A - 22 Publieke Gezondheid en Preventie (48) Raadsinformatiebrief def

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 januari 2023 Publieke Gezondheid en Preventie Shula Rijxman Charlotte Rekko, GGD Amsterdam, crekko@ggd.amsterdam.nl

Onderwerp

Gezond Leven Makkelijker Maken

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Een goede gezondheid is de basis van het bestaan. We willen dat alle Amsterdammers in goede gezondheid kunnen opgroeien, leven en oud worden. Op dit moment is dat niet het geval. We vinden het onacceptabel dat onze stad een gezondheidskloof kent tussen mensen met meer en minder inkomen. De kansenongelijkheid en de gezondheidsverschillen in Amsterdam zijn groot. Mensen met een lager inkomen en lagere opleiding leven 15 jaar minder lang in goede gezondheid. De coronacrisis heeft deze ongelijkheid niet alleen nog duidelijker aan het licht gebracht, maar ook versterkt. Door de inflatie en de energiecrisis neemt de armoede en daarmee de gezondheidsverschillen verder toe. In Amsterdam leven meer mensen in armoede dan gemiddeld in Nederland. Voor mensen die leven in armoede is een goede gezondheid geen vanzelfsprekendheid. Zij hebben vaker last van chronische stress, een ongezonde leefstijl of chronische ziekten, zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Zij zijn vaak minder gelukkig en psychosociale- of opvoedproblemen komen vaker voor. Deze groep leeft zowel financieel als in gezondheid in armoede; ze leven in dubbele armoede. Deze dubbele armoede gaat vaak over van generatie op generatie. Dit probleem is dus niet zomaar op te lossen. En erger nog: als we niets doen, worden deze verschillen alleen maar groter.

Onze ambitie is dus relevanter maar tegelijkertijd ook ambitieuzer dan ooit. Doen- en denkvermogen burgers Onze samenleving stelt hoge eisen aan de zelfredzaamheid van bewoners. Lang niet alle bewoners zijn hier onder alle omstandigheden toe in staat. Dat is niet omdat hun intelligentie of kennis tekortschiet, maar omdat er een beroep wordt gedaan op allerlei andere zaken (netwerk, middelen) én op mentale vaardigheden; zoals de vaardigheid om in actie te komen, om het hoofd voldoende koel te houden en om vast te houden aan goede voornemens (het doenvermogen). Veel professionals en initiatieven zetten (on)bewust in op meer voorlichting en/of uitleg en dus het denkvermogen. Zonder ondersteuning van het doenvermogen leidt dit niet tot andere gedrag en dus andere gezondheidsuitkomsten. Tijdens Corona hebben we gemerkt dat mensen die in armoede leven en minder gezond zijn, grotere moeite hadden om toegang te krijgen tot betrouwbare informatie. Bovendien konden zij

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 januari 2023 Pagina 2 van 4

de maatregelen van de overheid minder goed begrijpen en toepassen. Wij ontdekten dat het als overheid lastig is om elke groep in onze stad toegankelijke informatie te bieden; informatie die de doelgroep begrijpt en ook zal toepassen. Om in vakjargon te spreken: wij ontdekten dat het voor de overheid lastig is om aan te sluiten bij de gezondheidsvaardigheden, het denk- en doenvermogen van Amsterdammers. Uiteindelijk is dat voor veel doelgroepen toch gelukt. Allereerst door ons meer te verdiepen in elke afzonderlijke doelgroep en de belemmeringen en drempels die zij ervaren. Vervolgens door samen met hen materialen en interventies aan te passen die aansluiten bij hun context, taal en leven. Programma Gezond Leven Makkelijker Maken Het college wil de gezondheidsverschillen tussen Amsterdammers verkleinen door actief in te zetten op gezondheidsbevordering en zorgpreventie voor alle generaties, vanaf geboorte tot het levenseinde. De opgedane kennis door corona willen we hier nu vol voor inzetten met het programma Gezond Leven Makkelijker Maken. Dit gaan we doen door begrijpelijke en toegankelijke zorg en preventie voor elke Amsterdammer. Hierbij houden we rekening met het feit dat niet iedere Amsterdammer op elk moment in het leven beschikt over het netwerk, de middelen en vaardigheden om gezond te kunnen leven.

Wij maken het mogelijk dat alle Amsterdammers informatie over hun gezondheid kunnen vinden, begrijpen en toepassen. Daarbij bedoelen we met informatie alles wat gedeeld wordt over gezondheid en preventie. Dat kan informatie zijn in de vorm van een gesprek, geschreven tekst, afbeeldingen, posters of bijvoorbeeld video. Werkprincipes Drie werkprincipes zijn leidend in de opzet van dit programma: 1. Ongelijk investeren voor gelijke kansen: we richten ons op doelgroepen in kwetsbare situaties en werken datagedreven, 2. We houden rekening met het denk- en doenvermogen van Amsterdammers, 3. We werken nauw samen met alle partners en sluiten aan op wat er al is. 1. Ongelijk investeren voor gelijke kansen We kiezen om te investeren op die plekken waar de opgave het grootst is. We investeren dus ongelijk voor gelijke kansen. Daarom starten we met organisaties en initiatieven die gericht zijn op de Amsterdammers die hulp het hardst nodig hebben: Amsterdammers in kwetsbare situaties. Dat kan allerlei verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een ingrijpende levensgebeurtenis, ziekte, armoede, migratie-achtergrond of een beperkt netwerk en beperkt denk- of doenvermogen. Op basis van data, de kennis en ervaring van de partners in de stad kiezen we begin 2023 op welke groepen wij ons als eerste richten. 2.

Rekening houden met denk- en doenvermogen Rekening houden met context (middelen en netwerk), denk- en doenvermogen is cruciaal om Gezond Leven Makkelijker te Maken voor alle Amsterdammers, zoals we hierboven al hebben beschreven. Dit programma stimuleert en inspireert organisaties om (nog) meer rekening houden met de context en het doenvermogen zodat al het goede werk rondom zorg en preventie dat al gedaan wordt, nog vaker zal leiden tot ander gedrag en daarmee tot een betere gezondheid.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 januari 2023 Pagina 3 van 4

MODEL DENK- EN DOENVERMOGEN

Meer aandacht voor nodig

3. We werken nauw samen met alle partners en sluiten aan op wat er is Wij vinden het belangrijk dat Amsterdammers zich betrokken kunnen voelen bij hoe we samen dit programma vormgeven. We willen ondersteunend zijn aan alles wat er in onze stad al loopt op het gebied van gezondheid en preventie. We werken daarom nauw samen met burgers en onze partners in de stad: andere directies, de stadsdelen, de sociale basis, zorg- en welzijnsorganisaties en uiteraard Amsterdam Vitaal & Gezond. Het programma is er in eerste instantie op gericht om andere partijen te faciliteren en inspireren om met hun initiatieven, interventies en (communicatie) materialen beter aan te sluiten bij de verschillende doelgroepen. Aansluiten op wat er is heeft namelijk een aantal voordelen. Zo is er al heel veel (gefinancierd) aanbod in Amsterdam. Partners en bewoners hebben al waardevolle ervaring met dit aanbod en het is meestal makkelijker om iets bestaands beter te maken dan iets nieuws te ontwikkelen.

Drie sporen in op het vergroten van gezondheidsvaardigheden 1. AANSLUITEN BIJ DE VAARDIGHEDEN VAN AMSTERDAMMERS - In gesprek met 300 Amsterdammers over drempels en oplossingsrichtingen - In de stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West - Per stadsdeel keuze voor 1 groep, gebied of thema In de eerste helft van 2023 gaan we in gesprek met 300 Amsterdammers en de vrijwilligers en professionals die hen goed kennen. Door die gesprekken krijgen we meer inzicht in de drempels die Amsterdammers ervaren om makkelijk gezond te leven. Hierbij benutten we de ervaringen opgedaan ten tijde van Corona. We starten in de drie stadsdelen waar de gezondheidsachterstanden het grootst zijn: Noord, Nieuw-West en Zuidoost. In deze stadsdelen werken we nauw samen met de ambtenaren van het stadsdeel, de partijen in de sociale basis en sleutelpersonen. Per stadsdeel kiezen we begin 2023 met welke groep, thema en/of gebied we starten en wat de exacte vraag wordt waarmee we aan de slag gaan.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 januari 2023 Pagina 4 van 4

2. VERSTERKEN VAN SUCCESVOLLE INITIATIEVEN - Tien bestaande1 initiatieven nog toegankelijker en impactvoller maken - 150 Amsterdammers toetsen deze verbeterde initiatieven In de tweede helft van 2023 gaan we, op basis van de inzichten uit spoor één (zie hierboven), tien initiatieven adviseren en drie initiatieven geheel passend maken voor een specifieke doelgroep. Ook willen we dat 150-200 Amsterdammers deelnemen aan één van de drie aangepaste initiatieven. 3. ORGANISATIES WORDEN BEGRIJPELIJKER EN TOEGANKELIJKER - Partners binnen Amsterdam Vitaal en Gezond leren samen en inspireren elkaar hoe (beter) rekening te houden met de vaardigheden, denk- en doenvermogen van bewoners. - Bijvoorbeeld door passender taalgebruik door professionals en vrijwilligers, begrijpelijkere informatie, meer op beeld dan papier, inrichting en bewegwijzering en handvatten voor gesprek over doenkracht

In 2023 worden de GGD en 10 andere organisaties begrijpelijker en toegankelijker. De GGD en 10 andere organisaties passen hun producten en diensten aan vanuit de beleving van de kwetsbare Amsterdammers. We voeren nu diverse gesprekken om in onze stad een groep van 10 koplopers te vormen en een gezamenlijk ‘leertraject’ vorm te geven onder de vlag van Amsterdam Vitaal & Gezond.

Ik hoop u met deze brief een goed beeld te hebben gegeven van de aanleiding voor, de opzet van en vooral ook de ambitie van het programma Gezond Leven Makkelijker Maken. We zijn inmiddels volop mee aan de slag en na het eerste kwartaal 2023 zal ik u nader informeren over de concrete uitwerking van dit programma. In de tweede helft van 2023 zal ik de plannen voor de periode 2024-2026 met u delen en bespreken. Samen maken we het mogelijk dat alle Amsterdammers informatie over hun gezondheid kunnen vinden, begrijpen en toepassen. Daar zet ik me vol voor in. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Shula Rijxman Wethouder Publieke Gezondheid en Preventie

1 Als we spreken over ‘bestaande initiatieven’ dan bedoelen we daarmee bestaande, lokale programma’s,

activiteiten of interventies van lokale initiatieven, bewonersgroepen of professionals

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl