Vergroening en Sport NDSM-werf, dd. 7-9-8-2021 (pdf)

AD2021-108185

4. Bijlage 1 Groen & sport NDSM- werf Oost studie (Lola Landscape ism R&D, dec. 2020) .pdf (pdf)

AD2021-108186

5. Bijlage 2 Groen- & sportopgave (R&D, juni 2020) .pdf (pdf)

AD2021-108187

6. Bijlage 3 def. Cult. Hist. Onderzoek Inrichting en gebruik buitenruimte NDSM-werf Oost (M&A).pdf (pdf)

AD2021-108188

6a. 210930 Def. Samenvatting Cult. Hist. onderzoek NDSM-werf Oost. Inrichting en gebruik buitenruimte .pdf (pdf)

AD2021-108189

7. Bijlage 4 verslag digitale infobijeenkomst 10-12-2020 haalbaarheidsonderzoek.pdf (pdf)

AD2021-108191

8. Advies Subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit dd. 13-1-2021 (pdf)

AD2021-108180

9. Advies Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed dd. 19-3-2021 (pdf)

AD2021-108132

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

G&O, Jaap Gadella, j.gadella@amsterdam.nl, 0606 5252 4029

Gegenereerd: v1.11

10