A - 19 Onderwijs (9) Bijlage 3 Eindrapport-Lerarenagenda-Regioplan-5dec22

Een andere suggestie is om het makkelijker te maken om gepensioneerden in te zetten. Een andere suggestie is om anders te kijken naar functies binnen het po: vanuit expertise inzetten, differentiëren, ontwikkelen, samenwerken en op die manier bijdragen aan goed onderwijs voor alle Amsterdamse leerlingen. 2. Oplossingen voor huisvesting en woon-werkverkeer Amsterdam kent bijvoorbeeld een voorrangsregeling voor huurwoningen, extra reiskosten, parkeervergunningen en deelmobiliteit.23 Deze maatregelen worden ook gewaardeerd door het veld. Betrokkenen vinden het belangrijk dat de gemeente, waar dat kan, ondersteuning biedt bij de toegang tot betaalbare huisvesting/gezinswoningen (huur en koop) in de stad (ook voor zij-instromers); betere reiskostenregelingen en gratis parkeren voor onderwijspersoneel. Uiteraard kunnen schoolbesturen hier ook deels hun rol pakken. Uit de interviews en antwoorden op de open vraag kunnen we opmaken dat het een nijpend probleem is waardoor mensen ook daadwerkelijk afhaken: “Wij raken collega's kwijt, enkel en alleen doordat ze het zich niet meer kunnen veroorloven om in Amsterdam te wonen”.

21 www.lievervoordeklas.nl 22 www.andersom.amsterdam 23 Deze maatregelen worden in paragraaf 2.1 beschreven bij Randvoorwaarden.

31

Er worden ook enkele knelpunten benoemd. Zo biedt een tegemoetkoming in de reiskosten geen oplossing voor de tijd dat men in de file staat. Je komt ook niet in aanmerking voor een woning als je minder dan 3,5 dag per week werkt. Eén van de leraren vindt dat de woningen niet voldoen (“Alsof je weer op een studentengang woont.”). 3. Betere beloning De belangrijkste maatregel op dit vlak is de ‘Toelage voor alle Amsterdamse leraren’. Dit is een extra bonus voor leraren die het hoogst is voor leraren op scholen met een risico op onderwijsachterstanden. Het belangrijkste verzoek vanuit het veld is om de toelage voor langere tijd of zelfs structureel in te zetten om leraren te behouden of aan te trekken. Verschillende betrokkenen wijzen erop dat ook ander onderwijspersoneel de toelage zouden moeten kunnen ontvangen, dus ook assistenten en OOP (“Ik werk als conciërge in Amsterdam en heb toch ook met de kosten in Amsterdam te maken?”). Overigens zijn er ook landelijke ontwikkelingen op dit terrein. Het ministerie van OCW heeft aangekondigd dat ze de beloning voor leraren in het po gelijk wil trekken met de lonen in het vo. Afspraken hierover zijn vastgelegd in het onderhandelaarsakkoord van 22 april 2022.24 4.

Meer maatwerk in de opleidingen Schoolleiders, beleidsmedewerkers, schoolbesturen en leraren signaleren dat er behoefte is aan modulaire opleidingen.25 Het is een van de maatregelen in Amsterdam die worden genoemd bij Sterke onderwijsprofessionals (zie paragraaf 2.1). Niet alleen voor ondersteunend personeel maar ook voor leraren en schoolleiders. Ze pleiten voor opleidingen op maat die meer aansluiten bij de praktijk. Enkele meer inhoudelijke suggesties zijn:  Schaf de verplichte stage voor groep 1-2 af.  Bied meer differentiatie van wat studenten verplicht moeten halen (een goede onderbouwleraar heeft in de klas nooit met de pittigste opdrachten van de Wiscat te maken).  Maak het mogelijk om deelcertificaten te halen, zodat een leraar zich kan specialiseren in bepaalde onderdelen van het curriculum.  Onderzoek de mogelijkheden van snelle werktrajecten (6 tot maximaal 12 maanden) met daarin extra persoonlijke ondersteuning voor leraren die sommige vaardigheden nog niet bezitten.

4.4 Conclusie In hoeverre sluiten de maatregelen die in Amsterdam worden getroffen aan bij de behoeften van de betrokkenen? Veel van de aspecten die er volgens het Amsterdamse onderwijspersoneel toe doen bij het zoeken van een baan in het onderwijs kunnen worden geschaard onder ‘goed werkgeverschap’. Maatregelen op dit terrein zijn daarom verstandig. Suggesties uit het veld hebben vaak betrekking op de reikwijdte van de maatregelen. Een deel van de maatregelen is sterk gericht op een specifieke doelgroep, doorgaans zijn dat leraren. Idealiter komen de inspanningen ten goede aan al het onderwijspersoneel. Een deel van het Amsterdamse onderwijspersoneel ondervindt problemen bij het vinden van een passende woning en bij het woon-werkverkeer. Het is passend dat er in Amsterdam maatregelen worden getroffen om het onderwijspersoneel dat daar behoefte aan heeft tegemoet te komen. Vanuit het veld worden wel enige knelpunten benoemd. Deze hebben vaak betrekking op de beschikbaarheid van de voorzieningen. Een betere beloning staat hoog in nagenoeg alle lijstjes, zowel als het gaat om de vraag hoe het werken in het onderwijs aantrekkelijker kan worden gemaakt als om de vragen naar vertrekredenen en oplos24 https://www.poraad.nl/werkgeverschap/akkoord-over-dichten-loonkloof-voor-primair-onderwijs 25 In de regio Amsterdam wordt hier veel ervaring mee opgedaan in de Zorg en Welzijn.

32

singen om vertrek te voorkomen. De roep om een betere beloning voor onderwijspersoneel in het primair onderwijs is niet specifiek voor Amsterdam. Wel zijn de kosten voor het levensonderhoud in Amsterdam relatief hoog. De toelage voor Amsterdamse leraren wordt daarom gewaardeerd. Wel wordt er ook hierbij op gewezen dat niet alleen de leraren ervan zouden moeten kunnen profiteren. Pleidooien voor meer maatwerk in lerarenopleidingen zijn er deels opgericht om beter aan te sluiten bij potentiële nieuwe leraren. Bijvoorbeeld om de kansen van leraren die op deelaspecten minder sterk zijn de kans te geven les te geven in klassen waar deze kennis wat minder noodzakelijk is. Uit de opmerkingen over de lerarenopleiding spreekt soms wat ontevredenheid door over de lerarenopleidingen door (zie ook paragraaf 4.2). We kunnen niet beoordelen of dat helemaal terecht is. In paragraaf 4.3 beschreven we vier knoppen waaraan volgens het veld kan worden gedraaid om het lerarentekort aan te pakken: goed werkgeverschap, de aanpak van problemen rond huisvesting en mobiliteit, een betere beloning en meer maatwerk in de opleidingen. De maatregelen die de gemeente Amsterdam en Amsterdamse schoolbesturen treffen om het lerarentekort in de gemeente terug te dringen sluiten hier goed bij aan.

Onder de suggesties van het onderwijspersoneel zien we met enige regelmatig mogelijke maatregelen waarin al wordt voorzien. Voorbeelden zijn de Voorziening ondersteuning schoolleiders primair onderwijs en het project ‘Leraar, een kleurrijk beroep’. Dit wijst erop dat dergelijke maatregelen niet algemeen bekend zijn. Gemeente, schoolbesturen en lerarenopleidingen stellen veel in het werk om het lerarentekort in Amsterdam terug te dringen. Bestuurders en schoolleiders zien dat ook wel, 29 procent van de bestuurders en 43 procent van de schoolleiders vindt dat de gemeente ruim voldoende doet. Een deel van hen vindt desondanks er meer kan worden gedaan. Ze doen daartoe verschillende suggesties. Ook leraren en ander onderwijspersoneel doen suggesties voor verbetering van de aanpak van het lerarentekort in Amsterdam. Veel suggesties liggen in lijn met wat er al in Amsterdam wordt gedaan. We geven enkele voorbeelden van suggesties, die een uitbreiding zijn op al bestaande initiatieven:  Maak begeleiding beschikbaar voor al het onderwijspersoneel, nu is veel gericht op startend personeel en zij-instromers.  Zorg dat de (modulaire) lerarenopleidingen beter aansluiten op de onderwijspraktijk.  Maak de Amsterdamse toelage beschikbaar voor al het onderwijspersoneel.

Hoewel er veel suggesties zijn op het terrein van goed werkgeverschap en dat gezien wordt als het domein van de schoolbesturen en scholen is het Amsterdamse onderwijspersoneel redelijk tevreden over de inspanningen van hun werkgever (bestuur, school) om hen vast te houden. Bestuurders en schoolleiders zijn behoorlijk kritisch over lerarenopleidingen. Ze zouden graag een betere aansluiting met de praktijk en meer maatwerk zien bij de opleidingen. Ook leraren doen suggesties in die richting. Ook vanuit het Rijk worden veel initiatieven ontplooid die het werken in het primair onderwijs aantrekkelijker zouden moete maken. Zo hebben de ministers Wiersma en Dijkgraaf onlangs nog aangekondigd dat de lonen voor leraren in het basisonderwijs gelijk zullen worden getrokken met het voortgezet onderwijs. In de voorliggende hoofdstukken zagen we dat vrijwel alle groepen respondenten wijzen op een betere beloning als middel om het primair onderwijs aantrekkelijker te maken voor het huidige én het aankomend personeel. Suggesties voor aanvullende maatregelen liggen bijvoorbeeld op de inzet van meer ondersteunend personeel, kleinere klassen en meer ruimte voor ontwikkeling. Daarbij is het belangrijk dat ook het rijk oog heeft voor al het onderwijspersoneel en niet alleen voor de leraar.

33

Regioplan Jollemanhof 18 1019 GW Amsterdam T +31(0)20 531 53 15 www.regioplan.nl