A - 23 Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie (42) Raadsbrief

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp Bijlage:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 13 juni 2023 Wethouder duurzaamheid en volkshuisvesting Zita Pels Directie Wonen, bestuurszaken.wonen@amsterdam.nl Voortgang en uitgangspunten voor de sturing van het isolatieoffensief Bijlage 1: Resultaten en evaluatie Energiebespaarservice Bijlage 2: Memo over de isolatieopgave en sociaal-maatschappelijke opgaven

Geachte leden van de gemeenteraad, Het isolatieoffensief is een belangrijk speerpunt van dit college en uw raad. Afgelopen periode bent u op verschillende momenten geïnformeerd over de start en opschaling van projecten die moeten zorgen voor energiebesparing op de korte termijn en het versnellen van het isolatietempo op de middellange termijn. Dit zie ik als stap één (korte termijn) en stap twee (middellange termijn) van het isolatieoffensief. In de brief van 14 maart 2023 heb ik u ook geïnformeerd over de eerste resultaten. In nu voorliggende brief ga ik in op de uitgangspunten voor een plan waarmee dit college de komende jaren invulling wil geven aan het isolatieoffensief. Ik deel de uitgangspunten voordat het plan er is om hierover met u nog voor de zomer in de commissie Duurzaamheid en Circulaire economie in gesprek te kunnen. Het plan zelf, stap drie van het isolatieoffensief, zal ik u na de zomer doen toekomen. Voor in te gaan op de uitgangspunten voor de verdere invulling van het isolatieoffensief, sta ik kort stil bij de voortgang op de korte termijn aanpak van het isolatieoffensief gericht op energiearmoede. De overige projecten en ondersteuningsaanbod van het isolatieoffensief worden niet in deze brief benoemd. Deze verlopen goed en worden zoals gepland voortgezet.

Voortgang korte termijn aanpak gericht op energiearmoede De energiebespaarservice waarmee dit college meer dan 30.000 Amsterdamse huishoudens ondersteunt om energie te besparen loopt nog door tot september 2023. Eind april waren 25.ooo huishoudens bereikt. Het college is verheugd dat er in crisistijd een groot aantal huishoudens is ondersteund. In de bijlage vindt u een samenvatting van de voorlopige resultaten. Tegelijkertijd is energiearmoede met de inzet van de Energiebespaarservice en de andere projecten en initiatieven van afgelopen winter, niet verholpen. Daarom zal het college in blijven zetten op het ondersteunen van meer huishoudens. Hiervoor kan het college naar verwachting gebruik maken van middelen die het kabinet op 17 maart 2023 heeft aangekondigd voor extra inzet op energiearmoede en energiefixers. Voor Amsterdam is in totaal € 17.157.533 aangekondigd, waarbij € 10.957.496 besteedbaar is voor de gehele stad en € 6.200.037 is gereserveerd voor de stadsdelen die deel uitmaken van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. In Amsterdam zijn dit de stadsdelen Nieuw-West en

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 juni 2023 Pagina 2 van 5

Zuidoost. Deze bedragen komen bovenop de middelen die in 2021 en 2022 al beschikbaar zijn gesteld. De verwachting is dat de voorwaarden gelijk zullen blijven en de looptijd verlengd zal worden naar 31 december 2025. Er moet nog worden ingestemd met de voorgestelde verdeling van deze middelen door de Tweede Kamer. Na instemming zal de gemeente de middelen en de precieze voorwaarden ontvangen. De gemeente Amsterdam staat aan de lat om de ontvangen middelen op een rechtmatige wijze te besteden. Er wordt momenteel onder andere gewerkt aan een vernieuwde energiebespaarservice. De focus ligt daarbij op kwaliteitsverbetering, meer samenwerking met lokale partijen en woningeigenaren, en complexgerichte aanpak. Met voldoende ambtelijke capaciteit is deze kwaliteitsslag nog voor het einde van het jaar haalbaar. Tegelijkertijd starten in elk stadsdeel nu lokale projecten die worden gesteund door de subsidieregeling gebiedsgerichte bestrijding energiearmoede en is stichting !WOON nog altijd actief met haar energiecoaches. Het college houdt u op de hoogte van de verdere besteding van de middelen, dit zal bij de verdere invulling van het isolatieoffensief worden betrokken. Uitgangspunt: focus op en ondersteuning in buurten waar dit het hardst nodig is Amsterdam staat voor de grote opgave om het leeuwendeel van de woningvoorraad beter te isoleren.

Met het isolatieoffensief kiest het college er voor focus aan te brengen in buurten waar dit het hardst nodig is. Voor het college is dit tweeledig:  

Daar waar er een grote isolatieopgave is; Daar waar investeringen kunnen bijdragen aan een ongedeelde stad.

Zoals benoemd in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting wil het wil het college ongelijk investeren voor gelijke kansen, voor ongedeelde wijken en om tweedeling in de stad te voorkomen. Deze aanpak zorgt voor meer klimaatrechtvaardigheid in de energietransitie. De projecten die het college afgelopen periode heeft opgezet en opgeschaald richten zich op basis van eerste inschattingen en algemeen onderzoek al zo goed mogelijk op inwoners, buurten en complexen die dit het hardst nodig hebben. Een volledig beeld van de stad ontbreekt tot op heden. Om beter in kaart te brengen waar deze opgaven zich bevinden en waar deze samenkomen is daarom onderzoek gedaan naar de isolatieopgave en in kaart gebracht waar dit combineert met de buurten waar sociaal-maatschappelijke opgaven spelen. Hiervoor is samenwerking gezocht met twee onderzoeksbureaus: Overmorgen en CE Delft. De isolatieopgave In Amsterdam staan in totaal circa 470 duizend woningen. Hiervan zijn 113 duizend woningen gebouwd na 2005 of hebben een afgemeld energielabel A of beter. Deze woningen beschouwen we als voldoende geïsoleerd. De inschatting is dat in de overige 356 duizend woningen in meer of mindere mate een isolatieopgave is. Om te bepalen welke woningen beter of minder goed geïsoleerd zijn is gekeken naar de jaarlijkse warmtevraag per vierkante meter die een woning heeft.

Dit noemt men de relatieve warmtevraag en wordt uitgedrukt in kilowattuur per vierkante

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 juni 2023 Pagina 3 van 5

meter per jaar (hierna: kWh/m2/jaar). Van de woningen met een isolatieopgave in Amsterdam hebben er: - 52 duizend een grote isolatieopgave (meer dan 130 kWh/m2/jaar) - 146 duizend een middelgrote isolatieopgave (tussen 100 en 130 kWh/m2/jaar) - 158 duizend een matige isolatieopgave (tot 100 kWh/m2/jaar) In de bijlage is een beeld geschetst van de isolatieopgave in de stad. Er is gebruik gemaakt van de relatieve warmtevraag omdat dit het beste beeld geeft van de isolatieopgave van de stad. In de overweging is ook gekeken naar absolute warmtevraag en energielabels. De absolute warmtevraag kent een sterke correlatie met de grootte van de woning. Het energielabel is in principe een goede systematiek om naar de duurzaamheid van woningen te kijken. De beschikbare gegevens over energielabels zijn echter nog niet goed genoeg om voor de hele stad uitspraken te doen over de isolatieopgave. Zo heeft slechts 65% van de woningen in de stad een afgemeld energielabel en een groot deel hiervan is bepaald volgens een verouderde systematiek. De sociaal-maatschappelijke opgaven Er is niet één vaste manier om te kijken naar mensen en buurten die ondersteuning van de gemeente het hardste nodig hebben. Ongelijkheid zien we terug in gezondheid, onderwijs, inkomen, werk, in de buurt en ook in de woningen.

Verbetering van een woning zal het probleem van ongelijkheid niet oplossen, maar kan wel een bijdrage leveren aan een ongedeeld Amsterdam. Voor het bepalen van de buurten waar de ondersteuning van de gemeente het meest kan bijdragen aan een ongedeelde stad is gekeken naar sociaal-maatschappelijke opgaven. Dit zijn gegevens over de hierboven benoemde factoren. Om een volledig beeld te krijgen van de opgaven zijn verschillende onderzoeken gebruikt. Er is gekeken naar gemeentelijk onderzoek naar sociale opgaven, onderzoek dat door het Rijk wordt gebruikt voor het bepalen van leefbaarheidsproblematiek en gegevens over energiearmoede van TNO. Gezamenlijk geeft dit een goede indicatie waar de sociaal-maatschappelijke opgaven groot zijn. In Amsterdam zijn er 91 buurten waar zeer veel of grote sociaal-maatschappelijke opgaven zijn. Hiernaast zijn er 74 buurten waar veel of grote sociaal-maatschappelijk opgaven zijn. In de overige buurten spelen minder of geen sociaal-maatschappelijke opgaven. In de bijlage is te zien hoe de buurten met veel of grote sociaal-maatschappelijke opgaven verdeeld zijn over de stad. De buurten liggen verspreid over de hele stad, maar concentreren zich in Zuidoost, Nieuw-West, Noord en West.

Combinatie van opgaven Het college wil in het aanbod van projecten en ondersteuning van het isolatieoffensief focussen op woningen en complexen met een grote isolatieopgave in buurten met een veel of grote sociaal-maatschappelijke opgaven. In tabel 1 is de isolatieopgave tegen de sociaal-maatschappelijke opgaven afgezet. In het bijbehorende figuur 1 zijn de uitkomsten schematisch weergegeven. In de bijlage wordt dit verder toegelicht en in beeld gebracht waar de twee opgaven in de stad samenvallen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 juni 2023 Pagina 4 van 5

Tabel 1: Verdeling van woningen met een isolatieopgave en sociaal-maatschappelijke opgaven Zeer veel of grote sociaalVeel of grote sociaalmaatschappelijke maatschappelijke opgaven (91 buurten) opgaven (74 buurten) Grote isolatieopgave 15.492 (4,3%) 9.336 (2,6%) (vanaf 130 kWh/m 2) Middelgroot isolatieopgave 37.128 (10,4%) 30.892 (8,7%) (100 t/m 130 kWh/m2) Matige isolatieopgave 38.296 (10,8%) 22.920 (6,4%) (tot 100 kWh/m2)

Weinig of geen sociaalmaatschappelijke opgaven (333 buurten)

27.121 (7,6%) 77.997 (21,9%) 96.819 (27,2%)

Figuur 1: Schematische weergave van de combinatie van de isolatieopgave en sociaal-maatschappelijke opgaven 15.000 woningen in 91 buurten 77.000 woningen

in 74 buurten

263.000 woningen in 333 buurten

Interpretatie en verrijking onderzoeksresultaten Bij het gebruik van de onderzoeksresultaten moet rekening gehouden worden met de beperkingen van het onderzoek. De onderzoeksresultaten geven een redelijk betrouwbare inschatting van de isolatieopgave, maar kunnen in grensgevallen een vertekend beeld geven van de werkelijke situatie. Voordat we de gegevens gebruiken, verrijken we de geschetste beelden samen met experts uit de stadsdelen, partners en stakeholders met specifieke kennis van woningen in de buurten. Hier kan uitkomen dat de sociaal-maatschappelijke opgaven of isolatieopgave in (delen van) een buurt groter of kleiner blijkt te zijn. In het bijzonder gaan we gesprek met de corporaties over de relatie tussen deze beelden en de E, F en G-labels. De aantallen woningen zoals in de piramide staan vermeld geven een indicatie van de opgaven. In werkelijkheid bevinden deze woningen zich vaak in complexen die als geheel moeten worden verbeterd. In het vervolg van het onderzoek worden de data verder verdiept met gegevens over de eigendomsverhouding. Tevens kijken we naar hoeveel besparing er behaald kan worden als alle woningen binnen de opgave energie gaan besparen, de baten en lasten van energiebesparing. Vervolg: uitvoeringsplan en betrekken stakeholders en bewoners Het onderzoek vormt de onderbouwing voor invulling van het isolatieoffensief voor de komende jaren.

Het college zal zich hierbij volgens bovenstaande principes voornamelijk richten op complexen met een grote isolatieopgave in buurten met veel of grote sociaal-maatschappelijke

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 juni 2023 Pagina 5 van 5

opgaven. De gelaagdheid in het ondersteuningsaanbod dat binnen de huidige projecten al deels wordt toegepast zal hierdoor beter vorm kunnen krijgen. In de uitwerking van de inzet van het isolatieoffensief zal ik er wel rekening mee houden dat er ook huishoudens in buurten wonen zonder de indicatie van sociaal-maatschappelijke opgaven, die wel ondersteuning nodig hebben. Het onderzoek moet zorgen voor sturing, niet voor uitsluiting van een deel van de doelgroep. In de tweede helft van 2023 wil ik het uitvoeringsplan isolatieoffensief aan u doen toekomen. Bij dit uitvoeringsplan betrek ik ook de plannen en uitvoering van de warmtetransitie (aardgasvrij). De uitvoering van deze twee sporen wil ik zoveel als mogelijk op elkaar laten aansluiten. In het uitvoeringsplan zullen ook de input en adviezen van verschillende stakeholders en Amsterdammers, waarmee de afgelopen periode gesprekken hierover zijn gevoerd worden verwerkt. Onder andere is gesproken met:   

Professionele stakeholders, zoals de woningcorporaties, adviesbureaus en bouwondernemingen. Bewonersorganisaties, die al betrokken zijn bij het verduurzamen van woningen. Bewonerspanel, een dwarsdoorsnede van individuele bewoners uit Amsterdam, met een diverse achtergrond en woonsituatie.

Over de uitgangspunten van de verdere invulling van het isolatieoffensief ga ik graag met u in gesprek in de commissie Duurzaamheid en Circulaire economie. Over het isolatieoffensief en de verdere uitwerking hiervan, inclusief bijbehorend voorstel voor verdeling van de middelen van het isolatieoffensief, wil ik de raad in het najaar van 2023 informeren. Tot die tijd wordt er binnen de huidige projecten en het ondersteuningsaanbod hard doorgewerkt om energie te besparen en het isolatietempo te versnellen. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Zita Pels Wethouder Duurzaamheid en Volkshuisvesting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl