A - 22 Openbare Orde en Veiligheid (4) Raadsinformatiebrief Rapport Beke Tax

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 december 2021 Openbare Orde en Veiligheid/Verkeer en Vervoer Femke Halsema/Egbert de Vries OOV, secretariaatOOV@amsterdam.nl Rapport Taxi! een onderzoek naar malafide activiteiten en (ondermijnende) criminaliteit in de Amsterdamse taxibranche

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het rapport Taxi! van onderzoeksbureau Beke en de vier actielijnen waarop het college inzet om de situatie inzake de straattaximarkt in Amsterdam te verbeteren. In opdracht van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum AmsterdamAmstelland (RIEC) heeft het bureau een fenomeenonderzoek gedaan naar malafide activiteiten en (ondermijnende) criminaliteit in de Amsterdamse straattaxibranche, gebaseerd op gegevens van 1 juli 2016 t/m 30 juni 2019. Amsterdam is dé taxistad van Nederland. De taxibranche is belangrijk voor de stad omdat toeristen, maar ook inwoners van Amsterdam, er veelvuldig gebruik van maken. Het college heeft in haar coalitieakkoord het verbeteren van de taximarkt tot prioriteit gemaakt. De handhaving moet verbeteren met een duidelijk handhavingskader, zodat er minder willekeur wordt ervaren. Nieuwe technologische ontwikkelingen maken het noodzakelijk dat er, samen met het rijk, wordt gewerkt aan heldere regels rondom de opstap- en de belmarkt, zodat er ook volumebeleid kan worden gevoerd. Het rapport schetst een verontrustend beeld van zowel individuele chauffeurs als de taxibedrijven die in Amsterdam hun diensten aanbieden.

Momenteel kent Amsterdam alleen een vergunningplicht voor chauffeurs op de opstapmarkt en de Toegelaten Taxi Organisaties (TTO’s) waar deze chauffeurs bij aangesloten moeten zijn. Er is geen Amsterdamse vergunningplicht voor taxibedrijven of voor chauffeurs op de bel-/bestelmarkt. Die vergunning is alleen landelijk geregeld. Daarmee is het huidige vergunningstelsel beperkt tot slechts 15% van de taximarkt in Amsterdam. Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek Het onderzoek Taxi! is opgesteld in opdracht van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Amsterdam-Amstelland dat zich inzet voor de bestrijding van georganiseerde criminaliteit en ondermijning. De onderzoekers schetsen een beeld van een kwetsbare branche die vatbaar is voor criminaliteit en interessant is voor criminelen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 2 van 4

Uit het onderzoek blijkt dat relatief veel chauffeurs bekend zijn bij de politie; 18% als verdachte en 36% als betrokkene bij een misdrijf. Daarnaast zijn er door de politie 22.339 incidenten met taxi’s/taxichauffeurs geregistreerd in drie jaar (gemeten juli 2016 t/m juni 2019). De helft van de incidenten betreft uitgevoerde controles op taxi’s, aandachtsvestigingen, snorders, overlast door taxi’s, conflicten over betalingen en (wan)gedrag van chauffeurs en klanten. Een kwart van de incidenten betreft verkeersmisdrijven zoals betrokkenheid bij aanrijdingen, snelheids- en roodlichtovertredingen, mankementen aan het voertuig (verlichting, banden) of het doorrijden na een ongeval. Geweldsmisdrijven vormen met bijna een tiende deel (9%) van het totaal de derde categorie. Het gaat hierbij om verbaal en fysiek geweld zowel door als tegen taxichauffeurs. De taxibedrijven scoren bovendien relatief hoog op onvindbaarheid, onzichtbaarheid en onprofessionaliteit. Dat is voor een bedrijfstak die geld wil verdienen door klanten te werven opmerkelijk. Ook zijn er op basis van de geraadpleegde bronnen aanwijzingen van belastingfraude (plof bv’s) en arbeidsuitbuiting (katvangers) in de taxibranche. Op basis van de bedrijvenanalyse zou er bij 7% van de taxibedrijven sprake kunnen zijn van malafide activiteiten die kunnen raken aan vormen van ondermijnende criminaliteit.

Het college constateert met Bureau Beke dat de aanpak achterblijft bij de ernst en complexiteit van de problematiek. Tegelijkertijd liggen er voldoende kansen om zowel het imago te verbeteren als de misstanden binnen de branche – samen met de goedwillende en bonafide taxiondernemers - terug te dringen. Hiervoor zet het college in op vier actielijnen: 1. 2. 3. 4.

Lobby in Den Haag voor mogelijkheid vergunningstelsel gehele straattaximarkt in Amsterdam. Maatregelen in RIEC-verband en verbeteren van de informatiepositie. Barrières die de gemeente opwerpt. Aanscherping van de handhaving op straat door THOR en politie.

Ad 1. Lobby in Den Haag Er is een intensievere samenwerking nodig met de handhavende instanties op de taximarkt, zoals de ILT, de politie, het OM en de Belastingdienst om op te treden tegen de misstanden in de branche. Daarvoor heeft de gemeente de bevoegdheid nodig om regelgeving op te stellen voor de gehele straattaximarkt in Amsterdam. Lukt dit niet, dan is de gemeente afhankelijk van handhaving door ILT en politie. Gelet op de schaarse capaciteit is dit onvoldoende om de onregelmatigheden in de kern aan te pakken. Het is dan ook van belang dat ook de landelijke wetgever de urgentie voelt om een wettelijke grondslag te creëren waardoor ook de bestelmarkt door de gemeente kan worden gereguleerd. Hierin zal het college de mogelijkheden verkennen om gezamenlijk op te trekken met ketenpartners, de vertegenwoordigers van de branche (zoals werkgeversvereniging KNV en de vakbond FNV) en gemeenten met gelijksoortige problematiek, zoals Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Breda en Den Bosch. Ad 2 Maatregelen in RIEC-verband en verbeteren van de informatiepositie De ketenpartners (politie, OM, ILT, RIEC, Belastingdienst en gemeente) bundelen hun krachten in een specialistische werkgroep van het RIEC, waarbij een gezamenlijk actiestrategie wordt ingezet

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 3 van 4

op het fenomeen. Deze actiestrategie is enerzijds gericht op het opwerpen van barrières en anderzijds op integrale handhavingsacties op deze malafide ondernemers. Mogelijke barrières zijn het instellen van een G-rekening (een door de Belastingdienst geblokkeerde rekening t.b.v. het betalen van loonheffingen en/of de btw), verbeterde criteria voor uitgifte van een VOG en vroegtijdige signalering van mogelijk malafide ondernemers. In deze werkgroep worden de acties naar aanleiding van het rapport opgepakt. Daarnaast is ook een verdiepende analyse op de onderzoeksresultaten nodig om de problematiek beter te kunnen duiden. De Regionale Stuurgroep van het RIEC is op 11 oktober jl. akkoord gegaan met deze actielijn. Ad 3. Barrières die de gemeente opwerpt De wens vanuit de Taxiagenda was om het Amsterdamse taxistelsel, waarin alleen de opstapmarkt is gereguleerd, zo te wijzigen dat gedragsnormen voor álle straattaxichauffeurs (derhalve ook de bestelmarkt) gaan gelden. Hierdoor kan de gemeente middels eigen handhaving optreden tegen hinderlijke gedragingen van chauffeurs en een bijdrage leveren aan een gezonde straattaximarkt en werking van deze markt. Dit zou een aanzienlijke stap zijn in de regulering van alle chauffeurs.

Daarnaast was het voornemen om bij de invoering van een nieuw Amsterdams taxistelsel eisen te stellen aan het voertuig (verzekering, APK) en (digitaal) toezicht en handhaving samen met de ketenpartners, met name de politie en de ILT. Helaas is inmiddels gebleken dat er momenteel geen juridische grondslag is voor het stellen van gedragsnormen en eisen aan chauffeurs. Er is onderzocht wat momenteel wel mogelijk is binnen het kader van de gemeentelijke bevoegdheden. Voor het einde van het jaar zullen wij de Amsterdamse Taxi Aanpak aan u voorleggen. In elk geval toont het vorenstaande het belang van een goede lobby richting het Rijk aan. Het Rijk zal de gemeenten immers de juridische handvatten moeten bieden om dergelijke gedragsregels mogelijk te maken. Ook wordt in samenspraak met de branche gekeken naar preventie en het opwerpen van barrières waardoor criminelen minder voet aan de grond krijgen in deze kwetsbare sector. Deze gesprekken passen in de aanpak van het collegebrede programma De Weerbare Stad (DWS) en worden in kader van de Taxiagenda gevoerd over de bijdrage die de branche levert aan de doelstellingen veilig, betrouwbaar, bonafide taxivervoer en een leefbare stad. Hiermee krijgt de branche ook de mogelijkheid om samen met de gemeente te werken aan het verbeteren van het negatieve imago dat aan de branche kleeft.

Daarnaast wordt een onderzoek gestart naar de verkeersveiligheid van taxi’s in Amsterdam en wordt het beleid op het medegebruik van de lijn-/busbaan door taxi’s herijkt. De inrichting van de legale taximarkt biedt kansen voor malafide taxiondernemers. Overheidsfaciliteiten die bedoeld zijn voor legaal taxivervoer kunnen op dit moment relatief eenvoudig voor malafide doeleinden worden gebruikt. Hoewel er dus op papier een volstrekt legale taxionderneming te zien kan zijn, kan het in werkelijkheid gaan om een malafide taxiondernemer die handig gebruikmaakt van het verdienmodel in de huidige inrichting van de taxibranche. Er is momenteel geen wetgeving die een dergelijk verdienmodel strafbaar stelt. De gemeente gaat het gesprek organiseren met de Ministeries J&V, I&W en de ILT over het indienen van een bestuurlijk signaal voor aanpassing van de wetgeving en de wettelijke status van platforms.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 4 van 4

Door het RIEC is onderzoek gedaan naar ondermijning in de stadsdelen, waarbij er vermoedens zijn van ondermijnende activiteiten door taxichauffeurs. Het gaat dan om taxi’s en chauffeurs die op een parkeerplaats bij elkaar staan, vermoedelijk blowen en lachgas gebruiken, harde muziek draaien en buurtbewoners intimideren, waarbij scooters af en aan rijden. In de stadsdelen zijn regisseurs ondermijning aangesteld, die op stadsdeelniveau de diverse verschijnselen van ondermijning aanpakken. Zodra de taximarkt weer aantrekt en de verschijnselen zich eventueel weer voordoen wordt dit aangepakt. Ad 4. Aanscherping van de handhaving op straat door THOR en politie Het THOR-taxiteam werkt al enige jaren intensief samen met de politie en de ILT bij de handhaving op straat. Er is een agenda waarin de gezamenlijke acties en thema’s jaarlijks worden gepland. Per 1 juli 2021 is een pilot gestart samen met Rotterdam en Breda waarbij aan boa’s in domein I-bevoegdheden worden toegekend voor handhaving op de gehele straattaximarkt met betrekking tot de volgende feitcodes: • E105b: vervoeren van meerdere personen; • E105e: rijden met een voertuig dat niet is goedgekeurd als taxi; • E113a: taxivervoer zonder (leesbare)chauffeurspas/kaart; • E114: onregelmatigheden rondom rittenprijzen. De pilot loopt tot en met 30 september 2022.

Daarnaast zal in de driehoek met politie en OM de mogelijkheden voor aanscherping van de handhaving op straat worden besproken. Voor handhaving op overtredingen door rijdend verkeer is de gemeente immers afhankelijk van de inzet van de politie. Met dit pakket aan maatregelen wil het college een grote stap zetten in het verbeteren van de situatie inzake de straattaximarkt in Amsterdam. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Bijlage 1. Rapport Taxi! van onderzoeksbureau Beke

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Egbert de Vries Wethouder Verkeer