A - 20 Zorg (35) Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Bestrijding

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 november 2021 Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid & Zorg Rutger Groot Wassink en Simone Kukenheim Naam directie + algemeen mailadres (bestuurszaken.etc@amsterdam.nl) Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel Bestrijding racisme in de Zorg van de leden Van Pijpen, Warmerdam, La Rose, Kılıç, Veldhuyzen en Kuiper.

Geachte leden, Op 8 juli 2021 hebben raadsleden Van Pijpen (GL), Warmerdam (D66), La Rose (PvdA), Kılıç (DENK), Veldhuyzen (Bij1) en Kuiper (CU) een initiatiefvoorstel ingediend getiteld: Bestrijding racisme in de zorg. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om een actieve houding aan te nemen in de bestrijding van racisme en discriminatie in de zorg, om binnen het programma Amsterdam Vitaal en Gezond een deelprogramma te ontwikkelen en om voor die activiteiten incidentele middelen ter beschikking te stellen. In deze brief leest u de bestuurlijke reactie hierop. Het college vindt het bestrijden van discriminatie en racisme van groot belang. In het coalitieakkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’ schrijft het college dat het gif van racisme en discriminatie langzaam onze samenleving insijpelt en onze verbonden stad bedreigt. Wij mogen en willen daar niet voor wegkijken. Niks doen is daarom geen optie. In de beleidsbrief Diversiteit en Inclusiviteit van 18 december 2018 heeft het college aangegeven op welke manier het college een actieve houding aanneemt in de bestrijding van racisme en discriminatie. In de voortgangsbrief van 14 juli 2021 is hierover een stand van zaken verschenen. Kortom het college staat voor een inclusief en verbonden stad en zet veel in het werk om dat te bereiken.

Net als de initiatiefnemers vindt het college discriminatie en racisme in de zorg onacceptabel, zowel richting zorggebruikers, als richting zorgverleners. In het initiatiefvoorstel wordt aan de gemeente gevraagd om discriminatie en racisme in de zorg te agenderen om bewustwording te creëren, te voorkomen en te bestrijden met concrete instrumenten en onderzoeken om de zorg steeds inclusiever te maken. Op deze manier kunnen zorgorganisaties, zorgvragers en zorgprofessionals worden gestimuleerd, beschermd om racisme en discriminatie beter te bestrijden. Hieronder treft u puntsgewijs onze reactie op uw voorstel aan. 1. Om vanuit de zorgplicht voor alle Amsterdammers een actieve houding aan te nemen in de bestrijding van racisme en discriminatie in de zorg door agendering, bespreking en normering. Het meldpunt racisme en discriminatie Amsterdam in expertise, beschikbaarheid, capaciteit en informatieverzameling over racisme en discriminatie in de zorg, al dan niet tijdelijk, te versterken zodat er meer ruimte en deskundigheid is voor meldingen en op basis hiervan ook meer inzicht

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 november 2021 Pagina 2 van 6

verkregen wordt. De meldingen van racisme in de zorg rapporteren, en deze delen met de gemeenteraad. Het meldpunt Racisme en Discriminatie is actief op verschillende terreinen waaronder zorg. Om er voor te zorgen dat het meldpunt zijn activiteiten goed kan inzetten, wordt er een gesprek georganiseerd tussen het meldpunt en zorginstellingen over hoe zij met racisme en discriminatie omgaan. Besproken moet worden of zorginstellingen het meldpunt weten te vinden, wat het meldpunt kan doen om dat te verbeteren en welke randvoorwaarden er voor het meldpunt zijn zoals meer ruimte en deskundigheid. De zorginstellingen zijn daarbij zelf aan zet.Het meldpunt rapporteert hierover dan in zijn reguliere verslag. Hiervoor neemt het college het initiatief om het meldpunt en met de Sigra in contact te brengen. De Sigra is het regionale samenwerkingsverband van organisaties in zorg en welzijn in de regio’s Noord-Holland-Noord, Zaanstreek-Waterland, Amsterdam en Diemen en Amstelveen. Onderdeel van Sigra is het Netwerk Diversiteit waarin de deelnemers vraagstukken, kennis en best practices over o.a. dit onderwerp met elkaar delen. De bedoeling is dat de gemeente in samenwerking met Sigra in het voorjaar van 2022 een conferentie te organiseert waarin een open gesprek wordt gevoerd met zorginstellingen over de aanpak van racisme en discriminatie.

Daarbij is er de mogelijkheid om organisaties uit te nodigen die al vooruitgang hebben geboekt en daarmee als voorbeeld dienen voor andere organisaties. Sigra biedt daarnaast de mogelijkheid om te communiceren over het meldpunt via de website en nieuwsbrief. In aanbestedingstrajecten scherpe(re) eisen en beoordelingscriteria op te nemen ten bate van inclusieve zorg. Dat wil zeggen dat zorgorganisaties actief beleid moeten voeren en optreden tegen racisme en discriminatie. Criteria voor inclusieve zorg zijn bijvoorbeeld: cultuursensitiviteit, samenstelling personeelsbestand, training van medewerkers en actief antiracisme- en antidiscriminatiebeleid. Het college vindt het belangrijk dat zorgorganisaties actief beleid voeren en optreden tegen racisme en discriminatie en racisme, waarbij het vooral aan de sector zelf is om hier een stap op vooruit te maken. Dat wil het college bereiken door aan te sluiten bij ontwikkelingen binnen bestaande initiatieven zoals die bij de Sigra. Vanuit de Sigra loopt er het project ‘Verpleeghuiszorg voor de toekomstige Amsterdamse ouderen, aandacht voor de niet-westerse migranten’. Het doel is om inzicht te verkrijgen op de ontwikkeling van de zorgvraag van migranten met een nietwesterse migratie achtergrond en op basis hiervan te achterhalen wat er nodig is om tot een passend zorgaanbod te komen.

In dit project worden praktische handvatten ontwikkeld om medewerkers in het veld te helpen met de veranderende vragen en om te gaan met dilemma’s. Financiering van dit project gebeurt door het Zorgkantoor in het kader van Regionale Aanpak Kwaliteitskader: ‘Thuis in een Amsterdams verpleeghuis’ (RAK). Zonder dat duidelijk is wat nodig is, willen we niet bij voorbaat verantwoordingseisen stellen met als mogelijk gevolg extra regel- en rapportagedruk voor de zorginstellingen. In de aanbestedingstrajecten wordt als eis opgenomen dat de professionals werken vanuit het perspectief en de motivatie van de Amsterdammer en aansluiten bij de taal, cultuur en leefomgeving van de Amsterdammer. Waarbij de inschrijver ook moet aangeven hoe deze ruimte geeft aan de leefwereld van de cliënt. Bij het contractbeheer blijft de gemeente met de gegunde partijen in gesprek over de invulling hiervan en daarbij het antiracisme en discriminatiebeleid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 november 2021 Pagina 3 van 6

agenderen. Zorgpartijen kunnen daarbij via Sigra informatie en ondersteuning aangereikt krijgen over trainingen in cultuursensitiviteit, samenstelling personeelsbestand, training van medewerkers en actief antiracisme- en antidiscriminatiebeleid. In de publiekscampagne Amsterdam Staat Op Tegen Racisme 'zorg' op te nemen als herkenbare setting waar racisme voorkomt en bestreden moet worden; zowel vanuit gebruikers als vanuit zorgverleners. In voortgangsbrief van 14 juli 2021 Aanpak discriminatie staat beschreven dat er een grote mate van onwetendheid in de stad blijkt te bestaan omtrent hoe om te gaan met gevallen van discriminatie. Volgens de onderzoekers kan een campagne met als doel het vergroten van bewustzijn en kennis over racisme en discriminatie bij de Amsterdammers hieraan bijdragen. Dat is de reden dat de campagne ‘Kom op Amsterdam!’ is gestart. Met zorginstellingen zullen de mogelijkheden worden besproken om aan te sluiten bij de bestaande publiekscampagne rondom dit thema. Aan hen kan bijvoorbeeld worden gevraagd om ambassadeurs aan te leveren om persoonlijke ervaringsverhalen te delen. Concrete plannen voor de uitwerking worden dan in het voorjaar met hen besproken tijdens de hierboven genoemde conferentie die in samenwerking met de Sigra wordt georganiseerd.

Lobby bij het Rijk voor het inrichten en financieren van faciliteiten, in een aparte regeling, voor beschikbaarheid van professionele tolken in de zorg; Dat het moeilijk is om in de zorg professionele tolken in te zetten is het college bekend. Hierbij is het van belang om in het gesprek met zorginstellingen in kaart te brengen welke knelpunten zij ervaren in welke regelgeving en waar de mogelijkheden zitten, om te kijken wat voor gerichte lobby richting het Rijk er nodig is en welke kanalen kunnen worden bewandeld om dit bij het Rijk te agenderen. Gezien het bovenstaande beschouwt het college dit punt als ondersteuning van acties voornemens die het college heeft. 2. Binnen het programma Amsterdam Vitaal en Gezond een deelprogramma te ontwikkelen met als doel het tegengaan van racisme en discriminatie in de zorg waarin in ieder geval de volgende elementen zijn opgenomen: Met zorginstellingen, zorggebruikers en zorgprofessionals richtlijnen op te stellen met betrekking tot het omgaan met discriminatie en racisme in de zorgpraktijk. Neem daarin een sanctiemechanisme op en concrete processen die zorggebruikers en -professionals kunnen doorlopen om hun ervaring te melden en gehoord te krijgen; Wij gaan hierover met zorginstellingen in gesprek, waarbij we de eerste verantwoordelijkheid zien voor de zorginstellingen om zelf aan de slag te gaan.

Daarbij vindt het college het belangrijk dat het gesprek wordt gevoerd met zorginstellingen, zorggebruikers en zorgprofessionals over hoe racisme en discriminatie beter kan worden bestreden en de rol van richtlijnen hierin, omdat een vanuit gezamenlijke gedragen aanpak er een grotere kans van slagen is dat instellingen zich hieraan committeren. Dat gesprek kan plaatsvinden tijdens de conferentie die in het voorjaar van 2022 in samenwerking met Sigra wordt georganiseerd. Het is verder ook belangrijk dat organisaties van elkaar leren. De Sigra kan bijvoorbeeld goede voorbeelden van protocollen die

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 november 2021 Pagina 4 van 6

zorggebruikers en -professionals kunnen doorlopen om hun ervaring te melden en gehoord te krijgen, delen aan de Sigra-leden. De AV&G is het samenwerkingsverband van de gemeente Amsterdam, Cliëntenbelang Amsterdam, zorg- en welzijnsaanbieders verenigd in Sigra en zorgverzekeraar Zilveren Kruis. Omdat het een samenwerkingsverband is, betekent dit er alleen in gezamenlijkheid afspraken kunnen worden maakt over activiteiten. Omdat het bij de AV&G gaat over de transitie van het zorgstelsel, het ligt niet voor de hand om in dit kader het gesprek over racisme en discriminatie plaats te laten vinden. in gesprek te gaan met zorginstellingen om een divers personeelsbestand in de hele organisatie te realiseren. Expliciteer binnen het programma Amsterdam Vitaal en Gezond dat zorginstellingen doelstellingen en een beleidsplan moeten opstellen voor diversiteit en inclusie op de werkvloer; Zorginstellingen hebben hun eigen verantwoordelijkheid wat personeelsbeleid betreft. Zij zien ook dat voor goede kwaliteit van het belangrijk is dat het personeelsbestand een afspiegeling is van de stad. Hierover gaat het college met hen in gesprek over wat zij nodig hebben om een divers personeelsbestand te realiseren, welke rol een beleidsplan hierin kan spelen en of en hoe de gemeente hierin kan ondersteunen. Hierin kan bijvoorbeeld een rol worden weggelegd voor Amsterdam Divers & Inclusief (ADI).

ADI is een stedelijk netwerk om diversiteit en inclusie te bevorderen op de werkvloer en opgezet in opdracht van de gemeente Amsterdam. Vanuit het netwerk wordt er naast ondersteuning, ook een relevant netwerk en praktische kennis geboden voor ondernemingen op weg naar een gevarieerd personeelsbestand en een inclusieve bedrijfscultuur. Ook organisaties vanuit de zorg kunnen zich dus aansluiten bij het platform. De Sigra is aangesloten bij ADI. Bij AV&G worden gesprekken gevoerd over de transitie van het zorgstelsel, het ligt daarom niet voor de hand en is niet werkbaar om daar een opdracht aan individuele werkgevers over het verplicht maken van beleidsplannen aan toe te voegen In voortgangsbrief van 14 juli 2021 Aanpak discriminatie staat beschreven dat er een toolkit antidiscriminatie wordt ontwikkeld, Deze biedt praktische tools voor het maatschappelijk middenveld om discriminatie in de eigen organisatie aan te pakken. Het gaat dan bijvoorbeeld om een overzicht van organisaties en individuen die trainingen geven over sensitiviteit voor personeelsleden. In september en oktober 2021 zijn 14 stadsgesprekken gevoerd om bij het maatschappelijk middenveld op te halen wat zij al doen om discriminatie tegen te gaan en wat voor tools zij hierbij nodig hebben. Naar verwachting is de toolkit eind 2021 beschikbaar en kan dan natuurlijk ook ondersteuning bieden aan de zorginstellingen.

Tijdens de conferentie die in het voorjaar van 2022 zal plaatsvinden zal ook een demonstratie van de toolkit plaatsvinden. activiteiten op te zetten over het thema racisme en discriminatie in de zorg, waar zorgprofessionals ervaringen en best practices kunnen uitwisselen; Het Netwerk Diversiteit van de Sigra biedt zorginstellingen een platform om best practices te delen. Ook binnen het project ‘ Verpleeghuiszorg voor de toekomstige Amsterdamse oudere, aandacht voor de niet-westerse migranten’ vindt dit plaats. stimuleren van zorginstellingen om zich vrijwillig te laten auditen op inclusie, met als beloning een certificaat. Een vergelijkbaar voorbeeld is de ‘Roze Loper’ waarmee zorginstellingen zich door een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 november 2021 Pagina 5 van 6

onafhankelijke organisatie zich laten auditen op sociale veiligheid en inclusie van LHBTI personen. Een onafhankelijke audit toetst de instelling op racisme, discriminatie, gelijkheid en inclusie. Financiering van deze audit wordt in eerste instantie (net als bij de Roze Loper) door de zorginstelling zelf gedaan; Er zijn bestaande audits die de kwaliteit van zorg beoordelen. Hierin is het ook belangrijk om te verkennen hoe het thema racisme en discriminatie daarin geborgd is en wat daarin de mogelijkheden zijn. In gesprek met Sigra worden de mogelijkheden voor zo’n audit en hoe wij zorginstellingen daarin kunnen stimuleren worden besproken. Met Sigra gaat het college daarbij in gesprek of er specifieke audits zijn op sociale veiligheid en inclusie die kunnen worden ingezet zoals de Roze Loper die aan welzijns- en zorgorganisaties wordt verleend na een traject dat leidt naar sociale acceptatie van seksuele diversiteit in de zorg. in gesprek te gaan met zorgopleidingen in Amsterdam over de mogelijkheden tot trainen in cultuur sensitieve zorg, en het vergroten van diversiteit bij de selectie- en wervingsmechanismen van de zorgopleidingen. De eerste verantwoordelijkheid ziet het college hierbij voor de zorginstellingen, omdat studenten na afloop van de opleiding bij hen aan de slag gaan.

Het college zal hierover het gesprek aangaan met zorginstellingen om in kaart te brengen met welke opleidingen zij hierin samenwerken, welke mogelijkheden zij zien en hoe de gemeente hierin mogelijk kan ondersteunen. Daarnaast investeert het college met de MBO-Agenda in toekomstbestendig middelbaar beroepsonderwijs en optimale schoolloopbanen voor alle studenten, waarbij ‘tekorten in de zorg’ één van de focusthema’s is. Aankomend jaar (2021-2022) is hierbij aandacht voor diversiteit door een oriëntatieprogramma voor zij-instromers en een project om NT-2 studenten een zorg- en welzijnsopleiding te laten afronden. Ook zijn er projecten gefinancierd gericht op het tegengaan van stagediscriminatie en het ontwikkelen van burgerschapsvaardigheden. Vanuit het programma Amsterdammerschap investeert het college in de FAWAKA ondernemersschool trainingen voor docenten over inclusief onderwijs waarin scholing rondom racisme en discriminatie centraal staat. Deze trainingen zijn ook beschikbaar voor mbo-zorgopleidingen 3. Voor deze activiteiten incidenteel middelen ter beschikking te stellen. De invulling van de onderdelen van het initiatiefvoorstel die het college adviseert om over te nemen, hebben geen financiële consequenties. Zij zijn onderdeel van bestaande trajecten met bijvoorbeeld de Sigra.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 16 november 2021 Pagina 6 van 6

Conclusie Het college waardeert het werk dat de indieners Van Pijpen, Warmerdam, La Rose, Kılıç, Veldhuyzen en Kuiper hebben verzet om dit voorstel te schrijven en de betrokkenheid tot dit onderwerp. Punt 1 van dit voorstel beschouwt het college als ondersteuning van het uit te voeren beleid en zal op korte termijn uitvoering aan worden gegeven. Punt 2 en 3 worden in de huidige formulering ontraden. Het college geeft de indieners in overweging op die punten een gewijzigd voorstel in te dienen. Tot slot wil het college benadrukken dat zij zich – samen met haar partners – inzet voor een actieve bestrijding van racisme in de zorg. De steun van de gemeenteraad is daarbij van groot belang.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder portefeuille Zorg

Rutger Groot Wassink Wethouder portefeuille Diversiteit en Antidiscriminatiebeleid

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl