A - 22 Water (34) Bijlage 1. Raadsinformatiebrief damherten

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de commissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water 20 september 2022 Water Melanie van der Horst Waternet, Maaike Veer, maaike.veer@waternet.nl

Onderwerp

Actualiteit Amsterdamse Waterleidingduinen: damhertenbeheer

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de commissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Amsterdam heeft natuurgebieden in eigendom als bron voor de productie van schoon en betrouwbaar drinkwater. Een van deze gebieden is de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD), een Natura 2000 gebied, beheerd door Waternet. Het eigendom van het gebied legt een verantwoordelijkheid bij Amsterdam/Waternet voor:  Een goed natuurbeheer en zorg voor de biodiversiteit  Samenhang van het beheer met de belangen van bezoekers  Samenhang van de bron- en natuurgebieden met de omgeving In de AWD komen damherten voor. Het beheer van de damherten is onderdeel van het natuurbeheer. In de toenmalige commissie Financiën heeft de voormalig wethouder Water in 2016 toegezegd de commissie jaarlijks te rapporteren over het beheer van damherten. In deze brief informeer ik u over de stand van zaken. Damhertenbeheer Terugblik De populatie damherten is in de jaren 50 ontstaan door enkele uitgezette en ontsnapte dieren in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Van daaruit zijn de dieren uitgezworven door de regio. In de jaren 70 verschenen de eerste damherten in de AWD. Vanaf de jaren 90 groeide de populatie sterk en dit leidde tot verkeersonveiligheid en overlast in de omgeving van de duingebieden.

Om de verkeersveiligheid in de omgeving van de AWD te vergroten besloot de gemeenteraad om hekken te plaatsen. Het eerste hek werd in 2007 geplaatst en het laatste hek in 2012. Binnen de hekken groeide de populatie – zonder natuurlijke vijanden en zonder actief beheer – gestaag door. Met het groeien van de populatie werd schade aan natuurwaarden steeds zichtbaarder en de noodzaak om het aantal damherten te reduceren groter. In 2016 is gestart met het actief beheer om het aantal damherten terug te brengen tot een aantal dat in balans is met de overige natuurwaarden. Verantwoordelijkheden en kaders De provincies zijn verantwoordelijk voor het faunabeleid. De beheerders van de duingebieden, waaronder Waternet, voeren dit beleid uit. Het Faunabeheerplan damherten 2020-2026 is op 9 maart 2021 vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (met instemming van

Classificatie: Intern

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 september 2022 Pagina 2 van 3

Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland). Het is een uitwerking van het provinciale beleid gericht op een balans tussen instandhouding van de populatie en de bescherming van intrinsieke waarden van dieren enerzijds en maatschappelijke belangen zoals volksgezondheid, openbare veiligheid en het tegengaan van schade aan gewassen of flora en fauna anderzijds. De belangrijkste punten zijn:  Sinds de start van het beheer in 2016 is de groei van de populatie gestopt en is een dalende tendens ingezet door het uitgevoerde beheer;  De biodiversiteit en de Natura 2000 doelstellingen in de AWD staan nog steeds onder druk door overbegrazing en vertrapping;  Er is in de regio nog steeds sprake van schade of dreigende schade aan wettelijke belangen verkeer, landbouw en overlast;  Voortzetting van de al ingezette maatregelen is noodzakelijk. Het verleden heeft geleerd dat wanneer er niet wordt beheerd, de omvang van de populatie binnen enkel jaren kan verdubbelen. Zodra de streefstand is bereikt is het zaak deze vast te houden door jaarlijks beheer.  Monitoring en onderzoek moet uitwijzen in hoeverre de natuur zich voldoende herstelt.

Het faunabeheerplan, opgesteld door de faunabeheereenheden Noord- en Zuid-Holland, beschrijft en onderbouwt de noodzaak van beheermaatregelen voor de komende jaren en vormt de onderbouwing van de ontheffingen, die Gedeputeerde Staten verleend heeft voor de uitvoering van het damhertenbeheer. Jaarlijks rapporteert de faunabeheereenheid over de voortgang. Rapportage beheer en telling damherten 2021-2022 Jaarlijks worden tellingen uitgevoerd van het aantal damherten in de regio tussen IJmuiden en Den Haag. De trends zijn van belang voor de monitoring van natuurwaarden, maar ook toetsend en richtinggevend voor het beheer van damherten conform het faunabeheerplan. De rapportage beschrijft de werkwijze en uitkomsten van de telling van damherten 2022. Daarnaast gaat het rapport in op de uitvoering van het beheer en de effecten van het gevoerde beheer.  In totaal zijn er in 2022 ruim 2300 damherten geteld in de leefgebieden Nationaal Park ZuidKennemerland (NPZK), Amsterdamse Waterleidingduinen en Boswachterij Noordwijk (BN).  Sinds de start van het beheer in 2016 is er duidelijk sprake van een dalende tendens. De streefstand is 800 tot 1000 dieren in de leefgebieden NPZK en AWD-BN samen. Uitgaande van een realistische beheeropgave, gebaseerd op de ervaringen van de afgelopen beheerseizoenen kan de streefstand in het leefgebied AWD-BN (600 tot 800) in 2024 bereikt zijn.

 Er wordt veel onderzoek gedaan naar de biodiversiteit en ook specifiek naar de effecten van damherten op flora, fauna en de beschermde natuurwaarden. Met behulp van subsidie van de Provincie Noord-Holland is een consortium van beheerders Waternet en PWN (Puur Water & Natuur), onderzoekers van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica van de Universiteit van Amsterdam, Stichting Bargerveen, de Vlinderstichting in 2019 gestart met een grootschalig onderzoek naar het effect van damherten op biodiversiteit. Op verschillende plekken in de Amsterdamse Waterleidingduinen zijn karakteristieke duingraslanden, vochtige duinvalleien en struwelen afgeschermd, zogenaamde exclosures. In de exclosures kunnen damherten niet meer grazen. Daarmee wordt voorkomen dat een aantal dieren en planten nog verder achteruitgaat of zelfs verdwijnt. In de exclosures vindt onderzoek plaats: wat gebeurt er als damherten hier niet meer grazen? Hoeveel jaar duurt het voordat de natuur zich

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 september 2022 Pagina 3 van 3

hier herstelt? Hoewel de rijkdom aan flora en fauna, met name in de AWD, nog schade ondervindt door overbegrazing en vertrapping, lijken de kansen op herstel van de biodiversiteit en het duinecosysteem zeker aanwezig als de begrazingsdruk afneemt. Binnen de exclosures komen veel algemene en bijzondere soorten weer tot bloei. Het onderzoek levert, samen met andere onderzoeken o.a. van Biodiversity Centre Naturalis, een grote bijdrage aan het maatschappelijk besef van de waarde van biodiversiteit (zie bijlage 2: artikel in dagblad Trouw). Voor een compleet overzicht van alle publicaties wordt verwezen naar de website van de Amsterdamse Waterleidingduinen: https://awd.waternet.nl .

Uitnodiging werkbezoek Graag nodig ik u uit voor werkbezoek aan de Amsterdamse Waterleidingduinen om de verantwoordelijkheid vanuit de eigenaarsrol van Amsterdam voor het Natura 2000 gebied nader toe te lichten o.a. aan de hand van diverse (actuele) beheerkeuzes en de onderzoeken naar de biodiversiteit.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Water

Bijlagen 1. Rapportage beheer en telling damherten 2020-2021 2. Trouw artikel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl