A - 18 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) Bijlage 1. Concept Zienswijze

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Vervoerregio Amsterdam T.a.v. het Dagelijks Bestuur Postbus 626 1000 AP AMSTERDAM

Datum

07-10-2021 V&OR/UIT/ Uw kenmerk 20121/15783/STR Behandeld door R. Boot, V&OR, Rianne.boot@amsterdam.nl Onderwerp Zienswijze Adviescommissie Amsterdam op Ontwerp Programma van Eisen Concessie Zaanstreek-Waterland Ons kenmerk

Geachte leden van het Dagelijks Bestuur, Met grote belangstelling hebben wij kennis genomen van het hernieuwde Ontwerp Programma van Eisen (PvE) voor de concessie Zaanstreek-Waterland van de Vervoerregio. Het Ontwerp PvE zet belangrijke stappen naar een duurzaam, hoogwaardig en inclusief openbaar vervoer. De periode van zienswijzen loopt tot en met 18 oktober 2021. In deze brief geeft de Adviescommissie Amsterdam, zijnde de gemeenteraad van Amsterdam, u graag haar zienswijze hierop. Zero Emissie Onze complimenten voor de eisen voor 100% Zero Emissie bus en de getroffen voorbereidingen om dit tijdig te kunnen realiseren met laadlocaties in Purmerend, Zaanstad en Edam. Dit draagt ook bij aan de doelstellingen van de gemeente Amsterdam op het gebied van schone lucht en zero emissie vervoer. Uitgangspunt is dat de laadinfrastructuur in de regio kan landen. Het staat de nieuwe vervoerder vrij om, naast deze drie locaties, zelf andere laadlocaties te organiseren. Een reden hiervoor kan zijn om de lijnvoering te optimaliseren en meer OV aan te kunnen bieden. Wij realiseren ons dat locaties binnen de gemeente Amsterdam hiervoor aantrekkelijk kunnen zijn voor aanbieders. We willen de energietransitie graag faciliteren, tegelijkertijd is de complexiteit van het realiseren van laadinfrastructuur in het stedelijk gebied groot en ruimte schaars.

Ook kent het stroomnetwerk aan de Noordkant van Amsterdam beperkingen. Het is belangrijk dat inschrijvers dit goed mee kunnen wegen in hun aanbieding. We vragen om ons tijdig te betrekken indien er sprake is van grote meerwaarde van het gebruik van laadinfrastructuur in Amsterdam. Belang Amsterdam bij de concessie Zaanstreek Waterland Goed openbaar vervoer in de regio is voor de gemeente Amsterdam van groot belang met het oog op de groei van stad en regio. Amsterdam groeit, steeds meer mensen willen in de stad wonen, werken of de stad bezoeken. Ook na de corona crisis is dit de verwachting. Deze groei faciliteren we terwijl we tegelijkertijd de transitie maken naar een duurzame, inclusieve en autoluwe stad, met schone lucht en een aantrekkelijk verblijfsklimaat. De rol van de auto in de stedelijke

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 07-10-2021 Kenmerk V&OR/ Pagina 2 van 4

bereikbaarheid verandert daardoor, en openbaar vervoer vormt een belangrijk alternatief op de lange tot middellange afstand. Dit belang neemt toe als gevolg van regionale verschuivingen, waarbij wonen meer verspreid raakt over de regio en werkgelegenheid zich in stedelijk gebied concentreert. Ondanks dat Amsterdam geen inliggende gemeente is van de concessie Zaanstreek-Waterland, is deze concessie van groot belang voor de bereikbaarheid van delen van Amsterdam-Noord. De Uitlopers in Amsterdam Noord over de Klaprozenweg en Lange Vonder hebben met de ingebruikname van de Noord-Zuidlijn een ontsluitende en verbindende functie gekregen in het stadsdeel. Deze worden niet meer bediend door GVB. Daarnaast kijken we met veel belangstelling naar de wijze waarop de Vervoerregio haar eisen formuleert, wetende dat ook de concessie Amsterdam op korte termijn vernieuwd zal worden. Eerdere zienswijze Ook in 2019 heeft de Adviescommissie Amsterdam een advies uitgebracht. We vroegen daarin aandacht voor de betrokkenheid van de gemeente Amsterdam bij wijzigingen, de bediening van belangrijke voorzieningen en ontsluiting van woonbuurten in Noord en een nauwe samenwerking tussen de nieuwe concessiehouder en GVB. We zijn blij met de bedieningseis voor het BovenIJ Ziekenhuis via de halte Oosterlengte.

Ook de bediening van de wijken Oostzanerwerf en Kadoelen, winkelcentrum Molenwijk, de verbinding vanuit de wijk Tuindorp Oostzaan naar de Noord-Zuidlijn wordt uitgevraagd volgens de huidige situatie (Referentienetwerk). Ook is in de concessie een regierol voor de concessiehouder voorzien als het gaat om de afstemming van zijn diensten op die van andere concessiehouders en aanbieders van mobiliteitsdiensten. De wegbeheerder, in Amsterdam Noord de gemeente Amsterdam, krijgt een rol in de dienstregelingsprocedure en wordt op die manier betrokken bij wijzigingen in het netwerk. In de Vervoerplanprocedure wordt deze rol voor de gemeente Amsterdam echter nog niet helder benoemd. Niet alleen als wegbeheerder, maar ook als belanghebbende bij het OV aanbod. We verzoeken daarom de gemeente ook (ambtelijk) bij dit vervoerplanproces te betrekken. Mobiliteitstransitie Het huidige OV-aanbod in de concessies Zaanstreek en Waterland wordt door de reiziger goed gewaardeerd. Daarom legt het PvE alleen nieuwe accenten. Stad en regio staan tussen nu en het einde van de nieuwe concessieperiode echter niet stil. De visie van de Vervoerregio voor de Transitie Mobiliteit richting 2030 vormt input voor de programma’s van eisen voor de nieuwe concessies. De meest voor de hand liggende elementen die bijdragen aan de mobiliteitstransitie kunnen nu al vertaald worden naar deze concessie.

Ambities op het gebied van spitsmijden en inzet op multimodale hubs in de regio komen bijvoorbeeld nog niet krachtig in het PvE naar voren. Parallelliteit De gemeente Amsterdam zet in op een leefbare, verkeersveilige en autoluwe stad. Momenteel is ook het beleidsvoornemen ’30 in de stad’ in voorbereiding. In de huidige situatie rijden zes streeklijnen uit Zaanstreek en Waterland door naar Amsterdam CS. Zij maken gebruik van de route via de IJtunnel en de Prins Hendrikkade, in totaal gaat het om zo’n 800 ritten per dag (beide richtingen samen). De gemeente bereidt ook de herinrichting van de Prins Hendrikkade voor. Dit is een belangrijk moment om de schaarse ruimte opnieuw te verdelen en de verkeersveiligheid te

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 07-10-2021 Kenmerk V&OR/ Pagina 3 van 4

verbeteren. De busroute loopt door het historische centrum waar de gemeente vol inzet op meer ruimte voor lopen, fietsen en leefbaarheid. Een autoluwe stad vraagt ook een goede regionale OV bereikbaarheid. We vinden het belangrijk dat de regionale reiziger een aantrekkelijke ov reis naar Amsterdam kan maken. Met de komst van de NoordZuidlijn is een snelle ov route naar een groot aantal bestemmingen in Amsterdam ontstaan. We denken dat de NoordZuidlijn een grotere rol kan spelen in de regionale bereikbaarheid, terwijl we tegelijkertijd de druk op het centrum en Amsterdam CS verlichten. Ook kent Amsterdam meerdere centra, het regionale netwerk kan hier nog nadrukkelijker op inspelen met de directe buslijnen via de A10. De aanbesteding van de concessie Zaanstreek-Waterland is een belangrijk moment om de toekomstige vervoerder een heldere opdracht te geven. In het programma van Eisen staat de wens van de Vervoerregio geformuleerd voor zowel een absolute als relatieve afname van het aantal ritten naar Amsterdam CS. We zijn blij met deze ambitie, maar vragen de Vervoerregio om hier een stevigere positie in te nemen. We denken dat er voor de vervoerder weinig prikkels bestaan om hier zelf initiatief op te nemen.

Ons verzoek aan de Vervoerregio is om het juiste sturingsinstrument in de concessie in te bouwen en om een helder proces met ons vorm te geven om het aantal ritten gericht te laten afnemen. Mobiliteitsplan Noord en OV perspectief Amsterdam Noord telt meer dan 100.00 inwoners en ontwikkelt door verdichting en transformaties tot een verdubbeling van het aantal inwoners op lange termijn. De gebiedsontwikkelingen worden gerealiseerd met hoge dichtheden en een gemengd programma. Met de vaak relatief jonge inwoners van de nieuwe woongebieden rond de Noordelijke IJ-oevers verandert ook de modal split. Dat wordt versterkt doordat de gemeente in de transformatiegebieden stuurt op lagere parkeernormen. De R-net corridor langs de Noordelijke IJ-oever richting Zaandam bedient de IJ-oevers met daar de ontwikkelgebieden Buiksloterham, NDSM werf en Havenstad. Ongeveer de 40% van de huidige reizigers op deze lijnen verplaatst zich binnen Amsterdam. Ook rond metrostation Noord vindt veel gebiedsontwikkeling plaats. Er zijn grote infrastructurele ontwikkelingen in voorbereiding, zoals een HOV Zaan-IJ en de Sprong over ’t IJ. Ook werkt de gemeente aan een integrale oplossing voor de Johan van Hasseltknoop. Er staat veel op til in dit gebied, en de concessiehouder moet daar een goede bijdrage aan kunnen leveren.

Het Mobiliteitsplan Noord beantwoordt de vraag hoe we Noord ook in de toekomst bereikbaar houden. Hierin wordt aangekondigd dat er een OV-perspectief Noord wordt uitgewerkt. Dit beschouwt hoe het toekomstige OV-netwerk in geheel Noord eruit zou moeten zien en wat hiervoor nodig is – inclusief mogelijk nieuwe verbindingen en opwaarderingen van bestaande verbindingen. Basismobiliteitsvorm Het Ontwerp PvE biedt de ruimte voor aanbieders om een zogenaamde ‘basismobiliteitsvorm’ in te zetten. Het gaat dan om flexibel, vraaggestuurd openbaar vervoer. Dit kan uitkomst bieden op lijnen waar maar beperkt reizigers gebruik van maken. We onderschrijven dat er goede alternatieven te organiseren zijn. Het succes ervan, staat of valt met of de reiziger hiermee een vergelijkbaar of zo mogelijk béter aanbod krijgt dan met een reguliere buslijn. Dit is van belang omdat de basismobiliteitsvorm kan worden ingezet ter vervanging van vaste lijnen in gebieden die

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 07-10-2021 Kenmerk V&OR/ Pagina 4 van 4

aan de ontsluitingsnorm (inwoneraantallen en dichtheid) voldoen. Wij adviseren om scherper te sturen op de kwaliteit voor de reiziger. Dit kan door klanttevredenheid onderdeel te maken van de eisen, scherpere eisen te stellen voor het vertrektijdstip, aan de tijd voor het reserveren en aan fijnmazigheid. Beloon ook een goed regie-systeem, want dat is bepalend voor de kwaliteit. Toerisme Het beperken van de overlast van touringcars in de stad is één van de opgaves in het steeds drukker wordende centrum van Amsterdam. In Zaanstreek en Waterland liggen verschillende toeristische trekkers zoals de Zaanse Schans en Volendam. Bezoekers die in de stad verblijven, bezoeken deze locaties nu nog vaak per touringcar. Deze bestemmingen kunnen ook goed met regulier openbaar vervoer worden bereikt. Het verminderen van het aantal touringcars vraagt om een herkenbaar en gebruiksvriendelijk aanbod voor deze doelgroep. Beschikbare Infrastructuur Amsterdam staat aan de vooravond van een grote verandering in de openbare ruimte. In het stedelijke gebied van Amsterdam is ruimte schaars. Ook van het openbaar vervoer vraagt dit om efficiënt om met te gaan met ruimte en overlast te minimaliseren. We maken waar nodig ruimte voor verblijven, lopen, fietsen, groen, en zetten in op verkeersveiligheid. We werken aan de invoering van een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur in de stad.

Enkele tijdelijke uitzonderingen op deze maximum snelheid zijn ingegeven door de wens om het openbaar vervoer te faciliteren. We gaan de noodzaak voor de uitzondering regelmatig evalueren. De beschikbare infrastructuur is door de stedelijke dynamiek continue aan verandering onderhevig. Schets deze risico’s duidelijk aan de inschrijvers in deze aanbesteding. Goede samenwerking met de betrokken gemeenten en tussen de vervoerders is van belang. Wij kijken uit naar uw reactie op onze zienswijze. Met vriendelijke groet, De gemeenteraad van Amsterdam,

raadsgriffier J. Houtman

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl

voorzitter F. Halsema