A - 19 Zorg (35) 00 Voordracht Initiatiefvoorstel Betrek jongens en mannen b

Gemeenteraad

VN2021-023203 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Van

De leden T. Kuiper en S. Warmerdam

Datum

24 augustus 2021

Portefeuille

Zorg

Agendapunt

19 Onderwerp

Instemmen met het Initiatiefvoorstel 'Betrek jongens en mannen bij het tegengaan van ongewenste zwangerschappen' van de leden Warmerdam en Kuiper en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel van de leden Warmerdam en Kuiper van 24 augustus 2021 getiteld: ‘'Betrek jongens en mannen bij het tegengaan van ongewenste zwangerschappen'’, mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Zorg, Jeugdzorg en Sport; 1. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken om als gemeente jongens en mannen actief te betrekken in het beleid rondom het voorkomen van ongewenste zwangerschap door: 2.1. Seksuele voorlichting in voortgezet onderwijs (inclusief MBO ) te stimuleren via de stimuleringsmaatregel Relaties en Seksualiteit en erop toe te zien dat ook jongens voorlichting krijgen over voorkomen van zwangerschap en anticonceptiemethoden. Hierbij is het van belang ook aandacht te hebben voor leerlingen op Internationale Schakelklassen (ISK’s). 2.2. Jongens te betrekken bij de oplossing van het probleem, change agents in te zetten die het gesprek aangaan met andere jongens over dit onderwerp en gesprekken hierover te faciliteren, bijvoorbeeld door lokale events te organiseren in samenwerking met sportverenigingen of andere organisaties die zich op jongeren richten. 2.3.

Met Jeugdhulp en andere zorginstellingen te bespreken hoe kwetsbare jongens op dit onderwerp beter bereikt kunnen worden (bijvoorbeeld door de inzet van Make a Move groepscounseling voor jongens en voor licht verstandelijk beperkte jongens). 2.4. Condoomgebruik te stimuleren door middel van aansprekende campagnes en de toegang tot condooms te verbeteren op relevante plekken. 2.5. De Soa Sense spreekuren te promoten. 2.6. Positieve mannelijke rolmodellen te laten zien die het vanzelfsprekend, verstandig en stoer vinden om regie te hebben over hun kinderwens en die condooms gebruiken met losse partners, of betrokken zijn bij het anticonceptiegebruik in een vaste relatie. Dit kan via lokale radiospotjes/Spotify, events of social media als Instagram, Tiktok, Youtube, Tinder en Happn. 3. kennis te nemen van de reactie op het initiatiefvoorstel Wettelijke grondslag

artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet Initiatiefvoorstel

1. Inleiding Ondanks inzet van de gemeente en andere organisaties komen ongewenste zwangerschappen nog te vaak voor in Amsterdam. Ongewenste zwangerschappen kunnen nare gevolgen hebben voor

Gegenereerd: v1.24

1

Gemeenteraad

VN2021-023203 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

ouders en specifiek voor vrouwen. Ook leidt een ongewenste zwangerschap niet zelden tot een abortus. Wanneer vrouwen ongewenst zwanger worden kan dit ook negatieve invloed hebben op het welzijn van het kind. Het is daarom van belang dat ouders goed zijn voorbereid op het krijgen van een kind en dat ongewenste zwangerschappen zoveel mogelijk voorkomen worden. Jongens en mannen spelen hierin een belangrijke rol. Het college presenteerde onlangs een initiatief om kwetsbare ouders te hulp te schieten om op die manier alle Amsterdamse kinderen een gelijke start te geven. Buurtteams moeten zorgen dat aanstaande ouders nog voor conceptie goede voorlichting, zorg en ondersteuning krijgen. Onderdeel van die voorlichting is voorlichting over anticonceptie. Onderhavig voorstel beoogt om ongewenste zwangerschappen tegen te gaan door jongens en mannen te betrekken. Dit sluit daarmee naadloos aan bij de ambitie van het college om bij te dragen aan adequate seksuele voorlichting voor Amsterdammers en aan een goede start van kinderen die geboren worden in Amsterdam. 2. Ongewenste zwangerschappen Alhoewel veel vrouwen en mannen zich goed beschermen tegen een zwangerschap, raakt jaarlijks ongeveer 5% ongepland en 3% ongewenst zwanger. Een onbedoelde zwangerschap brengt vaak lastige keuzes met zich mee, kan stress veroorzaken en kan bij de geboorte van het kind leiden tot een minder goede start .

Denk bijvoorbeeld aan vrouwen en mannen die leven in kwetsbare omstandigheden zoals armoede en geweld. Jaarlijks kiezen ongeveer 30.000 vrouwen in Nederland voor areking van hun zwangerschap. De meeste zwangerschapsarekingen vinden plaats bij vrouwen tussen de 25 en 35 jaar. Bij onbedoelde zwangerschappen is vaak geen anticonceptie gebruikt. Echter bij 4 op de 10 onbedoelde zwangerschappen is ondanks gebruik van anticonceptie toch een zwangerschap ontstaan. Dit kan door slordig of onjuist gebruik veroorzaakt worden. Maar het kan ook gebeuren terwijl de anticonceptie wel op de juiste manier is toegepast. 3. Waarom moeten we mannen betrekken bij het tegengaan van ongewenste zwangerschappen? Als er sprake is van een onbedoelde of ongewenste zwangerschap, wordt hiervoor vaak alleen de vrouw verantwoordelijk gehouden: zij had zich beter moeten beschermen tegen een zwangerschap. Vrouwen kunnen kiezen uit een breed palet aan betrouwbare en minder betrouwbare methoden. Voor mannen zijn er helaas alleen het mannencondoom en sterilisatie. Wanneer jongens en mannen zich mede verantwoordelijk voelen voor bescherming tegen een onbedoelde zwangerschap, is de kans dat er iets mis gaat, kleiner. Geen enkele anticonceptiemethode is 100% betrouwbaar en de effectiviteit is bovendien aankelijk van juist en tijdig gebruik.

Mannen moeten er niet blind op vertrouwen dat een meisje of vrouw anticonceptie gebruikt en goed gebruikt, en dus goed beschermd is. Het is belangrijk dat jongens en mannen weten welke methoden er zijn, hoe ze werken, hoe je ze juist gebruikt en wat de betrouwbaarheid is. Bij twijfel kunnen ze dan voor de zekerheid ook een condoom gebruiken. Dat geldt zeker voor losse contacten. Uit onderzoek blijkt dat 4 op de 10 van de jongens en mannen geen condoom gebruikten bij de laatste onenightstand . In 2020 hield Rutgers een peiling onder 18- tot 30-jarigen naar gedeelde m/v verantwoordelijkheid voor anticonceptie. Hieruit bleek dat 83% van de mannen zich mede verantwoordelijk voelt voor bescherming tegen zwangerschap, en dat 74% het belangrijk vindt om mee te denken en te beslissen over de anticonceptiemethode. In de praktijk bleek echter slechts de helft van de mensen in een vaste relatie met de partner te praten over bescherming tegen zwangerschap. Een derde van de mannen met een vaste partner heeft meegedacht over de beste anticonceptiemethode. Bij de mannen met losse contacten geldt dit voor 13%. Ook blijkt dat de betrokkenheid van mannen bij

Gegenereerd: v1.24

2

Gemeenteraad

VN2021-023203 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

anticonceptiegebruik van de partner gering is. Slechts 17% van de mannen tussen de 18 en 30 jaar informeert bij de partner naar bijwerkingen, tevredenheid met anticonceptie, etc. 4. Hoe betrekken we jongens en mannen? Er zijn verschillende determinanten die van invloed zijn op bescherming tegen een onbedoelde zwangerschap. Dit zijn persoonlijke, maar ook omgevingsfactoren. Op het persoonlijke niveau is voldoende kennis over vruchtbaarheid en (anti-)conceptie relevant. In het reguliere onderwijs zegt 65% van de jongeren dat ze voldoende informatie hebben gekregen over anticonceptie en 55% dat ze voldoende informatie hebben gekregen over seksuele en reproductieve gezondheid, maar 35% tot 45% dus niet. Toch is kennis is niet het enige dat belangrijk is voor (effectief) anticonceptiegebruik.

Andere factoren die een rol spelen zijn: - Minder stereotype gender-rolopvattingen erop na houden - Een positieve attitude tegenover gedeelde m/v verantwoordelijkheid voor het voorkomen van zwangerschap - Een positieve attitude tegenover anticonceptie- en/of condoomgebruik - Een goede inschatting kunnen maken van het risico op zwangerschap - In staat zijn om tijdig maatregelen te treffen (condooms kopen, anticonceptie regelen) - Communicatieve vaardigheden om anticonceptiegebruik met de partner te bespreken - Voldoende weerbaarheid om seks zonder condooms of anticonceptie te weigeren - De invloed van alcohol en drugs op het risico op een het niet gebruiken van anticonceptie en de daarmee gepaard gaande onbedoelde zwangerschap bespreken. Belangrijke omgevingsfactoren zijn: - Een ondersteunende omgeving (ouders, familie, vrienden) - Goede rolmodellen in de omgeving (vrienden en vriendinnen) - Voldoende toekomstperspectief - Voldoende financiële middelen om anticonceptie te kopen - Goede toegang tot condooms (automaten) en betaalbare anticonceptie - Laagdrempelige en jeugdvriendelijke voorzieningen in de buurt (GGD soa spreekuren en soa Sense spreekuren) 5.

Seksuele contacten en corona Onderzoek naar de invloed van de coronacrisis op de seksuele gezondheid van jongeren laat zien dat een deel van de jongeren in 2020 en 2021 minder seksueel actief was en is, of seks heeft met een buddy of ex. De verwachting is dat bij versoepelingen van de coronamaatregelen, mensen weer meer fysiek contact gaan hebben, waaronder seksueel contact. Jongeren hebben een tijd stilgestaan in hun seksuele ontwikkeling en zullen wellicht een inhaalslag gaan maken. De verwachting is dat veel jongeren dan ‘los gaan’ met seks al dan niet in combinatie met drugs en alcohol. Zorgwekkend is dat vanwege de lange periode van thuisonderwijs, een grote groep scholieren en studenten het afgelopen jaar waarschijnlijk geen seksuele voorlichting op school heeft gekregen. Nu in het nieuwe schooljaar de scholen weer open gaan, zal seksuele voorlichting nog geen prioriteit hebben. Het is de vraag in hoeverre jongeren toegerust zijn om zich goed te beschermen tegen onbedoelde zwangerschap. 6. Lopende campagnes

Gegenereerd: v1.24

3

Gemeenteraad

VN2021-023203 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Het ministerie van VWS heeft onlangs een campagne gelanceerd, als onderdeel van het zevenstappenplan onbedoelde zwangerschap, om via social media jongeren tot 25 jaar te informeren over het brede palet aan anticonceptiemiddelen, getiteld de ‘Vrij Veilige Dating Show’. Deze campagne wordt voor de zomer nog een keer herhaald en aangejaagd via social media en online platforms. Dit is vooral een kenniscampagne en spreekt mogelijk vooral meisjes aan. Rutgers heeft de afgelopen jaren op Wereld Anticonceptie Dag (26 september) van anticonceptie ook een mannenzaak gemaakt. Via filmpjes en free publicity is gedeelde m/v verantwoordelijkheid voor anticonceptie onder mannen én vrouwen aangekaart. Met de campagne is een bewustwordingsproces in gang gezet, maar voor daadwerkelijke gedragsverandering is meer nodig. Om gedrag rondom anticonceptie te veranderen, is het nodig om het gesprek te voeren, tussen jongens en meisjes, en tussen jongens onderling. 7. Beslispunten: gewenste inspanningen op lokaal of regionaal niveau Start bij de jongere generatie jongens en jonge mannen. Investeer in hun toekomst. Er zijn verschillende organisaties die in contact staan met jongeren of jonge mannen. Denk aan de sportwereld, onderwijs, jongerenwerk etc.

Zij kunnen samen met jongens zelf (als change agents) het gesprek over gedeelde m/v verantwoordelijkheid aanjagen, informatie geven over betrouwbare informatiekanalen (Sense.info of Sense spreekuren) of mannelijke rolmodellen/bekende influencers opsporen en inzetten bij seksuele voorlichting op locatie. Ook kunnen lokale events worden georganiseerd, al dan niet online, waarbij gedeelde verantwoordelijkheid of bescherming tegen onbedoelde zwangerschap (mede) een onderwerp is. GGD Amsterdam kan worden aangehaakt bij de organisatie van lokale activiteiten. Rutgers kan meedenken over bijvoorbeeld de inzet van filmpjes met jongens of een interactieve game (Canyoufixit.nl). Daarnaast zijn betaalbare (of gratis) condooms op festivals van belang, en condoomautomaten op relevante plekken. Ook moeten jongens en jonge mannen weten waar ze terecht kunnen met hun vragen of problemen, ook bij (angst voor) een onbedoelde zwangerschap (Sense spreekuren, gratis en anoniem, tot 25 jaar). Daarom stellen D66 en ChristenUnie de volgende maatregelen voor: • Stimuleer seksuele voorlichting op scholen (ook mbo!) via de stimuleringsmaatregel Relaties en Seksualiteit en zie erop toe dat ook jongens voorlichting krijgen over voorkomen van zwangerschap en anticonceptiemethoden. Heb ook aandacht voor leerlingen op ISK’s.

• Betrek jongens bij de oplossing van het probleem, zet change agents in die het gesprek aangaan met andere jongens over dit onderwerp en faciliteer gesprekken hierover bijvoorbeeld door lokale events te organiseren in samenwerking met sport of andere organisaties. • Bespreek met Jeugdhulp en andere zorginstellingen hoe kwetsbare jongens op dit onderwerp beter te bereiken (bijvoorbeeld door de inzet van Make a Move groepscounseling voor jongens en lvb jongens). • Stimuleer condoomgebruik door middel van aansprekende campagnes en de toegang tot condooms te verbeteren op relevante plekken. • Laat positieve rolmodellen zien van mannen die het vanzelfsprekend, verstandig en stoer vinden om regie te hebben over hun kinderwens en die condooms gebruiken met losse partners, of betrokken zijn bij het anticonceptiegebruik in een vaste relatie. Dit kan via lokale radiospotjes/Spotify, events of social media als Instagram, Tiktok, Youtube, Tinder en Happn. • Promoot de Soa Sense spreekuren.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.24

4

Gemeenteraad

VN2021-023203 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 16 februari 2022

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2022-006046

Bestuurlijke reactie initiatiefvoorstel Betrek jongens en mannen bij het tegengaan van ongewenste zwangerschappen.pdf (pdf)

AD2021-088894

Gemeenteraad Initiatiefvoorstel (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Gegenereerd: v1.24

5