A - 18 Sociale Zaken (14) 00 Voordracht Eindrapport Amsterdams experiment me

Gemeenteraad

VN2023-019913 Werk, Participatie en Inkomen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 11 oktober 2023

Portefeuille

Sociale Zaken

Agendapunt

18

Datum besluit

n.v.t. Onderwerp

Kennis nemen en bespreken van het eindrapport van het Amsterdams experiment met de bijstand (AEB) De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Kennis te nemen en bespreken van het eindrapport van het Amsterdams experiment met de bijstand (AEB) Met de raadsinformatiebrief biedt het college u het eindrapport van het experiment met de bijstand aan. In het rapport vindt u naast alle inzichten in het (wetenschappelijk) onderzoek, ook de conclusies en aanbevelingen voor de uitvoeringspraktijk. De inzichten uit het wetenschappelijk onderzoek zijn eerder dit jaar, in de raadsinformatiebrief van 16 januari jl. en naar aanleiding van de T3-nameting, met uw raad gedeeld. Mede door de inzichten uit de tussenrapportages van het experiment zijn al een aantal zaken in gang gezet, onder andere de invoering van de bijverdienpremie, die werken in de bijstand lonend gemaakt heeft voor álle Amsterdammers, de inzet in het project Intensivering uitstroom, dat de afgelopen 2 jaar gezorgd heeft dat meer mensen in de bijstand matchbaar werden op (parttime)vacatures en dat vanuit deze aanpak meer dan 300 parttimers begeleid werden naar volledige uitstroom uit de bijstand, en de pilots op verbetering van de (processen rondom) inkomstenverrekening bij werken in de bijstand. In de pilots wordt ingezet op vereenvoudigen en waar mogelijk automatiseren van de inkomstenverrekening, zodat bijstandsgerechtigden op basis van vast of goed in te schatten arbeidsloon niet elke maand inkomsten hoeven op te geven.

Gezien de vele aanbevelingen die de onderzoekers voor de uitvoeringspraktijk doen is het onmogelijk alle adviezen gelijk op te volgen. Belangrijk is om de lessons learned uit het experiment onder de aandacht te brengen en te implementeren. Kern daarbij is de dienstverlening zo in te richten dat de bijstandsgerechtigde zich meer gezien, gehoord en gewaardeerd voelt. Na de zomer komt het college met een raadsinformatiebrief over de stand van zaken van het programma Iedereen kans op werk (IKOW), waarin onder andere de inzet op deeltijdwerk in de bijstand een vervolg krijgt. In die brief zal het college ook aangeven op welke wijze de aanbevelingen uit het eindrapport verder praktisch vorm krijgen. Wettelijke grondslag

Artikel 160, eerste lid, onder a Gemeentewet - Het college is bevoegd om het dagelijks bestuur van de gemeente te voeren. Art 169 Gemeentewet - Het college van burgemeester en wethouders en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de Gemeenteraad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur (lid 1). - Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (lid 2). Bestuurlijke achtergrond

In de raadscommissie Werk en Economie is op 20 juli 2017 de motie van de leden Groot Wassink (GroenLinks), Verheul (D66) en Bijleveld (SP) aangenomen inzake de start van een Amsterdams

Gegenereerd: v1.13

1

Gemeenteraad

VN2023-019913 Werk, Participatie en Inkomen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 11 oktober 2023

experiment in de bijstand. Op 31 oktober 2017 heeft het college besloten in te stemmen met dit experiment (ZD2017-006073). Na de bekendmaking op 7 november 2017 en na behandeling in de raadscommissie Werk en Economie van 6 december 2017 is het experiment opgestart. Naar aanleiding van een toezegging aan het raadslid Boutkan (TA2017-001495) is het experiment na een jaar geëvalueerd. Deze evaluatie heeft vanwege het verschuiven van de startdatum van het experiment en het verlengen van de inschrijving voor deelnemers plaatsgevonden in 2020. De raadsbrief en de rapportages zijn in de raadscommissie Werk, Inkomen en onderwijs op 26 augustus 2020 behandeld. Het experiment liep van begin 2018 tot 1 maart 2021 en kende ca. 5.000 deelnemers. Het wetenschappelijk onderzoek door de Hogeschool van Amsterdam in samenwerking van de Universiteit van Amsterdam heeft de effecten van de drie verschillende vormen van begeleiding (extra aandacht, zelfregie en reguliere begeleiding) daarna nog 1 jaar lang tot 1 maart 2022 gevolgd. In de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs van 6 januari 2021 (ZD2020-014491) heeft het college de raad meegenomen in haar voornemen, per 1 maart 2021 (einde - bijverdienen in het experiment) de bijverdienpremie als instrument voor álle uitkeringsgerechtigde Amsterdammers die (gaan) werken in de bijstand in te voeren.

In de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs van 16 november 2021 heeft het college op basis van de inzichten tot dan toe (T2-meting) de raad meegenomen in haar keuze in te zetten op een viertal vervolgacties. In de commissie Sociaal, Economie en Democratisering van 8 februari jl. lag de raad de (cumulatieve) inzichten uit de laatste (T3- na)meting voor. De eindrapportage van het experiment met de bijstand lag de de raad conform de verwachting voor de zomer van 2023 voor. Hierin zijn de inzichten uit de laatste meting aangevuld met overall conclusies en (beleids)aanbevelingen voor de uitvoeringspraktijk. Op verzoek van lid Bentoumya (GL) is de eindrapportage besproken in de commissie SED van 13 september jl. O.v.v. het lid Namane (PvdA) wordt het onderwerp geagendeerd voor behandeling in de raadsvergadering van 11 en 12 oktober. Onderbouwing besluit

Kennis te nemen en bespreken van het eindrapport van het Amsterdams experiment met de bijstand (AEB) Uit het kwantitatieve onderzoek en in relatie tot de begeleiding van bijstandsgerechtigden kwamen generiek drie zaken naar voren: • erkenning en vertrouwen zijn onmisbaar voor de relatie tussen klantbegeleider en bijstandsgerechtigden; • de bijverdienpremie is een belangrijk instrument voor alle parttime werkende bijstandsgerechtigden; • parttime werk is, vaak vanwege gezondheidsproblemen, voor velen het hoogst haalbare. Op basis van de wetenschappelijke kwantitatieve en (onder de deelnemers én klantmanagers) kwalitatieve onderzoeken binnen het experiment met de bijstand doen de onderzoekers onder andere de volgende aanbevelingen voor de uitvoeringspraktijk: Algemeen • Neem persoonlijke aandacht en vertrouwen als uitgangspunten voor (alle) begeleiding; • Geef prioriteit aan het wegnemen van de financiële onzekerheid, want dit staat arbeidsparticipatie in de weg;

Gegenereerd: v1.13

2

Gemeenteraad

VN2023-019913 Werk, Participatie en Inkomen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 11 oktober 2023

• Geef erkenning van en aandacht aan de situatie van de bijstandsgerechtigden, zodat mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen (eigenwaarde en potentie); die behandeling biedt een warme rechtvaardigheid; • Stel niet uitstroom als enige doelstelling, maar biedt een breed palet aan werkmogelijkheden voor (betaald en onbetaald) aan; • Verruim en vereenvoudig de toegang tot en financiering van trainingen, opleidingen; • Gezondheid is een grote belemmering om (meer) te werken (aandacht hiervoor en zoektocht naar passend werk). Klantmanagement/-begeleiding • Investeer in continue professionalisering van klantmanager; geef ze methodieken en opties in handen om in praktijk te brengen; leer bijstandsgerechtigden indien voor hen toepasbaar de opties extra aandacht en zelfregie hanteren • Faciliteer het gesprek tussen klantmanagers over hun werk en dilemma’s; • Heb niet alleen oog voor de frequentie van de contactmomenten maar vooral voor de aard, kwaliteit en inhoud van de gesprekken.

Veel thema’s zijn niet de expertise van de klantmanager; zorgt voor adequate aanvullende expertise; • Benadruk dat de aard van de begeleiding en de doelen moeten worden afgestemd op de (objectieve en subjectieve) kenmerken van de bijstandsgerechtigde (geen ‘onze size fits all’) en doe nader onderzoek naar welke interventies voor wie het meest effectief zijn (maatwerk); • Reduceer de wisselingen van het aantal klantmanagers per klantdossier; zorg voor continuïteit. Alleen dan kan er een vertrouwensrelatie worden opgebouwd en gewerkt worden aan arbeidsparticipatie, opleiding, etc.; • Houd de caseload werkbaar. Met 300-400 klanten is persoonlijke aandacht onmogelijk; • Train klantmanagers in het geven van vertrouwen (onderzoek het mensbeeld dat ze hebben van hun klanten). Nadere duiding en opvolging aanbevelingen De onderzoekers doen uitgebreide aanbevelingen voor (aanpassing van) de dienstverlening aan bijstandsgerechtigden. Mede door de inzichten uit de tussenrapportages van het experiment zijn al een aantal zaken in gang gezet, onder andere: • de invoering van de bijverdienpremie, die werken in de bijstand lonend gemaakt heeft voor álle Amsterdammers.

Deze blijft voor álle Amsterdammers die werken in de bijstand beschikbaar zolang de regeling niet permanent in de wet is opgenomen; • het project Intensivering uitstroom, dat de afgelopen 2 jaar gezorgd heeft dat meer mensen in de bijstand matchbaar werden op (parttime)vacatures en dat vanuit deze aanpak meer dan 100 parttimers begeleid werden naar volledige uitstroom uit de bijstand. Ondertussen is een visie op het stimuleren van deeltijdwerk in de bijstand opgesteld, waarbij de waarde van deeltijdwerk wordt benadrukt; • de deelname aan de CoP Gewogen Maatwerk(Community of Practice vanuit Divosa. Hierbij zet Amsterdam samen met andere gemeenten in op onder andere het verhogen van het vakmanschap en het professionaliseren van de dienstverlening. Hierin is onder andere aandacht voor ‘vertrouwen’ als uitgangspunt in de relatie overheid-burger en het hanteren van verschillende methodieken in de dienstverlening (maatwerk, geen ‘one size fits all’); • de pilots op verbetering van de (processen rondom) inkomstenverrekening bij werken in de bijstand; in de pilots wordt ingezet op vereenvoudigen en waar mogelijk automatiseren van de inkomstenverrekening, zodat bijstandsgerechtigden op basis van vast of goed in te schatten arbeidsloon niet elke maand inkomsten hoeven op te geven.

Ondertussen is de pilot met vast inkomen bij medewerkers van Pantar succesvol afgerond en worden de pilots uitgebreid met meer (en externe) variabele inkomsten.

Gegenereerd: v1.13

3

Gemeenteraad

VN2023-019913 Werk, Participatie en Inkomen

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 11 oktober 2023

Slotconferentie 27 juni jl. Op 27 juni jl. organiseerde de gemeente Amsterdam samen met de Hoge School van Amsterdam (HvA) en de Universiteit van Amsterdam (UvA) een slotconferentie over het experiment, waarvoor u bent uitgenodigd. Hierbij waren veel deelnemers aan het experiment aanwezig, waarvan een deel van de bijstandsgerechtigden een actieve rol had in het programma. De onderzoekers presenteerden de inzichten en aanbevelingen uit het onderzoek en gingen hierover met de aanwezigen in gesprek. Financiële onderbouwing Overige toelichting

n.v.t. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-067724

Eindrapport Amsterdams experiment bijstand - Naar een werkzame bijstand.pdf (pdf)

AD2023-067706

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2023-067723

Raadsinformatiebrief eindrapport Amsterdams experiment met de bijstand.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

WPI, Jan Feenstra, 06-30364058, j.feenstra@amsterdam.nl WPI, Chris Kornmann, 06-83634729,c.kornmann@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.13

4